Sổ tay văn hóa Đông - Tây

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 1)

Hữu Ngọc
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Văn học cổ đại Hy Lạp - La Mã thể hiện chủ nghĩa nhân văn, nghĩa là thừa nhận giá trị con người, thiết tha với cuộc sống trần gian.

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chấm phá văn học cổ đại Hy Lạp (Kỳ 1)

Văn học Tây Âu (cụ thể là văn học Âu - Bắc Mỹ) bắt đầu bằng văn học cổ Hy Lạp - La Mã. Nền văn học này bị chi phối bởi ba yếu tố chủ yếu: Văn học cổ Hy Lạp - La Mã, Đạo Kito và tinh thần nhân văn tư bản chủ nghĩa xuất phát từ thời Phục Hưng (thế kỷ XIV-XVI) qua Chủ nghĩa duy lý (thế kỷ XVII), Triết học ánh sáng (thế kỷ XVIII), Chủ nghĩa thực chứng (thế kỷ XIX) và nhiều luồng tư tưởng ở thế kỷ XX.

Văn học cổ đại Hy Lạp - La Mã thể hiện chủ nghĩa nhân văn, nghĩa là thừa nhận giá trị con người, thiết tha với cuộc sống trần gian. Là nền văn học cổ nhất châu Âu, nó tạo ra nhiều hình thức và thể loại văn học là khuôn mẫu cho sau này. Ở Hy Lạp, hai bản anh hùng ca kiệt xuất là Ilias và Odyssia gắn liền với tên của Homeros.

Vào thời kỳ thịnh vượng của chế độ nô lệ (thế kỷ V TCN) đã hình thành bi kịch (Aischylos, Sophocles, Euripdes) và hài kịch (Aristophanês). Thời kỳ Hellen (thế kỷ IV – thế kỷ I TCN), thơ ca thôn dã, mục ca và văn thơ trào phúng phát triển. Khoảng 50 năm TCN, La Mã đã làm chủ miền Địa Trung Hải, bao gồm cả Hy Lạp. Nền văn học La Mã kế thừa văn học Hy Lạp và phát triển sắc thái của mình.

Ilias là thiên hùng ca cổ Hy Lạp, có giá trị nghệ thuật và tư tưởng cao, phản ánh đời sống cổ đại phương Tây và một chủ nghĩa nhân đạo đang thành hình. Ilias, cũng như Odysseia, được coi là tác phẩm của Homeros. Theo truyền thuyết, Homeros là nhà thơ cổ Hy Lạp đầu tiên còn lưu lại danh. Tên “Homeros” nghĩa là “người mù” hoặc “người bị bắt làm con tin”. Về già, Homeros bị mù và đi lang thang kể chuyện thơ, người đến nghe rất đông. Vấn đề Homeros là ai, có thực hay không được đặt ra từ cuối thế kỉ XVII nhưng đến nay vẫn chưa được giải đáp.

Nói chung, người ta bác bỏ giả thuyết cho các tác phẩm của Homeros là do nhân dân sáng tạo. Song, cũng có khuynh hướng chấp nhận là những tác phẩm ấy do nhiều tác giả cùng làm: chắc chắn là mới đầu chúng được truyền khẩu, sau được ghi lại từ thế kỷ VI. “Thiên tài nghệ thuật Homeros là lò nung quặng thô của những truyền thuyết dân gian, những bài ca, những đoạn văn ngắn rời rạc thành một thỏi vàng nguyên chất” . (Bielinski)

Ilias và Odysseia có ảnh hưởng sâu sắc đến văn nghệ của Hy Lạp - La Mã và cả đến nền văn minh phương Tây cho đến ngày nay. Ilias gồm 15.537 câu thơ, xếp xếp thành 24 khúc ca, kể chuyện liên quân Hy Lạp vây thành Ilion (hay thành Troia), nó ca ngợi chiến công, lý tưởng anh hùng của thời đại được kết tinh trong hình tượng Akhileus. Ilias kể một loạt giai thoại của cuộc chiến tranh thành Troia, bắt đầu bằng việc dũng tướng giỏi nhất Hy Lạp là Akhileus rút khỏi cuộc chiến, do đó ảnh hưởng tai hại đến chiến dịch.

Nguyên nhân xảy ra chiến tranh là việc hoàng tử Paris thành Troia bắt cóc vợ vua Hy Lạp Menelaos là Helene, mỹ nhân đẹp nhất trần gian. Các quốc gia Hy Lạp tổ chức một liên quân vây thành để cướp lại Helene, liên quân do vua Agamemnon chỉ huy. Agamemnon là anh của Menelaos. Agamemnon phải trả tự do cho một mỹ nhân thành Troia vì bố cô cầu thần làm bệnh dịch hoành hành giết hại quân Hy Lạp. Agamemnon bèn chiếm một nữ tù nhân đẹp của Akhileus.

Do đó Akhileus không chịu tham chiến nữa, quân Hy Lạp bị thua liểng xiểng. Để cứu vãn tình thế, chàng đành phải đưa khí giới của mình cho bạn là Patrokles mượn sử dụng. Patrokles thắng trận nhưng bị dũng tướng thành Troia là Hektor giết. Để trả thù cho bạn, Akhileus lại xung trận và giết chết Hektor, mặc dù hai bên đều có thần minh phù trợ. Akhileus cho buộc thây Hektor sau xe ngựa của mình và kéo lê. Vua Priam thành Troia đã già, xin chuộc lại thây Hektor là con vua, Akhileus động lòng, đồng ý. Kết thúc là lễ tang Hektor.

Xoay quanh cốt truyện chính có nhiều tình tiết hấp dẫn: cảnh các dũng sĩ đua tài, thần minh phù trợ hai phe, những cuộc hội họp sôi nổi giữa các dũng sĩ, cảnh nằm mộng hoặc bói toán, cảnh chia tay giữa Hektor và vợ, tang lễ người thành Troia, miêu tả các đồ vật rất kỳ thú.

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ cuối)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ cuối)

TGVN. Đạo Kito khác đạo Do Thái ở chỗ nó đề cao tuyệt đối đức tin và nội tâm. Mặc cảm tội lỗi là một ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ I)

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Phác họa văn hóa phương Tây (kỳ I)

TGVN. Văn hóa phương Tây có ba yếu tố: chủ nghĩa nhân văn cổ Hy Lạp - La Mã, yếu tố Do Thái - Kito ...

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Malraux nghĩ gì?

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Malraux nghĩ gì?

TGVN. Sau khi chứng kiến sự ngu xuẩn của chiến tranh, Malraux nhận thấy nền văn minh châu Âu đã đi đến chỗ bế tắc, ...

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Chuyển nhượng cầu thủ Man Utd: Tiếp cận mục tiêu Barella; PSG giành Pogba với Real Madrid và Juventus

Chuyển nhượng cầu thủ Man Utd: Tiếp cận mục tiêu Barella; PSG giành Pogba với Real Madrid và Juventus

Man Utd muốn lấy Barella ở kỳ chuyển nhượng mùa Hè 2021; Từ chối gian hạn hợp đồng với Quỷ đỏ, Pogba được HLV PSG xem là mục tiêu số ...
Covid-19 ở Việt Nam chiều 19/1: Đà Nẵng có 1 ca mắc mới là nam thanh niên nhập cảnh từ Mỹ

Covid-19 ở Việt Nam chiều 19/1: Đà Nẵng có 1 ca mắc mới là nam thanh niên nhập cảnh từ Mỹ

Chiều 18/1, Việt Nam có thêm một ca mắc Covid-19 mới ở Đà Nẵng là người nhập cảnh từ Mỹ.
Tử vi 12 cung hoàng đạo thứ 4 ngày 20/1/2021: Bạch Dương tình cảm thăng hoa, Bọ Cạp suy nghĩ về tương lai

Tử vi 12 cung hoàng đạo thứ 4 ngày 20/1/2021: Bạch Dương tình cảm thăng hoa, Bọ Cạp suy nghĩ về tương lai

Tử vi hôm nay 20/1 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Khoảnh khắc 'siêu dễ thương' của những chú mèo coi siêu thị như ở nhà

Khoảnh khắc 'siêu dễ thương' của những chú mèo coi siêu thị như ở nhà

Không cần quan tâm ánh mắt xì xào của thiên hạ, những chú mèo thoải mái nằm, trườn, bò ở siêu thị.
Điện chia buồn về vụ tai nạn máy bay và động đất tại Indonesia

Điện chia buồn về vụ tai nạn máy bay và động đất tại Indonesia

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã gửi điện chia buồn tới Tổng Indonesia Joko Widodo khi được tin trận động đất và vụ tai nạn máy bay gây nhiều thiệt ...
Thị trường chứng khoán ngày 19/1: Bán trong hoảng loạn!

Thị trường chứng khoán ngày 19/1: Bán trong hoảng loạn!

Báo TG&VN liên tục cập nhật tin tức và nhận định của các chuyên gia về thị trường chứng khoán nóng nhất, mới nhất đầu và cuối phiên giao dịch ...
Tổng thống Mỹ đắc cử Biden định tung 'món quà lớn' ngày nhậm chức, cơ hội cho 11 triệu người nhập cư

Tổng thống Mỹ đắc cử Biden định tung 'món quà lớn' ngày nhậm chức, cơ hội cho 11 triệu người nhập cư

Tổng thống Mỹ đắc cử Joe Biden có kế hoạch công bố dự luật nhập cư có tác động sâu rộng trong ngày đầu tiên của nhiệm kỳ.
Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ trao quyết định điều động cán bộ lãnh đạo, quản lý

Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ trao quyết định điều động cán bộ lãnh đạo, quản lý

Chiều 19/1, tại Trụ sở Bộ Ngoại giao, Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ đã trao quyết định điều động cho 1 cán bộ lãnh đạo, quản lý.
Ảnh hưởng bởi Covid-19, phóng viên quốc tế đưa tin Đại hội Đảng XIII theo hình thức trực tuyến

Ảnh hưởng bởi Covid-19, phóng viên quốc tế đưa tin Đại hội Đảng XIII theo hình thức trực tuyến

Ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19, Việt Nam đã mời phóng viên quốc tế đăng ký để theo dõi và đưa tin về Đại hội Đảng XIII theo hình thức ...
Nhạc sĩ Trần Tiến phiền lòng và 'shock' khi bị đồn qua đời trên mạng xã hội

Nhạc sĩ Trần Tiến phiền lòng và 'shock' khi bị đồn qua đời trên mạng xã hội

Nhạc sĩ Trần Tiến tỏ thái độ bức xúc trước thông tin mình qua đời lan truyền trên mạng xã hội và một số trang báo mạng điện tử sáng ...
Ngắm thác mây bồng bềnh, cảnh tượng hiếm gặp ở 'thiên đường check-in' Tà Xùa

Ngắm thác mây bồng bềnh, cảnh tượng hiếm gặp ở 'thiên đường check-in' Tà Xùa

Săn mây Tà Xùa là hoạt động yêu thích của các tín đồ du lịch. Tuy nhiên, không phải ai cũng may mắn gặp được thác mây uốn lượn qua triền núi.
Hoa anh đào bung nở say đắm lòng người nơi miền biên cương xứ Nghệ

Hoa anh đào bung nở say đắm lòng người nơi miền biên cương xứ Nghệ

Những ngày này hoa anh đào đang bung nở tại khu vực trường Tiểu học Mường Típ 1, huyện Kỳ Sơn, Nghệ An làm xao xuyến lòng người.
Lữ hành Việt Nam khát khao khôi phục trong năm 2021

Lữ hành Việt Nam khát khao khôi phục trong năm 2021

Những tin buồn của năm Covid khiến Hiệp hội Lữ hành Việt Nam phải ráo riết tìm giải pháp khôi phục và phát triển ở ngay những ngày đầu năm 2021.
Những cuốn hộ chiếu 'quyền lực' nhất thế giới năm 2021

Những cuốn hộ chiếu 'quyền lực' nhất thế giới năm 2021

Mới đây Bảng xếp hạng hộ chiếu Henley đã công bố thứ hạng hộ chiếu 'quyền lực' nhất thế giới năm 2021, các nước châu Á vẫn chiếm trọn top 3.
Cặp đôi Hà Nội lên Y Tý chụp ảnh cưới dưới cảnh tuyết rơi, băng giá kỳ ảo

Cặp đôi Hà Nội lên Y Tý chụp ảnh cưới dưới cảnh tuyết rơi, băng giá kỳ ảo

Giữa khung cảnh tuyết rơi phủ trắng xóa, cặp đôi từ Hà Nội đã vượt qua giá lạnh của thời tiết, tạo nên những bức hình cưới đẹp lung linh như ở trời Âu.
Hãng hàng không nào an toàn nhất năm 2021?

Hãng hàng không nào an toàn nhất năm 2021?

Năm thứ ba liên tiếp, Quantas (Australia) được đánh giá là hãng hàng không an toàn nhất thế giới, trong cuộc bình chọn của trang AirlineRatings.
Đọc sách gì Tết Tân Sửu năm nay?

Đọc sách gì Tết Tân Sửu năm nay?

Đọc sách ngày Xuân vốn là nét đẹp truyền thống của người Việt nhưng đã bị mai một theo thời gian và các nhà xuất bản đang nỗ lực phục hồi.
Ra mắt sách về Đại hội Đảng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng

Ra mắt sách về Đại hội Đảng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng

Cuốn sách tập hợp ba bài viết của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng về công tác tiến hành Đại hội Đảng bộ các cấp và Đại hội XIII của Đảng...
Nhạc sĩ Phạm Tuyên - 'Cây đại thụ và Cánh én tuổi thơ'

Nhạc sĩ Phạm Tuyên - 'Cây đại thụ và Cánh én tuổi thơ'

Nhân dịp kỷ niệm sinh nhật lần thứ 91 của nhạc sĩ Phạm Tuyên, NXB Hội Nhà văn ra mắt cuốn sách 'Nhạc sĩ Phạm Tuyên - Tuyển tập 100 bài hát'.
Chúng tôi ăn rừng – nhật ký sống về lưu trú ở vùng cao nguyên Việt Nam

Chúng tôi ăn rừng – nhật ký sống về lưu trú ở vùng cao nguyên Việt Nam

‘Chúng tôi ăn rừng’ là công trình nghiên cứu dân tộc học mang tính kinh điển của Georges Condominas về những người bán du mục ở vùng cao nguyên Việt Nam.
Hai cuốn sách giải mã ngành công nghiệp giải trí siêu lợi nhuận

Hai cuốn sách giải mã ngành công nghiệp giải trí siêu lợi nhuận

Cuốn sách 'Giải mật Ngoại hạng Anh' và cuốn sách về Disney’s Land sẽ giúp người đọc hiểu hơn về ngành công nghiệp giải trí siêu lợi nhuận.
Sách hay: ‘Bí ẩn của nước’ - sự kỳ diệu của nước sống

Sách hay: ‘Bí ẩn của nước’ - sự kỳ diệu của nước sống

Cuốn sách 'Bí ẩn của nước - sự kỳ diệu của nước sống' giúp ta hiểu vị trí của mình trong tự nhiên, về nước và thiên nhiên để cải thiện chất lượng sống.
Phiên bản di động