Quan hệ kinh tế EU-Belarus xấu đi, Nga vừa là bạn tốt vừa đắc lợi bất ngờ?

Minh Anh
Mỗi năm, Nga cung cấp cho Belarus khoảng 2-3 tỷ USD, nhưng đổi lại, liệu mục đích của họ có chỉ đơn giản là tiếp quản một phần các doanh nghiệp nhà nước lớn nhất của Belarus hay không?
Theo dõi Baoquocte.vn trên
EU- Belarus: Nga để mắt đến các công ty Belarus bị trừng phạt. (Nguồn: Vestnikkavkaza)
Khi quan hệ kinh tế EU-Belarus gặp vấn đề với các lệnh trừng phạt, Nga chứng tỏ là bạn tốt. Trong ảnh, Tổng thống Nga Putin và người đồng cấp Belarus Lukashenko, năm 2015. (Nguồn: Vestnikkavkaza)

Khoản “đầu tư” lâu dài của Điện Kremlin

Vị Tổng thống đã có “thâm niên” 27 năm của Belarus, ông Aleksander Lukashenko, đang được Nga “tài trợ” khoảng 2-3 tỷ USD/năm, theo thông tin từ Tadeusz Giczan - Tổng Biên tập Nexta, một kênh Telegram đối lập của Belarus.

Ông này lưu ý rằng, Điện Kremlin cho đến nay vẫn sẵn sàng chi cho “khoản đầu tư chính trị này”. Nhưng nếu chi phí đó tăng lên 10 tỷ USD - một tác dụng phụ có thể xảy ra sau khi phương Tây gia tăng các lệnh trừng phạt lên Belarus - tình hình có thể được xem xét lại?

Đưa ra luận điểm trong cuốn sách gần đây, với tiêu đề “Chủ nghĩa tư bản thân hữu của Nga: Con đường từ nền kinh tế thị trường đến chế độ tập quyền”, Anders Åslund, thành viên cấp cao tại Hội đồng Đại Tây Dương ở Washington bình luận, việc tạo sự ảnh hưởng mạnh mẽ đối với một quốc gia khác không phải là điều quá mới lạ đối với Điện Kremlin, nhưng thời điểm này có thể tạo thành một cái bẫy phát triển cho Belarus.

Năm 2011, các công ty lớn của Nga đã triển khai những nỗ lực đầu tiên để mua lại các công ty chủ chốt của Belarus, giống như họ đã dần lấn lướt trong nền kinh tế Armenia, nhưng không hoàn toàn thành công.

Gazprom đã mua lại công ty khí đốt Belarus và một nửa đường ống dẫn khí đốt chính mà công ty này chưa sở hữu, dù nó chưa hoàn thành. Slavneft, do công ty nhà nước Rosneft của Nga kiểm soát đã nắm giữ 42,5% cổ phần của nhà máy lọc dầu Mozyr.

Hiện nay ông Lukashenko có ít lựa chọn hơn, không có sự hỗ trợ của EU và các “xúc tu” của bạch tuộc Nga sẽ siết chặt hơn xung quanh Minsk.

Chẳng hạn, nhà tài phiệt Nga Mikhail Gutseriev có thể gọi là một “người chơi lớn” trong ngành lọc dầu Belarus, trong khi ba ngân hàng quốc doanh của Nga là Sberbank, VTB và Gazprombank đều đóng vai trò quan trọng khác nhau trong hệ thống ngân hàng Belarus.

Nhà sản xuất hóa chất Nga Uralkhem, thuộc sở hữu của công dân Nga gốc Belarus Dmitri Mazepin, được cho là đang cố gắng mua lại công ty phân bón và hóa chất Belarus Hrodna Azot - công ty được xếp hạng là nhà xuất khẩu lớn thứ tư của Belarus.

Trong khi đó, “người khổng lồ kali” của Nga Uralkali đang để mắt tới Belaruskali thuộc sở hữu của Belarus - nhà sản xuất kali lớn nhất trên thế giới. Uralkali là đối thủ lớn của Belaruskali, luôn sẵn sàng lấn sân của nhà sản xuất Belarus, nếu sản phẩm xuất khẩu chính của họ bị trúng lệnh trừng phạt.

Uralkali được cho là đã muốn có được Belaruskali từ lâu. Vào năm 2012, Tổng thống Belarus Lukashenko được cho là đã từng nói rằng, ông ấy có thể nhận được khoản hoa hồng 5 tỷ USD từ các nhà tài phiệt Moscow (chưa rõ danh tính), nếu đồng ý bán công ty nhà nước này với giá 10 tỷ USD.

Cùng với các nhà máy lọc dầu Mozyr và Naftan, Belaruskali và Hrodno Azot hiện chiếm 2/3 xuất khẩu của Belarus sang phương Tây.

Tình thế tiến thoái lưỡng nan đối với EU

Sau vụ Belarus ép máy bay thương mại của Hàng không Ryanair (Ireland) hạ cánh khẩn cấp và bắt một nhà báo đối lập trên máy bay. Trong một tuyên bố chung, EU đã thông báo áp lệnh cấm đi lại, đóng băng tài sản với nhiều quan chức và tổ chức Belarus, trong đó bao gồm bộ trưởng quốc phòng, bộ trưởng giao thông vận tải và chỉ huy không quân của Belarus, cũng như nhiều thẩm phán và nghị sĩ.

Tháng trước, các nước EU đã ủng hộ các biện pháp trừng phạt trên phạm vi rộng nhằm vào các nguồn thu chính của Belarus là xuất khẩu phân bón, thuốc lá, dầu mỏ, hóa dầu và lĩnh vực tài chính, cũng như đánh vào các ngành công nghiệp tài trợ cho chế độ Belarus như nhập khẩu vũ khí và công nghệ giám sát. Theo quan điểm của các quan chức EU, các biện pháp trừng phạt là một trong những lệnh trừng phạt khó khăn nhất mà họ từng áp đặt.

Giới quan sát cho rằng, không ai có thể cảm nhận rõ sức ép của các lệnh trừng phạt từ Brussels bằng ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Belarus - phân kali.

Bình luận về lệnh trừng phạt này, Bộ trưởng Ngoại giao Luxembourg - Jean Asselborn, cho biết, “từ khóa quan trọng” ở đây là kali. “Chúng tôi biết, Belarus là nước có thế mạnh và tiềm năng lớn trong sản xuất kali - đây cũng là một trong những nhà cung cấp lớn nhất trên toàn cầu - và tôi nghĩ rằng, điều đó sẽ khiến ông Lukashenko chịu nhiều tổn thất, nếu bị chúng tôi nắm được một điểm quan trọng nào đó.”

Tuy nhiên, trên thực tế, các công ty EU vẫn cần kali của Belarus và một khi việc xuất khẩu kali của Belarus gánh chịu trừng phạt thì lợi ích sẽ được chuyển tới các công ty của Nga. Thậm chí, cảng Klaipeda của quốc gia thành viên EU Lithuania cũng có thể bị ảnh hưởng.

Ông Anders Åslund tin rằng, các biện pháp trừng phạt đối với riêng Belarus sẽ không hiệu quả. Bởi việc trừng phạt các công ty lớn do nhà nước Belarus kiểm soát, mà không đồng thời nhắm vào những đối tác Nga của họ, tức là có nguy cơ đẩy họ vào vòng tay của các công ty vốn có mối quan hệ chặt chẽ với Điện Kremlin.

Một sơ hở trọng yếu?

Tình trạng tiến thoái lưỡng nan thể hiện ở kẽ hở của các biện pháp trừng phạt. Nhiều công ty châu Âu đã ký hợp đồng nhập khẩu kali của Belarus trước ngày 25/6 - ngày mà lệnh trừng phạt được thống nhất.

Lãnh đạo phe đối lập Belarus Svetlana Tikhanovskaya sớm nhận ra sơ hở này và lên tiếng kêu gọi EU sớm "đóng các lỗ hổng" đó. Tuy nhiên, dù muốn hay không, EU vẫn chiếm khoảng 8% doanh số bán hàng của Belaruskali vào năm 2020.

Công ty Belarus Potash, chi nhánh tiếp thị của Belaruskali mới đây cho biết, các lệnh trừng phạt đối với xuất khẩu có thể "gây ra sự sụp đổ toàn cầu" đối với thị trường phân bón, nông nghiệp và thậm chí có thể có tác động rộng rãi đến cả an ninh lương thực toàn cầu. Bởi Belarus là một trong những quốc gia sản xuất kali lớn nhất thế giới, chỉ đứng sau Canada, sản xuất khoảng 12 triệu tấn phân bón giàu kali mỗi năm – chiếm khoảng 20% nguồn cung toàn cầu.

Theo Interfax, xuất khẩu kali của Belarus giảm 16% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 2,2 tỷ USD trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 11/2020. Tuy nhiên, kali chủ yếu được xuất khẩu từ cảng Klaipeda cảng biển duy nhất của Litva nằm cạnh biển Baltic - nơi xử lý 97% lượng kali xuất khẩu của Belarus. Cảng Litva kiếm được 14 triệu Euro mỗi năm từ hợp đồng vận tải với Belarus, có thời hạn đến năm 2023.

Belarus dự kiến sẽ định tuyến lại đường vận chuyển kali cho các khách hàng bên ngoài EU, thông qua các cảng của Nga và Ukraine, dù điều này sẽ làm tăng thêm chi phí vận tải.

Người di cư đổ vào Lithuania, EU nghi ngờ Belarus 'nhúng tay', tuyên bố: Chúng tôi không ngây thơ

Người di cư đổ vào Lithuania, EU nghi ngờ Belarus 'nhúng tay', tuyên bố: Chúng tôi không ngây thơ

Ngày 6/7, Chủ tịch Hội đồng châu Âu (EC) Charles Michel cho biết, các nước thành viên nghi ngờ chính quyền Belarus "nhúng tay" vào ...

'Vận đen' đeo đuổi Belarus, sau EU, Mỹ chuẩn bị 'ra tay' với Minsk

'Vận đen' đeo đuổi Belarus, sau EU, Mỹ chuẩn bị 'ra tay' với Minsk

Hãng tin Bloomberg dẫn 2 nguồn thạo tin cho biết, Bộ Giao thông vận tải Mỹ dự kiến đưa ra các biện pháp hạn chế ...

Mỹ, Anh, EU tổng lực giáng đòn trừng phạt Belarus

Mỹ, Anh, EU tổng lực giáng đòn trừng phạt Belarus

Ngày 21/6, Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 16 cá nhân và 5 thực thể liên quan tới Belarus, qua ...

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Biến cơ hội hợp tác thành giá trị

Biến cơ hội hợp tác thành giá trị

APEC 2026 tạo thêm cơ hội hợp tác, để có đơn hàng và duy trì khách hàng, doanh nghiệp phải chuẩn bị năng lực thực hiện.
Giá nông sản hôm nay 18/11/2026: Giá cà phê trong nước xuống thấp nhất, nguồn cung 'tăng tốc'; Hungary muốn gia hạn miễn trừ trừng phạt với dầu Nga

Giá nông sản hôm nay 18/11/2026: Giá cà phê trong nước xuống thấp nhất, nguồn cung 'tăng tốc'; Hungary muốn gia hạn miễn trừ trừng phạt với dầu Nga

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 18/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Hai năm thực thi VIFTA: Hợp tác Việt Nam-Israel đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa

Hai năm thực thi VIFTA: Hợp tác Việt Nam-Israel đang mở rộng ra ngoài thương mại hàng hóa

Ngày 17/11 đánh dấu tròn hai năm Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-Israel (VIFTA) chính thức có hiệu lực.
Giá nông sản hôm nay 17/11/2026: Giá cà phê trong nước 'lao dốc', về dưới 80.000 đồng; Đảng Dân chủ có thể đảo ngược thuế quan của Tổng thống Mỹ?

Giá nông sản hôm nay 17/11/2026: Giá cà phê trong nước 'lao dốc', về dưới 80.000 đồng; Đảng Dân chủ có thể đảo ngược thuế quan của Tổng thống Mỹ?

Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 17/11/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước.
Giá heo hơi hôm nay 17/11: Tăng mạnh trên diện rộng, miền Bắc và miền Nam cùng chạm mức cao nhất 53.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 17/11: Tăng mạnh trên diện rộng, miền Bắc và miền Nam cùng chạm mức cao nhất 53.000 đồng/kg

Giá heo hơi hôm nay 17/11, tăng mạnh trên diện rộng, với 31/34 địa phương ghi nhận mức điều chỉnh, đưa giá thu mua toàn quốc lên 50.000 - 53.000 đồng/kg.
Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được bầu làm Chủ tịch VCCI

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được bầu làm Chủ tịch VCCI

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Quang Dũng được Ban Chấp hành VCCI bầu giữ chức Chủ tịch nhiệm kỳ 2021-2026.
Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Siam Piwat: Kiến tạo những điểm đến, thúc đẩy động lực tăng trưởng mới

Với di sản tiên phong trong việc xây dựng các công trình nổi tiếng toàn cầu, nhà phát triển bất động sản hàng đầu Thái Lan tiếp tục thách thức các quy ước, tạo ra ...
Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Mỗi đối tượng chỉ được mua, thuê một căn nhà ở xã hội, hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh thông tin, dự kiến đến hết năm 2026, cả nước sẽ hoàn thành 87.601 căn nhà ở xã hội, đạt 90% so với kế hoạch đề ra.
Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng - Tổ hợp căn hộ ven sông Hàn tại phường An Hải

Capital Square Đà Nẵng là tổ hợp căn hộ và thương mại dịch vụ nằm tại phường An Hải, bờ đông sông Hàn. Tổ hợp thuộc hệ sinh thái phát triển của BRG, với sự ...
Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Đề xuất cắt giảm 7 điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, trong đó dự kiến cắt giảm 7 điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục ...
Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Penthouse The Nelson Private Residences: Chốn riêng tư – Đặc quyền xa xỉ

Giữa nhịp sống sôi động của Hà Nội, khi sự riêng tư và chất lượng sống ngày càng trở thành những tiêu chí quan trọng của giới thượng lưu, Penthouse không đơn thuần là một ...
Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Phân khu Vịnh Mây tại Vinhomes Hải Vân Bay có gì đặc biệt?

Vinhomes Hải Vân Bay, Làng Vân Đà Nẵng, thu hút sự quan tâm nhờ định hướng phát triển không gian sống gắn liền với thiên nhiên và cảnh quan ven biển Đà Nẵng. Trong đó, ...
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11: Đà giảm của đồng USD chưa cho thấy xu hướng suy yếu trên diện rộng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 18/11 cho thấy đà giảm của đồng USD chưa phải dấu hiệu khởi đầu cho một xu hướng suy yếu trên diện rộng.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11: Kinh tế Mỹ tăng trưởng tốt giúp đồng USD duy trì sức hấp dẫn

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 17/11 cho thấy tăng trưởng kinh tế Mỹ và thị trường chứng khoán khởi sắc giúp khôi phục sức hấp dẫn của đồng USD.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11: Kỳ vọng Fed tăng lãi suất trở thành động lực hỗ trợ đồng USD

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 16/11 cho thấy kỳ vọng Fed tăng lãi suất trong tháng 12 đang trở thành động lực hỗ trợ đồng USD.
46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, vẫn có nhu cầu hút vốn lớn

46 ngân hàng thương mại đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi, vẫn có nhu cầu hút vốn lớn

Một số ngân hàng tiếp tục hạ lãi suất ở những kỳ hạn có mức niêm yết cao, cho thấy áp lực cạnh tranh huy động vốn đang phần nào dịu lại.
HDBank tăng 140 bậc qua ba kỳ xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

HDBank tăng 140 bậc qua ba kỳ xếp hạng Fortune Southeast Asia 500

Ngày 3/11/2026, tại lễ vinh danh Fortune Southeast Asia 500 ở TP.HCM, HDBank ghi dấu năm thứ ba liên tiếp góp mặt trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11: Đồng USD tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11: Đồng USD tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 13/11 cho thấy đồng USD​​​​​​​ đã tăng lên mức cao nhất trong vòng 19 tháng.
Phiên bản di động