Quan hệ kinh tế EU-Belarus xấu đi, Nga vừa là bạn tốt vừa đắc lợi bất ngờ?

Minh Anh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Mỗi năm, Nga cung cấp cho Belarus khoảng 2-3 tỷ USD, nhưng đổi lại, liệu mục đích của họ có chỉ đơn giản là tiếp quản một phần các doanh nghiệp nhà nước lớn nhất của Belarus hay không?
EU- Belarus: Nga để mắt đến các công ty Belarus bị trừng phạt. (Nguồn: Vestnikkavkaza)
Khi quan hệ kinh tế EU-Belarus gặp vấn đề với các lệnh trừng phạt, Nga chứng tỏ là bạn tốt. Trong ảnh, Tổng thống Nga Putin và người đồng cấp Belarus Lukashenko, năm 2015. (Nguồn: Vestnikkavkaza)

Khoản “đầu tư” lâu dài của Điện Kremlin

Vị Tổng thống đã có “thâm niên” 27 năm của Belarus, ông Aleksander Lukashenko, đang được Nga “tài trợ” khoảng 2-3 tỷ USD/năm, theo thông tin từ Tadeusz Giczan - Tổng Biên tập Nexta, một kênh Telegram đối lập của Belarus.

Ông này lưu ý rằng, Điện Kremlin cho đến nay vẫn sẵn sàng chi cho “khoản đầu tư chính trị này”. Nhưng nếu chi phí đó tăng lên 10 tỷ USD - một tác dụng phụ có thể xảy ra sau khi phương Tây gia tăng các lệnh trừng phạt lên Belarus - tình hình có thể được xem xét lại?

Đưa ra luận điểm trong cuốn sách gần đây, với tiêu đề “Chủ nghĩa tư bản thân hữu của Nga: Con đường từ nền kinh tế thị trường đến chế độ tập quyền”, Anders Åslund, thành viên cấp cao tại Hội đồng Đại Tây Dương ở Washington bình luận, việc tạo sự ảnh hưởng mạnh mẽ đối với một quốc gia khác không phải là điều quá mới lạ đối với Điện Kremlin, nhưng thời điểm này có thể tạo thành một cái bẫy phát triển cho Belarus.

Năm 2011, các công ty lớn của Nga đã triển khai những nỗ lực đầu tiên để mua lại các công ty chủ chốt của Belarus, giống như họ đã dần lấn lướt trong nền kinh tế Armenia, nhưng không hoàn toàn thành công.

Gazprom đã mua lại công ty khí đốt Belarus và một nửa đường ống dẫn khí đốt chính mà công ty này chưa sở hữu, dù nó chưa hoàn thành. Slavneft, do công ty nhà nước Rosneft của Nga kiểm soát đã nắm giữ 42,5% cổ phần của nhà máy lọc dầu Mozyr.

Hiện nay ông Lukashenko có ít lựa chọn hơn, không có sự hỗ trợ của EU và các “xúc tu” của bạch tuộc Nga sẽ siết chặt hơn xung quanh Minsk.

Chẳng hạn, nhà tài phiệt Nga Mikhail Gutseriev có thể gọi là một “người chơi lớn” trong ngành lọc dầu Belarus, trong khi ba ngân hàng quốc doanh của Nga là Sberbank, VTB và Gazprombank đều đóng vai trò quan trọng khác nhau trong hệ thống ngân hàng Belarus.

Nhà sản xuất hóa chất Nga Uralkhem, thuộc sở hữu của công dân Nga gốc Belarus Dmitri Mazepin, được cho là đang cố gắng mua lại công ty phân bón và hóa chất Belarus Hrodna Azot - công ty được xếp hạng là nhà xuất khẩu lớn thứ tư của Belarus.

Trong khi đó, “người khổng lồ kali” của Nga Uralkali đang để mắt tới Belaruskali thuộc sở hữu của Belarus - nhà sản xuất kali lớn nhất trên thế giới. Uralkali là đối thủ lớn của Belaruskali, luôn sẵn sàng lấn sân của nhà sản xuất Belarus, nếu sản phẩm xuất khẩu chính của họ bị trúng lệnh trừng phạt.

Uralkali được cho là đã muốn có được Belaruskali từ lâu. Vào năm 2012, Tổng thống Belarus Lukashenko được cho là đã từng nói rằng, ông ấy có thể nhận được khoản hoa hồng 5 tỷ USD từ các nhà tài phiệt Moscow (chưa rõ danh tính), nếu đồng ý bán công ty nhà nước này với giá 10 tỷ USD.

Cùng với các nhà máy lọc dầu Mozyr và Naftan, Belaruskali và Hrodno Azot hiện chiếm 2/3 xuất khẩu của Belarus sang phương Tây.

Tình thế tiến thoái lưỡng nan đối với EU

Sau vụ Belarus ép máy bay thương mại của Hàng không Ryanair (Ireland) hạ cánh khẩn cấp và bắt một nhà báo đối lập trên máy bay. Trong một tuyên bố chung, EU đã thông báo áp lệnh cấm đi lại, đóng băng tài sản với nhiều quan chức và tổ chức Belarus, trong đó bao gồm bộ trưởng quốc phòng, bộ trưởng giao thông vận tải và chỉ huy không quân của Belarus, cũng như nhiều thẩm phán và nghị sĩ.

Tháng trước, các nước EU đã ủng hộ các biện pháp trừng phạt trên phạm vi rộng nhằm vào các nguồn thu chính của Belarus là xuất khẩu phân bón, thuốc lá, dầu mỏ, hóa dầu và lĩnh vực tài chính, cũng như đánh vào các ngành công nghiệp tài trợ cho chế độ Belarus như nhập khẩu vũ khí và công nghệ giám sát. Theo quan điểm của các quan chức EU, các biện pháp trừng phạt là một trong những lệnh trừng phạt khó khăn nhất mà họ từng áp đặt.

Giới quan sát cho rằng, không ai có thể cảm nhận rõ sức ép của các lệnh trừng phạt từ Brussels bằng ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Belarus - phân kali.

Bình luận về lệnh trừng phạt này, Bộ trưởng Ngoại giao Luxembourg - Jean Asselborn, cho biết, “từ khóa quan trọng” ở đây là kali. “Chúng tôi biết, Belarus là nước có thế mạnh và tiềm năng lớn trong sản xuất kali - đây cũng là một trong những nhà cung cấp lớn nhất trên toàn cầu - và tôi nghĩ rằng, điều đó sẽ khiến ông Lukashenko chịu nhiều tổn thất, nếu bị chúng tôi nắm được một điểm quan trọng nào đó.”

Tuy nhiên, trên thực tế, các công ty EU vẫn cần kali của Belarus và một khi việc xuất khẩu kali của Belarus gánh chịu trừng phạt thì lợi ích sẽ được chuyển tới các công ty của Nga. Thậm chí, cảng Klaipeda của quốc gia thành viên EU Lithuania cũng có thể bị ảnh hưởng.

Ông Anders Åslund tin rằng, các biện pháp trừng phạt đối với riêng Belarus sẽ không hiệu quả. Bởi việc trừng phạt các công ty lớn do nhà nước Belarus kiểm soát, mà không đồng thời nhắm vào những đối tác Nga của họ, tức là có nguy cơ đẩy họ vào vòng tay của các công ty vốn có mối quan hệ chặt chẽ với Điện Kremlin.

Một sơ hở trọng yếu?

Tình trạng tiến thoái lưỡng nan thể hiện ở kẽ hở của các biện pháp trừng phạt. Nhiều công ty châu Âu đã ký hợp đồng nhập khẩu kali của Belarus trước ngày 25/6 - ngày mà lệnh trừng phạt được thống nhất.

Lãnh đạo phe đối lập Belarus Svetlana Tikhanovskaya sớm nhận ra sơ hở này và lên tiếng kêu gọi EU sớm "đóng các lỗ hổng" đó. Tuy nhiên, dù muốn hay không, EU vẫn chiếm khoảng 8% doanh số bán hàng của Belaruskali vào năm 2020.

Công ty Belarus Potash, chi nhánh tiếp thị của Belaruskali mới đây cho biết, các lệnh trừng phạt đối với xuất khẩu có thể "gây ra sự sụp đổ toàn cầu" đối với thị trường phân bón, nông nghiệp và thậm chí có thể có tác động rộng rãi đến cả an ninh lương thực toàn cầu. Bởi Belarus là một trong những quốc gia sản xuất kali lớn nhất thế giới, chỉ đứng sau Canada, sản xuất khoảng 12 triệu tấn phân bón giàu kali mỗi năm – chiếm khoảng 20% nguồn cung toàn cầu.

Theo Interfax, xuất khẩu kali của Belarus giảm 16% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 2,2 tỷ USD trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 11/2020. Tuy nhiên, kali chủ yếu được xuất khẩu từ cảng Klaipeda cảng biển duy nhất của Litva nằm cạnh biển Baltic - nơi xử lý 97% lượng kali xuất khẩu của Belarus. Cảng Litva kiếm được 14 triệu Euro mỗi năm từ hợp đồng vận tải với Belarus, có thời hạn đến năm 2023.

Belarus dự kiến sẽ định tuyến lại đường vận chuyển kali cho các khách hàng bên ngoài EU, thông qua các cảng của Nga và Ukraine, dù điều này sẽ làm tăng thêm chi phí vận tải.

Người di cư đổ vào Lithuania, EU nghi ngờ Belarus 'nhúng tay', tuyên bố: Chúng tôi không ngây thơ

Người di cư đổ vào Lithuania, EU nghi ngờ Belarus 'nhúng tay', tuyên bố: Chúng tôi không ngây thơ

Ngày 6/7, Chủ tịch Hội đồng châu Âu (EC) Charles Michel cho biết, các nước thành viên nghi ngờ chính quyền Belarus "nhúng tay" vào ...

'Vận đen' đeo đuổi Belarus, sau EU, Mỹ chuẩn bị 'ra tay' với Minsk

'Vận đen' đeo đuổi Belarus, sau EU, Mỹ chuẩn bị 'ra tay' với Minsk

Hãng tin Bloomberg dẫn 2 nguồn thạo tin cho biết, Bộ Giao thông vận tải Mỹ dự kiến đưa ra các biện pháp hạn chế ...

Mỹ, Anh, EU tổng lực giáng đòn trừng phạt Belarus

Mỹ, Anh, EU tổng lực giáng đòn trừng phạt Belarus

Ngày 21/6, Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 16 cá nhân và 5 thực thể liên quan tới Belarus, qua ...

Đọc thêm

Serbia rút bài học từ Nga, mang vàng về 'cất két'

Serbia rút bài học từ Nga, mang vàng về 'cất két'

Baoquocte.vn. Theo Tổng thống Serbia, qua trường hợp của Nga, tốt hơn hết là nên cất giữ tài sản ở trong nước.
Chuyển nhượng cầu thủ Man Utd ngày 27/6: Ronaldo chắc chắn ở lại; Eriksen từ chối; không cược Maguire để lấy De Jong

Chuyển nhượng cầu thủ Man Utd ngày 27/6: Ronaldo chắc chắn ở lại; Eriksen từ chối; không cược Maguire để lấy De Jong

Baoquocte.vn. Những tin tức chuyển nhượng cầu thủ của CLB Man Utd diễn ra trong 24 giờ qua được cập nhật thường xuyên trên Báo Thế giới và Việt Nam.
Tên lửa Nga lại hướng đến mục tiêu ở thủ đô Kiev? Ukraine tiếp tục tấn công giàn khoan dầu ngoài khơi Crimea

Tên lửa Nga lại hướng đến mục tiêu ở thủ đô Kiev? Ukraine tiếp tục tấn công giàn khoan dầu ngoài khơi Crimea

Baoquocte.vn. Bộ Quốc phòng Nga thông báo, quân đội nước này sáng 26/6 đã sử dụng tên lửa tấn công một nhà máy sản xuất vũ khí ở Kiev của Ukraine.
Ảnh ấn tượng tuần (19-26/6): Điệu nhảy mang tên 'giấc mơ' ở Ukraine, đám cưới trên đống đổ nát tại Đông Jerusalem và Tổng thống Mỹ đi dạo bên bờ biển

Ảnh ấn tượng tuần (19-26/6): Điệu nhảy mang tên 'giấc mơ' ở Ukraine, đám cưới trên đống đổ nát tại Đông Jerusalem và Tổng thống Mỹ đi dạo bên bờ biển

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine, đám cưới tại Đông Jerusalem, máy bay chạy bằng năng lượng mặt trời… là những ảnh ấn tượng trong tuần.
Giá cà phê hôm nay 27/6: Sụt giảm liên tiếp do áp lực nguồn cung; Đề án canh cây cà phê giai đoạn 2021-2025 có gì?

Giá cà phê hôm nay 27/6: Sụt giảm liên tiếp do áp lực nguồn cung; Đề án canh cây cà phê giai đoạn 2021-2025 có gì?

Baoquocte.vn. Giá cà phê hai sàn kỳ hạn đảo chiều sụt giảm sau áp lực từ báo cáo nguồn cung dồi dào của USDA. Đề án canh cây cà phê giai ...
Giá vàng hôm nay 27/6: Giá vàng đang ẩn mình - cơ hội mua vào đang bị bỏ qua, vàng tuần này tăng hay giảm?

Giá vàng hôm nay 27/6: Giá vàng đang ẩn mình - cơ hội mua vào đang bị bỏ qua, vàng tuần này tăng hay giảm?

Baoquocte.vn. Giá vàng đã không tạo được bất kỳ sự phấn khích nào để đẩy giá lên cao hơn, nhưng đây rất có thể là cơ hội mua vào đáng quan ...
Giá tiêu hôm nay 27/6, giảm mạnh, tiêu gặp nhiều áp lực, giới đầu cơ bán cắt lỗ, tương lai vẫn ảm đạm

Giá tiêu hôm nay 27/6, giảm mạnh, tiêu gặp nhiều áp lực, giới đầu cơ bán cắt lỗ, tương lai vẫn ảm đạm

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước ổn định ở một số địa phương, giao dịch từ 69.500 – 72.500 đ/kg.
XSMB 27/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 27/6/2022. dự đoán XSMB thứ 2

XSMB 27/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 27/6/2022. dự đoán XSMB thứ 2

Baoquocte.vn. XSMB 27/6. xổ số hôm nay 27/6. trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 27/6/2022. dự đoán xổ số miền Bắc thứ 2. SXMB 27/6. KQSXMB
XSMN 27/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 27/6/2022. xổ số hôm nay

XSMN 27/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 27/6/2022. xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 27/6. xổ số hôm nay 27/6. trực tiếp kết quả xổ số miền Nam 27/6/2022. XSMN thứ 2. xổ số hôm nay ngày 27 tháng 6. SXMN 27/6/2022. xo ...
XSMT 27/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 27/6/2022 - SXMT 27/6

XSMT 27/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay 27/6/2022 - SXMT 27/6

Baoquocte.vn. XSMT 27/6. trực tiếp xổ số miền Trung 27/6/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số hôm nay 27/6/2022. xổ số miền Trung thứ 2. KQSXMT 27/6
Giá cà phê hôm nay 27/6: Sụt giảm liên tiếp do áp lực nguồn cung; Đề án canh cây cà phê giai đoạn 2021-2025 có gì?

Giá cà phê hôm nay 27/6: Sụt giảm liên tiếp do áp lực nguồn cung; Đề án canh cây cà phê giai đoạn 2021-2025 có gì?

Baoquocte.vn. Giá cà phê hai sàn kỳ hạn đảo chiều sụt giảm sau áp lực từ báo cáo nguồn cung dồi dào của USDA. Đề án canh cây cà phê giai đoạn 2021-2025 có gì?
Giá tiêu hôm nay 27/6, giảm mạnh, tiêu gặp nhiều áp lực, giới đầu cơ bán cắt lỗ, tương lai vẫn ảm đạm

Giá tiêu hôm nay 27/6, giảm mạnh, tiêu gặp nhiều áp lực, giới đầu cơ bán cắt lỗ, tương lai vẫn ảm đạm

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước ổn định ở một số địa phương, giao dịch từ 69.500 – 72.500 đ/kg.
Bình Định đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử

Bình Định đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử

Baoquocte.vn. Từ 24/6-3/7 đã diễn ra Hội nghị tập huấn và Kết nối thương mại điện tử cho doanh nghiệp Bình Định và các tỉnh miền Trung.
Đảm bảo nguồn cung, từng bước nâng mức dự trữ xăng dầu quốc gia

Đảm bảo nguồn cung, từng bước nâng mức dự trữ xăng dầu quốc gia

Baoquocte.vn. Mức dự trữ xăng dầu quốc gia sẽ được tính toán để từ nay đến năm 2025 nâng lên gấp 4 lần so với hiện nay, nhằm đảm bảo nguồn cung xăng dầu trong các ...
Kết nối chuyển giao công nghệ trồng sâm của Hàn Quốc cho tỉnh Điện Biên

Kết nối chuyển giao công nghệ trồng sâm của Hàn Quốc cho tỉnh Điện Biên

Baoquocte.vn. Chiều 25/6, đã diễn ra Lễ ký kết Biên bản ghi nhớ về chuyển giao công nghệ Hàn Quốc, kỹ thuật trồng, phát triển và chế biến cây sâm tại tỉnh Điện Biên.
Giá tiêu hôm nay 26/6, thị trường phản ứng trái chiều, tiêu Việt xuất khẩu lách qua khe cửa sáng, vẫn đối mặt đà giảm giá

Giá tiêu hôm nay 26/6, thị trường phản ứng trái chiều, tiêu Việt xuất khẩu lách qua khe cửa sáng, vẫn đối mặt đà giảm giá

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước ổn định ở một số địa phương, giao dịch từ 70.500 - 73.500 đ/kg.
Bất động sản mới nhất: Thị trường cuối năm có thanh lọc, chưa rõ màu hồng hay xám, thanh tra dự án ở Hải Dương, lấn chiếm đất bị phạt bao nhiêu tiền?

Bất động sản mới nhất: Thị trường cuối năm có thanh lọc, chưa rõ màu hồng hay xám, thanh tra dự án ở Hải Dương, lấn chiếm đất bị phạt bao nhiêu tiền?

Baoquocte.vn. Hiệu quả từ việc kiểm soát tín dụng vào địa ốc, quy định xử phạt về hành vi lấn chiếm đất đai… là những tin bất động sản (BĐS) mới nhất.
Áp thuế cao với người sở hữu nhiều nhà đất, đầu cơ, chậm sử dụng đất

Áp thuế cao với người sở hữu nhiều nhà đất, đầu cơ, chậm sử dụng đất

Baoquocte.vn. Nghị quyết Hội nghị 5 Trung ương Đảng yêu cầu quy định mức thuế cao hơn đối với người sử dụng nhiều diện tích đất, nhiều nhà ở.
Tập đoàn Hoàng Quân đặt mục tiêu tăng doanh thu gấp 4 lần vào năm 2022

Tập đoàn Hoàng Quân đặt mục tiêu tăng doanh thu gấp 4 lần vào năm 2022

Baoquocte.vn. Công ty Cổ phần Tư vấn - Thương mại - Dịch vụ Địa ốc Hoàng Quân (HoSE: HQC) vừa tổ chức cuộc họp Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) thường niên năm 2022, với nhiều ...
Đất Xanh Group: Đẩy mạnh huy động nguồn vốn hướng tới đạt mục tiêu tăng trưởng bền vững

Đất Xanh Group: Đẩy mạnh huy động nguồn vốn hướng tới đạt mục tiêu tăng trưởng bền vững

Baoquocte.vn. Tập đoàn Đất Xanh đã xây dựng tiềm lực, sẵn sàng cất cánh với các trụ cột tạo nên hệ sinh thái khép kín trong lĩnh vực bất động sản.
Bất động sản mới nhất: Nhà đầu tư như ‘ngồi trên lửa’ vì giá đất giảm, siết quản lý hoạt động môi giới, điều chỉnh quy hoạch không chạy theo lợi nhuận

Bất động sản mới nhất: Nhà đầu tư như ‘ngồi trên lửa’ vì giá đất giảm, siết quản lý hoạt động môi giới, điều chỉnh quy hoạch không chạy theo lợi nhuận

Baoquocte.vn. Bài học sau thanh tra quy hoạch tại Hà Nội, hoạt động môi giới còn nhiều bất cập, đất Đắk Nông giảm giá… là những tin bất động sản (BĐS) mới nhất.
Bất động sản mới nhất: Thị trường đạt đỉnh của sự tăng nóng, giá đột ngột giảm tốc, tháo chạy khỏi chung cư ở khu vực từng đắt khách nhất Hà Nội

Bất động sản mới nhất: Thị trường đạt đỉnh của sự tăng nóng, giá đột ngột giảm tốc, tháo chạy khỏi chung cư ở khu vực từng đắt khách nhất Hà Nội

Baoquocte.vn. Thị trường xuất hiện dấu hiệu giảm tốc, tháo chạy khỏi các chung cư thuộc tuyến 'nhồi' cao ốc ở Hà Nội… là những tin bất động sản (BĐS) mới nhất.
Chính sách tiền tệ trong vòng xoáy lạm phát sẽ như thế nào?

Chính sách tiền tệ trong vòng xoáy lạm phát sẽ như thế nào?

Baoquocte.vn. Ngân hàng Nhà nước sẽ điều chỉnh chính sách tiền tệ ra sao trong vòng xoáy lạm phát?
Bitcoin xuyên thủng mốc 19.000 USD, ghi nhận thêm kỷ lục buồn, nhà đầu tư thận trọng 'bắt đáy'

Bitcoin xuyên thủng mốc 19.000 USD, ghi nhận thêm kỷ lục buồn, nhà đầu tư thận trọng 'bắt đáy'

Baoquocte.vn. Ngày 18/6, Bitcoin ghi nhận thêm kỷ lục buồn trong năm nay khi giá tiền điện tử này rơi xuống dưới mốc 20.000 USD.
Lạm phát tăng 'nóng', ngân hàng 'đua' tăng lãi suất

Lạm phát tăng 'nóng', ngân hàng 'đua' tăng lãi suất

Baoquocte.vn. Tháng 6/2022, nhiều ngân hàng tiếp tục tăng lãi suất huy động, với biên độ phổ biến 0,1 - 0,5%/năm, thậm chí có nhà băng tăng đến 0,8%.
Dragon Capital: Chứng khoán Việt Nam là một lựa chọn tốt, cổ phiếu đang ở mức rẻ

Dragon Capital: Chứng khoán Việt Nam là một lựa chọn tốt, cổ phiếu đang ở mức rẻ

Baoquocte.vn. Định giá cổ phiếu tại thị trường chứng khoán Việt Nam hiện đang ở mức rẻ và thu nhập trên mỗi cổ phiếu sẽ tăng trưởng trên 20% vào năm 2022.
Thị trường được 'làm sạch', chứng khoán Việt Nam sẽ được nâng hạng như thế nào?

Thị trường được 'làm sạch', chứng khoán Việt Nam sẽ được nâng hạng như thế nào?

Baoquocte.vn. Thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn đang nhận được sự hỗ trợ tích cực từ các yếu tố nền tảng của kinh tế vĩ mô và các yếu tố nội tại của thị trường.
Lãi suất ngân hàng nào cao nhất tháng 6/2022?

Lãi suất ngân hàng nào cao nhất tháng 6/2022?

Baoquocte.vn. 7%/năm là mức lãi suất ngân hàng được niêm yết cao nhất hiện nay.
Phiên bản di động