 |
| Có thể khẳng định rằng quyền phụ nữ trên toàn cầu đã đạt được những tiến bộ nhất định kể từ năm 2000. (Nguồn: Anadolu) |
Theo báo cáo năm 2025 của Cơ quan Liên hợp quốc vì bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ (UN Women), kể từ năm 1995, các chính phủ trên thế giới đã triển khai 1.531 cải cách pháp luật nhằm thúc đẩy bình đẳng giới, bao trùm các lĩnh vực từ phòng, chống bạo lực với phụ nữ, chống phân biệt đối xử nơi làm việc, luật gia đình đến tham chính.
| More from WVR |
 Nâng cao vai trò và đóng góp của phụ nữ trong giáo dục và thúc đẩy quyền con người |
Hiện nay, phụ nữ trên toàn cầu có nhiều cơ hội hơn để được bầu vào nghị viện, nắm giữ các vị trí lãnh đạo cấp cao, tiếp cận giáo dục chất lượng và xây dựng sự nghiệp so với trước đây.
Giám đốc Vụ Chính sách, Chương trình và Hỗ trợ liên chính phủ của UN Women Sarah Hendriks cho biết: "Có thể khẳng định rằng quyền phụ nữ trên toàn cầu đã đạt được những tiến bộ nhất định kể từ năm 2000".
Tuy nhiên, bất bình đẳng sâu sắc vẫn tồn tại, trong khi các rủi ro mới đang đe dọa làm xói mòn thành quả đã đạt được.
Bà Hendriks cảnh báo, không nên coi những tiến bộ này là điều tất yếu hay tự duy trì: "Mỗi quyền lợi đạt được đều phản ánh một lựa chọn chính trị và sức ép bền bỉ. Khi chính phủ hành động, thay đổi sẽ diễn ra. Khi các phong trào phụ nữ được hỗ trợ nguồn lực, tiến bộ sẽ đến. Ngược lại, tiến trình có thể đình trệ, thậm chí thụt lùi".
Bạo lực không còn là chuyện riêng
Một trong những chuyển biến rõ nét nhất là phản ứng pháp lý đối với bạo lực nhằm vào phụ nữ. Theo UN Women, đến năm 2024, 84% quốc gia có dữ liệu đã ban hành luật về bạo lực gia đình hoặc bạo lực từ bạn đời; 66% xây dựng kế hoạch hành động quốc gia và 78% báo cáo đã phân bổ ngân sách cho các dịch vụ liên quan.
"Đây là sự dịch chuyển rõ ràng khỏi cách nhìn coi bạo lực trong gia đình là chuyện riêng tư nằm ngoài tầm với của pháp luật", bà Hendriks nhấn mạnh.
Tác động của các đạo luật này là có thể đo lường được: Các quốc gia có luật về bạo lực gia đình ghi nhận tỷ lệ bạo lực từ bạn đời ở mức 9,5%, thấp hơn đáng kể so với 16,1% tại các nước chưa có quy định tương tự.
Dù vậy, theo bà Hendriks, luật pháp thôi là chưa đủ. "Qua nhiều thập kỷ bằng chứng, chúng ta nhận ra rằng, sự hiện diện của một phong trào quyền phụ nữ mạnh mẽ, độc lập, có khả năng tổ chức, vận động và buộc các thể chế chịu trách nhiệm, là yếu tố then chốt nhất để chấm dứt bạo lực với phụ nữ", bà nói.
Bất chấp những tiến bộ pháp lý, bạo lực vẫn phổ biến: Trên toàn cầu, cứ mỗi 10 phút lại có một phụ nữ hoặc bé gái bị sát hại bởi bạn đời hoặc người thân trong gia đình.
Giáo dục cải thiện, quyền lực phân bổ chưa đều
Giáo dục là lĩnh vực đạt nhiều tiến bộ khác. Theo báo cáo chung của UN Women, Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) và Plan International, năm 2000, gần một nửa số bé gái vị thành niên và phụ nữ trẻ không được đến trường. Đến năm 2023, tỷ lệ này giảm còn 30%.
Trên phạm vi toàn cầu, số phụ nữ trẻ mù chữ trong độ tuổi 15–24 giảm từ khoảng 97 triệu (năm 1995) xuống gần 50 triệu (năm 2023). Mức cải thiện mạnh nhất ghi nhận tại Nam Á, nơi tỷ lệ mù chữ trong nhóm này giảm từ hơn 40% xuống còn khoảng 10%.
"Hiện nay, nhiều bé gái đăng ký nhập học và hoàn thành chương trình giáo dục hơn bé trai", bà Hendriks cho biết.
Sự hiện diện của phụ nữ trong lĩnh vực chính trị cũng được mở rộng, dù với tốc độ chậm hơn. Theo nghiên cứu năm 2025 của Liên minh Nghị viện thế giới, phụ nữ hiện chiếm khoảng 27,2% số ghế nghị viện toàn cầu, tăng từ 11,3% năm 1995. Sáu nghị viện đã đạt hoặc vượt mức cân bằng giới – một cột mốc mà ba thập niên trước chưa quốc gia nào đạt được.
Rwanda là nước ghi nhận bước tiến lớn nhất, với số nữ nghị sĩ nhiều hơn nam. Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) và Andorra cũng tiến gần tới cân bằng giới.
Trong lĩnh vực việc làm, số quốc gia có luật cấm phân biệt đối xử giới trong tuyển dụng đã tăng từ 58 lên 162 kể từ năm 1995.
Tuy vậy, phụ nữ vẫn chỉ nắm giữ khoảng 30% vị trí quản lý trên toàn cầu. "Với tốc độ hiện nay, phải mất thêm một thế kỷ mới đạt được cân bằng", bà Hendriks nhận định.
Tiến bộ chịu sức ép lớn
Dù đạt được nhiều thành tựu về pháp lý và chính trị, phụ nữ vẫn đối mặt với những sức ép ngày càng gia tăng. Theo UN Women, hiện phụ nữ chỉ có khoảng 64% số quyền pháp lý so với nam giới.
Tại hơn một nửa số quốc gia, vẫn tồn tại ít nhất một hạn chế khiến phụ nữ không thể làm những công việc tương tự nam giới.
Tỷ lệ phụ nữ sống trong nghèo đói cùng cực gần như không thay đổi kể từ năm 2020; theo xu hướng hiện nay, đến năm 2030 sẽ có khoảng 351 triệu phụ nữ và bé gái rơi vào tình trạng này.
Xung đột vũ trang cũng gây tác động ngày càng nghiêm trọng. Năm 2024, ước tính có 676 triệu phụ nữ và bé gái sống trong phạm vi 50 km tính từ các điểm xung đột – mức cao nhất kể từ thập niên 1990.
Bà Hendriks cảnh báo: "Tiến bộ là có thể, nhưng không đồng đều, mong manh và có nguy cơ bị xóa bỏ. Câu hỏi không phải là bình đẳng giới có đạt được hay không, mà là chúng ta có sẵn sàng đấu tranh cho điều đó hay không".
Bà cũng lưu ý đến "ngộ nhận nguy hiểm" rằng bình đẳng giới sẽ tự động tiến triển: "Chỉ khi hiểu rằng tiến bộ cần được chủ động bảo vệ và làm mới, chúng ta mới có thể nói đến sự phát triển chung của toàn cầu".
Nền tảng bền bỉ nhưng đang bị thách thức
Nhìn về phía trước, bà Hendriks cho rằng, thập kỷ tới sẽ được quyết định bởi việc các chính phủ củng cố hay làm suy yếu những nền tảng đã tạo nên thành quả trong quá khứ.
"25 năm qua cho thấy kiến trúc của bình đẳng giới là có thật và bền bỉ. Các chuẩn mực, luật pháp và thể chế chung đã được xây dựng và chúng vẫn đang vận hành", bà nói.
Tuy nhiên, các nền tảng này đang chịu sức ép lớn: Nguồn tài chính cho bình đẳng giới và các tổ chức quyền phụ nữ bị thu hẹp; làn sóng phản đối quyền phụ nữ ngày càng có tổ chức và mang tính xuyên quốc gia; trong khi các hệ thống dữ liệu giới – nền tảng của trách nhiệm giải trình – đang suy yếu.
Nữ quan chức UN Women cảnh báo: "Khi phụ nữ biến mất khỏi dữ liệu, quyền của họ cũng biến mất khỏi các quyết định".
Theo bà, ưu tiên trong thập kỷ tới phải là ý chí chính trị, nguồn lực tài chính bền vững và hệ thống dữ liệu vững chắc: "Đây là thời điểm để tái hình dung, tái thiết và đầu tư nguồn lực, để bình đẳng giới không bị trì hoãn cho thế hệ sau, mà được hiện thực hóa ngay trong thế hệ của chúng ta".
| Nâng cao vai trò và đóng góp của phụ nữ trong giáo dục và thúc đẩy quyền con người Ngày 20/7, tại tỉnh Tuyên Quang, Học viện Tài chính đã tổ chức Hội thảo quốc gia với chủ đề "Nữ giới trong thực hiện ... |
 | Giải phóng phụ nữ, hiện thực hóa nam nữ bình quyền: Dấu ấn đặc biệt của Cách mạng tháng Tám năm 1945 Cách mạng tháng Tám năm 1945 không chỉ là một cuộc cách mạng giải phóng giành độc lập, thống nhất dân tộc mà còn là ... |
 | Đầu tư vào bình đẳng giới 'sinh lời' lớn cho nền kinh tế toàn cầu Thu hẹp khoảng cách giới có thể giúp hàng trăm triệu phụ nữ và trẻ em gái, đồng thời đóng góp thêm khoảng 1.500 tỷ ... |
 | Truyền cảm hứng để phụ nữ vượt rào cản, phát huy tiềm năng và theo đuổi đam mê Ngày 8/10, các Đại sứ quán Canada, New Zealand, Na Uy và Thụy Sỹ tại Việt Nam (Nhóm G4) phối hợp với Bảo tàng Phụ ... |
 | 30 năm thực hiện Tuyên bố và Cương lĩnh hành động Bắc Kinh: Dấu mốc quan trọng thúc đẩy bình đẳng giới của Việt Nam Ngày 31/10, Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với Cơ quan Liên hợp quốc về Bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ ... |
