PGS. TS Trần Thành Nam: Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội cũng giống như một 'hương ước' để lấy cái đẹp dẹp cái xấu

Nguyệt Anh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. 'Nếu xem Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội cũng giống như hương ước, đầu tiên cần truyền thông để cộng đồng hiểu thấu những giá trị cốt lõi của hành vi ứng xử'.
Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội cũng giống như một hương ước để lấy ‘cái đẹp dẹp cái xấu’
PGS. TS Trần Thành Nam nhận định, Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội là những quy ước điều lệ của một cộng đồng sống trên cùng một không gian tự đặt ra và cam kết với nhau.

Bộ Thông tin & Truyền thông (Bộ TT&TT) vừa ban hành Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội, trong đó nhấn mạnh cá nhân, tổ chức không đăng tải thông tin xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác, không sử dụng ngôn ngữ phản cảm, quảng cáo trái phép...

Báo TG&VN đã có cuộc trao đổi với PGS. TS. Trần Thành Nam, Chủ nhiệm Khoa Các Khoa học giáo dục - Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội về vấn đề này.

Ông đánh giá thế nào về việc ban hành Bộ Quy tắc ứng xử này?

Chúng ta đã có Luật An ninh mạng, tạo ra một hành lang pháp lý ở kiến trúc thượng tầng, điều chỉnh hành vi ứng xử nói chung trên mạng xã hội ở khía cạnh Luật pháp. Sự ra đời của Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội do Bộ TT&TT ban hành mới đây giống như một thể chế cơ sở hạ tầng từ dưới lên, điều chỉnh hành vi ứng xử của cộng đồng ở khía cạnh văn hóa, đạo đức, dùng áp lực nhóm để điều tiết hành vi.

Bộ Quy tắc này cũng giống như một hương ước - là những quy ước điều lệ của một cộng đồng sống trên cùng một không gian tự đặt ra và cam kết với nhau. Trên thực tế, tính đến quý I/2021, cộng đồng người sử dụng mạng xã hội ở Việt Nam đã lên đến gần 70 triệu tài khoản, chiếm gần 70% dân số.

Do đó, Bộ Quy tắc ra đời rất kịp thời, đúng thời điểm sẽ giúp điều chỉnh hành vi ứng xử của những người tham gia mạng xã hội, giúp cộng đồng ý thức về hành vi đúng, sai trên không gian mạng, đồng thời, đặt ra yêu cầu mỗi cá nhân phải chịu trách nhiệm về những hành vi ứng xử, thông tin hình ảnh mà họ chia sẻ trên các mạng xã hội nói chung.

Để Bộ Quy tắc ứng xử đi vào cuộc sống, đem lại hiệu quả thiết thực, có thể “lọc thải” sự phản cảm trên thế giới ảo thì trách nhiệm của các bên liên quan thế nào, theo ông?

Tôi nghĩ, điều quan trọng để Bộ Quy tắc ứng xử này đi vào cuộc sống thì công tác truyền thông phải được coi như là trách nhiệm của các tổ chức xã hội, các nhà trường, thậm chí là từng gia đình.

Nếu xem Bộ Quy tắc cũng giống như hương ước, đầu tiên cần truyền thông để cộng đồng hiểu thấu những giá trị cốt lõi của hành vi ứng xử trên mạng, gồm tôn trọng và tuân thủ pháp luật, an toàn và bảo mật thông tin, lành mạnh để lấy cái đẹp dẹp cái xấu, trách nhiệm với các thông tin chia sẻ.

Sau đó, họ phải được quyền tham gia góp ý cho những hành vi nên và không nên. Cụ thể hóa cho phù hợp với từng đối tượng, từng bối cảnh văn hóa và cập nhật với những xu hướng diễn biến phức tạp trên mạng xã hội.

Mặc dù đối tượng sử dụng mạng xã hội thường là những người trẻ nhưng để làm sạch, làm văn minh môi trường mạng thì cần nâng cao nhận thức kỹ năng, năng lực số không chỉ cho thế hệ trẻ mà cần tập trung vào những người trưởng thành, vốn không sinh ra trong thời đại số và kỹ năng còn đang dừng ở mức “người tị nạn kỹ thuật số”.

Làm thế nào để từ Bộ Quy tắc ứng xử khung mà Bộ TT&TT ban hành sẽ trở thành các chỉ báo hành vi cụ thể nhưng rất dễ hiểu với trẻ em và gắn bó với thực tiễn cuộc sống. Cho đến khi mọi người trên cộng đồng mạng xã hội đều hiểu, đều thấy sự hiện diện các ý kiến của mình trong bộ quy tắc, đều thấy bản thân có một phần trách nhiệm… thì lúc đó Bộ Quy tắc đã được hòa vào với cuộc sống thành công.

Các bộ, ngành cần có kế hoạch triển khai các nghiên cứu đánh giá xem mức độ tiếp nhận về nhận thức, mức độ chuyển hóa thái độ và hành vi cũng như kỹ năng số của cộng đồng sau khi ban hành Bộ Quy tắc ứng xử sẽ có những cải tiến ra sao.

Đồng thời, các đơn vị cũng cần tìm hiểu những yếu tố nào thúc đẩy cũng như cản trở việc thực hiện Bộ Quy tắc này để từ đó có những điều chỉnh cải tiến chính sách, loại bỏ những điều khoản không phù hợp, bổ sung chỉnh sửa các điều khoản mới để theo kịp hơi thở cuộc sống trên mạng xã hội.

Báo chí, truyền thông và các nhà cung cấp nền tảng mạng phải thực hiện tốt trách nhiệm xã hội của mình ra sao trong việc tham gia giáo dục để nâng cao năng lực số cho người dân?

Báo chí - truyền thông và các nhà cung cấp nền tảng mạng đóng vai trò rất quan trọng, tạo ra những viên gạch đầu tiên trong việc nâng cao nhận thức, giáo dục kỹ năng ứng xử trên môi trường mạng cho cộng đồng qua các sản phẩm truyền thông tương tác từ các tài liệu infographic, kho dữ liệu video clip hướng dẫn kỹ năng hay các bài viết khoa học, phân tích, dự báo xu hướng.

Có thể nói, báo chí và truyền thông thời gian qua đã góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về năng lực công dân số.

Các năng lực cơ bản cần hình thành để tham gia thế giới số như duy trì sự cân bằng trong cuộc sống thực và thế giới ảo; cách xây dựng hình ảnh bản thân trên mạng phù hợp; phòng ngừa, phát hiện và xử lý các vấn đề bảo mật; giao tiếp và tương tác an toàn trên mạng, nhận diện và xử lý các sự cố và bắt nạt trực tuyến; đánh giá tin tức mạng và năng lực thông tin truyền thông cá nhân.

Mặc dù đối tượng sử dụng mạng xã hội thường là những người trẻ nhưng để "làm sạch", làm văn minh môi trường mạng thì cần nâng cao nhận thức kỹ năng, năng lực số không chỉ cho thế hệ trẻ mà cần tập trung vào những người trưởng thành, vốn không sinh ra trong thời đại số và kỹ năng còn đang dừng ở mức “người tị nạn kỹ thuật số”.

Bộ Quy tắc ứng xử sẽ tạo nên diện mạo mới cho cộng đồng mạng xã hội tại Việt Nam nhưng cần những hướng dẫn cụ thể hơn để có hệ quy chiếu cho những phát ngôn trên mạng?

Như tôi đã nói, Bộ Quy tắc ứng xử được ban hành giống như một bộ quy tắc ứng xử khung làm nền tảng để các tổ chức cụ thể hóa nó thành các chỉ báo hành vi phù hợp với những hoạt động đặc thù của đơn vị mình.

Ví dụ, các cơ sở kinh doanh sẽ phải có thêm các quy định phát ngôn tôn trọng các thương hiệu; những người quảng cáo dịch vụ sản phẩm phải tuân thủ quy định quảng bá theo đúng năng lực bản thân và đúng chức năng sản phẩm.

Ông kỳ vọng ra sao về Bộ Quy tắc ứng xử trong việc tạo ra một môi trường mạng lành mạnh hơn, đặc biệt là cho trẻ em - đối tượng dễ bị tổn thương nhất trên không gian mạng?

Thời gian qua, không chỉ Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng được ban hành, Chính phủ cũng đã phê duyệt chương trình "Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng giai đoạn 2021-2025".

Sự kết hợp này kỳ vọng mang đến những làn gió mới trong việc bảo vệ bí mật đời sống riêng tư. Đồng thời, quy định mới này cũng sẽ giúp ngăn chặn, xử lý các hành vi lợi dụng môi trường mạng để xâm hại trẻ em.

Bộ Quy tắc đặc biệt chú trọng đến việc trang bị năng lực số phù hợp theo từng lứa tuổi để trẻ em tự nhận biết và có khả năng tự bảo vệ mình trên môi trường mạng, qua đó, duy trì một môi trường mạng lành mạnh, tạo điều kiện cho việc học tập, giải trí, kết nối sáng tạo.

Để thực hiện tốt Bộ Quy tắc ứng xử và xây dựng một mạng xã hội "sạch", chúng ta đồng thời phải dạy để nâng cao năng lực thông tin và truyền thông cho thế hệ trẻ và cộng đồng.

Ví dụ, để thực hiện quy tắc tự quản lý, bảo mật tài khoản mạng xã hội thì phải dạy cho trẻ các chức năng báo cáo thông tin xấu, độc hại đến đội ngũ quản lý trang mạng. Dạy các em biết tạo ra mật khẩu mạnh, giúp các em biết được điều gì nên chia sẻ và điều gì riêng tư.

Để thực hiện quy tắc chia sẻ thông tin chính thống, đáng tin cậy thì phải dạy cho các em biết cách thẩm định và đánh giá thông tin thu được, hướng dẫn sử dụng các công cụ công nghệ để phát hiện tin giả.

Xin cảm ơn PGS.TS!

'Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội là phần ngọn, giáo dục mới là phần gốc’
‘Bộ quy tắc ứng xử trên mạng xã hội tạo ra sự bình đẳng cho số đông’
'Nhà báo thời công nghệ, làm ơn hãy đi học truyền thông'
Văn hóa mạng xã hội: 'Buồn vì mỗi lần mở mạng ra là thấy... chửi nhau'
Ứng xử trên mạng
Trung tá Đào Trung Hiếu: Cần có bộ quy tắc ứng xử trên mạng xã hội
TIN LIÊN QUAN

Nguyệt Anh (thực hiện)

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Sao Việt: Lý Nhã Kỳ muốn một lần được sống thật với mình, Thu Quỳnh mặc gợi cảm 'đốt mắt' fan

Sao Việt: Lý Nhã Kỳ muốn một lần được sống thật với mình, Thu Quỳnh mặc gợi cảm 'đốt mắt' fan

Baoquocte.vn. Lý Nhã Kỳ muốn được một lần được sống thật với bản thân mình; Thu Quỳnh mặc gợi cảm 'đốt mắt' người hâm mộ.
Hậu trận ngập lụt kỷ lục: Chính quyền Seoul ngừng cấp phép xây dựng nhà ở ngầm và bán ngầm

Hậu trận ngập lụt kỷ lục: Chính quyền Seoul ngừng cấp phép xây dựng nhà ở ngầm và bán ngầm

Baoquocte.vn. Thủ đô Seoul hoãn cấp giấy phép xây dựng căn hộ ngầm, bán ngầm, một ngày sau xảy ngập lụt hôm 8 - 9/8, ít nhất 16 người thiệt mạng ...
Ukraine muốn mua lá chắn Vòm sắt để phòng thủ, Tướng Nga nói gì?

Ukraine muốn mua lá chắn Vòm sắt để phòng thủ, Tướng Nga nói gì?

Baoquocte.vn. Tướng Nga Baluyevsky đã nhận định về hiệu quả của hệ thống phòng không Vòm sắt (Iron Dome) trong bối cảnh Ukraine đang muốn mua loại vũ khí này.
Rafael Nadal sẽ tham gia tranh tài tại Cincinnati Masters 2022

Rafael Nadal sẽ tham gia tranh tài tại Cincinnati Masters 2022

Baoquocte.vn. Tay vợt Rafael Nadal xác nhận sẽ tham gia giải Cincinnati Masters 2022, để có được màn chạy đà hoàn hảo trước thềm US Open 2022.
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 13/8/2022: Tuổi Mão vận trình tài lộc nở rộ

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp ngày 13/8/2022: Tuổi Mão vận trình tài lộc nở rộ

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay ngày 13/8/2022 của 12 con giáp - tuổi Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, tài lộc...
Covid-19 không còn cản đường du lịch Trung Quốc

Covid-19 không còn cản đường du lịch Trung Quốc

Baoquocte.vn. Người dân Trung Quốc dường như đã thích nghi với những hạn chế nghiêm ngặt vì Covid-19 của chính phủ và tiếp tục đi du lịch.
Lịch âm 13/8, xem âm lịch hôm nay Thứ Bảy ngày 13/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 13/8/2022

Lịch âm 13/8, xem âm lịch hôm nay Thứ Bảy ngày 13/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên 13/8/2022

Baoquocte.vn. Lịch âm 13/8. âm lịch hôm nay 13/8. Xem âm lịch hôm nay ngày 13/8/2022 tốt hay xấu? Lịch vạn niên ngày 13 tháng 8 năm 2022 hôm nay.
Nhận định, lịch thi đấu, dự đoán kết quả vòng 2 Ngoại hạng Anh mùa giải 2022-2023

Nhận định, lịch thi đấu, dự đoán kết quả vòng 2 Ngoại hạng Anh mùa giải 2022-2023

Baoquocte.vn. Chúng ta hãy cùng điểm qua nhận định, lịch thi đấu 10 trận đấu của vòng 2 Ngoại hạng Anh mùa giải 2022-2023.
Thông điệp thân thiện môi trường từ album mới của nhóm nhạc BlackPink

Thông điệp thân thiện môi trường từ album mới của nhóm nhạc BlackPink

Baoquocte.vn. Album phòng thu thứ 2 của nhóm nhạc BlackPink sẽ được làm từ các chất liệu thân thiện với môi trường, như mực đậu nành hay giấy hạn chế phát ...
XSVL 12/8, kết quả xổ số Vĩnh Long hôm nay thứ 6 ngày 12/8/2022. KQXSVL 12/8/2022

XSVL 12/8, kết quả xổ số Vĩnh Long hôm nay thứ 6 ngày 12/8/2022. KQXSVL 12/8/2022

Baoquocte.vn. XSVL 12/8. Trực tiếp xổ số Vĩnh Long hôm nay - XSVL 12/8/2022. xo so vinh long. KQXSVL.
Những nạn nhân 'da cam' không khuất phục trước số phận

Những nạn nhân 'da cam' không khuất phục trước số phận

Baoquocte.vn. Nỗi đau mang tên 'da cam' vẫn hiển hiện trong đời sống, nhưng nhiều nạn nhân không khuất phục số phận. Họ vươn lên để sống cuộc đời có ý nghĩa hơn.
Văn khấn rằm tháng 7 Âm lịch năm Nhâm Dần, bài cúng rằm gia tiên và thổ công chuẩn nhất

Văn khấn rằm tháng 7 Âm lịch năm Nhâm Dần, bài cúng rằm gia tiên và thổ công chuẩn nhất

Baoquocte.vn. Văn khấn rằm tháng 7 Âm lịch năm 2022 với ước mong cho các thành viên trong gia đình luôn bình an, khỏe mạnh, gặp nhiều điều tốt lành, may mắn.
Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (11-12/8): Hà Nội, Nghệ An mưa vừa mưa to; Bắc Bộ có mưa lớn; Tây Nguyên, Nam Bộ chiều tối mưa rải rác

Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai (11-12/8): Hà Nội, Nghệ An mưa vừa mưa to; Bắc Bộ có mưa lớn; Tây Nguyên, Nam Bộ chiều tối mưa rải rác

Baoquocte.vn. Dự báo thời tiết Bắc Bộ mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to và dông; Tây Nguyên, Nam Bộ chiều tối mưa rào và dông rải rác, cục bộ có mưa to.
Nhiệt độ tăng nhanh, 200 sông băng trên dãy núi Alps biến mất

Nhiệt độ tăng nhanh, 200 sông băng trên dãy núi Alps biến mất

Baoquocte.vn. Biến đổi khí hậu là nguyên nhân khiến hơn 200 sông băng lớn trên dãy núi Alps biến mất kể từ khi các cơ quan theo dõi và đánh giá từ năm 1895.
Tin cuối cùng về bão số 2: Hà Nội mưa to; mưa lớn ở Bắc Bộ, Thanh Hóa và Nghệ An diễn biến phức tạp

Tin cuối cùng về bão số 2: Hà Nội mưa to; mưa lớn ở Bắc Bộ, Thanh Hóa và Nghệ An diễn biến phức tạp

Baoquocte.vn. Sáng nay (11/8), áp thấp nhiệt đới (suy yếu từ bão số 2) đã suy yếu thành một vùng áp thấp trên khu vực Đông Bắc của Bắc Bộ.
UNESCO chính thức khởi động Chương trình Tìm kiếm ý tưởng sáng tạo vì một đại dương không nhựa

UNESCO chính thức khởi động Chương trình Tìm kiếm ý tưởng sáng tạo vì một đại dương không nhựa

Baoquocte.vn. UNESCO cùng với Khu dự trữ sinh quyển thế giới quần đảo Cát Bà chính thức phát động Chương trình Tìm kiếm Ý tưởng sáng tạo vì một đại dương không nhựa 2022.
Covid-19 ngày 11/8: Gần 2.400 ca mắc mới, hơn 6.400 người khỏi bệnh, không có trường hợp tử vong

Covid-19 ngày 11/8: Gần 2.400 ca mắc mới, hơn 6.400 người khỏi bệnh, không có trường hợp tử vong

Baoquocte.vn. Theo bản tin phòng chống dịch ngày 11/8 của Bộ Y tế, có 2.367 ca Covid-19 mới, số ca khỏi gấp gần 3 lần số mắc mới, không có ca nào tử vong.
Covid-19 ngày 10/8: 2.010 ca mắc mới, 1 F0 tử vong; 5.271 bệnh nhân được chữa khỏi

Covid-19 ngày 10/8: 2.010 ca mắc mới, 1 F0 tử vong; 5.271 bệnh nhân được chữa khỏi

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 10/8 của Bộ Y tế cho biết có 2.010 ca mới, gần 5.300 bệnh nhân khỏi và 1 trường hợp tử vong tại Tây Ninh.
Covid-19 ngày 9/8: Số mắc mới tăng lên 2.340 ca; hơn 9.500 ca khỏi bệnh; 103 bệnh nhân đang thở ô xy

Covid-19 ngày 9/8: Số mắc mới tăng lên 2.340 ca; hơn 9.500 ca khỏi bệnh; 103 bệnh nhân đang thở ô xy

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 9/8 của Bộ Y tế cho biết có 2.340 ca mới; hơn 9.500 bệnh nhân khỏi và tiếp tục không có F0 tử vong.
Covid-19 ngày 8/8: Hơn 1.700 ca mắc mới và 9.223 ca khỏi bệnh; 78 bệnh nhân đang thở ô xy

Covid-19 ngày 8/8: Hơn 1.700 ca mắc mới và 9.223 ca khỏi bệnh; 78 bệnh nhân đang thở ô xy

Baoquocte.vn. Bản tin phòng chống dịch Covid-19 ngày 8/8 của Bộ Y tế cho biết có 1.705 ca mới, gần 9.300 ca khỏi và tiếp tục không có bệnh nhân tử vong.
Tiêm vaccine ngừa Covid-19 an toàn và quan trọng đối với trẻ em

Tiêm vaccine ngừa Covid-19 an toàn và quan trọng đối với trẻ em

Baoquocte.vn. Các nhà nghiên cứu từ Australia đã hoàn thành nghiên cứu về nguy cơ viêm cơ tim liên quan đến tiêm vaccine ngừa Covid-19 ở thanh thiếu niên.
Nga tăng thêm hơn 20.000 ca mắc Covid-19 trong 24 giờ qua

Nga tăng thêm hơn 20.000 ca mắc Covid-19 trong 24 giờ qua

Baoquocte.vn. Đến nay, Nga đã ghi nhận tổng cộng hơn 18,7 triệu ca Covid-19 trên cả nước kể từ đầu đại dịch.
Phiên bản di động