Nhịp cầu văn hóa kết nối ASEAN

Ngày hội văn hóa hữu nghị “Sắc màu ASEAN” 2024 tại Hoàng thành Thăng Long kỷ niệm 57 năm ngày thành lập ASEAN (8/8/1967 - 8/8/2024). (Ảnh: Tuấn Việt)

Từ di sản, ẩm thực, nghệ thuật, du lịch, công nghiệp sáng tạo đến giao lưu nhân dân, Hà Nội có đủ nền tảng để góp phần làm sâu sắc thêm hiểu biết giữa các quốc gia, thúc đẩy gắn kết cộng đồng và mở rộng động lực phát triển kinh tế nội khối.

Nơi gặp gỡ của bản sắc, con người và tinh thần ASEAN

Các quốc gia Đông Nam Á có những khác biệt về ngôn ngữ, tôn giáo, phong tục, nghệ thuật, lối sống, nhưng cùng chia sẻ nhiều giá trị chung: Tinh thần cộng đồng, lòng hiếu khách, sự gắn bó với gia đình, ký ức làng xã, văn minh lúa nước, tình yêu thiên nhiên và khát vọng hòa bình, phát triển. Chính những điểm chung ấy tạo nên nền tảng mềm để ASEAN không chỉ hợp tác bằng lợi ích mà còn gắn bó bằng sự thấu hiểu và tin cậy.

Trong bức tranh ấy, Hà Nội có vị trí đặc biệt. Một Thăng Long – Hà Nội hơn nghìn năm tuổi là nơi kết tinh chiều sâu văn hiến Việt Nam, đồng thời là đô thị đang chuyển mình mạnh mẽ trong nhịp sống hiện đại, sáng tạo và hội nhập. Hà Nội có phố cổ, Hồ Gươm, Văn Miếu, Hoàng thành Thăng Long, làng nghề, lễ hội, ẩm thực, nghệ thuật truyền thống, không gian sáng tạo… Đó là những chất liệu quý để kể câu chuyện Việt Nam trong lòng ASEAN.

Điều đáng nói, Hà Nội có thể kết nối ASEAN không chỉ bằng các sự kiện ngoại giao, mà bằng chính đời sống văn hóa hằng ngày. Một bát phở, chén trà sen, tiếng đàn bầu, con phố cổ, nếp ứng xử thanh lịch đều có thể trở thành cánh cửa để bạn bè ASEAN hiểu hơn về Việt Nam.

ĐBQH. Bùi Hoài Sơn. (Ảnh: Thanh Hải)

Từ kết nối văn hóa đến động lực phát triển kinh tế

Trong thế giới hiện nay, văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần, mà còn là nguồn lực phát triển. Với Hà Nội, kết nối văn hóa ASEAN vì thế không chỉ có ý nghĩa đối ngoại nhân dân, mà còn là một hướng đi quan trọng để đóng góp vào phát triển kinh tế nội khối.

Trước hết là du lịch văn hóa. Hà Nội có thể trở thành cửa ngõ để du khách cảm nhận được một Việt Nam giàu bản sắc và một ASEAN đa dạng, gần gũi. Nếu xây dựng được các sản phẩm như tuyến du lịch “Hà Nội trong dòng chảy Đông Nam Á”, Tuần lễ di sản đô thị ASEAN, Không gian ẩm thực ASEAN, Liên hoan phim ASEAN, Festival nghệ thuật đường phố ASEAN, Hà Nội sẽ không chỉ thu hút du khách đến tham quan, mà còn giữ chân họ bằng trải nghiệm văn hóa.

Bên cạnh du lịch và ẩm thực, công nghiệp văn hóa là lĩnh vực mà Hà Nội có thể đóng vai trò quan trọng trong kết nối ASEAN. Điện ảnh, âm nhạc, thiết kế, thời trang, mỹ thuật, nghệ thuật biểu diễn, trò chơi điện tử, xuất bản, quảng cáo, kiến trúc, thủ công mỹ nghệ và nội dung số đều là những ngành có khả năng vượt biên giới nhanh chóng.

Kinh tế nội khối ASEAN trong thời đại mới không chỉ dựa trên hàng hóa hữu hình mà còn ngày càng mở rộng sang dịch vụ, trải nghiệm, tri thức, bản quyền và tài sản trí tuệ. Văn hóa chính là nơi chứa đựng những giá trị ấy. Một họa tiết truyền thống, một làn điệu dân gian, một lễ hội, một món ăn, một câu chuyện lịch sử, một biểu tượng đô thị nếu được sáng tạo lại đúng cách, có thể trở thành sản phẩm thiết kế, du lịch, truyền thông, giáo dục, công nghệ. Hà Nội cần nhìn văn hóa theo logic mới đó: Bảo tồn để phát triển, phát huy để tạo giá trị, sáng tạo để đưa bản sắc vào đời sống đương đại và thị trường quốc tế.

Để làm được điều này, cần một hệ sinh thái chính sách và hành động đồng bộ. Văn hóa ASEAN tại Hà Nội không nên chỉ được xem là hoạt động lễ tân hay ngoại giao, mà cần gắn với chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch, kinh tế đêm, đô thị sáng tạo và chuyển đổi số của Thủ đô. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, định hướng và tạo cơ chế; doanh nghiệp, nghệ sĩ, trường đại học, viện nghiên cứu, cộng đồng sáng tạo và người dân là lực lượng trực tiếp tạo ra sản phẩm, sự kiện và giá trị.

Chuyển đổi số cũng cần được coi là một công cụ quan trọng. Hà Nội có thể xây dựng “ngân hàng câu chuyện ASEAN”, giới thiệu bằng nhiều ngôn ngữ các câu chuyện về di sản, con người, ẩm thực, làng nghề, nghệ thuật, đô thị sáng tạo và hợp tác khu vực. Những nội dung ấy có thể lan tỏa qua phim ngắn, bản đồ số, triển lãm ảo, podcast, nền tảng du lịch thông minh và mạng xã hội.

Sau cùng, trung tâm của mọi kết nối vẫn là con người. Hà Nội muốn kết nối với ASEAN thì người Hà Nội phải hiểu, yêu và nhìn thấy trong ASEAN những cơ hội phát triển chung. Doanh nghiệp Hà Nội cần coi ASEAN không chỉ là thị trường, mà còn là không gian hợp tác sáng tạo. Người trẻ Hà Nội cần xem ASEAN không chỉ là một khái niệm trong sách vở, mà còn là một cộng đồng của bạn bè, học tập, nghề nghiệp, du lịch, khởi nghiệp và tương lai.

Trong lịch sử, Hà Nội từng là nơi hội tụ tinh hoa bốn phương, góp phần làm giàu thêm bản sắc Việt Nam. Hôm nay, Hà Nội có thể tiếp tục sứ mệnh ấy ở tầm vóc mới: Trở thành nhịp cầu văn hóa của ASEAN, nơi các dân tộc gặp nhau bằng sự tôn trọng, hiểu biết, sáng tạo và khát vọng phát triển.