PGS. TS. Chu Cẩm Thơ: Để lan tỏa văn hóa đọc, cần có chiến lược đầu tư cho phát triển sách

Nguyệt Anh - Hồng Phúc
(thực hiện)
Chia sẻ với Báo Thế giới và Việt Nam, PGS.TS Chu Cẩm Thơ, Trưởng Ban Nghiên cứu - Đánh giá giáo dục, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cho rằng, cần thấy trách nhiệm của chính chúng ta, mỗi người lớn là không thể thiếu trong xây dựng, phát triển văn hóa đọc.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Giáo dục
PGS.TS Chu Cẩm Thơ cho rằng, nếu được lớn lên trong môi trường có văn hóa đọc, đứa trẻ sẽ hấp thụ và thực hành theo. (Ảnh: NVCC)

Bà nghĩ gì về vai trò của việc đọc sách trong thời đại 4.0?

Đọc sách ở bất kỳ thời đại nào cũng đóng vai trò quan trọng trong rèn luyện và phát triển của bản thân mỗi người, đồng thời góp phần kiến tạo văn hóa cộng đồng, xã hội. Trong thời đại 4.0, có sự khác biệt về phương tiện, thời gian, không gian đọc sách.

Đọc sách trở nên đa dạng hình thức và dễ dàng thực hiện hơn bao giờ hết bởi sự tham gia của yếu tố công nghệ. Các yếu tố thuộc về sách đã được số hóa. Vì thế, kể cả khi một người ngại đọc (bao gồm mắc chứng khó đọc, chưa thành thạo chữ), không có thời gian cho đọc sách in thì vẫn có thể đọc sách một cách thụ động (bằng nghe) và những cách khác nữa.

Trong xã hội hiện đại với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, văn hóa đọc ngày càng có điều kiện phát triển khi người đọc có thể tiếp cận với những cuốn sách giá trị ở mọi lúc, mọi nơi thông qua các thiết bị thông minh. Vậy theo bà, thời kỳ chuyển đổi số, việc phát triển văn hóa đọc có khó hay không?

Trong thời đại ngày nay, với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, con người có thể đọc sách dễ dàng. Nhưng không phải vì thế mà con người sẽ đọc sách nhiều hơn, xã hội có văn hóa đọc. Một thực tế khá đáng lo ngại đó là, nhiều người vẫn chưa rèn luyện thói quen đọc sách. Họ sử dụng các phương tiện hiện đại chủ yếu cho giải trí hoặc tương tác với các thông tin xã hội được cập nhật theo xu hướng.

Tin liên quan
GS. Nguyễn Lân Dũng: Để phát triển kỹ năng đọc sách đòi hỏi sự thay đổi trong cách tiếp cận và xử lý thông tin GS. Nguyễn Lân Dũng: Để phát triển kỹ năng đọc sách đòi hỏi sự thay đổi trong cách tiếp cận và xử lý thông tin

Trong khi sách là phương tiện truyền tải các thông tin đã được sàng lọc, kiểm chứng, được coi là “tri thức”, có thể không hấp dẫn, không dẫn dắt xu hướng nào. Do đó, việc nhận thức của con người, thị hiếu của xã hội có thể không làm cho việc phát triển văn hóa đọc dễ dàng.

Tuy nhiên, chúng ta có thể lạc quan bởi một số tín hiệu như số lượng sách trên đầu người tăng lên, các ứng dụng sách nói trở nên phổ biến hơn. Đặc biệt, chiến lược của mỗi quốc gia đều đang quan tâm đến phát triển văn hoá đọc, là cơ sở để tạo ra hệ sinh thái học tập suốt đời.

Dưới góc nhìn của một nhà giáo dục, theo bà thì việc đọc sách ngay từ những ngày thơ ấu có ảnh hưởng thế nào trong việc hình thành nhân cách và tìm kiếm cơ hội việc làm sau này?

Mới đây, Mạng lưới Quản lý giáo dục không biên giới (EdulightenUp) do tôi đồng sáng lập có tổ chức Hội thảo: "Kiến tạo văn hoá đọc ở trường học trong kỷ nguyên số" đã thu hút gần 6000 người tham gia. Hầu hết những người tham gia hội thảo này là các giáo viên và phụ huynh học sinh.

Các nhà nghiên cứu, nhà quản lý giáo dục đã trình bày các kết quả cũng như thực tiễn về ảnh hưởng của đọc sách đến sự phát triển trí tuệ, nhân cách của con người. Không thể phủ nhận, thói quen đọc sách, thể loại sách đọc đều có ảnh hưởng rất lớn đến nhận thức của con người.

"Cần thấy trách nhiệm của chính chúng ta, mỗi người lớn là không thể thiếu trong xây dựng, phát triển văn hoá đọc. Để phát triển văn hóa đọc sâu, rộng hơn nữa trong cộng đồng, xã hội, ở phạm vi quốc gia, cần có những chiến lược đầu tư cho phát triển sách".

Từ nhỏ, nếu đọc sách thường xuyên thì não bộ không những tiếp thu được thông tin mà còn giúp phát triển cơ chế linh hoạt, đặc biệt là năng lực ngôn ngữ. Do đó, các nhà khoa học đều khuyến nghị, nên đọc sách cho trẻ nghe ngay từ khi 0 tuổi. Đặc biệt, từ 3 tuổi – thời kỳ vàng cho phát triển não bộ, ngôn ngữ, càng nên cho trẻ tiếp xúc nhiều với sách hơn.

Thực tiễn giáo dục cũng khẳng định, thói quen đọc sách, tìm hiểu thông tin, ứng dụng tri thức từ sách thực sự tác động lớn đến con đường phát triển năng lực của mỗi người. Đồng thời, đọc sách là thói quen tốt, tạo nề nếp tốt cho người đọc. Bất kỳ ai, có nề nếp tốt, thói quen tốt, có khả năng tự đọc đều sẽ rất chủ động trong cuộc sống. Vì thế, chắc chắn họ sẽ có cơ hội tốt khi thích nghi với cuộc đời.

Giáo dục
Giáo viên và cha mẹ đều có thể là cầu nối giữa trẻ em và sách. (Nguồn: VGP)

Có một thực tế hiện nay là cả trẻ em và người lớn đều dành nhiều thời gian cho điện thoại, mạng xã hội mà ít dành thời gian đọc sách. Cần có giải pháp gì để phát triển văn hóa đọc sâu, rộng hơn nữa trong cộng đồng, xã hội?

Văn hóa đọc đòi hỏi sự chung tay của nhiều thế hệ. Nếu được lớn lên trong môi trường có văn hóa đọc, đứa trẻ sẽ hấp thụ và thực hành theo. Văn hóa đọc bao gồm hành vi đọc, tôn trọng việc đọc và tin vào những ý nghĩa mà sách mang lại.

Thực tế ngày nay, một bộ phận người lớn chưa quan tâm, thực hiện rèn thói quen đọc cho bản thân mình. Vậy nên, những trẻ em chịu ảnh hưởng của những người này sẽ rất khó có được sự tin cậy vào sách, chăm đọc sách, yêu sách dù trường học hay môi trường nào đó cố gắng kiến tạo cho đứa trẻ.

Do đó, cần thấy trách nhiệm của chính chúng ta, mỗi người lớn là không thể thiếu trong xây dựng, phát triển văn hóa đọc. Để lan tỏa văn hóa đọc sâu, rộng hơn nữa trong cộng đồng, xã hội, ở phạm vi quốc gia, cần có những chiến lược đầu tư cho phát triển sách. Hiện nay cần nhất là sách khoa học, sách cho trẻ em.

Bên cạnh đó, nên đầu tư cho đội ngũ làm sách, quảng bá sách và đầu tư trọng tâm cho trường học. Theo tôi, trường học sẽ là trung tâm của phát triển văn hóa đọc cho mỗi người trẻ và kết nối với các thế hệ khác trong xã hội.

Bà có kinh nghiệm gì trong việc lan tỏa đọc sách cũng như để trẻ em đến gần hơn với sách?

Thực sự không quá khó để lan tỏa việc đọc sách đến cộng đồng, đặc biệt là trẻ em. Như một lẽ tất nhiên, trẻ em (bắt đầu từ 3 tuổi) rất thích sách, rất mong muốn được tiếp xúc với sách. Kinh nghiệm của các tổ chức, cá nhân làm tốt việc lan tỏa sách đến các em thường bắt đầu từ nêu gương đọc sách, kiên trì đọc sách cùng trẻ. Bản thân tôi luôn ưu tiên việc đọc sách cùng con, tích cực chia sẻ những cuốn sách tôi đọc đến con, đến học trò, đồng nghiệp.

Mỗi người lớn, bao gồm giáo viên và cha mẹ, đều có thể là cầu nối giữa trẻ em và sách. Họ có thể thay mặt trẻ em đọc sách, chọn sách. Nhưng lưu ý rằng, trẻ em cần được đọc sách theo cách của mình. Lúc còn nhỏ, các em ưa thích tranh ảnh, ưa thích việc người khác đọc diễn cảm cho mình nghe. Qua đó, có thể các em sẽ bày tỏ thiên hướng đến nhu cầu tìm hiểu sâu về thể loại sách nào đó. Nhưng tất cả các em đều cần được tiếp xúc đa dạng trước khi theo thiên hướng.

Trẻ em cũng thích đọc sách ứng dụng, tức là “đọc đi đôi với làm”. Do đó, có thể tổ chức các hoạt động thể nghiệm hóa nội dung sách, khi được đóng vai, được tham gia các ngày hội sách và thí nghiệm khoa học sẽ khiến các em say mê sách hơn.

Xin cảm ơn bà!

Hệ thống thị thực 'kiểu Schengen' cho 6 quốc gia ASEAN - cú hích tăng cường hội nhập kinh tế?

Hệ thống thị thực 'kiểu Schengen' cho 6 quốc gia ASEAN - cú hích tăng cường hội nhập kinh tế?

Hệ thống thị thực tương tự khu vực Schengen cho 6 quốc gia ASEAN sẽ thúc đẩy du lịch và giao thương…

TS. Trịnh Lê Anh: Để người Việt trẻ 'bơi' được trong môi trường quốc tế

TS. Trịnh Lê Anh: Để người Việt trẻ 'bơi' được trong môi trường quốc tế

Bằng kinh nghiệm của mình, TS. MC Trịnh Lê Anh (Trường Đại học KHXH&NV, Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, thanh niên thời ...

Chuyên gia giáo dục: Nếu không đổi mới theo hướng số hóa, các trường đại học dễ 'thua ngay trên sân nhà'

Chuyên gia giáo dục: Nếu không đổi mới theo hướng số hóa, các trường đại học dễ 'thua ngay trên sân nhà'

Tiến sĩ Phạm Hiệp, Trưởng nhóm Nghiên cứu đổi mới giáo dục Reduvation, Trường Đại học Thành Đô chia sẻ, trong thời đại công nghệ, ...

Bạo lực tuổi vị thành niên: Ngăn chặn bạo lực phải bắt đầu từ gia đình

Bạo lực tuổi vị thành niên: Ngăn chặn bạo lực phải bắt đầu từ gia đình

Để giảm thiểu tình trạng bạo lực học đường, cần có sự gắn bó chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường, lấy học sinh ...

Bạo lực tuổi vị thành niên: Dạy con kỹ năng làm chủ bản thân và xử lý khủng hoảng trong các mối quan hệ

Bạo lực tuổi vị thành niên: Dạy con kỹ năng làm chủ bản thân và xử lý khủng hoảng trong các mối quan hệ

Từ thực trạng bạo lực tuổi vị thành niên thời gian gần đây, nhiều chuyên gia cho rằng, cha mẹ cần dạy con kỹ năng ...

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Trao Kỷ niệm chương 'Vì sự nghiệp Tư pháp' tặng Đại sứ Nicolas Warnery

Trao Kỷ niệm chương 'Vì sự nghiệp Tư pháp' tặng Đại sứ Nicolas Warnery

Đây là phần thưởng nhằm ghi nhận những thành tích, đóng góp của Đại sứ Nicolas Warnery cho sự nghiệp xây dựng, phát triển ngành Tư pháp Việt Nam.
Giá tiêu hôm nay 30/5/2024, bất ngờ tăng mạnh, nhu cầu cao đẩy giá liên tục đi lên, dư địa tăng của hồ tiêu Việt Nam còn đáng kể

Giá tiêu hôm nay 30/5/2024, bất ngờ tăng mạnh, nhu cầu cao đẩy giá liên tục đi lên, dư địa tăng của hồ tiêu Việt Nam còn đáng kể

Giá tiêu hôm nay 30/5/2024 tại thị trường trong nước tăng rất mạnh ở một số địa phương trọng điểm, giao dịch từ 123.000 - 126.000 đồng/kg.
Giá vàng hôm nay 30/5/2024: Giá vàng SJC tăng nhanh rồi giảm mạnh, NHNN 'tung' cách mới 'trị' chênh lệch giá

Giá vàng hôm nay 30/5/2024: Giá vàng SJC tăng nhanh rồi giảm mạnh, NHNN 'tung' cách mới 'trị' chênh lệch giá

Giá vàng hôm nay 30/5/2024 đồng loạt đi xuống cả ở thị trường thế giới và trong nước.
Tin thế giới 29/5: Đức 'quay xe' theo chân Pháp, Nga phát cảnh báo 'chơi với lửa'; ông Trump trước phán quyết lịch sử

Tin thế giới 29/5: Đức 'quay xe' theo chân Pháp, Nga phát cảnh báo 'chơi với lửa'; ông Trump trước phán quyết lịch sử

Báo Thế giới & Việt Nam điểm một số tin quốc tế nổi bật trong 24h qua.
Bộ Ngoại giao quyết tâm chuyển đổi số, đẩy mạnh nghiên cứu, triển khai ứng dụng AI trong các hoạt động

Bộ Ngoại giao quyết tâm chuyển đổi số, đẩy mạnh nghiên cứu, triển khai ứng dụng AI trong các hoạt động

Chiều 29/5, toạ đàm với chuyên đề “Ứng dụng AI trong cơ quan, tổ chức tại Việt Nam và kinh nghiệm cho Bộ Ngoại giao” đã diễn ra tại trụ ...
Thứ trưởng Ngoại giao Đỗ Hùng Việt tiếp Đại sứ Thái Lan tại Việt Nam

Thứ trưởng Ngoại giao Đỗ Hùng Việt tiếp Đại sứ Thái Lan tại Việt Nam

Chiều 29/5, tại trụ sở Bộ Ngoại giao, Thứ trưởng Ngoại giao Đỗ Hùng Việt đã tiếp Đại sứ Thái Lan Urawadee Sriphiromya đến chào xã giao.
ĐBQH. Nguyễn Thị Việt Nga: Từ vụ cháy nhà trọ ở Trung Kính, cần quan tâm hơn đến phân khúc nhà ở xã hội

ĐBQH. Nguyễn Thị Việt Nga: Từ vụ cháy nhà trọ ở Trung Kính, cần quan tâm hơn đến phân khúc nhà ở xã hội

Từ vụ cháy khiến 14 người thiệt mạng tại Trung Kính (Hà Nội) vừa qua, theo ĐBQH, cần quan tâm nhiều hơn nữa đến phân khúc nhà ở xã hội.
10 nguyên tắc xử lý kỷ luật trong quân đội mới nhất

10 nguyên tắc xử lý kỷ luật trong quân đội mới nhất

Cụ thể tại Điều 4 Thông tư 143/2023/TT-BQP quy định về các nguyên tắc xử lý kỷ luật trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Mời độc giả tham khảo bài viết dưới đây.
Những điểm mới của Luật Căn cước có hiệu lực từ ngày 1/7/2024

Những điểm mới của Luật Căn cước có hiệu lực từ ngày 1/7/2024

Luật Căn cước 2023 có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2024 sẽ có những điểm mới như thế nào? Mời độc giả tham khảo bài viết dưới đây.
Mexico: Nhiều loài động vật chết do nắng nóng gay gắt chưa từng có

Mexico: Nhiều loài động vật chết do nắng nóng gay gắt chưa từng có

Số lượng khỉ rú chết do say nắng, sốc nhiệt và mất nước nghiêm trọng kể từ ngày 5/5 đến nay đã tăng lên 157 con tại các bang miền Nam Mexico.
Những lưu ý về hồ sơ thi giấy phép lái xe từ ngày 1/6/2024

Những lưu ý về hồ sơ thi giấy phép lái xe từ ngày 1/6/2024

Theo khoản 5 Điều 4 Thông tư 05/2024/TT-BGTVT đã sửa đổi về hồ sơ của người học lái xe. Mời độc giả tham khảo bài viết dưới đây.
Dự kiến những nơi tăng lương tối thiểu hơn mức 6% từ ngày 1/7/2024

Dự kiến những nơi tăng lương tối thiểu hơn mức 6% từ ngày 1/7/2024

Dự kiến từ ngày 1/7 tăng lương tối thiểu 6%, có những nơi được tăng lương tối thiểu hơn mức 6% (theo Dự thảo Nghị định lương tối thiểu vùng).
Kỳ tích khoa học: Bệnh nhân ung thư được ghép gan lợn bằng phương pháp cấy ghép dị chủng

Kỳ tích khoa học: Bệnh nhân ung thư được ghép gan lợn bằng phương pháp cấy ghép dị chủng

Bảy ngày sau ca phẫu thuật, chức năng nội tạng của bệnh nhân ung thư 71 tuổi đã trở lại bình thường.
Uống nước mía hằng ngày có thực sự tốt?

Uống nước mía hằng ngày có thực sự tốt?

Nước mía là lựa chọn tuyệt vời khi thời tiết nóng bức bởi khả năng duy trì chất điện giải của cơ thể, cung cấp nước ngay lập tức.
Liệu pháp tế bào: Đột phá mới trong điều trị bệnh tiểu đường

Liệu pháp tế bào: Đột phá mới trong điều trị bệnh tiểu đường

Người bệnh tiểu đường có thể không cần dùng insulin và bất kỳ loại thuốc nào khác. Lần đầu tiên, báo cáo của một nhóm nhà khoa học và lâm sàng Trung Quốc đã dấy ...
3 triệu chứng cảnh báo gan nhiễm mỡ ở phụ nữ

3 triệu chứng cảnh báo gan nhiễm mỡ ở phụ nữ

Gan nhiễm mỡ có thể chuyển biến thành xơ gan và ung thư gan nếu đi thăm khám sớm thì bệnh hoàn toàn có thể chữa khỏi.
Sức mạnh của 6 loại vitamin đối với gan

Sức mạnh của 6 loại vitamin đối với gan

Dưới đây là một số vitamin và chất bổ sung tốt nhất để giúp cải thiện sức khỏe gan, hỗ trợ chức năng gan.
Giúp trẻ em chống lại tác hại của thuốc lá điện tử

Giúp trẻ em chống lại tác hại của thuốc lá điện tử

Chúng ta phải bảo vệ trẻ em chống lại tác hại của thuốc lá thông thường, thuốc lá điện tử và các sản phẩm thuốc lá mới.
XSMB 30/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 5 ngày 30/5/2024. dự đoán XSMB 30/5/2024

XSMB 30/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 5 ngày 30/5/2024. dự đoán XSMB 30/5/2024

XSMB 30/5 - SXMB 30/5. Trực tiếp xổ số miền Bắc 30/5/2024. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay. dự đoán xổ số miền Bắc thứ 5. xổ số hôm nay 30/5.
XSMT 30/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ Năm ngày 30/5/2024. SXMT 30/5/2024

XSMT 30/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ Năm ngày 30/5/2024. SXMT 30/5/2024

XSMT 30/5 - trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 30/5/2024. xổ số hôm nay 30/5/2024. xổ số miền Trung thứ 5. SXMT 30/5. KQXSMT thứ 5
XSMN 30/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ Năm 30/5/2024. xổ số hôm nay 30/5

XSMN 30/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ Năm 30/5/2024. xổ số hôm nay 30/5

XSMN 30/5 - Kết quả xổ số ngày 30 tháng 5. Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam 30/5/2024. XSMN thứ 5. xổ số hôm nay 30/5. xo so mien nam. SXMN 30/5/2024
XSMN 29/5, kết quả xổ số miền Nam thứ 4 ngày 29/5/2024. xổ số miền Nam ngày 29 tháng 5. xổ số hôm nay 29/5/2024

XSMN 29/5, kết quả xổ số miền Nam thứ 4 ngày 29/5/2024. xổ số miền Nam ngày 29 tháng 5. xổ số hôm nay 29/5/2024

XSMN 29/5 - Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam 29/5/2024. XSMN thứ 4. xổ số hôm nay 29/5. xổ số miền nam ngày 29 tháng 5. SXMN 29/5/2024.
Vietlott 29/5, kết quả xổ số Vietlott Mega thứ 4 ngày 29/5/2024. xổ số Mega 645

Vietlott 29/5, kết quả xổ số Vietlott Mega thứ 4 ngày 29/5/2024. xổ số Mega 645

Vietlott 29/5 - Cập nhật trực tiếp kết quả xổ số Vietlott Mega hôm nay 29/5/2024 từ trường quay tầng 19, tòa nhà VTC số 23 Lạc Trung, Hà Nội.
XSMB 29/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 ngày 29/5/2024. dự đoán XSMB 29/5/2024

XSMB 29/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 4 ngày 29/5/2024. dự đoán XSMB 29/5/2024

XSMB 29/5 - trực tiếp xổ số miền Bắc hôm nay 29/5/2024. dự đoán XSMB 29/5/2024. dự đoán xổ số miền Bắc thứ 4. xổ số hôm nay 29/5. SXMB 29/5/2024.
Phiên bản di động