Ngoại giao công chúng: Câu trả lời cho chiến thuật vùng xám ở Biển Đông?

HỒNG TRÀ
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Mỹ và các nước Đông Nam Á có các tuyên bố chủ quyền cạnh tranh với Trung Quốc ở Biển Đông gặp khó khăn trong việc phản ứng với chiến thuật vùng xám của Bắc Kinh.
Ngoại giao công chúng: Câu trả lời cho chiến thuật vùng xám ở Biển Đông?
Hải quân và Cảnh sát biển Mỹ thực hiện nhiều hoạt động thực hiện quyền tự do hàng hải (FONOPS) ở Biển Đông thời gian gần đây.

Đại tá Hải quân Mỹ Robert Francis (chuyên gia về tàu nổi và là cựu nghiên cứu viên về quân sự tại Hội đồng Quan hệ đối ngoại) và Thiếu tá Hải quân Mỹ Roswell Lary (tốt nghiệp Trường nghiên cứu quốc tế cao cấp của Đại học Johns Hopkins) có bài viết trên trang mạng của Hội đồng Quan hệ đối ngoại Mỹ về cách thức các nước có thể tận dụng những ưu thế của ngoại giao công chúng nhằm đối phó với chiến thuật vùng xám của Trung Quốc trên Biển Đông.

Chiến thuật vùng xám

Chiến thuật vùng xám, theo định nghĩa của chuyên gia Michael Green thuộc Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (SCIS), là những hành vi cao hơn hoạt động răn đe thông thường nhằm đạt được các mục tiêu an ninh nhưng vẫn nằm dưới ngưỡng có thể gây ra các phản ứng vũ trang.

Ở Biển Đông, Bắc Kinh đang sử dụng Lực lượng dân quân biển vũ trang (PAFMM), hạm đội đánh cá có vũ trang của Trung Quốc, làm "người chơi" trong chiến thuật vùng xám nhằm khẳng định các tuyên bố chủ quyền của Bắc Kinh đối với các vùng lãnh thổ tranh chấp.

PAFMM củng cố các tuyên bố của Bắc Kinh bằng cách ngăn ngư dân các nước Đông Nam Á ra ngư trường màu mỡ truyền thống của họ và tạo điều kiện cho đội tàu đánh cá khổng lồ của Trung Quốc tiếp cận các ngư trường trên.

Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền đối với phần lớn Biển Đông thông qua yêu sách “đường chín đoạn”, đòi hỏi hơn 90% vùng biển và các cấu trúc ở Biển Đông thuộc về Bắc Kinh. Tuyên bố này được xem là vi phạm Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS).

Tại Hội thảo khoa học quốc tế về Biển Đông lần thứ 11 với chủ đề “Biển Đông: Hợp tác vì an ninh và phát triển khu vực” do Học viện Ngoại giao (DAV), Quỹ Hỗ trợ Nghiên cứu Biển Đông (FESS), và Hội Luật gia Việt Nam (VLA) tổ chức ngày 6-7/11/2020, các đại biểu thống nhất rằng chiến thuật vùng xám thường được các nước lớn sử dụng nhằm mở rộng kiểm soát không gian biển, biến khu vực không tranh chấp thành tranh chấp, nhưng dưới ngưỡng chiến tranh để không gây ra xung đột quân sự. Chiến thuật vùng xám là hoạt động có chủ đích nhằm “lách luật” quốc tế để tránh bị lên án, không phải do luật quốc tế thiếu quy định hoặc quy định thiếu chặt chẽ như một số nước thường biện minh.

Các vấn đề tài phán, pháp lý và ngoại giao đã hạn chế cách tiếp cận của Hải quân và Cảnh sát biển Mỹ trong ứng phó với các chiến thuật này của Trung Quốc.

Trong khi đó, các quốc gia Đông Nam Á có các tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông lại không có đủ lực lượng và năng lực hàng hải để chống lại chiến thuật vùng xám. Các tổ chức khu vực như Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) hoạt động dựa vào việc đạt đồng thuận để hành động sẽ khó có các hành động mạnh mẽ đối với việc Trung Quốc sử dụng hạm đội đánh cá vũ trang ở Biển Đông vì một số thành viên ASEAN thân cận với Bắc Kinh.

Giải pháp truyền thông xã hội

Một giải pháp để đối phó với các lực lượng bán dân sự như PAFMM là phơi bày các hoạt động ngụy trang này thông qua các chiến dịch truyền thông xã hội rộng khắp Đông Nam Á.

Các chiến dịch truyền thông cần để công chúng thấy rõ PAFMM không chỉ là một đội tàu đánh cá và làm rõ các hoạt động này không chỉ hỗ trợ các yêu sách chủ quyền của Trung Quốc mà còn gây tổn hại đến lợi ích kinh tế Đông Nam Á.

Từ năm 2012, Bắc Kinh bắt đầu tăng cường sử dụng chiến thuật vùng xám, tiêu biểu từ vụ việc chiếm giữ bãi cạn Scarborough của Philippines năm 2012, xây dựng đảo nhân tạo trên diện rộng từ năm 2014 đến năm 2017 và việc lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc và PAFMM gia tăng hoạt động ở Biển Đông.

Đáp lại, các đơn vị Hải quân và Cảnh sát biển Mỹ đã tham gia thực hiện nhiều hoạt động hơn trong khu vực. Hoạt động tự do hàng hải (FONOPS) đã tăng từ 0 vào năm 2014 lên mức cao nhất là 10 vào năm 2019.

Sự gia tăng hiện diện quân sự của Mỹ và các nước đối tác ở Biển Đông cùng các tuyên bố ngoại giao lên án các hành động ở Biển Đông của Bắc Kinh không đưa lại nhiều tác dụng trong việc ngăn chặn Trung Quốc sử dụng các lực lượng bán dân sự như PAFMM.

Vào tháng 3-4/2021, Bắc Kinh điều 220 tàu PAFMM neo đậu ở Đá Ba Đầu. Việc đội tàu của PAFMM xuất hiện được cho là nhằm đáp trả cuộc tập trận Balikatan (tiếng Tagalog nghĩa là Vai kề vai) của Mỹ và Philippines, vì hành động tập kết tàu diễn ra ngay trước cuộc tập trận.

May mắn thay, sự hiện diện của rất nhiều lực lượng xung quanh Đá Ba Đầu đã không leo thang thành một cuộc xung đột rộng lớn hơn.

Có thể thấy, nếu tàu chiến của Mỹ hoặc Đông Nam Á xuất hiện ở Đá Ba Đầu để giải quyết các tranh chấp với đội tàu PAFMM sẽ trở thành một chiến thuật sai lầm.

Đầu tiên, động thái này có nguy cơ leo thang căng thẳng. Nếu Hải quân Philippines đánh chìm các tàu PAFMM, các đơn vị Hải quân và Cảnh sát biển của Trung Quốc, vốn tuần tra ngay gần đó, có thể đáp trả nhanh chóng.

Thứ hai, một cuộc đáp trả có vũ trang của Hải quân Philippines (hoặc các nước Đông Nam Á khác), hoặc của các tàu chiến Mỹ, cũng là một sai lầm trong chiến lược ngoại giao công chúng, sẽ được Bắc Kinh miêu tả là sử dụng vũ lực quá mức.

Tin liên quan
Tổng thống mới của Mỹ với thách thức cũ ở Biển Đông Tổng thống mới của Mỹ với thách thức cũ ở Biển Đông

Các quốc gia Đông Nam Á có thể phối hợp thực hiện các chiến dịch truyền thông xã hội, giúp ngư dân kể về việc họ bị quấy rối như thế nào, phát triển thành các video, hình ảnh và câu chuyện ở Biển Đông trên các phương tiện truyền thông xã hội khu vực và toàn cầu.

Các sản phẩm truyền thông cần giải thích đầy đủ hơn vai trò của PAFFM và cung cấp thông tin rộng rãi về mức độ ảnh hưởng của PAFFM đối với sinh kế trong khu vực.

Các câu chuyện tập trung vào việc ngư dân Đông Nam Á có thu nhập tương đối thấp đang gặp khó khăn như thế nào trước sự xuất hiện của PAFFM thể hiện rằng, hành động của Bắc Kinh ở Biển Đông không chỉ tác động đến ngư dân mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ ngành chế biến và xuất khẩu cá trong khu vực.

Một chiến lược truyền thông xã hội như vậy có thể phù hợp với các quốc gia Đông Nam Á đang phải đối mặt với việc Bắc Kinh tăng cường sử dụng PAFMM để thực hiện các yêu sách chủ quyền.

TIN LIÊN QUAN
Chuyên gia Nga: Các yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông là trái với UNCLOS-1982
Thách thức ở Biển Đông - Động lực để Philippines nâng cấp không quân?
Hội nghị EAS: Các nước nhấn mạnh đảm bảo hoà bình, ổn định tuyến hàng hải huyết mạch trên Biển Đông
Ấn Độ quan tâm việc duy trì hòa bình, ổn định, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông phù hợp luật pháp quốc tế
Biển Đông - Phép thử đối với nhiều vấn đề quan trọng trong quan hệ quốc tế

Bài viết cùng chủ đề

Biển Đông

Đọc thêm

Dòng chảy thương mại Nga-Brazil tăng mạnh, những quốc gia này đang bí mật mua dầu Moscow

Dòng chảy thương mại Nga-Brazil tăng mạnh, những quốc gia này đang bí mật mua dầu Moscow

Baoquocte.vn. Các quốc gia Nam Âu đang bí mật mua dầu của Nga, trong khi lượng mua ở các quốc gia Bắc Âu giảm.
Xung đột Nga-Ukraine và những bài học đắt giá cho an ninh lương thực toàn cầu

Xung đột Nga-Ukraine và những bài học đắt giá cho an ninh lương thực toàn cầu

Baoquocte.vn. Nhiều người thở phào nhẹ nhõm khi chuyến tàu đầu tiên chở ngũ cốc rời Odessa kể từ xung đột Nga-Ukraine. Tuy nhiên, thế giới đã vui mừng quá sớm…
NATO bổ sung quân tại Latvia, 5 nước tập trận ở Bulgaria, Canada có hành động ‘lạ’

NATO bổ sung quân tại Latvia, 5 nước tập trận ở Bulgaria, Canada có hành động ‘lạ’

Baoquocte.vn. 5 nước NATO tập trận chung tại Bulgaria, liên minh bổ sung quân đóng tại Latvia, trong khi Canada từ chối gửi tàu khu trục tuần tra tại châu Âu.
Trung Quốc muốn IAEA bàn về AUKUS, Nga sẵn sàng làm điều này ở Ukraine

Trung Quốc muốn IAEA bàn về AUKUS, Nga sẵn sàng làm điều này ở Ukraine

Baoquocte.vn. Trung Quốc cho rằng IAEA cần thảo luận thêm về AUKUS, trong khi Nga khẳng định sẵn sàng cho tổ chức này thăm nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia.
Nga: Thêm nhiều tàu chở hàng rời cảng Ukraine

Nga: Thêm nhiều tàu chở hàng rời cảng Ukraine

Baoquocte.vn. Thỏa thuận về xuất khẩu ngũ cốc do Liên hợp quốc bảo trợ giữa Nga, Ukraine và Thổ Nhĩ Kỳ mở ra cơ hội cho tàu chở hàng rời cảng ...
Chuyển nhượng cầu thủ ngày 9/8: Barca đàm phán Messi, hỏi mua Bernardo Silva; Marko Arnautovic muốn gia nhập MU

Chuyển nhượng cầu thủ ngày 9/8: Barca đàm phán Messi, hỏi mua Bernardo Silva; Marko Arnautovic muốn gia nhập MU

Baoquocte.vn. Những tin tức chuyển nhượng cầu thủ diễn ra trong 24 giờ qua được cập nhật thường xuyên trên Báo Thế giới và Việt Nam.
Tổng thống Nga Putin ký sắc lệnh mới, tiếp tục giảm sử dụng ngoại tệ của quốc gia ‘không thân thiện’

Tổng thống Nga Putin ký sắc lệnh mới, tiếp tục giảm sử dụng ngoại tệ của quốc gia ‘không thân thiện’

Baoquocte.vn. Các ngân hàng Nga bị phong tỏa ngoại tệ do các lệnh trừng phạt của phương Tây có thể ngừng các giao dịch bằng các loại tiền tệ như vậy.
Mỹ sẽ viện trợ 1 tỷ USD vũ khí cho Ukraine

Mỹ sẽ viện trợ 1 tỷ USD vũ khí cho Ukraine

Baoquocte.vn. Bên cạnh viện trợ vũ khí của Mỹ, WB cũng công bố hỗ trợ tài chính 4,5 tỷ USD cho Kiev để giảm bớt tác động kinh tế từ xung ...
Giá cà phê hôm nay 9/8: Tăng mạnh, động lực tăng giá của robusta vẫn còn; Cơ hội cho cà phê Việt Nam tại thị trường EU?

Giá cà phê hôm nay 9/8: Tăng mạnh, động lực tăng giá của robusta vẫn còn; Cơ hội cho cà phê Việt Nam tại thị trường EU?

Baoquocte.vn. Giá cà phê bật tăng mạnh trên cả hai sàn London và New York. Trong đó, theo phân tích của giới chuyên gia, đối với cà phê robusta động lượng ...
Vì sao lô ngũ cốc Ukraine đầu tiên được xuất khẩu phải tìm người mua mới?

Vì sao lô ngũ cốc Ukraine đầu tiên được xuất khẩu phải tìm người mua mới?

Baoquocte.vn. Lô ngũ cốc đầu tiên xuất khẩu từ Ukraine kể từ khi xảy ra xung đột Nga-Ukraine đang tìm người mua mới vì người mua ban đầu tại Lebanon từ ...
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ thăm Nga: Toan tính của 'người hòa giải'

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ thăm Nga: Toan tính của 'người hòa giải'

Baoquocte.vn. Với chuyến thăm Nga sắp tới, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ có thêm cơ hội nâng cao vai trò trung gian hòa giải của mình trong cuộc xung đột Nga-Ukraine.
Căng thẳng địa chính trị khiến hợp tác khoa học ‘lâm bệnh’

Căng thẳng địa chính trị khiến hợp tác khoa học ‘lâm bệnh’

Baoquocte.vn. Hợp tác khoa học quan trọng trong giải quyết vấn đề toàn cầu, song chủ nghĩa dân tộc gia tăng khiến các quốc gia thiếu tin tưởng và khoa học trở thành nạn nhân.
Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Cuộc đua ngầm dưới Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Những năm gần đây, châu Á-Thái Bình Dương trở thành nơi cạnh tranh ảnh hưởng giữa các nước lớn.
Châu Âu có khả năng tự bảo vệ mình

Châu Âu có khả năng tự bảo vệ mình

Baoquocte.vn. ... Và Mỹ có cần mãi mãi là nhà cung cấp an ninh chính ở châu Âu không?
Dự án dầu khí Sakhalin-2: Nhật khó vượt ‘lằn ranh đỏ’ về vấn đề năng lượng với Nga

Dự án dầu khí Sakhalin-2: Nhật khó vượt ‘lằn ranh đỏ’ về vấn đề năng lượng với Nga

Baoquocte.vn. Bất chấp việc tham gia các lệnh trừng phạt của phương Tây với Nga, Nhật Bản vẫn quyết định duy trì lợi ích của mình trong dự án Sakhalin-2 với Nga.
Đức lo lắng cho mùa Đông sắp tới

Đức lo lắng cho mùa Đông sắp tới

Baoquocte.vn. Bất chấp mùa Hè nóng bức, nhiều người ở Đức đang bận tâm về mùa Đông sắp tới...
'Nút thắt cổ chai' khủng hoảng lương thực toàn cầu có được mở sau thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc Nga-Ukraine?

'Nút thắt cổ chai' khủng hoảng lương thực toàn cầu có được mở sau thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Thỏa thuận ngũ cốc Nga-Ukraine mang lại hy vọng giải quyết khủng hoảng lương thực toàn cầu nhưng sự bấp bênh của nó khiến nhiều người nghi ngờ.
Báo Pathet Lao: Hợp tác giữa tỉnh Bolikhamxay và các địa phương của Việt Nam ngày càng chặt chẽ và hiệu quả

Báo Pathet Lao: Hợp tác giữa tỉnh Bolikhamxay và các địa phương của Việt Nam ngày càng chặt chẽ và hiệu quả

Baoquocte.vn. Giám đốc Sở Ngoại vụ tỉnh Bolikhamxay Oudom Vongkaysone khẳng định quan hệ hợp tác trên mọi lĩnh vực giữa tỉnh Bolikhamxay với các địa phương của Việt Nam.
AFP: Từ chiến tranh đến hòa bình, dép cao su Việt Nam vẫn được ưa chuộng

AFP: Từ chiến tranh đến hòa bình, dép cao su Việt Nam vẫn được ưa chuộng

Baoquocte.vn. Được làm từ lốp xe tải quân sự hoặc lốp máy bay tái chế, dép cao su thủ công đã đi suốt dặm dài đất nước Việt Nam trong nhiều thập kỷ.
Tiềm năng rộng mở và xu hướng chuyển đổi xanh chủ đạo trong ASEAN

Tiềm năng rộng mở và xu hướng chuyển đổi xanh chủ đạo trong ASEAN

Baoquocte.vn. Trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng ngày càng trầm trọng, các công ty năng lượng ASEAN đặt nhiều kỳ vọng vào năng lượng mặt trời và gió.
Lo sợ Nga cắt khí đốt, Đức ‘mất ăn mất ngủ’ chuẩn bị cho mùa Đông lạnh giá

Lo sợ Nga cắt khí đốt, Đức ‘mất ăn mất ngủ’ chuẩn bị cho mùa Đông lạnh giá

Baoquocte.vn. Nga đã khởi động lại việc cung cấp khí đốt, nhưng điều này vẫn như một hồi chuông cảnh báo với người Đức.
Cuộc đua giành ảnh hưởng tại Sừng châu Phi

Cuộc đua giành ảnh hưởng tại Sừng châu Phi

Baoquocte.vn. Thời gian qua, Trung Quốc tăng cường sự hiện diện tại châu Phi thông qua một loạt chuyến thăm của các nhà ngoại giao hàng đầu nước này.
Phiên bản di động