Sổ tay văn hóa Đông - Tây

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 1)

Hữu Ngọc
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Văn học cổ đại Hy Lạp - La Mã thể hiện chủ nghĩa nhân văn, nghĩa là thừa nhận giá trị con người, thiết tha với cuộc sống trần gian.

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 1)

Văn học Tây Âu (cụ thể là văn học Âu - Bắc Mỹ) bắt đầu bằng văn học cổ Hy Lạp - La Mã. Nền văn học này bị chi phối bởi ba yếu tố chủ yếu: Văn học cổ Hy Lạp - La Mã, Đạo Kito và tinh thần nhân văn tư bản chủ nghĩa xuất phát từ thời Phục Hưng (thế kỷ XIV-XVI) qua Chủ nghĩa duy lý (thế kỷ XVII), Triết học ánh sáng (thế kỷ XVIII), Chủ nghĩa thực chứng (thế kỷ XIX) và nhiều luồng tư tưởng ở thế kỷ XX.

Văn học cổ đại Hy Lạp - La Mã thể hiện chủ nghĩa nhân văn, nghĩa là thừa nhận giá trị con người, thiết tha với cuộc sống trần gian. Là nền văn học cổ nhất châu Âu, nó tạo ra nhiều hình thức và thể loại văn học là khuôn mẫu cho sau này. Ở Hy Lạp, hai bản anh hùng ca kiệt xuất là Ilias và Odyssia gắn liền với tên của Homeros.

Vào thời kỳ thịnh vượng của chế độ nô lệ (thế kỷ V TCN) đã hình thành bi kịch (Aischylos, Sophocles, Euripdes) và hài kịch (Aristophanês). Thời kỳ Hellen (thế kỷ IV – thế kỷ I TCN), thơ ca thôn dã, mục ca và văn thơ trào phúng phát triển. Khoảng 50 năm TCN, La Mã đã làm chủ miền Địa Trung Hải, bao gồm cả Hy Lạp. Nền văn học La Mã kế thừa văn học Hy Lạp và phát triển sắc thái của mình.

Ilias là thiên hùng ca cổ Hy Lạp, có giá trị nghệ thuật và tư tưởng cao, phản ánh đời sống cổ đại phương Tây và một chủ nghĩa nhân đạo đang thành hình. Ilias, cũng như Odysseia, được coi là tác phẩm của Homeros. Theo truyền thuyết, Homeros là nhà thơ cổ Hy Lạp đầu tiên còn lưu lại danh. Tên “Homeros” nghĩa là “người mù” hoặc “người bị bắt làm con tin”. Về già, Homeros bị mù và đi lang thang kể chuyện thơ, người đến nghe rất đông. Vấn đề Homeros là ai, có thực hay không được đặt ra từ cuối thế kỉ XVII nhưng đến nay vẫn chưa được giải đáp.

Nói chung, người ta bác bỏ giả thuyết cho các tác phẩm của Homeros là do nhân dân sáng tạo. Song, cũng có khuynh hướng chấp nhận là những tác phẩm ấy do nhiều tác giả cùng làm: chắc chắn là mới đầu chúng được truyền khẩu, sau được ghi lại từ thế kỷ VI. “Thiên tài nghệ thuật Homeros là lò nung quặng thô của những truyền thuyết dân gian, những bài ca, những đoạn văn ngắn rời rạc thành một thỏi vàng nguyên chất” . (Bielinski)

Ilias và Odysseia có ảnh hưởng sâu sắc đến văn nghệ của Hy Lạp - La Mã và cả đến nền văn minh phương Tây cho đến ngày nay. Ilias gồm 15.537 câu thơ, xếp xếp thành 24 khúc ca, kể chuyện liên quân Hy Lạp vây thành Ilion (hay thành Troia), nó ca ngợi chiến công, lý tưởng anh hùng của thời đại được kết tinh trong hình tượng Akhileus. Ilias kể một loạt giai thoại của cuộc chiến tranh thành Troia, bắt đầu bằng việc dũng tướng giỏi nhất Hy Lạp là Akhileus rút khỏi cuộc chiến, do đó ảnh hưởng tai hại đến chiến dịch.

Nguyên nhân xảy ra chiến tranh là việc hoàng tử Paris thành Troia bắt cóc vợ vua Hy Lạp Menelaos là Helene, mỹ nhân đẹp nhất trần gian. Các quốc gia Hy Lạp tổ chức một liên quân vây thành để cướp lại Helene, liên quân do vua Agamemnon chỉ huy. Agamemnon là anh của Menelaos. Agamemnon phải trả tự do cho một mỹ nhân thành Troia vì bố cô cầu thần làm bệnh dịch hoành hành giết hại quân Hy Lạp. Agamemnon bèn chiếm một nữ tù nhân đẹp của Akhileus.

Do đó Akhileus không chịu tham chiến nữa, quân Hy Lạp bị thua liểng xiểng. Để cứu vãn tình thế, chàng đành phải đưa khí giới của mình cho bạn là Patrokles mượn sử dụng. Patrokles thắng trận nhưng bị dũng tướng thành Troia là Hektor giết. Để trả thù cho bạn, Akhileus lại xung trận và giết chết Hektor, mặc dù hai bên đều có thần minh phù trợ. Akhileus cho buộc thây Hektor sau xe ngựa của mình và kéo lê. Vua Priam thành Troia đã già, xin chuộc lại thây Hektor là con vua, Akhileus động lòng, đồng ý. Kết thúc là lễ tang Hektor.

Xoay quanh cốt truyện chính có nhiều tình tiết hấp dẫn: cảnh các dũng sĩ đua tài, thần minh phù trợ hai phe, những cuộc hội họp sôi nổi giữa các dũng sĩ, cảnh nằm mộng hoặc bói toán, cảnh chia tay giữa Hektor và vợ, tang lễ người thành Troia, miêu tả các đồ vật rất kỳ thú.

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ cuối)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ cuối)

TGVN. Đạo Kito khác đạo Do Thái ở chỗ nó đề cao tuyệt đối đức tin và nội tâm. Mặc cảm tội lỗi là một ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ I)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ I)

TGVN. Văn hóa phương Tây có ba yếu tố: chủ nghĩa nhân văn cổ Hy Lạp - La Mã, yếu tố Do Thái - Kito ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Malraux nghĩ gì?

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Malraux nghĩ gì?

TGVN. Sau khi chứng kiến sự ngu xuẩn của chiến tranh, Malraux nhận thấy nền văn minh châu Âu đã đi đến chỗ bế tắc, ...

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Tiền tệ: 'Vũ khí chiến lược' được Bắc Kinh kích hoạt phản công Mỹ

Tiền tệ: 'Vũ khí chiến lược' được Bắc Kinh kích hoạt phản công Mỹ

Baoquocte.vn. Tiền tệ đã chính thức trở thành một vũ khí phản công chiến lược của Trung Quốc vào Mỹ, sau cuộc 'đấu khẩu' tại Đối thoại cấp cao Alaska,
NSND Thu Hà phim Hướng dương ngược nắng gây thương nhớ trong tà áo dài

NSND Thu Hà phim Hướng dương ngược nắng gây thương nhớ trong tà áo dài

Baoquocte.vn. NSND Thu Hà phim Hướng dương ngược nắng gây thương nhớ trong tà áo dài mong manh, ngọt ngào...
Chuyên gia Nga: Thập niên tới sẽ là thời kỳ tăng trưởng về chất đối với Việt Nam

Chuyên gia Nga: Thập niên tới sẽ là thời kỳ tăng trưởng về chất đối với Việt Nam

Baoquocte.vn. Chuyên gia Nga, Chủ tịch Hội đồng chuyên gia Quỹ hỗ trợ Ý tưởng Á-Âu cho rằng, thập niên tới sẽ là thời kỳ tăng trưởng về chất đối với ...
Căng thẳng Iran-Israel: Bóng đen thủy chiến Vịnh Persia vẫn bao trùm Trung Đông

Căng thẳng Iran-Israel: Bóng đen thủy chiến Vịnh Persia vẫn bao trùm Trung Đông

Baoquocte.vn. Vụ tấn công hôm 6/4 nhằm vào tàu bán quân sự Iran ở ngoài khơi Vịnh Persia, đã làm gia tăng nguy cơ bùng phát một cuộc thủy chiến.
Triều Tiên kêu gọi toàn dân cùng nhau tiến bước với nhà lãnh đạo Kim Jong-un

Triều Tiên kêu gọi toàn dân cùng nhau tiến bước với nhà lãnh đạo Kim Jong-un

Baoquocte.vn. Triều Tiên kêu gọi người dân trung thành với nhà lãnh đạo Kim Jong-un khi nước này kỷ niệm 9 năm ngày ông đảm nhận các chức vụ hàng đầu ...
Ngoại giao trong tuần: Tân Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn; Phiên thảo luận mở cấp Bộ trưởng HĐBA về bom mìn; Việt Nam lên tiếng về Biển Đông

Ngoại giao trong tuần: Tân Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn; Phiên thảo luận mở cấp Bộ trưởng HĐBA về bom mìn; Việt Nam lên tiếng về Biển Đông

Baoquocte.vn. Báo TG&VN điểm lại một số hoạt động nổi bật của ngoại giao Việt Nam trong tuần từ ngày 5-10/4.
Đặc phái viên Mỹ John Kerry thăm Trung Quốc vào tuần tới?

Đặc phái viên Mỹ John Kerry thăm Trung Quốc vào tuần tới?

Baoquocte.vn. Đặc phái viên Mỹ về vấn đề biến đổi khí hậu John F. Kerry dự kiến ​​đến Trung Quốc trong nỗ lực thúc đẩy hợp tác về biến đổi khí ...
Máy bay chiến đấu đỉnh cao MiG-35 của Nga được nâng cấp, sử dụng mọi phương tiện hủy diệt hàng không

Máy bay chiến đấu đỉnh cao MiG-35 của Nga được nâng cấp, sử dụng mọi phương tiện hủy diệt hàng không

Baoquocte.vn. Hệ thống nhận dạng mục tiêu thông minh đang được phát triển cho máy bay dòng MiG, đặc biệt là cho máy bay chiến đấu mới nhất MiG-35.
Top 10 thành phố nhiều tỷ phú nhất thế giới năm 2020

Top 10 thành phố nhiều tỷ phú nhất thế giới năm 2020

Baoquocte.vn. Theo Forbes, danh hiệu thành phố nhiều tỷ phú nhất thế giới thuộc về thủ đô Bắc Kinh của Trung Quốc, đứng thứ hai là thành phố New York của ...
Khi Đại sứ “chơi” mạng xã hội

Khi Đại sứ “chơi” mạng xã hội

Baoquocte.vn. Đúng là mạng xã hội nếu biết sử dụng đúng cách thì tác dụng lan toả thông tin rất lớn…
Đến Seoul ngắm 'sợi dây chuyền khổng lồ' kết bằng hoa anh đào

Đến Seoul ngắm 'sợi dây chuyền khổng lồ' kết bằng hoa anh đào

Baoquocte.vn. Hoa anh đào nở quanh hồ nước ngay công viên 32 tuổi, tạo thành một vòng khép kín khi nhìn từ trên cao, hút khách du Xuân.
Trải nghiệm chơi đùa cùng cá voi xám khổng lồ ở Mexico

Trải nghiệm chơi đùa cùng cá voi xám khổng lồ ở Mexico

Baoquocte.vn. Không chỉ sở hữu những bãi biển đẹp, khu bảo tồn El Vizcaíno (Mexico) còn thu lợi nhuận lớn từ sự xuất hiện của các chú cá voi xám.
'Vịnh Hạ Long thu nhỏ' đẹp như tiên cảnh ở An Giang

'Vịnh Hạ Long thu nhỏ' đẹp như tiên cảnh ở An Giang

Baoquocte.vn. Thiền viện Trúc Lâm An Giang đang trở thành điểm du lịch văn hóa - tâm linh thu hút đông đảo du khách.
Du lịch Việt Nam tìm cơ hội mới trong trạng thái bình thường mới

Du lịch Việt Nam tìm cơ hội mới trong trạng thái bình thường mới

Baoquocte.vn. Ngày 5/4, Hiệp hội Du lịch Việt Nam tổ chức buổi họp báo Hội chợ Du lịch quốc tế Việt Nam và Diễn đàn Du lịch nội địa toàn quốc 2021.
Cô gái Việt đội nón lá, mặc áo dài truyền thống ngắm núi lửa phun trào 6.000 năm mới có ở Iceland

Cô gái Việt đội nón lá, mặc áo dài truyền thống ngắm núi lửa phun trào 6.000 năm mới có ở Iceland

Baoquocte.vn. Có cơ hội đến gần một ngọn núi lửa đang phun trào, cô gái Việt không quên đội nón lá, mặc áo dài để ghi lại khoảnh khắc thiên nhiên hiếm gặp.
New York: Khách sạn đầu tiên được mở cửa trở lại tại Đảo Roosevelt và quá khứ khét tiếng ít ai biết tới

New York: Khách sạn đầu tiên được mở cửa trở lại tại Đảo Roosevelt và quá khứ khét tiếng ít ai biết tới

Baoquocte.vn. Đảo Roosevelt của Thành phố New York, Mỹ sẽ sớm đón khách lưu trú trở lại tại khách sạn Graduate.
Bạn trẻ tuổi teen cần chuẩn bị gì cho tuổi trưởng thành?

Bạn trẻ tuổi teen cần chuẩn bị gì cho tuổi trưởng thành?

Baoquocte.vn. 5 cuốn sách dưới đây sẽ giúp bạn trẻ giải đáp các khúc mắc của độ tuổi mới lớn (hay tuổi teen), chuẩn bị sẵn sàng cho cuộc sống trưởng thành.
Hội sách trực tuyến quốc gia 2021: Sách cho mọi nhà

Hội sách trực tuyến quốc gia 2021: Sách cho mọi nhà

Baoquocte.vn. Hội sách trực tuyến quốc gia năm 2021 được tổ chức tại sàn sách trực tuyến quốc gia Book365.vn nhân dịp chào mừng Ngày Sách Việt Nam (21/4).
Để hiểu hơn về con người và vùng đất Tây Nguyên

Để hiểu hơn về con người và vùng đất Tây Nguyên

Baoquocte.vn. Lần đầu tiên Tọa độ: Cấu trúc gia đình và xã hội của người Jörai – một trong hai tác phẩm quan trọng nhất của nhà Tây Nguyên học hàng đầu Jacques Dournes phát hành ...
Giao lưu Việt-Mỹ và những câu chuyện thú vị trước năm 1946

Giao lưu Việt-Mỹ và những câu chuyện thú vị trước năm 1946

Baoquocte.vn. Cuốn sách là kết quả của nỗ lực nghiên cứu, tìm tòi các tài liệu gốc của nhà ngoại giao Nguyễn Văn Huỳnh về giao lưu Việt-Mỹ mà nhiều người chưa biết đến.
Giới thiệu sách cẩm nang về thị trường Anh nhằm thúc đẩy thực thi UKVFTA

Giới thiệu sách cẩm nang về thị trường Anh nhằm thúc đẩy thực thi UKVFTA

Baoquocte.vn. Cuốn sách về thị trường Anh sẽ giúp các doanh nghiệp nắm bắt nhu cầu nhập khẩu hàng hóa và cơ hội xuất khẩu cho các sản phẩm Việt sang xứ sở sương mù.
Sách hữu ích về dinh dưỡng, phòng chống ung thư của Viện sĩ, Giáo sư Đái Duy Ban

Sách hữu ích về dinh dưỡng, phòng chống ung thư của Viện sĩ, Giáo sư Đái Duy Ban

Baoquocte.vn. Dinh dưỡng trong phòng chống ung thư và Phòng và hỗ trợ điều trị các bệnh rối loạn chuyển hóa là hai cuốn sách về bệnh ung thư, suy dinh dưỡng, tiểu đường … .
Phiên bản di động