Phòng, chống bạo lực gia đình: Vì một Việt Nam tiến bộ và văn minh

Trước những biến đổi của xã hội hiện đại, yêu cầu đặt ra trong thời gian tới là phải tiếp tục đẩy mạnh truyền thông phòng, chống bạo lực gia đình, thay đổi nhận thức và thúc đẩy hành động trong cộng đồng, vì một Việt Nam tiến bộ và văn minh.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp: Việt Nam luôn ưu tiên nỗ lực thúc đẩy, bảo vệ và bảo đảm tốt hơn việc thụ hưởng các quyền dân sự, chính trị Hình phạt tử hình xu hướng trên thế giới: Những vấn đề gây tranh luận (Bài 1) Việt Nam chủ trì tổ chức sự kiện bên lề Khóa họp 59 Hội đồng Nhân quyền LHQ về bảo đảm quyền lương thực thích ứng với biến đổi khí hậu

Phòng, chống bạo lực gia đình: Vì một Việt Nam tiến bộ và văn minh

Bạo lực gia đình gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho cá nhân, gia đình và xã hội. (Nguồn: UNFPA)

Cũng như nhiều quốc gia trên thế giới, vấn nạn bạo lực gia đình ở Việt Nam đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho cá nhân, gia đình và xã hội.

Để giải quyết vấn đề này, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như luật hóa các hành vi bạo lực gia đình, quy định trách nhiệm của cá nhân, gia đình, xã hội trong phòng, chống bạo lực gia đình (PCBLGĐ); đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động phong trào toàn xây xây dựng đời sống văn hóa mà nòng cốt là xây dựng gia đình văn hóa; biểu dương người tốt, việc tốt trong PCBLGĐ, xây dựng gia đình hạnh phúc trên tinh thần “lấy cái đẹp, dẹp cái xấu” nhằm nâng cao nhận thức, thay đổi thái độ, chuyển đổi hành vi trong PCBLGĐ, bảo vệ người bị bạo lực gia đình, đặc biệt là như phụ nữ, trẻ em và người cao tuổi.

Từ chính sách chặt chẽ

Phó Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Khuất Văn Quý cho biết, Việt Nam đã thể hiện cam kết mạnh mẽ trong công tác PCBLGĐ thông qua việc luật hóa các hành vi liên quan đến bạo lực gia đình và được quy định tại các văn bản pháp luật.

Từ năm 1985, Bộ luật Hình sự đã đưa vào quy định các tội danh liên quan đến hành vi bạo lực trong gia đình. Luật PCBLGĐ năm 2007, đạo luật riêng đầu tiên về lĩnh vực này, đã đặt nền móng pháp lý cho việc bảo vệ quyền con người trong gia đình, phù hợp với các điều ước quốc tế như Công ước của Liên hợp quốc về xóa bỏ tất cả các hình thức phân biệt đối xử chống lại phụ nữ (CEDAW) và Công ước về Quyền trẻ em (CRC).

Luật PCBLGĐ năm 2022, có hiệu lực từ ngày 1/7/2023, được ban hành nhằm khắc phục những bất cập của Luật 2007, bổ sung các hành vi bạo lực mới, đề cao trách nhiệm cá nhân và cộng đồng. Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã kịp thời ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành như Nghị định 76/2023/NĐ-CP, Nghị định 110/2025/NĐ-CP và Quyết định số 428/QĐ-TTg ngày 18/5/2025 phê duyệt Kế hoạch triển khai Luật PCBLGĐ 2022.

Bên cạnh các văn bản chuyên ngành về PCBLGĐ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tham mưu trình cấp có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền một số văn bản quan trọng như: Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam, Chương trình giáo dục đạo đức, lối sống trong gia đình, Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình, Mô hình gia đình đồng hành cùng trẻ em, Mô hình giáo dục kiến thức, kỹ năng cho nam nữ trước khi kết hôn, triển khai thí điểm Bộ tiêu chí gia đình hạnh phúc, … có nội dung gắn chặt công tác PCBLGĐ.

Với sự nỗ lực của Việt Nam trong nhiều năm qua, đến nay Việt Nam đã có hệ thống các văn bản pháp luật về PCBLGĐ toàn diện và đồng bộ, góp phần quan trọng đưa Luật PCBLGĐ 2022 vào thực tiễn đời sống, đồng thời bảo đảm phù hợp với các cam kết quốc tế về quyền con người mà Việt Nam là thành viên và với quy định của pháp luật hiện hành.

Luật phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022. (Nguồn: TVPL)

Đến truyền thông quyết liệt

Thời gian qua, công tác truyền thông PCBLGĐ ngày càng được đổi mới mạnh mẽ về nội dung, hình thức, gắn kết với chuyển đổi số, đời sống xã hội, góp phần định hướng dư luận, thay đổi tư duy, hành vi của người dân về vai trò, giá trị của gia đình và sự cần thiết phải đẩy mạnh các biện pháp chống lại hành vi bạo lực gia đình.

Những mô hình, sáng kiến truyền thông cộng đồng, các chiến dịch truyền thông số, sự tham gia của nghệ sĩ, vận động viên thể thao, người ảnh hưởng, cùng với các kênh chính thống như truyền hình, báo chí, nền tảng số... đã tạo nên mạng lưới lan tỏa mạnh mẽ, rộng khắp.

Các địa phương hằng năm xây dựng kế hoạch và tổ chức triển khai các hoạt động truyền thông dưới nhiều hình thức như: đài phát thành, truyền hình, báo, hệ thống loa truyền thanh (loa tại xã/phường), xây dựng các pano, băng rôn, áp phích tuyên truyền ở những khu đông dân cư, cho đến các hoạt đông truyền thông lưu động, lồng ghép nội dung PCBLGĐ vào hoạt động của các phong trào cộng đồng.

Thông qua nhiều hình thức tuyên truyền khác nhau từ tuyên truyền cổ động, trực quan đến tuyên truyền trên phương tiện thông tin đại chúng đã góp phần tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và hành vi trong cộng đồng. Các hành vi bạo lực gia đình đã bị gia đình, cộng đồng, xã hội lên án, phê phán, việc giáo dục con bằng roi, vọt đã được coi là hành vi bạo lực gia đình, bạo lực gia đình không còn được coi là chuyện riêng của mỗi gia đình, người bị bạo lực gia đình đã được hỗ trợ và bảo vệ.

"Chìa khóa" phòng, chống bạo lực gia đình

Trên thực tế, bạo lực gia đình vẫn là vấn đề nhức nhối, tiềm ẩn và khó phát hiện; tỷ lệ xử lý còn chưa tương xứng với thực trạng; một số địa phương chưa thực sự chủ động, chưa đầu tư đúng mức cho công tác tuyên truyền. Do đó, trong bối cảnh xã hội ngày càng phát triển, truyền thông cần tiếp tục khẳng định vai trò là "chìa khóa" trong PCBLGĐ; không chỉ truyền đạt thông tin, còn phải tạo ra ảnh hưởng tích cực, lay động, thay đổi nhận thức và thúc đẩy hành động trong cộng đồng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh.

Thời gian tới, để góp phần nâng cao hiệu quả PCBLGĐ, Phó Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện Khuất Văn Quý cho rằng cần tập trung tuyên truyền những điểm mới của Luật 2022 và các văn bản hướng dẫn thi hành và phổ biến rộng rãi các kênh tiếp nhận tố giác, đặc biệt là Tổng đài điện thoại quốc gia phòng, chống bạo lực gia đình, cơ sở dữ liệu về phòng, chống bạo lực gia đình, giúp người dân hiểu rõ quyền, nghĩa vụ của mình, cũng như các cơ chế hỗ trợ và bảo vệ người bị bạo lực.

Bên cạnh đó, cần tăng cường truyền thông về cách nhận diện các hành vi bạo lực gia đình, trong đó có các hành vi mới như kiểm soát kinh tế, cô lập xã hội, xúc phạm danh dự…; cung cấp đầy đủ các thông tin về hành vi bạo lực gia đình vừa kịp thời tuyên truyền, định hướng dư luận xã hội, vừa giúp cảnh báo, răn đe đối với các hành vi bạo lực gia đình; qua đó, tạo dư luận tốt trong thực hiện phòng, chống vấn nạn trên, nhằm thay đổi nhận thức, hành vi về bạo lực gia đình, góp phần tiến tới xóa bỏ bạo lực gia đình nâng cao nhận thức về truyền thống tốt đẹp của con người, gia đình Việt Nam…

Ngoài ra, cần đẩy mạnh việc cung cấp các kỹ năng ứng phó với bạo lực gia đình, kỹ năng kiểm soát cảm xúc, giải quyết mâu thuẫn trong gia đình, kỹ năng xây dựng mối quan hệ tích cực giữa các thành viên dựa trên nền tảng tôn trọng, chia sẻ, bình đẳng và yêu thương. Khơi dậy, phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam, đẩy mạnh giáo dục đạo đức, lối sống trong gia đình cũng là yếu tố quan trọng nhằm xây dựng nền tảng văn hóa gia đình bền vững và hạnh phúc.

Lễ phát động Tháng hành động quốc gia phòng, chống bạo lực gia đình năm 2025 tại Hà Nội, ngày 5/6. (Nguồn: Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội)

Công tác truyền thông cần áp dụng đa dạng hình thức, phương pháp nhằm mở rộng phạm vi tiếp cận, phù hợp với từng nhóm đối tượng khác nhau trong xã hội. Ở Việt Nam, các phương tiện truyền thông đại chúng, nhất là báo chí, có vai trò quan trọng trong công tác PCBLGĐ, thể hiện ở việc cung cấp thông tin; phát hiện và giám sát các vụ việc về bạo lực gia đình; tuyên truyền, ngăn ngừa và đấu tranh với các hành vi bạo lực gia đình; tạo dư luận và định hướng dư luận về PCBLGĐ…

Do đó, cần kết hợp hiệu quả các kênh truyền thông đại chúng như báo chí, truyền hình, phát thanh với các nền tảng mạng xã hội như Facebook, YouTube, TikTok, Zalo, cùng các hình thức mới như podcast, video clip ngắn để lan tỏa nhanh chóng thông điệp về PCBLGĐ, nhất là tới giới trẻ và người lao động.

Tăng cường truyền thông sân khấu hóa thông qua các vở kịch, tiểu phẩm, hội thi, tọa đàm gắn với đời sống cộng đồng ở cơ sở; tổ chức các buổi truyền thông lưu động, lồng ghép trong các sự kiện văn hóa - thể thao - du lịch để tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực. Trong quá trình thực hiện, phải chú trọng bảo vệ danh tính người bị bạo lực gia đình, tránh gây tổn thương hoặc kỳ thị; bảo đảm nội dung tuyên truyền khách quan, nhân văn, góp phần tạo dựng niềm tin của cộng đồng trong việc chung tay đẩy lùi bạo lực gia đình.

Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác truyền thông là yêu cầu tất yếu. Cần tận dụng các nền tảng số để xây dựng, lan tỏa nội dung truyền thông sinh động, dễ tiếp cận và tương tác cao; ứng dụng công nghệ phân tích dữ liệu để đánh giá hiệu quả, điều chỉnh nội dung phù hợp với xu hướng, hành vi và mức độ tiếp nhận của từng nhóm đối tượng.

Đặc biệt, cần tăng cường tiếp cận giới trẻ nhóm đối tượng dễ bị tác động bởi môi trường xã hội và cũng là lực lượng quan trọng trong công tác PCBLGĐ. Thông qua các chiến dịch truyền thông số sáng tạo, gần gũi và thiết thực, giới trẻ có thể trở thành những người lan tỏa thông điệp tích cực, chủ động nhận diện, phòng ngừa và hỗ trợ người bị bạo lực, góp phần hình thành một thế hệ mới có nhận thức đúng đắn về giá trị gia đình và bình đẳng giới.

Có thể nói, công cuộc PCBLGĐ tại Việt Nam đang đi đúng hướng, với những chuyển biến rõ rệt trong pháp luật, truyền thông, hỗ trợ và nhận thức xã hội. Nhưng để tiến tới một xã hội không còn bạo lực trong gia đình, cần nhiều hơn nữa sự vào cuộc của các cấp chính quyền, tổ chức xã hội và từng người dân. Mỗi hành động nhỏ, mỗi tiếng nói đóng góp, mỗi cử chỉ giúp đỡ đều có thể ngăn chặn kịp thời bạo lực gia đình và mỗi mái nhà an toàn là một viên gạch dựng nên nền móng của một quốc gia tiến bộ, văn minh và bền vững.