Sổ tay Văn hóa Đông - Tây

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Freud và khái niệm chết

Hữu Ngọc
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Freud đã có dịp thể nghiệm khái niệm cái chết của mình về mặt xã hội và bản thân. Những phân tích của ông về xung năng chết, sự hủy hoại, say mê giết người đều thành hiện thực.
TIN LIÊN QUAN
nha van hoa huu ngoc freud va khai niem chet Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Cái tóc trong văn hóa
nha van hoa huu ngoc freud va khai niem chet Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Chuyện cái bắt tay
nha van hoa huu ngoc freud va khai niem chet
Bác sĩ Freud (1856-1939) là người sáng lập môn phân tâm học.

Bác sĩ Freud được đánh giá cùng Einstein và Marx là ba bộ óc siêu việt đã làm đảo lộn tri thức và cuộc sống của con người thế kỷ XX. Một cuốn từ điển Mỹ có uy tín đã viết: “Trong thế kỷ XX, chỉ có một nhân vật có ảnh hưởng lớn đến tư duy và hành động của con người như Freud, đó là Einstein”. Ảnh hưởng của Freud sâu đậm trong y học, nghệ thuật, triết học, văn học, khoa học xã hội, đạo đức học, phong tục tập quán.

Freud (1856-1939) là bác sĩ chuyên môn thần kinh và tâm thần người Áo, lập ra môn phân tâm học. Là người gốc Do Thái, vì hoàn cảnh lịch sử lúc bấy giờ, cuối đời ông phải bỏ nước (1938) sống lưu vong ở Anh cho đến khi chết.

Thuyết Freud đề cập cái sống và cái chết. Giai đoạn đầu tập trung vào cái sống khi phân tích cái Tôi. Phần Tôi vô thức được đánh dấu bởi các xung năng (pulsion). Xung năng là một động lực có tính bản năng, thôi thúc con người tìm thỏa mãn trong những nhu cầu sinh lý cơ bản là ăn uống, sinh dục... Thỏa mãn những nhu cầu ấy sinh ra khoái cảm (plaisir), cho nên gây ra ham muốn, tức là dục vọng. Ngoài hai xung năng cơ bản trên (ăn uống, sinh dục), còn có xung năng hung tính (công kích kẻ khác để tự bảo vệ, như thú vật). Những khoái cảm của xác thịt nói chung gọi là libido. Nếu bị dồn nén, libido có thể gây nhiễu hoặc bệnh tâm thần, hoặc chuyển hóa thành hoạt động văn nghệ xã hội (theo Nguyễn Khắc Viện).

Từ năm 1920, phân tâm học của Freud bước sang giai đoạn hai, tập trung vào xung năng chết (pulsion de mort), tức là thực chất của xung năng hung tính: ngược với nguyên tắc tìm khoái cảm để sinh tồn, xung năng này chạy theo sự hủy diệt (người khác và bản thân), có thể tìm khoái cảm trong phá phách và chết chóc.

Theo tờ báo ảnh của Pháp Le Monde (3/10/2009), Freud đã có dịp thể nghiệm khái niệm cái chết của mình về mặt xã hội và bản thân.

Về mặt xã hội, ông chứng kiến sự mở màn Thế chiến II. Ngày 1/9/1939, Đức Quốc xã tấn công Ba Lan, sau đó thì Pháp và Anh nhập cuộc. Ông theo dõi tình hình cuộc chiến hàng ngày qua đài. Những phân tích của ông về xung năng chết, sự hủy hoại, say mê giết người đều thành hiện thực.

Trong vô thức con người, ai cũng có ít nhiều mầm mống hủy hoại chết chóc của xung năng chết, cần kìm hãm và chống lại bằng văn hóa, văn minh, nghệ thuật lời nói... Tính chất dã man của Đức Quốc xã thể hiện nguyên chất xung năng chết.

Về mặt cá nhân, Freud cũng thể nghiệm xung năng chết khi phải chống chọi 16 năm với căn bệnh ung thư hàm từ năm 1923. Trong suốt 16 năm cuối đời, cái chết gắn liền hàng giờ, hàng phút với thể xác và tinh thần ông, cuộc sống có nghĩa là tập hợp lực lượng thể xác và tinh thần để kháng cái chết. Mỗi năm hai lần mổ hàm, tổng cộng 32 lần. Freud phải đeo hàm giả mà ông gọi là cái “quái vật”. Mặc dù chạy tia X, khối u vẫn ngày một tăng. Năm 1939, ông bảo: “Tao với mày chung sống đã 16 năm. Để xem ai mạnh hơn ai!”. Dường như bệnh càng tăng thì lý trí của ông càng cao, ông muốn chứng minh lý thuyết của ông là tâm lý có cuộc sống riêng của nó. Nhà văn Áo Zweig đã ca ngợi lòng dũng cảm của Freud chống ung thư: “Ông nói năng rất khó, nhưng không bao giờ chịu bỏ rơi người đối thoại. Với tâm hồn thép của ông, ông có tham vọng đặc biệt là muốn chứng tỏ với bạn bè rằng nghị lực của mình coi thường những hành hạ tầm thường của thể xác. Quả là một cuộc chiến đấu kinh khủng. Mỗi lần gặp ông, thấy bóng thần chết càng rõ ràng hơn trên bộ mặt ông”.

Để giữ được đầu óc minh mẫn, Freud không dùng nhiều thuốc an thần.

Ngày 21/9/1939, Freud cầm tay bác sĩ Schur, người chữa cho mình từ lâu và tâm sự: “Anh đã từng hứa không bỏ rơi tôi khi giờ chết sẽ điểm. Bây giờ thì chỉ còn sự tra tấn đối với tôi nên điều đó không còn ý nghĩa gì”. Ông nói thêm: “Anh thử bàn với con gái Anna của tôi, xem con tôi có cho như thế là đúng không, nếu đúng thì hãy chấm dứt!”.

Anna muốn kéo thêm cuộc sống của bố, nhưng Schur phân tích, nhấn mạnh về cái đau đớn ác nghiệt Freud phải chịu đựng, Anna đồng ý. Schur tiêm 3cc morphine cho Freud , và sau hai ngày hôn mê, Freud ra đi.

Ông không biết được là ba năm sau, bốn chị em gái của ông bị giết trong trại tập trung của Đức Quốc xã. Số phận đã tránh cho ông khỏi phải chịu cơn đau đớn tinh thần kinh khủng nữa. Đó! Cuộc đời của một vĩ nhân!

nha van hoa huu ngoc freud va khai niem chet

Nhà văn hóa Hữu Ngọc bàn về trí thức Việt Nam và hội nhập quốc tế

TGVN. Trao đổi với PV, nhà văn hóa Hữu Ngọc cho rằng: Giai đoạn hội nhập quốc tế trước, trí thức Việt Nam góp phần ...

nha van hoa huu ngoc freud va khai niem chet

Nhà văn hóa Hữu Ngọc: Tìm một hướng mới cho phát triển

TGVN. Phát triển chủ yếu khi đó là tăng trưởng kinh tế (GDP), điều dẫn đến chủ nghĩa tiêu thụ, cạnh tranh khốc liệt trên ...

nha van hoa huu ngoc freud va khai niem chet

Nhà văn hóa Hữu Ngọc bàn về hài hước

TGVN. Hài hước nuôi dưỡng đầu óc sáng tạo, khiến người bớt căng thẳng trong giây lát trước thực tế, gay go, làm cho không ...

Số ca Covid-19 tại Việt Nam

Cập nhật: 20/01/2022 06:00 | Nguồn: Bộ Y Tế

Hôm nay Tổng
+15,906 2,078,087
Tỉnh Hôm nay Tổng số ca
TP. Hồ Chí Minh 263 513,407
Bình Dương 64 292,135
Đồng Nai 77 99,503
Hà Nội 2,909 97,424
Tây Ninh 247 87,095
Khánh Hòa 652 59,270
Cà Mau 379 53,609
Vĩnh Long 251 51,639
Đồng Tháp 75 46,795
Cần Thơ 71 43,884
Bình Phước 535 42,075
Long An 49 41,263
Trà Vinh 603 36,623
An Giang 41 35,242
Tiền Giang 30 35,109
Bạc Liêu 177 34,338
Bến Tre 561 34,228
Kiên Giang 35 32,338
Sóc Trăng 34 31,951
Bà Rịa – Vũng Tàu 170 30,079
Bình Thuận 150 28,478
Bình Định 412 27,826
Hải Phòng 0 22,423
Đà Nẵng 892 21,800
Bắc Ninh 288 18,813
Thừa Thiên Huế 277 18,543
Hậu Giang 97 14,746
Đắk Lắk 3 14,565
Thanh Hóa 628 14,121
Lâm Đồng 245 13,460
Hưng Yên 568 12,185
Bắc Giang 302 11,354
Nghệ An 251 10,745
Hà Giang 109 10,724
Quảng Ngãi 490 10,610
Quảng Nam 336 10,236
Gia Lai 151 9,163
Phú Yên 164 9,150
Quảng Ninh 297 9,005
Hải Dương 349 8,013
Đắk Nông 127 7,214
Vĩnh Phúc 338 6,796
Nam Định 274 6,532
Ninh Thuận 0 6,513
Phú Thọ 180 5,066
Quảng Bình 118 5,010
Thái Nguyên 196 4,972
Thái Bình 187 4,968
Hòa Bình 251 4,710
Hà Nam 99 4,135
Quảng Trị 58 3,519
Lạng Sơn 131 2,977
Sơn La 99 2,810
Ninh Bình 126 2,564
Tuyên Quang 89 2,433
Hà Tĩnh 49 2,231
Lào Cai 106 1,822
Yên Bái 110 1,810
Kon Tum 0 1,644
Điện Biên 35 1,498
Cao Bằng 43 1,262
Bắc Kạn 14 764
Lai Châu 44 708

Xem nhiều

Đọc thêm

Giá cà phê hôm nay 20/1, Đảo chiều bứt phá, hết 'trò thăng bằng' giá tăng mạnh nhưng khó bền?

Giá cà phê hôm nay 20/1, Đảo chiều bứt phá, hết 'trò thăng bằng' giá tăng mạnh nhưng khó bền?

Baoquocte.vn. Giá cà phê trên cả hai sàn bất ngờ tăng trong bối cảnh sản lượng dồi dào với cả hai loại cà phê.
Giá tiêu hôm nay 20/1, tăng nhẹ, khối FDI lấn lướt doanh nghiệp hồ triêu trong nước

Giá tiêu hôm nay 20/1, tăng nhẹ, khối FDI lấn lướt doanh nghiệp hồ triêu trong nước

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước tiếp tục tăng ở một số địa phương, giao dịch từ 78.000 – 80.500 đ/kg.
Giá vàng hôm nay 20/1, Giá vàng tăng vọt ngoài mọi dự đoán, đừng vội lạc quan, sẽ có bất ngờ thú vị, SJC hưởng lợi?

Giá vàng hôm nay 20/1, Giá vàng tăng vọt ngoài mọi dự đoán, đừng vội lạc quan, sẽ có bất ngờ thú vị, SJC hưởng lợi?

Baoquocte.vn. Giá vàng hôm nay 20/1 tăng mạnh, thị trường đặc biệt quan tâm tới động thái của Fed sau cuộc hợp tới. 2022 hẳn sẽ là một năm thú vị.
XSMN 20/1, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 20/1/2022

XSMN 20/1, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 20/1/2022

Baoquocte.vn. XSMN 20/1. xổ số miền Nam thứ 5. trực tiếp xổ số miền Nam 20/1/2022. kết quả xổ số miền Nam hôm nay. xổ số hôm nay 20/1/2022. xo so ...
XSMB 20/1, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 20/1/2022

XSMB 20/1, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 20/1/2022

Baoquocte.vn. XSMB 20/1. trực tiếp xổ số miền Bắc 20/1/2022. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay. xổ số miền Bắc thứ 5. xổ số hôm nay 20/1/2021. KQXSMB.
XSAG 20/1, kết quả xổ số An Giang hôm nay 20/1/2022. KQXSAG thứ 5

XSAG 20/1, kết quả xổ số An Giang hôm nay 20/1/2022. KQXSAG thứ 5

Baoquocte.vn. XSAG 20/1. Trực tiếp kết quả xổ số An Giang nhanh nhất hôm nay - XSAG 20/1/2022. KQXSAG. xo so An Giang. KQXSAG.
XSTN 20/1, kết quả xổ số Tây Ninh hôm nay 20/1/2022. KQXSTN thứ 5

XSTN 20/1, kết quả xổ số Tây Ninh hôm nay 20/1/2022. KQXSTN thứ 5

Baoquocte.vn. XSTN 20/1. Trực tiếp kết quả xổ số Tây Ninh nhanh nhất hôm nay - XSTN 20/1/2022. KQXSTN. ket qua xo so tay ninh.
XSMT 20/1, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 20/1/2022

XSMT 20/1, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 20/1/2022

Baoquocte.vn. XSMT 20/1. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. trực tiếp xổ số miền Trung 20/1/2022. xổ số hôm nay 20/1/2022. xổ số miền Trung thứ 5. KQXSMT
XSBTH 20/1, kết quả xổ số Bình Thuận hôm nay 20/1/2022. KQXSBTH thứ 5

XSBTH 20/1, kết quả xổ số Bình Thuận hôm nay 20/1/2022. KQXSBTH thứ 5

Baoquocte.vn. XSBTH 20/1. Trực tiếp kết quả xổ số Bình Thuận nhanh nhất hôm nay - XSBTH 20/1/2022. KQXSBTH. Ket qua xo so Binh Thuan.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 20/1/2022: Sư Tử nên cảnh giác với bạn mới

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Năm ngày 20/1/2022: Sư Tử nên cảnh giác với bạn mới

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 20/1/2021 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Quy Nhơn có nhiều lợi thế trở thành điểm du lịch đẳng cấp châu Á

Quy Nhơn có nhiều lợi thế trở thành điểm du lịch đẳng cấp châu Á

Baoquocte.vn. Việc sở hữu nhiều cảnh quan thiên nhiên hoang sơ đã tạo ra những nét mới lạ và đầy sức hấp dẫn, đưa Quy Nhơn trở thành điểm đến mới của du khách trong và ...
Du lịch Việt Nam lên sóng kênh truyền hình CNBC của Mỹ

Du lịch Việt Nam lên sóng kênh truyền hình CNBC của Mỹ

Baoquocte.vn. Kênh truyền hình nổi tiếng của Mỹ CNBC đã phát sóng chương trình phỏng vấn Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch Hà Văn Siêu về du lịch Việt Nam.
ATF 2022 sẽ họp bàn về các giải pháp phục hồi du lịch ASEAN

ATF 2022 sẽ họp bàn về các giải pháp phục hồi du lịch ASEAN

Baoquocte.vn. Diễn đàn Du lịch ASEAN (ATF) 2022, sự kiện lớn nhất trong khuôn khổ hợp tác du lịch ASEAN, diễn ra tại Campuchia từ ngày 16-21/1.
Khu nghỉ dưỡng đẹp tựa xứ Hàn ở Bảo Lâm hút khách du lịch Tết

Khu nghỉ dưỡng đẹp tựa xứ Hàn ở Bảo Lâm hút khách du lịch Tết

Baoquocte.vn. Khu nghỉ dưỡng The Eco Tropicana Garden là điểm dừng chân lý tưởng cho du khách có chuyến du lịch kết hợp nghỉ dưỡng đáng nhớ vào dịp Tết Nguyên đán.
Cảnh nhộn nhịp của làng làm hương Việt ngày cận Tết lên báo Tây

Cảnh nhộn nhịp của làng làm hương Việt ngày cận Tết lên báo Tây

Baoquocte.vn. Hãng thông tấn AFPvừa đăn g tải phóng sự về không khí nhộn nhịp làm hương trong những ngày cận Tết ở làng truyền thống Quảng Phú Cầu, Hà Nội.
Tương lai du lịch Thái Lan 'ảm đạm' vì biến thể Omicron

Tương lai du lịch Thái Lan 'ảm đạm' vì biến thể Omicron

Baoquocte.vn. Sự lây lan nhanh chóng của biến thể Omicron đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến lĩnh vực du lịch, động lực quan trọng của sự phục hồi kinh tế Thái Lan.
Khám phá sự kiện 'Đêm đọc sách' tại Việt Nam

Khám phá sự kiện 'Đêm đọc sách' tại Việt Nam

Baoquocte.vn. Sự kiện 'Đêm đọc sách' lần thứ sáu sẽ diễn ra từ ngày 20-23/1 tại nước Pháp và mạng lưới các trung tâm văn hóa Pháp trên toàn thế giới.
Rutger Bregman và cuốn sách mở ra hy vọng về một xã hội tốt đẹp hơn

Rutger Bregman và cuốn sách mở ra hy vọng về một xã hội tốt đẹp hơn

Baoquocte.vn. Trong cuốn sách 'Nhân loại – Một lịch sử tràn đầy hy vọng', tác giả Rutger Bregman đã chỉ ra bản chất tử tế và thiện lương của nhân loại.
‘Cách mạng lối sống’ – bộ sách làm quà tặng ý nghĩa nhân dịp Xuân về

‘Cách mạng lối sống’ – bộ sách làm quà tặng ý nghĩa nhân dịp Xuân về

Baoquocte.vn. Với ba cuốn sách về chủ đề sức khỏe, bộ sách 'Cách mạng lối sống' rất phù hợp dùng để làm quà tặng cho người thân trong dịp Xuân về.
Một tập sách thú vị về nghệ thuật thưởng trà

Một tập sách thú vị về nghệ thuật thưởng trà

Baoquocte.vn. 'Thưởng trà thật đẹp, thật vui' hội đủ những tinh hoa của văn hóa trà Việt, là một tư liệu khảo cứu đáng tin cậy cho bất cứ ai yêu mến trà
Tiểu thuyết Xứ Cát 'hot' cùng siêu phẩm điện ảnh mới nhất

Tiểu thuyết Xứ Cát 'hot' cùng siêu phẩm điện ảnh mới nhất

Baoquocte.vn. Được vinh danh là tác phẩm khoa học giả tưởng bán chạy nhất mọi thời đại, tiểu thuyết Xứ Cát quay trở lại sau nhiều năm vắng bóng ở Việt Nam.
Sách Tết Nhâm Dần: Món quà ý nghĩa chào đón năm mới

Sách Tết Nhâm Dần: Món quà ý nghĩa chào đón năm mới

Baoquocte.vn. Chào đón năm mới 2022, các đơn vị xuất bản đã ra mắt nhiều ấn phẩm sách Tết với nội dung phong phú, hấp dẫn.
Phiên bản di động