Phát hiện thêm nguyên nhân của 'chế độ ô nhiễm không khí mới'

Thanh Tùng
Theo các nhà nghiên cứu Mỹ, cùng với khí thải từ đất, các đám cháy đang thúc đẩy sự gia tăng ô nhiễm ozone tầng mặt đất, gây ra thay đổi căn bản trong hóa học khí quyển và có thể khiến con người không thể đạt được các tiêu chuẩn về ô nhiễm không khí hiện tại.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Cháy rừng và phân bón gây ô nhiễm không khí nghiêm trọng
Cháy rừng ở California. (Nguồn: AFP)

Giáo sư Ian Faloona, nhà hóa học khí quyển tại Đại học California (Mỹ) nhận định: "Chúng ta đang bước vào một chế độ ô nhiễm không khí mới".

Giáo sư Faloona đã phát triển một phương pháp để xác định lượng ozone đến từ các nguồn khác nhau và phát hiện ra một sự thay đổi căn bản. Sự giảm đều đặn trong vài thập kỷ qua giờ đã dừng lại. Phần lớn ozone - 64 đến 70 phần tỷ (ppb) - vẫn bay từ Thái Bình Dương vào từ các nguồn ngoài biên giới Mỹ. Trong khi đó, các nguồn ô tô và công nghiệp đã được kiểm soát, từng đóng góp tới 15-20 ppb ở các thành phố vừa, nay chỉ còn dưới 6 ppb ở hầu hết khu vực đô thị.

Tác động từ cháy rừng và đất làm tăng ozone thêm 1-7 ppb, chiếm tới 50% lượng ozone dư thừa. Trong một nghiên cứu tiếp theo tập trung vào một lưu vực không khí không bị ảnh hưởng bởi cháy rừng, ông phát hiện khoảng 2 ppb NOx trong không khí đến từ phân bón nông nghiệp.

Những con số này có vẻ không nhiều, nhưng thực tế là rất quan trọng trong nỗ lực duy trì mức dưới 70 ppb theo tiêu chuẩn EPA. Điều này cho thấy các nguồn chưa được kiểm soát của các chất tạo ozone từ cháy rừng và đất nông nghiệp hiện đang đóng góp nhiều như các nguồn nhân tạo truyền thống ở hầu hết khu vực đô thị ở Tây Nam nước Mỹ.

Bằng cách phân tích dữ liệu vệ tinh và quan sát mặt đất, nhóm nghiên cứu của ông đã tách biệt được các nguồn góp phần tạo ozone trong các lưu vực không khí chính ở Tây Nam Hoa Kỳ.

Các nhà nghiên cứu phát hiện rằng lượng khí thải nitrogen oxide (NOx) từ đất và cháy rừng đang ngày càng làm tăng mức ozone, với mức độ phát thải ngang bằng với các nguồn nhân tạo như ô tô và nhà máy trong toàn bộ khu vực này.

Ozone tầng mặt đất thường được tạo ra từ các chất ô nhiễm khác phản ứng với ánh nắng mặt trời và không khí tù đọng. Nó đã được chứng minh gây ra nhiều tác động xấu đến sức khỏe, bao gồm tăng bệnh đường hô hấp, rối loạn sinh sản, tử vong sớm và một số loại ung thư. Đó là lý do tại sao khí ozone này nằm trong 6 chất ô nhiễm không khí chính mà Cơ quan bảo vệ môi trường Hoa Kỳ (EPA) đã kiểm soát từ những năm 1970.

Mặc dù các quy định đã hạn chế sản xuất NOx từ các nguồn nhân tạo, đặc biệt là ở khu vực đô thị, dữ liệu vệ tinh từ năm 2015 bắt đầu cho thấy mức NOx tăng ở các vùng xa xôi của California. Giáo sư Faloona tìm thấy các mối liên hệ giữa sự gia tăng đáng báo động trong hoạt động cháy rừng gần đây và sự gia tăng khí thải từ đất do khí hậu ấm lên và việc sử dụng phân bón tăng cao.

Những hình ảnh về cháy rừng ở California vừa qua đã cho thấy tác động tàn phá của thiên tai, nhưng còn gây hậu quả tiềm tàng nghiêm trọng hơn.

Nghiên cứu trước đây đã chỉ ra cách khói cháy rừng bay qua các thành phố có thể kích hoạt sản xuất ozone. Giáo sư Dan Jaffe, nhà khí hậu học tại Đại học Washington, gần đây đã chỉ ra rằng số ngày vượt quá ngưỡng chất lượng không khí quốc gia về ozone tăng gấp đôi trong những năm cháy rừng dữ dội.

Xét trên phạm vi toàn cầu, hiện tượng này không chỉ có thể xảy ra ở bất kỳ quốc gia nào đang phải đối mặt với vấn nạn cháy rừng và sử dụng phân bón nông nghiệp gia tăng.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu, khi cháy rừng ngày càng trở nên thường xuyên và khốc liệt hơn, cùng với nhu cầu sản xuất lương thực tăng cao, vấn đề ô nhiễm ozone từ các nguồn tự nhiên này có thể trở thành một thách thức môi trường nghiêm trọng nhất.

Cháy rừng ở Mỹ: Sao Hollywood bàng hoàng khi nhà cửa biến thành tro

Cháy rừng ở Mỹ: Sao Hollywood bàng hoàng khi nhà cửa biến thành tro

Vụ cháy lớn nhất đã thiêu rụi 5.000 ha tại Pacific Palisades, khu nhà ở của nhiều ngôi sao Hollywood, nơi giá trị trung bình ...

Người chịu hậu quả khi châu Âu và Ukraine 'tẩy chay' khí đốt Nga, Mỹ 'ngồi không' hưởng lợi bất ngờ

Người chịu hậu quả khi châu Âu và Ukraine 'tẩy chay' khí đốt Nga, Mỹ 'ngồi không' hưởng lợi bất ngờ

Từ khi Nga dừng vận chuyển khí đốt qua Ukraine vào ngày đầu tiên của năm 2025, châu Âu đã phải đối mặt với tình ...

Ấn Độ vật lộn với tình trạng sương mù dày đặc và ô nhiễm không khí

Ấn Độ vật lộn với tình trạng sương mù dày đặc và ô nhiễm không khí

Ngày 15/1, sương mù dày đặc cùng thời tiết giá lạnh đã làm tệ liệt các các chuyến bay và tàu hỏa tại nhiều khu ...

Cháy rừng ở Mỹ: ‘Bà hoả’ cũ chưa đi, 31.000 người Los Angeles phải sơ tán do đám cháy mới

Cháy rừng ở Mỹ: ‘Bà hoả’ cũ chưa đi, 31.000 người Los Angeles phải sơ tán do đám cháy mới

Trong khi hai đám cháy lớn khác chưa được kiểm soát hoàn toàn, một đám cháy rừng mới bùng lên ở Mỹ nhanh chóng lan ...

Australia: Nhiệt độ cao hơn trung bình, bang New South Wales cảnh báo nguy cơ cháy rừng nghiêm trọng

Australia: Nhiệt độ cao hơn trung bình, bang New South Wales cảnh báo nguy cơ cháy rừng nghiêm trọng

Ngày 16/3, bang New South Wales (Australia) trải qua đợt sóng nhiệt làm gia tăng nguy cơ cháy rừng và khiến chính quyền bang phải ...

(theo Science News)

Đọc thêm

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 22/11/2026: Tuổi Thân tài lộc bền vững

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 22/11/2026: Tuổi Thân tài lộc bền vững

Xem tử vi 22/11 - tử vi 12 con giáp hôm nay 22/11/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 22/11/2026, Lịch vạn niên ngày 22 tháng 11 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 22/11/2026, Lịch vạn niên ngày 22 tháng 11 năm 2026

Lịch âm 22/11. Lịch âm 22/11/2026? Âm lịch hôm nay 22/11. Lịch vạn niên 22/11/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn: Nền tảng cho các ngành công nghệ chiến lược

Phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn: Nền tảng cho các ngành công nghệ chiến lược

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực AI và công nghiệp bán dẫn đang được Việt Nam xác định là một trong những nhiệm vụ quan ...
Doanh nghiệp Nhật Bản cam kết đồng hành cùng Việt Nam phát triển năng lượng và kinh tế

Doanh nghiệp Nhật Bản cam kết đồng hành cùng Việt Nam phát triển năng lượng và kinh tế

Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc điều hành Mitsubishi Power Asia Pacific khẳng định cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình phát triển năng lượng và kinh ...
Giá vàng hôm nay 22/11/2026 ‘bốc hơi’ gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế giới

Giá vàng hôm nay 22/11/2026 ‘bốc hơi’ gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế giới

Giá vàng hôm nay 22/11/2026 'bốc hơi' gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế ...
Lan tỏa tình yêu tiếng Việt và vun đắp tình hữu nghị tại Savannakhet

Lan tỏa tình yêu tiếng Việt và vun đắp tình hữu nghị tại Savannakhet

Hội người Việt Nam tỉnh Savannakhet, Trường Phổ thông Hữu nghị Lào - Việt của tỉnh phối hợp tổ chức Hội thi ‘Em yêu tiếng Việt’ lần thứ V, năm ...
Mở rộng không gian hợp tác Việt Nam-Pháp từ nền tảng giáo dục ngôn ngữ

Mở rộng không gian hợp tác Việt Nam-Pháp từ nền tảng giáo dục ngôn ngữ

Giáo dục là lĩnh vực hợp tác quan trọng giữa Việt Nam và Pháp, góp phần củng cố quan hệ hữu nghị, thúc đẩy hợp tác và kết nối thế hệ trẻ hai nước.
Nước Mỹ thời Trump 2.0 qua lăng kính hai thế hệ giảng viên – sinh viên

Nước Mỹ thời Trump 2.0 qua lăng kính hai thế hệ giảng viên – sinh viên

Cuốn sách “Nước Mỹ trong nhiệm kỳ thứ hai của Donald Trump: Góc nhìn lịch sử và văn hóa” mang đến góc nhìn chuyên sâu về nước Mỹ đương đại.
PGS.TS. Chu Cẩm Thơ: Giá trị người thầy không chỉ nằm ở tri thức

PGS.TS. Chu Cẩm Thơ: Giá trị người thầy không chỉ nằm ở tri thức

Giữa những thay đổi không ngừng của giáo dục, khi tri thức ngày càng dễ tiếp cận nhờ Internet và trí tuệ nhân tạo (AI), vai trò của người thầy cũng đang đứng trước những ...
Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Người thầy cần đổi mới tư duy, làm chủ công nghệ và tiếp tục nuôi dưỡng những giá trị nhân văn trong mỗi học trò...
Kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11: Người thầy giữ lửa nghề từ tình yêu thương

Kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11: Người thầy giữ lửa nghề từ tình yêu thương

Tình yêu nghề cần được nuôi dưỡng trong một môi trường làm việc nhân văn, nơi người thầy được tôn trọng, được bảo vệ.
Viết tiếp hành trình gieo yêu thương, giữ nhịp học nơi biên cương Tổ quốc

Viết tiếp hành trình gieo yêu thương, giữ nhịp học nơi biên cương Tổ quốc

Giữa núi rừng nơi cực Tây Tổ quốc, Trường PTNT Tiểu học và THCS Sín Thầu được xây mới khang trang, tạo thêm nhiều điều kiện thuận lợi hơn cho trẻ em vùng cao.
Thêm nhiều địa phương tại Nga cấm bán lẻ thuốc lá điện tử

Thêm nhiều địa phương tại Nga cấm bán lẻ thuốc lá điện tử

Thống đốc thành phố lớn thứ hai tại Nga Saint (St.) Petersburg Alexander Beglov mới ký luật cấm bán lẻ thuốc lá điện tử tại thành phố này.
Thúc đẩy hợp tác y tế Việt Nam - Anh theo hướng chuyên sâu, hiện đại

Thúc đẩy hợp tác y tế Việt Nam - Anh theo hướng chuyên sâu, hiện đại

Từ ngày 16-20/11, Phái đoàn Thương mại Y tế Vương quốc Anh có chuyến thăm và làm việc đến Hà Nội và Đà Nẵng.
Ăn sáng quá mặn làm tăng nguy cơ suy và sỏi thận

Ăn sáng quá mặn làm tăng nguy cơ suy và sỏi thận

Thói quen thường xuyên ăn sáng mặn với bánh mì kẹp đồ chế biến, bánh ngọt hay mì mặn, làm tăng huyết áp, khiến thận quá tải, có nguy cơ hình thành sỏi.
Chuyên gia VCCI đề xuất 5 vấn đề khi sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá

Chuyên gia VCCI đề xuất 5 vấn đề khi sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá

Trong bối cảnh chính sách tạm ngưng một số giấy phép mua bán thuốc lá sẽ kết thúc vào đầu năm 2027, chuyên gia VCCI kiến nghị 5 nội dung nhằm bảo đảm cải cách ...
5 thực phẩm giàu chất xơ hơn cả khoai lang tốt cho hệ tiêu hóa

5 thực phẩm giàu chất xơ hơn cả khoai lang tốt cho hệ tiêu hóa

Khoai lang cung cấp chất xơ có lợi cho hệ tiêu hóa. Các phẩm khác như bơ, hạt chia, các loại đậu và atisô... cũng chứa lượng chất xơ không kém.
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Phiên bản di động