Sổ tay văn hóa Đông - Tây

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 1)

Hữu Ngọc
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Văn học cổ đại Hy Lạp - La Mã thể hiện chủ nghĩa nhân văn, nghĩa là thừa nhận giá trị con người, thiết tha với cuộc sống trần gian.

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 1)

Văn học Tây Âu (cụ thể là văn học Âu - Bắc Mỹ) bắt đầu bằng văn học cổ Hy Lạp - La Mã. Nền văn học này bị chi phối bởi ba yếu tố chủ yếu: Văn học cổ Hy Lạp - La Mã, Đạo Kito và tinh thần nhân văn tư bản chủ nghĩa xuất phát từ thời Phục Hưng (thế kỷ XIV-XVI) qua Chủ nghĩa duy lý (thế kỷ XVII), Triết học ánh sáng (thế kỷ XVIII), Chủ nghĩa thực chứng (thế kỷ XIX) và nhiều luồng tư tưởng ở thế kỷ XX.

Văn học cổ đại Hy Lạp - La Mã thể hiện chủ nghĩa nhân văn, nghĩa là thừa nhận giá trị con người, thiết tha với cuộc sống trần gian. Là nền văn học cổ nhất châu Âu, nó tạo ra nhiều hình thức và thể loại văn học là khuôn mẫu cho sau này. Ở Hy Lạp, hai bản anh hùng ca kiệt xuất là Ilias và Odyssia gắn liền với tên của Homeros.

Vào thời kỳ thịnh vượng của chế độ nô lệ (thế kỷ V TCN) đã hình thành bi kịch (Aischylos, Sophocles, Euripdes) và hài kịch (Aristophanês). Thời kỳ Hellen (thế kỷ IV – thế kỷ I TCN), thơ ca thôn dã, mục ca và văn thơ trào phúng phát triển. Khoảng 50 năm TCN, La Mã đã làm chủ miền Địa Trung Hải, bao gồm cả Hy Lạp. Nền văn học La Mã kế thừa văn học Hy Lạp và phát triển sắc thái của mình.

Ilias là thiên hùng ca cổ Hy Lạp, có giá trị nghệ thuật và tư tưởng cao, phản ánh đời sống cổ đại phương Tây và một chủ nghĩa nhân đạo đang thành hình. Ilias, cũng như Odysseia, được coi là tác phẩm của Homeros. Theo truyền thuyết, Homeros là nhà thơ cổ Hy Lạp đầu tiên còn lưu lại danh. Tên “Homeros” nghĩa là “người mù” hoặc “người bị bắt làm con tin”. Về già, Homeros bị mù và đi lang thang kể chuyện thơ, người đến nghe rất đông. Vấn đề Homeros là ai, có thực hay không được đặt ra từ cuối thế kỉ XVII nhưng đến nay vẫn chưa được giải đáp.

Nói chung, người ta bác bỏ giả thuyết cho các tác phẩm của Homeros là do nhân dân sáng tạo. Song, cũng có khuynh hướng chấp nhận là những tác phẩm ấy do nhiều tác giả cùng làm: chắc chắn là mới đầu chúng được truyền khẩu, sau được ghi lại từ thế kỷ VI. “Thiên tài nghệ thuật Homeros là lò nung quặng thô của những truyền thuyết dân gian, những bài ca, những đoạn văn ngắn rời rạc thành một thỏi vàng nguyên chất” . (Bielinski)

Ilias và Odysseia có ảnh hưởng sâu sắc đến văn nghệ của Hy Lạp - La Mã và cả đến nền văn minh phương Tây cho đến ngày nay. Ilias gồm 15.537 câu thơ, xếp xếp thành 24 khúc ca, kể chuyện liên quân Hy Lạp vây thành Ilion (hay thành Troia), nó ca ngợi chiến công, lý tưởng anh hùng của thời đại được kết tinh trong hình tượng Akhileus. Ilias kể một loạt giai thoại của cuộc chiến tranh thành Troia, bắt đầu bằng việc dũng tướng giỏi nhất Hy Lạp là Akhileus rút khỏi cuộc chiến, do đó ảnh hưởng tai hại đến chiến dịch.

Nguyên nhân xảy ra chiến tranh là việc hoàng tử Paris thành Troia bắt cóc vợ vua Hy Lạp Menelaos là Helene, mỹ nhân đẹp nhất trần gian. Các quốc gia Hy Lạp tổ chức một liên quân vây thành để cướp lại Helene, liên quân do vua Agamemnon chỉ huy. Agamemnon là anh của Menelaos. Agamemnon phải trả tự do cho một mỹ nhân thành Troia vì bố cô cầu thần làm bệnh dịch hoành hành giết hại quân Hy Lạp. Agamemnon bèn chiếm một nữ tù nhân đẹp của Akhileus.

Do đó Akhileus không chịu tham chiến nữa, quân Hy Lạp bị thua liểng xiểng. Để cứu vãn tình thế, chàng đành phải đưa khí giới của mình cho bạn là Patrokles mượn sử dụng. Patrokles thắng trận nhưng bị dũng tướng thành Troia là Hektor giết. Để trả thù cho bạn, Akhileus lại xung trận và giết chết Hektor, mặc dù hai bên đều có thần minh phù trợ. Akhileus cho buộc thây Hektor sau xe ngựa của mình và kéo lê. Vua Priam thành Troia đã già, xin chuộc lại thây Hektor là con vua, Akhileus động lòng, đồng ý. Kết thúc là lễ tang Hektor.

Xoay quanh cốt truyện chính có nhiều tình tiết hấp dẫn: cảnh các dũng sĩ đua tài, thần minh phù trợ hai phe, những cuộc hội họp sôi nổi giữa các dũng sĩ, cảnh nằm mộng hoặc bói toán, cảnh chia tay giữa Hektor và vợ, tang lễ người thành Troia, miêu tả các đồ vật rất kỳ thú.

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ cuối)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ cuối)

TGVN. Đạo Kito khác đạo Do Thái ở chỗ nó đề cao tuyệt đối đức tin và nội tâm. Mặc cảm tội lỗi là một ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ I)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ I)

TGVN. Văn hóa phương Tây có ba yếu tố: chủ nghĩa nhân văn cổ Hy Lạp - La Mã, yếu tố Do Thái - Kito ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Malraux nghĩ gì?

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Malraux nghĩ gì?

TGVN. Sau khi chứng kiến sự ngu xuẩn của chiến tranh, Malraux nhận thấy nền văn minh châu Âu đã đi đến chỗ bế tắc, ...

Xem nhiều

Đọc thêm

Covid-19 ngày 16/10: Thêm 3.221 ca nhiễm mới, hơn 60 triệu liều vaccine đã được tiêm

Covid-19 ngày 16/10: Thêm 3.221 ca nhiễm mới, hơn 60 triệu liều vaccine đã được tiêm

Baoquocte.vn. Kể từ đầu dịch đến nay Việt Nam có 860.860 ca nhiễm Covid-19, đứng thứ 40/223 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trung bình số tử vong ghi nhận trong ...
Hà Nội phát hiện 12 ca mắc Covid-19 mới, 2 ca liên quan Bệnh viện Việt Đức

Hà Nội phát hiện 12 ca mắc Covid-19 mới, 2 ca liên quan Bệnh viện Việt Đức

Baoquocte.vn. Tối 16/10, Hà Nội thông báo ghi nhận 12 bệnh nhân Covid-19 đã được cách ly. Trong số này có 2 ca liên quan Bệnh viện Việt Đức và 10 ...
Israel tiết lộ về cuộc gặp giữa các chủ tịch Hội đồng an ninh

Israel tiết lộ về cuộc gặp giữa các chủ tịch Hội đồng an ninh

Baoquocte.vn. Đại sứ Israel tại Moscow Alexander Ben Zvi cho biết Nga, Mỹ và Israel có thể quyết định thời điểm tổ chức cuộc gặp giữa các chủ tịch Hội đồng ...
XSMB 17/10/2021, xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật ngày 17/10/2021. dự đoán XSMB 17/10

XSMB 17/10/2021, xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật ngày 17/10/2021. dự đoán XSMB 17/10

Baoquocte.vn. XSMB 17/10. xổ số hôm nay 17/10. Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, Chủ Nhật ngày 17 tháng 10 năm 2021. KQSXMB 17/10. XSMB chủ nhật.
XSMN 17/10/2021, xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật ngày 17/10/2021. xổ số hôm nay

XSMN 17/10/2021, xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật ngày 17/10/2021. xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 17/10, xổ số miền Nam hôm nay 17/10/2021 có quay không? XSMN khi nào quay trở lại?
Nguyên nhân cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton chưa ra viện

Nguyên nhân cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton chưa ra viện

Baoquocte.vn. Cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton sẽ vẫn phải ở lại bệnh viện thêm để được truyền kháng sinh vì bệnh nhiễm trùng đường tiết niệu đã lan vào máu.
15 tỉnh, thành phố nới lỏng việc đi lại, bỏ yêu cầu xét nghiệm Covid-19

15 tỉnh, thành phố nới lỏng việc đi lại, bỏ yêu cầu xét nghiệm Covid-19

Baoquocte.vn. Hà Nội, Hải Dương, Bắc Giang, Bà Rịa-Vũng Tàu và hàng loạt tỉnh, thành phố đã quyết định nới lỏng việc đi lại, bỏ yêu cầu xét nghiệm Covid-19.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (16-17/10): Không khí lạnh tăng cường tràn xuống Bắc Bộ, cảnh báo mưa lớn ở Trung Bộ và Bắc Tây Nguyên

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (16-17/10): Không khí lạnh tăng cường tràn xuống Bắc Bộ, cảnh báo mưa lớn ở Trung Bộ và Bắc Tây Nguyên

Baoquocte.vn. Theo bản tin dự báo thời tiết đêm 16/10 và ngày 17/10, không khí lạnh tăng cường đã ảnh hưởng đến một số nơi ở phía Tây Bắc Bộ và ...
Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật 17/10/2021: Song Tử nên cảnh giác với Kim Ngưu

Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật 17/10/2021: Song Tử nên cảnh giác với Kim Ngưu

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 17/10/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Khí đốt chuyển qua Ukraine giảm mạnh, Nga nêu nguyên nhân

Khí đốt chuyển qua Ukraine giảm mạnh, Nga nêu nguyên nhân

Baoquocte.vn. Khối lượng khí đốt được vận chuyển qua lãnh thổ Ukraine giảm từ 180 triệu mét khối/ngày xuống còn dưới 100 triệu m3/ngày từ đầu năm tới nay.
Thành phố Pretoria ở Nam Phi chìm trong sắc 'mộng mơ' của hoa phượng tím

Thành phố Pretoria ở Nam Phi chìm trong sắc 'mộng mơ' của hoa phượng tím

Baoquocte.vn. Thủ đô Pretoria của Nam Phi khoác lên mình bộ áo tím biếc quyến rũ khi những hàng cây hoa Jacaranda (phượng tím) nở rộ khắp các con đường.
Những thành phố độc đáo ở châu Âu đáng để 'lên lịch'

Những thành phố độc đáo ở châu Âu đáng để 'lên lịch'

Baoquocte.vn. Châu Âu nổi tiếng với một danh sách thành phố lớn 'đáng phải đến', song vẫn còn những thành phố nhỏ hơn nhưng 'có võ' đang chờ bạn khám phá...
Du lịch Việt Nam tìm cách thích ứng an toàn với Covid-19

Du lịch Việt Nam tìm cách thích ứng an toàn với Covid-19

Baoquocte.vn. Đại dịch đã khiến chưa bao giờ ngành du lịch trải qua khó khăn như lúc này, nhưng nhiều địa phương đang chuẩn bị cho việc mở cửa an toàn.
'Thổi lửa' cho ngành du lịch hậu Covid-19

'Thổi lửa' cho ngành du lịch hậu Covid-19

Baoquocte.vn. Ngành du lịch Việt Nam đang từng bước khắc phục khó khăn, nỗ lực chuẩn bị cho quá trình hồi phục, tái khởi động giai đoạn hậu Covid-19.
Trong du lịch không có khái niệm ranh giới giữa tỉnh nọ và tỉnh kia!

Trong du lịch không có khái niệm ranh giới giữa tỉnh nọ và tỉnh kia!

Baoquocte.vn. Khởi động Chương trình phục hồi du lịch nội địa toàn quốc ở thời điểm còn nhiều thử thách vì đại dịch Covid-19 với khái niệm an toàn mới.
Kế hoạch mở cửa du lịch của các nước ra sao?

Kế hoạch mở cửa du lịch của các nước ra sao?

Baoquocte.vn. Trong nỗ lực sống chung với Covid-19, nhiều quốc gia đang xúc tiến mở cửa với du khách.
Việt Nam và Nhật Bản hợp tác xuất bản tranh truyện

Việt Nam và Nhật Bản hợp tác xuất bản tranh truyện

Baoquocte.vn. Cuốn tranh truyện 'Những người bạn' do Đốm Đốm - nữ họa sĩ Việt Nam minh họa vừa được Nhà xuất bản Sunny Side (Nhật Bản) phát hành.
Vaxxers - cuốn sách kể về hành trình phi thường phát triển vaccine AstraZeneca

Vaxxers - cuốn sách kể về hành trình phi thường phát triển vaccine AstraZeneca

Baoquocte.vn. Ngày 13/10, Alpha Books đã công bố xuất bản cuốn sách của các nhà khoa học Oxford về hành trình phát minh vaccine chống Covid-19 AstraZeneca.
Abdulrazak Gurnah và những áng văn ‘dịch chuyển’

Abdulrazak Gurnah và những áng văn ‘dịch chuyển’

Baoquocte.vn. Sinh ra ở Zanzibar và rời đến Anh năm 18 tuổi – hai nền văn hóa đã đóng vai trò quan trọng trong hình thành các tác phẩm văn học của Abdulrazak Gurnad.
Tình bạn đặc biệt Việt Nam-Nhật Bản trong 'Tomodachi'

Tình bạn đặc biệt Việt Nam-Nhật Bản trong 'Tomodachi'

Baoquocte.vn. Ngày 5/10, Đại sứ Vũ Hồng Nam đã tiếp ông Aihara Hiroyuki, tác giả Tomodachi, truyện tranh sản xuất hợp tác hai nước Việt-Nhật.
Phát hành online tác phẩm 'Lục bát mỗi ngày'

Phát hành online tác phẩm 'Lục bát mỗi ngày'

Baoquocte.vn. Tác phẩm 'Lục bát mỗi ngày' của nhà thơ Đặng Vương Hưng do NXB Văn học – 2021 ấn hành, dày 1.248 trang khổ lớn.
Sách mới tháng 9: 'Khi đại dịch thế kỷ Covid-19 đi qua'

Sách mới tháng 9: 'Khi đại dịch thế kỷ Covid-19 đi qua'

Baoquocte.vn. Những sự kiện, câu chuyện, nhân vật của đại dịch Covid-19 của tác giả Sương Nguyệt Minh đang được bạn đọc đón nhận, chia sẻ và đồng cảm.
Phiên bản di động