MỸ - TRUNG QUỐC THỜI ĐẠI DỊCH COVID-19

Nhìn từ Trung Quốc: Quan hệ Mỹ-Trung Quốc trước ngã rẽ lịch sử 

Hà Linh
TGVN. Quan hệ Trung - Mỹ xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ, những ngôn từ và cử chỉ ngoại giao thông thường nay bị thay thế bằng những lời chỉ trích khó nghe, đổ lỗi thẳng thừng và đe dọa đáp trả. Học giả Trung Quốc đánh giá thế nào?
TIN LIÊN QUAN
nhin tu trung quoc quan he my trung quoc truoc nga re lich su Mỹ-Trung Quốc với châu Âu: Hoán đổi vị thế?
nhin tu trung quoc quan he my trung quoc truoc nga re lich su Tạp chí Foreign Policy: 5 trận chiến Mỹ-Trung Quốc
nhin tu trung quoc quan he my trung quoc truoc nga re lich su

Tuần qua, Viện Nghiên cứu Tài chính Trùng Dương và Trung tâm Nghiên cứu Giao lưu Nhân dân Trung - Mỹ, Đại học Nhân dân Trung Quốc tổ chức diễn đàn về chủ đề “Quan hệ Trung - Mỹ trước ngã rẽ lịch sử”. Đánh giá của giới học giả Trung Quốc về mối quan hệ Mỹ-Trung thể hiện một góc nhìn riêng từ phía Trung Quốc, rất đáng chú ý.

Trung Quốc đang đứng trước “ngã rẽ lịch sử”

Nhận định này được đưa ra xuất phát từ đánh giá: cục diện thế giới đang diễn ra những thay đổi lớn lao chưa từng có trong 100 năm qua; bản thân Trung Quốc cũng đang từng bước tiến vào thời đại mới, có những thay đổi mạnh mẽ kể từ Đại hội 18 đến nay; sự phát triển của khoa học công nghệ đang làm thay đổi phương thức sản xuất và sinh hoạt của toàn nhân loại; đại dịch Covid-19 trong một thời gian ngắn đã nhanh chóng thúc đẩy những thay đổi trong quan hệ giữa Trung Quốc với thế giới bên ngoài. Thời đại đã thay đổi, chiến lược của Mỹ đối với Trung Quốc cũng đã thay đổi. Vì vậy, chiến lược của Trung Quốc đối với Mỹ cũng cần phải thay đổi.

Chiến lược của Mỹ đối với Trung Quốc đã trải qua nhiều giai đoạn khác nhau.

Giai đoạn 1, từ năm 1949 - 1972: Mỹ thực hiện chiến lược kiềm chế Trung Quốc. Biểu hiện cơ bản nhất là, giữa hai nước không có giao lưu, trao đổi; không có quan hệ thương mại. Về chính trị, Mỹ không thừa nhận nước Trung Quốc mới.

Giai đoạn 2, từ năm 1972 - 1979: Sau chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Nixon, xuất phát từ nhu cầu của Chiến tranh lạnh, Mỹ thực hiện chiến lược quân sự đối với Trung Quốc, hình thành tam giác Trung - Mỹ - Xô.

Giai đoạn 3, từ năm 1979: Mỹ thực hiện chiến lược “can dự là chính” đối với Trung Quốc. Kể từ sau năm 1978, giữa Trung Quốc và Mỹ hình thành thời cơ chiến lược “can dự - hội nhập”. Sau năm 1978, Mỹ hy vọng thông qua quan hệ với Trung Quốc để lôi kéo Trung Quốc vào hệ thống quốc tế do Mỹ dẫn dắt. Mỹ cho rằng, thông qua chiến lược này có thể đạt được lợi ích kinh tế và chiến lược, đồng thời, tác động tới phương hướng phát triển của Trung Quốc trong tương lai, đây là mục đích chính của Mỹ.

nhin tu trung quoc quan he my trung quoc truoc nga re lich su
Quan hệ Trung - Mỹ xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ.

Mỹ muốn gì ở Trung Quốc?

Tin liên quan
nhin tu trung quoc quan he my trung quoc truoc nga re lich su Mỹ-Trung Quốc với châu Âu: Hoán đổi vị thế?

Chiến lược can dự của Mỹ vừa có yếu tố tích cực, vừa có yếu tố tiêu cực. Yếu tố tích cực là không đối đầu. Nhờ tham gia sâu vào hệ thống quốc tế, Trung Quốc có thể phát triển. Đây là mặt có lợi đối với Trung Quốc. Nhưng Trung Quốc cũng nhận ra, Mỹ luôn muốn gây ảnh hưởng lên Trung Quốc, muốn thay đổi Trung Quốc.

Sau năm 1978, Trung Quốc đã hình thành chiến lược tương đối ổn định đối với Mỹ. Trung Quốc muốn thông qua quan hệ với Mỹ để: lôi kéo Mỹ ủng hộ Trung Quốc gia nhập hệ thống quốc tế; thực hiện hiện đại hóa kinh tế - xã hội; duy trì bản sắc của mình. Điểm thống nhất tương đối lớn về phương hướng, chiến lược giữa Trung Quốc và Mỹ là Mỹ muốn kéo và Trung Quốc cũng muốn ngả theo Mỹ. Điểm khác biệt lớn nhất giữa hai nước chính là Mỹ muốn thay đổi Trung Quốc, nhưng Trung Quốc kiên quyết không thay đổi con đường đặc sắc của mình.

Sau khủng hoảng kinh tế, tại Mỹ đã nhiều lần xuất hiện tranh cãi về chiến lược đối với Trung Quốc, nổi bật nhất là hai lần: (i) từ 2009-2010, sau khủng hoảng tiền tệ, tại Mỹ nổi lên “thuyết Trung Quốc ngạo mạn”, sau đó chuyển sang “thuyết Trung Quốc cứng đầu”; (ii) năm 2015, một năm trước khi diễn ra cuộc tranh cử Tổng thống giữa bà Clinton và ông Donald Trump.

Lần này, Mỹ nhận định chiến lược can dự với Trung Quốc đã thất bại. Mỹ từng nghĩ lôi kéo Trung Quốc vào hệ Hillary thống quốc tế do Mỹ dẫn dắt thì Trung Quốc sẽ “tự diễn biến”. Trên thực tế, Trung Quốc đã “bị lôi kéo”, đã phát triển và đã có những thay đổi vô cùng to lớn, nhưng theo cách nhìn của Mỹ, những thay đổi này chưa đủ lớn, không theo đúng mong muốn của Mỹ.

Mỹ thay đổi chính sách ra sao?

Tin liên quan
nhin tu trung quoc quan he my trung quoc truoc nga re lich su Mỹ-Trung Quốc: Tin cậy thấp nhất kể từ 1979

Những thay đổi trong chiến lược của Chính quyền Tổng thống Donald Trump đối với Trung Quốc xuất phát từ những thay đổi trong cách định vị của Mỹ về Trung Quốc, chủ yếu trên 2 phương diện.

Một là Mỹ nhận định thực lực của Trung Quốc đã khác. Báo cáo chiến lược an ninh quốc gia Mỹ năm 2017 lần đầu tiên xác định “giấy trắng mực đen” rằng “Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh chiến lược của Mỹ”. Trong chiến lược can dự với Trung Quốc, Mỹ vẫn nhìn nhận có thể hợp tác được với Trung Quốc, dù Mỹ muốn thay đổi Trung Quốc nhưng về tổng thể vẫn muốn kéo Trung Quốc về phía mình. Nhưng hiện nay, Mỹ nhận ra rằng, Mỹ không thể tiếp tục chiến lược can dự này nữa. Hai là Mỹ xác định Trung Quốc là “quốc gia xét lại” - đây là thay đổi hết sức to lớn. Chính điều này đã dẫn đến việc từ năm 2018 đến nay, Mỹ liên tục xung khắc với Trung Quốc, nổi bật nhất chính là “chiến tranh thương mại”.

Tuy nhiên, bản thân cách nhìn nhận trong nội bộ Trung Quốc về Mỹ cũng đã dần thay đổi. Theo đó, Mỹ vẫn rất quan trọng, nhưng tầm quan trọng của Mỹ đối với Trung Quốc đã giảm sút so với trước đây. Mặt khác, nếu như trước đây rất nhiều người Trung Quốc cho rằng Mỹ quản trị nội bộ rất tốt, nhưng gần 10 năm nay, ngày càng nhiều người cảm thấy, nội bộ Mỹ dường như cũng có vấn đề, đặc biệt là kể từ khi xảy ra dịch bệnh, cách thể hiện của Mỹ càng “mất điểm”.

Tất cả những nguyên nhân trên đã dẫn đến việc Mỹ quyết định kết thúc chiến lược can dự với Trung Quốc. Song, trong nội bộ Mỹ vẫn chưa đạt được nhận thức chung về việc sẽ dùng chiến lược gì để thay thế chiến lược can dự với Trung Quốc.

Mỹ-Trung tách rời

Trong tương lai, khả năng Mỹ-Trung Quốc tách rời (decoupling) ở mức độ nhất định là khó tránh khỏi. Vấn đề là, tách rời trong lĩnh vực gì, tách rời như thế nào.

Cách đây 2 năm, có một số chuyên gia Mỹ từng nói vui rằng, chỉ có một khả năng giúp quan hệ Trung - Mỹ tốt trở lại, đó là xuất hiện người ngoài hành tinh vào Trái đất, khiến Trung - Mỹ buộc phải cùng nhau chống lại kẻ thù chung. Thời điểm đó, ai cũng nghĩ đó chỉ là câu nói đùa, nhưng không ngờ, 2 năm sau, câu nói đùa đó đã trở thành sự thật. “Người ngoài hành tinh” đó chính là virus Covid-19.

Tuy nhiên, điểm khác biệt là, “người ngoài hành tinh” này khiến quan hệ Trung - Mỹ thêm bất hòa. Rất nhiều người trong chính quyền Tổng thống Trump coi dịch bệnh là thời cơ chiến lược của Mỹ trong việc làm suy yếu Trung Quốc. Chỉ trong vài tháng, Mỹ liên tục công khai chỉ trích Trung Quốc, phát động cuộc chiến dư luận, kêu gọi “thoát Trung” trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Thực tế cho thấy, Mỹ không sản xuất được khẩu trang, không sản xuất được máy thở, một số dược phẩm y tế cơ bản nhất cũng phải nhập khẩu từ Trung Quốc. Ngày càng nhiều chính khách Mỹ kêu gọi chuyển dịch ngành sản xuất thiết bị y tế, dược phẩm quay về Mỹ. Nhưng khả năng điều chỉnh chuỗi cung ứng trong thời gian ngắn là không cao. Về lâu dài, Trung - Mỹ tách rời là một xu thế, nhưng về ngắn hạn thì chưa thể.

nhin tu trung quoc quan he my trung quoc truoc nga re lich su Nguy cơ 'chiến tranh nóng' giữa Mỹ và Trung Quốc trên Biển Đông?

TGVN. Không nơi nào tàu chiến, máy bay chiến đấu của Mỹ và Trung Quốc lại “chạm trán” với tần suất nhiều như ở Biển Đông.

nhin tu trung quoc quan he my trung quoc truoc nga re lich su Ngoại trưởng Vương Nghị: Quan hệ Mỹ-Trung Quốc đang 'bị bắt làm con tin'

TGVN. Trung Quốc ngày 24/5 cho biết mối quan hệ của nước này với Mỹ đang bên bờ vực của một cuộc “Chiến tranh Lạnh mới”, ...

nhin tu trung quoc quan he my trung quoc truoc nga re lich su Góc nhìn từ Trung Quốc: Xung khắc Mỹ-Trung Quốc có phải là định mệnh?

TGVN. Lưỡng hội Trung Quốc thảo luận về quan hệ Mỹ-Trung Quốc. Các chuyên gia bên trong Trung Quốc đánh giá thế nào về triển ...

nhin tu trung quoc quan he my trung quoc truoc nga re lich su Cuộc ‘so găng’ Mỹ - Trung Quốc sẽ đi đến đâu?

TGVN. Lịch sử thế giới đương đại đang chứng kiến một cuộc đọ sức ngoạn mục giữa hai siêu cường được dẫn dắt bởi Tổng ...

(Theo “Tin tức Trung Quốc”)

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Dịch virus corona

Đọc thêm

G20 đặc biệt chú trọng các chính sách liên quan tới phụ nữ

G20 đặc biệt chú trọng các chính sách liên quan tới phụ nữ

Với vai trò là nước Chủ tịch G20 trong năm nay, Saudi Arabia đặc biệt chú trọng và thúc đẩy các chính sách liên quan tới phụ nữ.
Gói kích thích kinh tế mới của Mỹ: Washington 'chạy nước rút', Tổng thống Trump chỉ trích các nghị sĩ Dân chủ

Gói kích thích kinh tế mới của Mỹ: Washington 'chạy nước rút', Tổng thống Trump chỉ trích các nghị sĩ Dân chủ

Giới chức Mỹ vẫn khá lạc quan về khả năng hai bên đạt một thỏa thuận về gói kích thích kinh tế mới của quốc gia này.
Lũ lụt miền Trung: Những hình ảnh gây xúc động tận tâm can

Lũ lụt miền Trung: Những hình ảnh gây xúc động tận tâm can

Thủy Tiên ăn vội bát mỳ, cụ già ngoài 90 tuổi lặng lẽ bê mỳ tôm ra xe cứu trợ... là hình ảnh xúc động về lũ lụt miền Trung ...
Chuyên gia Philippines: Cần quan ngại các hoạt động nghiên cứu khoa học của Trung Quốc ở Biển Đông

Chuyên gia Philippines: Cần quan ngại các hoạt động nghiên cứu khoa học của Trung Quốc ở Biển Đông

Theo chuyên gia Philippines, nước này nên cảnh giác về các tàu nghiên cứu của Trung Quốc hoạt động trong vùng nước của Philippines ở Biển Đông.
EVBC: Hỗ trợ các doanh nghiệp tham gia 'cao tốc EVFTA'

EVBC: Hỗ trợ các doanh nghiệp tham gia 'cao tốc EVFTA'

Hội đồng doanh nghiệp Việt Nam - châu Âu (EVBC) sẽ đại diện cho tiếng nói của doanh nghiệp Việt Nam và EU trong quá trình thực thi EVFTA.
Bầu cử Mỹ vào giai đoạn nước rút, công ty truyền thông Trung Quốc 'chịu trận đủ'

Bầu cử Mỹ vào giai đoạn nước rút, công ty truyền thông Trung Quốc 'chịu trận đủ'

Trước thềm cuộc bầu cử Mỹ sắp diễn ra, Bộ Ngoại giao Mỹ đã liệt hoạt động của 6 công ty truyền thông Trung Quốc vào diện phái bộ nước ...
Báo Trung Quốc: 'Không cần học đâu xa, hãy học hỏi bóng đá Việt Nam'

Báo Trung Quốc: 'Không cần học đâu xa, hãy học hỏi bóng đá Việt Nam'

Trong bài viết dài trên tờ Sina Sports, tác giả đã tán dương cách làm bóng đá của Việt Nam và thừa nhận bóng đá Trung Quốc cần học hỏi ...
Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sẽ ra sao nếu ông Biden làm Tổng thống Mỹ?

Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sẽ ra sao nếu ông Biden làm Tổng thống Mỹ?

Rất khó dự đoán chính xác các nội dung trong chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của chính quyền Mỹ dưới sự lãnh đạo của ông Biden.
Hành động liều lĩnh, cô gái trèo ra cánh máy bay tạo dáng ở không trung

Hành động liều lĩnh, cô gái trèo ra cánh máy bay tạo dáng ở không trung

Hành động liều lĩnh của cô gái trẻ khiến nhiều người xem video được phen thót tim.
Tin bóng đá 24h hôm nay 22/10: Bayern thắng hủy diệt; Real Madrid lập kỷ lục tệ; đồn đoán tương lai Mbappe

Tin bóng đá 24h hôm nay 22/10: Bayern thắng hủy diệt; Real Madrid lập kỷ lục tệ; đồn đoán tương lai Mbappe

Những thông tin bóng đá 24h qua được cập nhật thường xuyên trên Báo Thế giới & Việt Nam.
Bầu cử Mỹ vào giai đoạn nước rút, công ty truyền thông Trung Quốc 'chịu trận đủ'

Bầu cử Mỹ vào giai đoạn nước rút, công ty truyền thông Trung Quốc 'chịu trận đủ'

Trước thềm cuộc bầu cử Mỹ sắp diễn ra, Bộ Ngoại giao Mỹ đã liệt hoạt động của 6 công ty truyền thông Trung Quốc vào diện phái bộ nước ngoài.
Cập nhật Covid-19 ngày 22/10: Kỷ lục hơn 430.000 ca nhiễm mới toàn cầu; Thêm 2 quốc gia vượt mốc 1 triệu ca bệnh; Hàn Quốc tăng cao trở lại

Cập nhật Covid-19 ngày 22/10: Kỷ lục hơn 430.000 ca nhiễm mới toàn cầu; Thêm 2 quốc gia vượt mốc 1 triệu ca bệnh; Hàn Quốc tăng cao trở lại

Toàn cầu ghi nhận 41.484.633 ca nhiễm Covid-19, trong đó có 1.136.335 bệnh nhân tử vong và 30.910.875 ca bình phục.
Bầu cử Mỹ 2020: Đua nhau mở rộng 'chiến trường', hai đảng bùng nổ cuộc chiến giành ghế ở Hạ viện

Bầu cử Mỹ 2020: Đua nhau mở rộng 'chiến trường', hai đảng bùng nổ cuộc chiến giành ghế ở Hạ viện

Cuộc chiến giành ghế tại Hạ viện giữa hai đảng đang diễn ra trên phạm vi lớn nhất 10 năm qua trong cuộc đua nước rút đến ngày bầu cử Mỹ 2020.
Đông Địa Trung Hải: Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục 'đổ thêm dầu', EU lại bị gọi tên

Đông Địa Trung Hải: Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục 'đổ thêm dầu', EU lại bị gọi tên

Thổ Nhĩ Kỳ gia hạn hoạt động của tàu thăm dò Oruc Reis và hai tàu khác ở khu vực đang có tranh chấp tại Đông Địa Trung Hải đến ngày 27/10.
Đối đầu ngoại giao Canada-Trung Quốc: Khúc mắc khó giải

Đối đầu ngoại giao Canada-Trung Quốc: Khúc mắc khó giải

Thời tiết Ottawa những ngày cuối tháng Mười đang trở lạnh, song quan hệ song phương Canada-Trung Quốc có lẽ còn 'lạnh' hơn.
Làn sóng covid-19 thứ hai ở châu Âu: Vì sao nên nỗi?

Làn sóng covid-19 thứ hai ở châu Âu: Vì sao nên nỗi?

Làn sóng covid-19 thứ hai dịch ở châu Âu không phải bởi dịch bệnh quá bất kham mà bởi không thật sự cầu thị với bài học từ làn sóng dịch bệnh trước.
Căng thẳng chính trị tại Thái Lan: Lắng nghe để thấu hiểu

Căng thẳng chính trị tại Thái Lan: Lắng nghe để thấu hiểu

Chính phủ Thái Lan đang tìm kiếm một giải pháp hòa bình, hiệu quả và bền vững nhằm giải quyết triệt để tình trạng căng thẳng hiện nay.
Bình thường hóa quan hệ với Israel: Sau Bahrain phải chăng sẽ là Sudan?

Bình thường hóa quan hệ với Israel: Sau Bahrain phải chăng sẽ là Sudan?

Sudan có thể theo bước Bahrain trở thành quốc gia tiếp theo bình thường hóa quan hệ với Israel trong năm nay, với sự tác động và thỏa thuận trao đổi với Mỹ.
Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sẽ ra sao nếu ông Biden làm Tổng thống Mỹ?

Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sẽ ra sao nếu ông Biden làm Tổng thống Mỹ?

Rất khó dự đoán chính xác các nội dung trong chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của chính quyền Mỹ dưới sự lãnh đạo của ông Biden.
Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern: Thành công chống dịch Covid-19 chưa đủ cho một khởi đầu mới

Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern: Thành công chống dịch Covid-19 chưa đủ cho một khởi đầu mới

Nhiệm kỳ 2 của Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern sẽ không dễ dàng khi thành công trong xử lý đại dịch Covid-19 là chưa đủ so với ước vọng của người dân.
Cảnh giác với Trung Quốc, Ấn Độ siết chặt việc ký kết các MoU giáo dục

Cảnh giác với Trung Quốc, Ấn Độ siết chặt việc ký kết các MoU giáo dục

Ấn Độ đang xem xét quy định bắt buộc các trường đại học phải xin phép chính phủ trước khi ký kết bất kỳ MoU nào với các nước láng giềng.
Bầu cử Mỹ 2020: Ai chiến thắng và nỗi lo của châu Á

Bầu cử Mỹ 2020: Ai chiến thắng và nỗi lo của châu Á 1

Châu Á gần đây khá căng thẳng với cạnh tranh Mỹ-Trung, nhiều người kỳ vọng cuộc bầu cử Mỹ 2020 sẽ làm giảm nhiệt tại khu vực.
Phiên bản di động