Nhân ngày Dân số thế giới 11/7: Các xu hướng dân số thế giới

Các chuyên gia về dân số cho rằng 30 năm tới, thế giới sẽ chứng kiến quá trình tái cấu trúc dân số quan trọng: tăng trưởng dân số hơn 25% (tăng cao nhất giai đoạn 2015-2025), dân số già (tăng độ tuổi trung bình thêm 8 tuổi), mất cân bằng giới tính nam/nữ dẫn đến có hại cho số nữ.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Từ nay đến năm 2040, dân số thế giới sẽ tăng gần 29%.

Sự gia tăng nạn di cư khu vực và liên lục địa làm gia tăng nguy cơ xung đột xuyên biên giới; làm suy thoái bản sắc cá nhân và tập thể; đặt vấn đề quy chế của người di cư trở nên gay gắt hơn.

Những tiến triển trên sẽ trở thành cơ hội cho một số nước (lợi ích dân số), trở thành thách thức (kinh tế, chính trị, xã hội, an ninh) mà các nước khác phải vượt qua, làm cho việc quản lý các vùng lãnh thổ (sức ép lên nguồn tài nguyên, đô thị hóa gia tăng, xu hướng lấn biển…).

Những thách thức trên có nguy cơ làm gia tăng căng thẳng, nguy cơ đối đầu giữa các Nhà nước.

Theo các chuyên gia, có bốn xu hướng chính của sự phát triển dân số thế giới.

1. Dân số thế giới tăng, làm mất cân bằng giữa các khu vực

Từ nay đến năm 2040, dân số thế giới sẽ tăng gần 29%, đạt 8,9 tỷ dân so với 7 tỷ ngày nay. Tốc độ tăng này sẽ gây mất cân bằng giữa các khu vực, phản ánh mức độ gia tăng dân số tự nhiên của các nước đang phát triển (sẽ đạt 7,5 tỷ dân so với 5,6 tỷ dân hiện nay). Bức tranh tổng quan tăng trưởng dân số sẽ bao quát một khu vực rộng lớn trải dài từ châu Phi Nam Sahara đến bán đảo Arập, Afghanistan, Pakistan và Bắc Ấn Độ.

Theo đó, khu vực châu Phi Nam Sahara sẽ ghi nhận mức tăng dân số nhanh nhất (tăng 90% từ nay đến năm 2040) trong khi châu Á vẫn sẽ là khu vực đóng góp mức dân số bổ sung hàng đầu (hơn 1,1 tỷ người). Châu Mỹ Latinh và Caribe sẽ đạt mức tăng trưởng thấp hơn, đóng góp thêm 145 triệu dân. Ngược lại tại đa số các nước phát triển ghi nhận tỷ lệ sinh thấp, sẽ tác động tiêu cực đến tốc độ tăng trưởng tự nhiên.

Tại châu Âu (gồm cả Nga) ghi nhận tỷ lệ sinh đạt 1,74 trẻ em/phụ nữ. Chỉ số này thấp hơn mức ngưỡng đổi mới dân số đề ra là 2,1 trẻ em/phụ nữ. Tuy nhiên xu hướng này phản ánh những bối cảnh khác nhau. Pháp và Anh vẫn tiếp tục hưởng mức tăng trưởng dân số năng động nhất. Mỹ vẫn tiếp tục đạt mức tăng trưởng dân số tương đối nhờ tỷ lệ sinh cao và nguồn nhập cư quan trọng (1,5 triệu người nhập cư mới trong năm 2010 và sẽ đạt mức 2 triệu người nhập cư/năm trong 30 năm tới).

Ngay nay, ¼ trẻ em trên thế giới sinh ra đều ở châu Phi Nam Sahara trong khi lục địa này chỉ chiếm 12% dân số thế giới. Từ nay đến 2050, dân số của tiểu lục địa này có thể tăng gấp đôi, đạt 2 tỷ dân. Sự hoàn thành giai đoạn chuyển tiếp dân số, được bắt đầu từ đầu thế kỷ 20 và kết thúc vào năm 2040, là thách thức chính cho sự ổn định và phát triển của lục địa này. Tăng trưởng dân số tại châu Phi tăng cao trong bối cảnh dân số lịch sử thấp và tốc độ đô thị hóa nhanh chóng. Xu hướng tăng dân số này là điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế với điều kiện các xã hội liên quan có khả năng tận dụng nguồn vốn nhân lực và đầu tư vào các cơ sở hạ tầng (giáo dục, y tế, giao thông…) và giảm thiếu các cuộc xung đột liên quan (căng thẳng cộng đồng về các loại hình nông nghiệp/chăn nuôi, phân chia nguồn nước, môi trường sinh thái suy thoái…).

2. Năm 2040, nhân loại sống nhiều ở các nước đang phát triển

Dân số đông lên từ các nước mới nổi và đang phát triển sẽ được khẳng định vào năm 2040. Châu Á và châu Phi tập trung 78% dân số thế giới (so với 75% hiện nay). Ngược lại, dân số các nước phát triển sẽ tiếp tục suy giảm (14,5% trong 30 năm tới so với 19% hiện nay). Cấu trúc sức mạnh dân số sẽ được thay đổi do sự chênh lệch tốc độ tăng trưởng tự nhiên giữa các nước mới nổi và phát triển một phần cũng như riêng trong số các nước mới nổi phần khác.

Trong tương lai 2040, Ấn Độ (1,65 tỷ dân) sẽ dẫn đầu về cường quốc dân số, sẽ vượt Trung Quốc (1,36 tỷ dân). Brazil và Nga sẽ ghi nhận những xu hướng khác nhau. Brazil sẽ có dân số tăng đạt 224 triệu người so với 195 triệu hiện nay. Nga sẽ đối mặt với một sự suy giảm dân số gia tăng, từ 143 triệu dân hiện nay giảm xuống chỉ còn 130 triệu dân. Về phần mình, Mỹ (383 triệu dân năm 2040 so với 315 triệu dân hiện nay) sẽ phải theo đuổi chính sách để trách kịch bản của châu Âu (537 triệu dân năm 2040 so với 541 triệu dân hiện nay).

3. Dân số già tác động tới tất cả các lục địa

Một hiện tượng chưa từng có trong lịch sử, đó là loài người đang già đi. Do có cùng xu hướng kéo dài tuổi thọ và đẻ ít, độ tuổi trung bình sẽ ở mức 36,3 tuổi vào năm 2040 so với 29 hiện nay. Độ tuổi dân số già hơn 60 tuổi sẽ tăng từ 11% hiện nay lên 19% vào năm 2040. Tốc độ dân số cấp toàn cầu này do ý thức sinh đẻ và giảm tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh. Hiện tượng này sẽ tác động tới toàn bộ các khu vực, song diễn ra nhanh hơn tại các nước đang phát triển hơn là các nước phát triển.

Trong khi đó, giai đoạn 2005-2040, số lượng những người độ tuổi thứ 4 (hơn 80 tuổi) đã tăng gấp đôi quy mô quốc tế và sẽ tăng gấp ba tại các nước đang phát triển, nơi dân số già đang trở thành một thách thức tại các nước thiếu hệ thống an sinh như Ấn Độ và Trung Quốc. Trung Quốc, nơi tỷ lệ dân số dân số hoạt động/dân số già có nguy cơ giảm từ 10 năm 1993 xuống 2 năm 2040 và có khả năng dân số sẽ “già trước khi trở nên giàu có”. Với một độ tuổi trung bình từ 30 năm 1950 lên 40 ngày nay, các xã hội châu Âu đã ngay lập tức phải đối mặt với một dân số già đi nhanh chóng.

Trong 30 năm tới, hiện tượng này có thể sẽ nhiều hơn và kéo dài hơn dự báo của 20 năm qua. Nếu tỷ lệ sinh thấp như hiện nay tiếp tục kéo dài, dẫn đến dân số tiếp tục giảm. Sự đảo ngược tháp tuổi về bản chất sẽ gây thâm hụt dân số gia tăng, tăng sức ép lên ngân sách công và thay đổi những thói quen kinh tế (ít chấp nhận rủi ro, tham gia nhiều hơn vào các lĩnh vực an sinh…). Thách thức này có thể kìm hãm sự phát triển của một số nước mới nổi, nhất là Trung Quốc, nước có nguy cơ chứng kiến tốc độ tăng trưởng kinh tế giảm dưới 6% vào năm 2040.

4. Mất cân bằng nam, nữ

Trong một hệ thống bình đẳng hoàn hảo giữa nam và nữ, nhất là trong tiếp cận y tế, những năm qua chứng kiến số lượng nữ giới giảm trong dân số thế giới khoảng 100 triệu người, đặc biệt tại một số nước châu Á (Trung Quốc, Pakistan, Ấn Độ, Bangladesh, Hàn Quốc, Đài Loan) và vùng Cápcadơ (Gruzia, Armenia, Azerbaijan).

Châu Á là lục địa duy nhất có lượng nam giới đông (51%) do các vụ phá thai có chủ đích nhằm lựa chọn giới tính và tỷ lệ nữ chết cao do thiếu chăm sóc y tế và chết non. Sự tăng dân số bất thường này sẽ từng bước suy giảm vào năm 2040; tuy nhiên gây không ít hậu quả cho xã hội, nhất là với số dân ở lứa tuổi trưởng thành.

Ngoài ra, vấn đề cân bằng giới tính (quyền tiếp cận giáo dục, chăm sóc y tế, quy chế xã hội, nghề nghiệp…) sẽ là một thách thức cấu trúc trong những thập kỷ tới, nhất là tại các nước đang phát triển, nơi thiếu vắng những tiến bộ trong cải thiện điều kiện cho phụ nữ. Đây cũng sẽ có thể là một sự kìm hãm phát triển và tái thiết cho các các nước đang phát triển và phát triển.

Theo VGP News

Đọc thêm

Khi đám cưới trở thành 'sân chơi' tài trợ thương hiệu

Khi đám cưới trở thành 'sân chơi' tài trợ thương hiệu

Chi phí cưới hỏi ngày càng nặng nề, trong khi các nghi thức truyền thống và áp lực chuẩn bị khiến nhiều cặp đôi trẻ mệt mỏi. Tại Trung Quốc, ...
Ngày hội bóng đá gắn kết cộng đồng người Việt tại Nhật Bản

Ngày hội bóng đá gắn kết cộng đồng người Việt tại Nhật Bản

Hơn 3.000 cầu thủ tham gia hệ thống giải đấu khu vực, 24 đội bóng xuất sắc tranh tài tại vòng chung kết toàn quốc FAVIJA CHAMPIONS CUP 2026.
Giá vàng hôm nay 23/11/2026 có thể giảm thêm 300 USD/ounce, nhà đầu tư chưa nên vội mua vào

Giá vàng hôm nay 23/11/2026 có thể giảm thêm 300 USD/ounce, nhà đầu tư chưa nên vội mua vào

Giá vàng hôm nay 23/11/2026 lao dốc về ngưỡng 3.500 USD/ounce, khiến nhà đầu tư giữ tâm lý bi quan.
Đường đến APEC 2027 - Tự hào, trách nhiệm và thời cơ

Đường đến APEC 2027 - Tự hào, trách nhiệm và thời cơ

Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị cao điểm cho Năm APEC 2027, với sự chỉ đạo xuyên suốt từ Trung ương và sự vào cuộc quyết liệt ...
Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Ngày 21/11, Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ và Canada sẽ sớm đạt được một thỏa thuận thương mại.
Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Tháng 12, đi du lịch ở đâu miền Bắc?

Tháng 12, đi du lịch ở đâu miền Bắc?

Tháng 12 là thời điểm lý tưởng để khám phá miền Bắc với những điểm đến hấp dẫn như Sa Pa, Tà Xùa, Mộc Châu...
PNTRIP với khát vọng kết nối và hành trình kiến tạo giá trị

PNTRIP với khát vọng kết nối và hành trình kiến tạo giá trị

Công ty TNHH Du lịch và Thương mại quốc tế Phương Nam - PNTRIP ra đời vào ngày 8/3/2011.
Khám phá sắc màu văn hóa và du lịch của vùng đất quê hương Khổng Tử

Khám phá sắc màu văn hóa và du lịch của vùng đất quê hương Khổng Tử

Chiều 18/11, Trung tâm Văn hóa Trung Quốc tại Hà Nội cùng Sở Văn hóa và Du lịch tỉnh Sơn Đông tổ chức chương trình giới thiệu văn hóa và du lịch tỉnh Sơn Đông.
Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Từ Thủ đô Hà Nội bên hồ thơ mộng đến những bãi biển ngập nắng của Phú Quốc, Việt Nam là vùng đất hội tụ những sắc thái tương phản đầy cuốn hút, nơi những ...
Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Chiều 17/11, Báo VnExpress và Công ty CP Dịch vụ trực tuyến FPT (FPT Online) chính thức công bố Giải thưởng Du lịch - Travel Awards 2026.
Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Để du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn cũng cần những mô hình nhỏ đủ sức giữ chân du khách bằng bản sắc riêng để níu chân du khách.
Nghịch lý thời AI

Nghịch lý thời AI

Một nghịch lý mới của thời đại công nghệ, nơi ranh giới giữa sáng tạo thật và sản phẩm nhân tạo ngày càng khó nhận diện.
HANIFF VIII quy tụ 11 thành viên Ban Giám khảo trong nước và quốc tế

HANIFF VIII quy tụ 11 thành viên Ban Giám khảo trong nước và quốc tế

Liên hoan Phim quốc tế Hà Nội lần thứ VIII (HANIFF VIII) quy tụ 11 chuyên gia, nhà làm phim và nghệ sĩ điện ảnh Việt Nam, quốc tế tham gia các Ban Giám khảo.
Trải nghiệm văn hoá Việt Nam tại Cairo

Trải nghiệm văn hoá Việt Nam tại Cairo

Đại sứ quán Việt Nam tại Ai Cập đã trang trọng tổ chức "Ngày văn hóa Việt Nam tại Cairo", hướng tới kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11/2026).
Đưa văn hóa Việt đến với người dân Perth

Đưa văn hóa Việt đến với người dân Perth

Gần 4.000 lượt người đã đến quảng trường Forrest Place, trung tâm thành phố Perth để tham dự Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 – “Sắc màu quê hương”.
Chuyên gia Israel bật mí cách xây dựng sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số

Chuyên gia Israel bật mí cách xây dựng sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số

Israel từ một quốc gia nhỏ đã xây dựng vị thế hàng đầu về an ninh mạng nhờ sự kết nối giữa chính sách, doanh nghiệp, giáo dục và đổi mới sáng tạo.
Miền đất hứa của điện ảnh Việt

Miền đất hứa của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là một vùng trung gian giống như miền đất hứa chưa được khai thác đầy đủ...
Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Sáng 13/11, chương trình giao lưu hợp xướng dân ca Trung Quốc tại Hà Nội mang đến những tiết mục đặc sắc, góp phần kết nối văn hóa Việt-Trung.
Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Ma nhai trên núi Non Nước (Ninh Bình) và Văn bia Phố Hiến (Hưng Yên) được ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Nhà văn hóa Lê Hồng Dương đã có nhiều đóng góp nổi bật trong xây dựng nền tảng văn hóa địa phương, đặc biệt là xứ Kinh Bắc.
Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức khai mạc triển lãm ảnh.
Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 khép lại ngày 8/11, thu hút hàng vạn vận động viên trong nước và quốc tế.
Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Giải chạy Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 diễn ra từ ngày 6-8/11, dự kiến thu hút hàng chục nghìn vận động viên trong nước và quốc tế.
Phiên bản di động