Nhìn lại thế giới 2020: Covid-19 đã dạy cho thế giới bài học đắt giá gì?

Ngọc Hà
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. TGVN. Đại dịch Covid-19 đã trở thành cuộc 'sát hạch' thước đo năng lực quản trị của nhiều quốc gia, bất kể đó là quốc giàu hay nghèo, lớn hay nhỏ.
Nhìn lại thế giới 2020: Covid-19 đã dạy cho thế giới bài học đắt giá gì?
Đại dịch Covid-19 đã mang lại nhiều bài học đắt giá cho thế giới. (Nguồn: Getty Images)

Nước giàu thất bại

Đại dịch Covid-19 đã mang lại một số bài học về khả năng chống chịu trước khó khăn trong công tác quản trị nhà nước, song lại rất hữu ích. Nhiều nước giàu đã không quản lý thành công cuộc khủng hoảng y tế này như được dự đoán trước đó, trong khi không ít nước nghèo hơn, dân số đông hơn và dễ bị tổn thương trước dịch bệnh hơn lại vượt qua được cuộc khủng hoảng này ngoài mức kỳ vọng.

Sự khác biệt này đã đặt ra những câu hỏi đáng quan tâm không chỉ về vấn đề quản lý y tế công mà còn về tình trạng quản lý nhà nước và xã hội tại những nền dân chủ lâu đời và lớn nhất thế giới.

Ngay trước khi xảy ra đại dịch, một nhóm các cơ quan nghiên cứu lớn đã công bố báo cáo về Chỉ số An ninh Y tế Toàn cầu, trong đó xếp hạng các nước theo năng lực ngăn chặn, phát hiện, báo cáo một bệnh truyền nhiễm nào đó và tiếp đến là khả năng phản ứng mau lẹ khi bùng phát dịch bệnh.

Tin liên quan
5 vấn đề quốc tế đáng mong chờ trong năm 2021 5 vấn đề quốc tế đáng mong chờ trong năm 2021

Không có gì ngạc nhiên khi dữ liệu khi đó cho thấy “các nước có thu nhập cao hơn có xu hướng xếp hạng cao trong chỉ số này”. Đứng dầu danh sách “các nước có công tác chuẩn bị tốt nhất để ứng phó với một đại dịch nào đó” là Mỹ và Anh.

Thế nhưng, chỉ một năm sau, thực tế lại hoàn toàn ngược lại với những chỉ số xếp hạng. Theo một nghiên cứu công bố hồi tháng Chín, “10 nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi Covid-19 xét về số người tử vong tính theo triệu người lại là những nước nằm trong số 20 nước đứng đầu danh sách chỉ số an ninh y tế toàn cầu nói trên”.

Rõ ràng là một số chính phủ đã phân bổ nguồn lực, áp dụng và triển khai các năng lực và sự vào cuộc của các cơ quan ban ngành liên quan hiệu quả hơn rất nhiều so với các chính phủ khác.

Những điển hình thành công

Một quốc gia gây bất ngờ về công tác quản lý nhằm đối phó với đại dịch là Sri Lanka. Với dân số 21,5 triệu người, quốc gia Nam Á này xếp hạng thứ 120 về chỉ số an ninh y tế toàn cầu, song lại có các biện pháp ứng phó nhanh chóng trước những tin tức ban đầu về đại dịch.

Cùng với việc triển khai quân đội tham gia nỗ lực chống dịch, chính phủ Sri Lanka cũng triển khai biện pháp thử nghiệm nhanh do ngành y tế trong nước phát triển (kết quả thu được trong vòng 24 tiếng) đồng thời tiến hành xét nghiệm PRC (xét nghiệm phản ứng chuỗi polymerase) tại các khu vực đông dân cư.

Sri Lanka thiết lập cơ chế truy tìm dấu vết nghiêm ngặt nhằm phát hiện những người tiếp xúc với người bị nhiễm trước đó, hỗ trợ những người bị cách ly, bắt buộc người dân đeo khẩu trang nơi công cộng, hạn chế và kiểm tra khách du lịch đến nước này và áp đặt lệnh giới nghiêm trên toàn đảo quốc. Kể từ tháng 11/2020, đảo quốc này chỉ ghi nhận 13 ca tử vong vì Covid-19.

Một điển hình khác là Việt Nam. Với dân số 95 triệu dân và hệ thống chăm sóc y tế còn hạn chế, quốc gia Đông Nam Á này hiện đang đứng thứ 50 trong bảng xếp hạng chỉ số nói trên, song lại khẩn trương bắt tay vào công cuộc chống dịch bệnh ngay từ khi nhận được tin tức đầu tiên về virus này xuất hiện ở nước láng giềng Trung Quốc.

Ngay sau khi phát hiện những ca nhiễm đầu tiên, Việt Nam đã thiết lập các phòng thí nghiệm và cơ sở xét nghiệm đồng thời hạn chế du khách đến từ Trung Quốc. Tiếp đó, chính phủ áp dụng biện pháp xét nghiệm nhanh, truy tìm dấu vết, đưa tất cả những người mắc bệnh vào viện điều trị và cách ly tất cả các trường hợp tiếp xúc với những người nghi nhiễm virus. Tính đến thời điểm hiện tại, Việt Nam chỉ ghi nhận 35 ca tử vong vì Covid-19.

Nếu những nước kém phát triển hơn lại có thể quản lý tốt dịch bệnh thì tại sao Mỹ và Anh lại không thể làm được? Kinh nghiệm gần đây của các nước này về đối phó với các bệnh truyền nhiễm rõ ràng đã đóng một vai trò nhất định trong công tác chuẩn bị và sẵn sàng đối phó ở cấp độ quốc gia.

Việt Nam và Sri Lanka thì rút ra được bài học từ dịch SARS (2003) và MERS (2012). Những nước này đã thiết lập cơ sở hạ tầng để đối phó và quản lý sự bùng phát của bệnh truyền nhiễm.

Dĩ nhiên, vẫn còn quá sớm để tung hô bất kỳ một “mô hình thành công” nào trong nỗ lực đối phó với đại dịch. Những làn sóng dịch bệnh mới đang tiếp tục đánh gục thậm chí cả những nước từng cho rằng họ đã chiến thắng loại virus này.

Bài học về sự đoàn kết, đồng lòng

Sự giải thích khác nằm ở những bài học sâu sắc hơn về quản trị. Tại Sri Lanka và Việt Nam, chính phủ mỗi nước đều đồng lòng thực hiện chiến lược chống dịch, trong đó tập trung vào phương thức truyền tải tin tức rõ ràng và minh bạch đến người dân kết hợp với các mạng lưới thông tin tuyên truyền tại cộng đồng.

Nhìn lại thế giới 2020: Covid-19 đã dạy cho thế giới bài học đắt giá gì?
Covid-19 dạy cho thế giới bài học về kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh. (Nguồn: China Daily)

Trong khi đó, cả Mỹ và Anh đều “bất lực” trước các cuộc xung đột và đấu đá của giới tinh hoa và không thể huy động các cơ quan thể chế hàng đầu của mình tham gia vào một chiến lược quốc gia thống nhất.

Khi chính phủ bàn về chiến lược chống dịch thì sự chia rẽ trong nội bộ đảng Cộng hòa Mỹ và đảng Bảo thủ của Anh đã khiến lãnh đạo của các đảng này thay đổi ý kiến như “chong chóng”.

Giới chuyên gia tư vấn giới lãnh đạo lại cạnh tranh nhau để giành được sự chú ý, vị thế và tầm ảnh hưởng khi quảng bá chính công trình nghiên cứu và mô hình của chính mình và thường không thể đưa ra khuyến nghị cho đội ngũ y tế ở tuyến đầu cũng như không tham khảo được những bài học kinh nghiệm từ các nước khác vốn có kinh nghiệm đối phó với các dịch bệnh truyền nhiễm xảy ra trong quá khứ.

Các trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh của Mỹ và Anh đều khẳng định có đủ thẩm quyền để phát triển và kiểm soát cơ chế xét nghiệm. Thế nhưng, biện pháp của họ đều thất bại.

Tại Anh, thay vì thiết lập các mạng lưới truy tìm dấu vết tại địa phương (vốn tỏ ra rất hữu ích đối với các đại dịch xảy ra trong tương lai), chính phủ nước này lại “phó thác” nhiệm vụ này cho tập đoàn Serco và công ty Sitel.

Rốt cục, Covid-19 đã phơi bày những yếu kém các chiến lược của lãnh đạo vốn nhằm đánh bóng uy tín chính trị hơn là nhằm xử lý và đối phó với dịch bệnh. Tương tự như vậy, Covid-19 đã vạch trần những lỗ hổng khi quản trị bằng mệnh lệnh tập trung chứ không phải bằng phối hợp và hợp tác.

Đại dịch Covid-19 cũng đã phơi bày sự cấp thiết phải xây dựng mô liên kết giữa các chính phủ và giữa các thể chế cấp quốc gia và địa phương ở Mỹ và Anh. Đây chính là vấn đề cốt lõi trong cuộc chiến chống đại dịch cũng như đảm bảo sự phục hồi thành công cho thời kỳ hậu đại dịch.

Việt Nam là hình mẫu anh hùng đích thực của năm 2020, Ngoại giao và kinh tế tỏa sáng

Việt Nam là hình mẫu anh hùng đích thực của năm 2020, Ngoại giao và kinh tế tỏa sáng

TGVN. Báo chí nước ngoài không kiệm lời khen ngợi những thành tựu xuất sắc của Việt Nam trên lĩnh vực ngoại giao và kinh ...

Thời covid-19. Diện mạo mới của chính trị thế giới

Thời covid-19. Diện mạo mới của chính trị thế giới

TGVN. Trong thời kỳ chung sống với dịch bệnh covid-19 này, chính trị thế giới sẽ có diện mạo ra sao và chi phối thế ...

Dịch Covid-19: Bài học từ làn sóng dịch bệnh tiếp theo

Dịch Covid-19: Bài học từ làn sóng dịch bệnh tiếp theo

TGVN. Nước ta lại phải đối mặt với một làn sóng lây nhiễm mới của Covid-19. Bài học nào cần được rút ra để triển ...

(theo Project Syndicate)

Bài viết cùng chủ đề

Dịch virus corona

Đọc thêm

XSMN 25/7 - xổ số miền Nam hôm nay 25/7/2021 có quay không, XSMN khi nào mở lại?

XSMN 25/7 - xổ số miền Nam hôm nay 25/7/2021 có quay không, XSMN khi nào mở lại?

Baoquocte.vn. XSMN 25/7 - xổ số miền Nam tiếp tục tạm ngưng phát hành loại hình xổ số các tỉnh phía Nam kể từ ngày 9/7/2021.
Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 25/7/2021: Tuổi Dần không chú tâm vào công việc, tuổi Ngọ hy sinh bất chấp vì tình yêu

Tử vi hôm nay - Xem tử vi 12 con giáp 25/7/2021: Tuổi Dần không chú tâm vào công việc, tuổi Ngọ hy sinh bất chấp vì tình yêu

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 25/7/2021, tử vi 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi.
XSMT 25/7 - Xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 25/7/2021 - xổ số hôm nay - SXMT 25/7 - KQXSMT

XSMT 25/7 - Xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 25/7/2021 - xổ số hôm nay - SXMT 25/7 - KQXSMT

Baoquocte.vn. XSMT 25/7. XSMT chủ nhật. Trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay, Chủ Nhật ngày 25 tháng 7 năm 2021. KQSXMT 25/7. xổ số hôm nay.
Lịch âm 25/7 - Xem âm lịch hôm nay Chủ nhật ngày 25/7/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 25/7/2021

Lịch âm 25/7 - Xem âm lịch hôm nay Chủ nhật ngày 25/7/2021 chính xác nhất - Lịch vạn niên 25/7/2021

Baoquocte.vn. Lịch âm 25/7. Âm lịch hôm nay 25/7. Xem âm lịch hôm nay ngày 25/7/2021 chính xác nhất. Lịch vạn niên ngày 25 tháng 7 năm 2021 hôm nay.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật 25/7/2021: Bảo Bình hiểu lầm trong tình yêu, Sư Tử đừng phản bội người ấy

Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật 25/7/2021: Bảo Bình hiểu lầm trong tình yêu, Sư Tử đừng phản bội người ấy

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 25/7 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
XSMB 25/7 - Xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 25/7/2021 - xổ số hôm nay 25/7 - dự đoán XSMB

XSMB 25/7 - Xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 25/7/2021 - xổ số hôm nay 25/7 - dự đoán XSMB

Baoquocte.vn. XSMB 25/7 - xổ số hôm nay 25/7 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, Chủ Nhật ngày 25 tháng 7 năm 2021 - KQSXMB 25/7 ...
Mỹ và Trung Quốc cần có phương án thể hiện trách nhiệm quản lý cạnh tranh

Mỹ và Trung Quốc cần có phương án thể hiện trách nhiệm quản lý cạnh tranh

Baoquocte.vn. Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Wendy Sherman bắt đầu chuyến công du Trung Quốc trong bối cảnh quan hệ hai nước ngày càng căng thẳng.
Đại sứ Hà Kim Ngọc trả lời báo chí về tình hình vận động nguồn cung vaccine và thiết bị y tế

Đại sứ Hà Kim Ngọc trả lời báo chí về tình hình vận động nguồn cung vaccine và thiết bị y tế

Baoquocte.vn. Đại sứ Hà Kim Ngọc đánh giá việc Hoa Kỳ viện trợ 5 triệu liều vaccine là sự chia sẻ, giúp đỡ kịp thời đối với cuộc chiến chống dịch ...
Ngoại trưởng Mỹ thăm Ấn Độ, trọng tâm là vaccine và Trung Quốc

Ngoại trưởng Mỹ thăm Ấn Độ, trọng tâm là vaccine và Trung Quốc

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken lần đầu tiên thăm Ấn Độ - đối tác quan trọng trong nỗ lực chống lại Trung Quốc và ngoại giao vaccine.
Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp mặt đại biểu Người có công với cách mạng

Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp mặt đại biểu Người có công với cách mạng

Baoquocte.vn. Ngày 24/7, Thủ tướng Phạm Minh Chính gặp mặt Đoàn đại biểu Mẹ Việt Nam anh hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, thương binh, bệnh binh, gia ...
Mỹ và Trung Quốc cần có phương án thể hiện trách nhiệm quản lý cạnh tranh

Mỹ và Trung Quốc cần có phương án thể hiện trách nhiệm quản lý cạnh tranh

Baoquocte.vn. Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Wendy Sherman bắt đầu chuyến công du Trung Quốc trong bối cảnh quan hệ hai nước ngày càng căng thẳng.
Ngoại trưởng Mỹ thăm Ấn Độ, trọng tâm là vaccine và Trung Quốc

Ngoại trưởng Mỹ thăm Ấn Độ, trọng tâm là vaccine và Trung Quốc

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken lần đầu tiên thăm Ấn Độ - đối tác quan trọng trong nỗ lực chống lại Trung Quốc và ngoại giao vaccine.
Dịch Covid-19: Số ca nhiễm mới cao kỷ lục ở Malaysia, khủng hoảng ôxy ở Indonesia

Dịch Covid-19: Số ca nhiễm mới cao kỷ lục ở Malaysia, khủng hoảng ôxy ở Indonesia

Baoquocte.vn. Trong khi số ca nhiễm mới Covid-19 trong ngày của Malaysia cao chưa từng thấy thì Indonesia cũng đương đầu với khủng hoảng khí ôxy
Đối phó với Taliban, Afghanistan áp đặt lệnh giới nghiêm

Đối phó với Taliban, Afghanistan áp đặt lệnh giới nghiêm

Baoquocte.vn. Nhằm kiềm chế bạo lực và hạn chế các hoạt động của Taliban, chính phủ Afghanistan đã áp đặt lệnh giới nghiêm trên hầu hết lãnh thổ.
Dịch Covid-19: Campuchia kéo dài các biện pháp hạn chế do số ca mới tăng đều đặn mỗi ngày

Dịch Covid-19: Campuchia kéo dài các biện pháp hạn chế do số ca mới tăng đều đặn mỗi ngày

Baoquocte.vn. Ngày 24/7, thủ đô Phnom Penh (Campuchia) thông báo kéo dài lệnh tạm dừng thêm 14 ngày đối với các hoạt động có rủi ro lây nhiễm Covid-19 cao.
AstraZeneca tìm thêm chuỗi cung ứng vaccine cho Đông Nam Á

AstraZeneca tìm thêm chuỗi cung ứng vaccine cho Đông Nam Á

Baoquocte.vn. Giám đốc AstraZeneca Plc chi nhánh Thái Lan thông báo tìm kiếm chuỗi cung ứng toàn cầu để tăng cường nguồn cung vaccine Covid-19 cho Đông Nam Á.
Sự cố ngoại giao Nhật-Hàn: Hệ quả khó lường

Sự cố ngoại giao Nhật-Hàn: Hệ quả khó lường

Baoquocte.vn. Sự cố ngoại giao ngày 17/7 vừa qua không chỉ đẩy quan hệ Nhật-Hàn vướng căng thẳng mới, mà còn có thể để lại hệ quả khó lường tới hiện diện của Mỹ tại khu ...
Quan hệ Mỹ-Trung Quốc: Đã xung còn thêm khắc

Quan hệ Mỹ-Trung Quốc: Đã xung còn thêm khắc 1

Baoquocte.vn. Mỹ cáo buộc Trung Quốc tấn công mạng vào một doanh nghiệp Mỹ, xung khắc Mỹ-Trung Quốc thêm lĩnh vực mới và chưa biết khi nào kết thúc. TG&VN bình luận.
Sách Trắng quốc phòng Nhật Bản 2021: Con chủ bài mới

Sách Trắng quốc phòng Nhật Bản 2021: Con chủ bài mới

Baoquocte.vn. Sách Trắng quốc phòng Nhật Bản 2021 đề cập đến Đài Loan như một con bài trong các cuộc chơi giữa Nhật Bản và Trung Quốc. Báo TG&VN bình luận.
Tròn 6 năm ngày ký thỏa thuận hạt nhân Iran: Tan rồi khó hợp

Tròn 6 năm ngày ký thỏa thuận hạt nhân Iran: Tan rồi khó hợp

Baoquocte.vn. Toan tính về lợi ích và thiếu vắng sự nhượng bộ của Mỹ lẫn Iran khiến kết quả về đối thoại thỏa thuận hạt nhân Iran tưởng rất gần, mà vẫn còn xa.
Haiti hậu Tổng thống Jovenel Moise sẽ đi về đâu?

Haiti hậu Tổng thống Jovenel Moise sẽ đi về đâu?

Baoquocte.vn. Bất ổn chính trị kéo dài, nguy cơ từ đại dịch Covid-19, bạo lực nghiêm trọng chưa từng có khiến tương lai của Haiti trở nên xám màu hơn bao giờ hết.
Nga bắt giữ Lãnh sự Estonia: Kịch cũ

Nga bắt giữ Lãnh sự Estonia: Kịch cũ

Baoquocte.vn. Lãnh sự của Estonia ở St. Petersburg bị cơ quan an ninh Nga bắt giữ, kịch bản việc này không mới, diễn biến tiếp theo sẽ ra sao? Báo TG&VN bình luận.
Không chỉ Nga, Trung Quốc cũng là mối nguy an ninh mạng hàng đầu của nước Mỹ

Không chỉ Nga, Trung Quốc cũng là mối nguy an ninh mạng hàng đầu của nước Mỹ

Baoquocte.vn. Trong một thập kỷ qua, Trung Quốc đã tái cơ cấu các hoạt động trên mạng, trở thành một đối thủ tinh vi và dày dặn kinh nghiệm của Mỹ.
Mỹ đẩy mạnh điều tra 'căn bệnh bí ẩn', tấn công các nhà ngoại giao Mỹ ở Vienna

Mỹ đẩy mạnh điều tra 'căn bệnh bí ẩn', tấn công các nhà ngoại giao Mỹ ở Vienna

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao Áo ngày 17/7 cho biết nước này đang làm việc với Mỹ để truy tìm nguyên nhân một loạt nhà ngoại giao Mỹ ở Vienna bị nghi mắc chứng bệnh bí ẩn.
Hiệp ước An ninh Mỹ-Nhật: Những đơn vị không quân của Mỹ làm gì tại Nhật trong hơn 60 năm qua?

Hiệp ước An ninh Mỹ-Nhật: Những đơn vị không quân của Mỹ làm gì tại Nhật trong hơn 60 năm qua?

Baoquocte.vn. Hiệp ước An ninh Mỹ-Nhật nhằm đảm bảo an toàn hàng hải, phòng thủ tên lửa đạn đạo, biên giới trên không, điều phối không lưu...
Quan hệ đầy thăng trầm của Thủ tướng Đức Angela Merkel với các đời Tổng thống Mỹ

Quan hệ đầy thăng trầm của Thủ tướng Đức Angela Merkel với các đời Tổng thống Mỹ

Baoquocte.vn. Trong 16 năm trên cương vị Thủ tướng Đức, bà Angela Merkel đã tiếp xúc với 4 Tổng thống Mỹ, giúp thúc đẩy quan hệ song phương Mỹ-Đức.
Cuộc tập trận Sea Breeze 2021 và những thông điệp ngầm

Cuộc tập trận Sea Breeze 2021 và những thông điệp ngầm

Baoquocte.vn. Tập trận Sea Breeze năm nay tập trung vào nhiều lĩnh vực tác chiến bao gồm chiến tranh đổ bộ, chiến tranh cơ động trên bộ, hoạt động lặn...
Jovenel Moise: Từ 'con số 0' chính trị đến Tổng thống Haiti

Jovenel Moise: Từ 'con số 0' chính trị đến Tổng thống Haiti

Baoquocte.vn. Tổng thống Haiti Jovenel Moise đã vướng vào một cuộc chiến chính trị kéo dài, kéo theo đó là những tranh chấp nội bộ, khiến ông có nhiều kẻ thù.
Phiên bản di động