Ngoại giao tiên phong kiến tạo môi trường hòa bình, lan tỏa sức mạnh mềm quốc gia

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới tham dự lễ Khai mạc Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33. (Ảnh: Nguyễn Hồng)

Tại lễ Khai mạc Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khẳng định: Hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là nguyện vọng chung. Châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục là trung tâm phát triển năng động; ASEAN giữ vai trò quan trọng. Nhiều nước muốn mở rộng hợp tác với Việt Nam.

Thành tựu 40 năm Đổi mới, sự ổn định, thị trường, nguồn nhân lực và uy tín quốc tế tạo cho nước ta những điều kiện thuận lợi mới. Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng lớn mạnh, tiềm năng đóng góp càng cao, càng nhiều cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.

Vấn đề là phải nhận ra cơ hội sớm và biến cơ hội thành kết quả. Chúng ta không thể ngồi chờ thuận lợi đến, cũng không thể chỉ xử lý khi tình huống đã xảy ra. Tình hình càng phức tạp càng phải bình tĩnh, chủ động, tuyệt đối không co lại; tự tin nhưng không chủ quan, mạnh dạn nhưng không phiêu lưu, mềm dẻo mà giữ vững nguyên tắc. Mở rộng hợp tác đồng thời củng cố tự chủ chiến lược, nội lực và khả năng chống chịu.

“Giờ là lúc đối ngoại phải phát huy vai trò tiên phong: thấy sớm, tham mưu đúng, hành động kịp thời; góp phần bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; mở đường, kết nối và tranh thủ nguồn lực phát triển. Tiên phong còn là theo sát công việc đến cùng, chủ động tháo gỡ khó khăn và chịu trách nhiệm về kết quả”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.

Nâng cao vị thế đất nước

Trong bối cảnh thế giới chuyển động nhanh, cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt, ngoại giao Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong việc giữ vững môi trường hòa bình, mở rộng hợp tác quốc tế và nâng cao vị thế của đất nước. Những kết quả đạt được thời gian qua cũng mở ra yêu cầu mới đối với ngoại giao văn hóa và ngoại giao nhân dân trong việc phát huy sức mạnh mềm quốc gia.

Những năm qua, ngành Ngoại giao đã cụ thể hóa nhiều chủ trương lớn về hội nhập quốc tế trong tình hình mới theo tinh thần Nghị quyết 59 của Bộ Chính trị. Cùng với đó, ngoại giao Việt Nam ngày càng thể hiện rõ vai trò, vị thế tương xứng với tầm quan trọng mà Đảng đã xác định, trở thành một lĩnh vực trọng yếu, thường xuyên, cùng với quốc phòng và an ninh trong nhiệm vụ bảo vệ và phát triển đất nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh Hội nghị Ngoại giao lần này có ý nghĩa rất đặc biệt, rất rộng, vượt ra khỏi khuôn khổ hội nghị của ngành Ngoại giao. (Ảnh: Nguyễn Hồng)

Những kết quả đạt được phản ánh sự chủ động, năng động và sáng tạo của ngành trong nghiên cứu, dự báo tình hình quốc tế cũng như trong công tác tham mưu chiến lược. Những phân tích và đề xuất từ thực tiễn đã góp phần hỗ trợ Đảng và Nhà nước hoạch định đường lối, chính sách phù hợp, đồng thời có những quyết sách đúng đắn trước những biến động nhanh chóng và khó lường của khu vực cũng như thế giới.

Thông qua các hoạt động đối ngoại của Đảng và Nhà nước, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế tiếp tục được củng cố. Việc mở rộng và nâng cấp nhiều quan hệ đối tác chiến lược, tham gia tích cực vào các cơ chế hợp tác song phương và đa phương với tinh thần trách nhiệm, chủ động đề xuất nhiều sáng kiến và giải pháp vì lợi ích chung đã góp phần nâng cao uy tín của Việt Nam trong cộng đồng quốc tế.

Công tác đối ngoại cũng góp phần tranh thủ hiệu quả các nguồn lực từ các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và tập đoàn đa quốc gia trong các lĩnh vực như chuyển đổi số, tăng trưởng xanh, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Việc từng bước hiện thực hóa các cam kết quốc tế đang tạo thêm điều kiện để Việt Nam trở thành điểm đến ngày càng hấp dẫn đối với các nhà đầu tư và đối tác trên thế giới.

Bên cạnh đó, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục là nguồn lực quý giá của đất nước. Không chỉ thông qua lượng kiều hối, mà còn bằng tri thức, kinh nghiệm và mạng lưới kết nối quốc tế, cộng đồng người Việt đã có nhiều đóng góp thiết thực vào quá trình xây dựng và phát triển đất nước.

Những kết quả ấy đều bám sát tinh thần chỉ đạo của Đảng và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong việc đổi mới tư duy đối ngoại, chủ động thích ứng với những chuyển biến của tình hình quốc tế, không ngừng lan tỏa các giá trị tốt đẹp của đất nước và con người Việt Nam.

Gia tăng sức mạnh mềm quốc gia

Sau 40 năm Đổi mới, cùng với những thành tựu về kinh tế, chính trị và xã hội, uy tín và vị thế của Việt Nam đã được nâng lên rõ rệt. Khi nền tảng phát triển ngày càng vững chắc, việc quảng bá các giá trị văn hóa và bản sắc dân tộc trở thành yêu cầu tự nhiên trong quá trình hội nhập quốc tế.

Vì thế, ngoại giao văn hóa giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Với lợi thế là cầu nối trực tiếp giữa Việt Nam và thế giới, ngành Ngoại giao đã không ngừng đổi mới trong việc quảng bá hình ảnh quốc gia thông qua nhiều sự kiện quốc tế, các hoạt động giao lưu văn hóa và giới thiệu những giá trị truyền thống của dân tộc.

Ngày nay, bạn bè quốc tế biết đến Việt Nam không chỉ là một đất nước có lịch sử đấu tranh kiên cường mà còn là quốc gia giàu bản sắc văn hóa, thiên nhiên đa dạng, nhiều danh lam thắng cảnh và di sản được UNESCO ghi danh. Đó là kết quả của quá trình bền bỉ gìn giữ, nghiên cứu và giới thiệu các giá trị lịch sử, văn hóa vật thể và phi vật thể của dân tộc.

Cùng với đó, hình ảnh một Việt Nam ổn định về chính trị, bảo đảm quốc phòng - an ninh, con người thân thiện, nghĩa tình và giàu lòng hiếu khách đang ngày càng được khẳng định. Đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy hợp tác đầu tư, thương mại, du lịch và giao lưu quốc tế.

TS. Cù Văn Trung. (Ảnh CGCC)

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số mở ra nhiều cơ hội để lan tỏa các giá trị văn hóa Việt Nam đến với thế giới. Tuy nhiên, công nghệ chỉ là phương tiện. Điều quan trọng hơn là cần có những người biết kể câu chuyện về Việt Nam một cách hấp dẫn, chân thực, khơi gợi sự tò mò và mong muốn trải nghiệm trực tiếp của bạn bè quốc tế. Đó là yếu tố tạo nên sức sống lâu dài cho ngoại giao văn hóa.

Muốn làm được điều đó, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa ngoại giao, du lịch, văn hóa, xúc tiến đầu tư và chính quyền các địa phương. Mỗi lĩnh vực đều cần có cách tiếp cận phù hợp với từng nhóm đối tượng và từng thị trường để nâng cao hiệu quả quảng bá hình ảnh đất nước.

Trong bối cảnh mới, nguồn nhân lực đối ngoại cũng cần được chuẩn bị toàn diện hơn. Năng lực nghiên cứu, tự học, tư duy độc lập, khả năng phân tích và xử lý thông tin sẽ là những phẩm chất không thể thiếu đối với đội ngũ làm công tác đối ngoại.

Kiến thức lý luận cần luôn gắn với trải nghiệm thực tiễn để hình thành bản lĩnh nghề nghiệp và khả năng thích ứng trước những thay đổi nhanh chóng của thế giới.

Các cơ sở đào tạo cần xây dựng chương trình theo hướng hiện đại, thực tiễn và có tính ứng dụng cao. Quan trọng hơn cả là đào tạo những cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, thấm nhuần lợi ích quốc gia - dân tộc, am hiểu lịch sử, văn hóa và truyền thống ngoại giao Việt Nam. Từ đó phát triển các kỹ năng hiện đại về truyền thông, đàm phán, thuyết phục và hội nhập quốc tế... Đây phải là quá trình đào tạo lâu dài, có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, các cơ quan nghiên cứu và những đơn vị trực tiếp làm công tác đối ngoại.

Tôi cho rằng, trong chặng đường phát triển sắp tới, việc nâng cao hình ảnh và vị thế Việt Nam không chỉ là nhiệm vụ của ngành Ngoại giao mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Bên cạnh đối ngoại Đảng và ngoại giao Nhà nước, ngoại giao nhân dân cần được phát huy mạnh mẽ hơn. Mỗi cán bộ hải quan, nhân viên sân bay, tài xế taxi, hướng dẫn viên, người bán hàng hay nhân viên khách sạn đều góp phần tạo nên hình ảnh Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế.

Mục tiêu không chỉ là đón tiếp du khách hay các đối tác quốc tế, mà còn để mỗi người đều trở thành một “đại sứ” lan tỏa những trải nghiệm tốt đẹp về đất nước và con người Việt Nam. Để đạt được điều đó, theo tôi cần tăng cường kết nối giữa các vùng, các di sản, xây dựng những câu chuyện hấp dẫn về văn hóa Việt Nam và không ngừng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ cho ngoại giao nhân dân.

Ngoại giao nhân dân không phải là khái niệm xa vời. Đó là những hành động cụ thể của mỗi người dân trong giao tiếp, ứng xử và giới thiệu hình ảnh quê hương với bạn bè quốc tế. Khi mỗi người Việt Nam đều ý thức được vai trò ấy, sức mạnh mềm của đất nước sẽ được lan tỏa một cách tự nhiên, bền vững và hiệu quả hơn.

Trong bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: “Kết quả đối ngoại không chỉ tính bằng số chuyến thăm, cuộc họp hay văn bản ký kết. Phải xem môi trường hòa bình có được củng cố; lợi ích quốc gia có được bảo vệ; quan hệ với đối tác có sâu, bền vững; cam kết nào đã hoàn thành; điểm nghẽn nào được tháo gỡ; nguồn lực nào được đưa về; người dân, doanh nghiệp có được phục vụ tốt hơn. Không tuyệt đối hóa con số, nhưng không đánh giá chung chung...”.

Nhiệm vụ phía trước rất nặng nề nhưng cũng rất vẻ vang, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhận định như vậy và tin tưởng, với truyền thống ngoại giao cách mạng Việt Nam, với trí tuệ, bản lĩnh và trách nhiệm, toàn ngành Ngoại giao và các lực lượng đối ngoại sẽ đoàn kết, chủ động, sáng tạo, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ; góp phần giữ vững hòa bình, bảo vệ Tổ quốc, mở rộng không gian phát triển và nâng cao vị thế Việt Nam.

Thật vậy, nhìn từ những kết quả đã đạt được, có thể thấy ngoại giao Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về tư duy, bản lĩnh và năng lực thích ứng. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược tiếp tục gia tăng, việc giữ vững môi trường hòa bình, tranh thủ các nguồn lực phát triển và lan tỏa sức mạnh mềm quốc gia sẽ tiếp tục là những nhiệm vụ trọng tâm.

Khi đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân cùng phát huy hiệu quả, hình ảnh một Việt Nam hòa bình, tin cậy và giàu bản sắc sẽ ngày càng được khẳng định trên trường quốc tế.