Sách lược của Tổng thống Putin nhìn từ 'thuyết hiện thực'

Phương Hà
(thực hiện)
Khi cuộc xung đột Nga-Ukraine đang diễn biến khó lường, Đại sứ Hoàng Anh Tuấn, nguyên Phó Tổng thư ký ASEAN đã có những chia sẻ góc nhìn về sách lược của Tổng thống Putin và đưa ra những gợi ý chính sách để cứu vãn hòa bình.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Sách lược của Tổng thống Putin: nhìn từ 'thuyết hiện thực'
Tổng thống Putin phát động "chiến dịch quân sự đặc biệt" khi không thể đảm bảo lợi ích cốt lõi về an ninh quốc gia. (Nguồn: Getty Image)

Thưa Đại sứ, quyết định của Tổng thống Putin phần nào khiến cả thế giới phải “ngỡ ngàng”. Trước đó, nhiều người còn cho rằng, Washington đã cảnh báo “quá đà”. Quan điểm của Đại sứ về quyết định này?

Nguyên nhân chính của việc Nga phát động "chiến dịch quân sự đặc biệt" nhằm vào Ukraine rạng sáng ngày 24/2 là việc Nga lo ngại Mỹ và Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tiếp tục mở rộng biên giới sang phía Đông giáp nước Nga và Ukraine sẽ sớm trở thành thành viên của NATO.

Theo đánh giá của Tổng thống Putin và các lãnh đạo khác của Nga, nếu như điều này diễn ra thì không gian an ninh của Nga sẽ ngày càng bị thu hẹp, thậm chí đe dọa sự tồn tại của Nga với tư cách là một cường quốc. Ngoài ra, Nga cũng muốn có một cơ cấu an ninh mới ở châu Âu, trong đó Mỹ và NATO phải cam kết bằng văn bản sẽ không mở rộng NATO sang "không gian hậu Xô Viết" và phải tính đến vai trò cũng như các lo ngại an ninh của Nga.

Trước sự xích lại gần nhau giữa Ukraine với Mỹ và NATO, cuối năm 2021, phía Nga đã gửi đề nghị cho Mỹ và NATO, trong đó nêu rõ các quan ngại nêu trên của mình.

Đồng thời, Nga cũng triển khai một lực lượng quân đội lớn xung quanh Ukraine để hỗ trợ cho các đòi hỏi của mình. Khi các đòi hỏi mà Nga cho là "chính đáng" không được đáp ứng, thì Nga đã "động binh" bằng chiến dịch quân sự đặc biệt ngày 24/2 vừa qua, với mục tiêu là tìm cách "trung lập hóa" và "phi quân sự hóa" Ukraine.

Sách lược của Tổng thống Putin: nhìn từ 'thuyết hiện thực'
Đại sứ Hoàng Anh Tuấn. (Ảnh: NVCC)

Hành động của Nga ngay lập tức vấp phải sự chống trả quyết liệt của Ukraine, với quyết tâm bảo vệ an ninh, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.

Còn Mỹ, phương Tây và nhiều quốc gia đã triệu tập các cuộc họp của Hội đồng Bảo an, NATO, EU... để lên án cái họ gọi là sự vi phạm Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế của Nga, đồng thời tiến hành các biện pháp nhằm cô lập Nga về ngoại giao và kinh tế.

Xét ở góc độ lý luận quan hệ quốc tế với các học thuyết chiến tranh phổ biến, Đại sứ lý giải như thế nào về động thái của các bên hiện nay?

Về mặt lý thuyết, có khá nhiều thuyết quan hệ quốc tế có thể được áp dụng để giải thích động thái của các bên hiện nay. Tuy nhiên, tôi thấy "thuyết hiện thực" là khả dĩ hơn cả.

"Thuyết hiện thực" giả định rằng thế giới chúng ta đang sống là một thế giới hỗn độn, không có trật tự, do đó nước nào cũng tìm cách "tự cứu" để đảm bảo tốt nhất an ninh của chính mình.

Thuyết này cũng giả định rằng thế giới hiện nay là một thế giới đầy nghi kị với các vòng xoáy luẩn quẩn của chiến tranh và bạo lực.

Khi một quốc gia tìm cách đảm bảo tốt nhất an ninh của mình thông qua việc tăng cường khả năng phòng thủ hoặc liên kết với các nước/nhóm nước khác thì điều này lại tạo ra sự mất cân bằng chiến lược khu vực và được các quốc gia khác xung quanh coi là mối đe dọa đối với an ninh của họ.

Áp dụng điều này vào bối cảnh hiện nay ta thấy: Nga có sự nghi kị sâu sắc về mặt chiến lược với NATO và bên nào cũng cho rằng bên kia là mối nguy cơ an ninh, đe dọa sự tồn tại của mình. Khi Ukraine tìm cách gia nhập NATO, thì Nga diễn giải hành động này sẽ làm mất cân bằng cán cân quyền lực an ninh ở biên giới phía Tây, không có lợi cho Nga, do đó, Nga phải hành động để việc Ukraine trở thành thành viên NATO sẽ không bao giờ xảy ra.

Tổng thư ký Liên hợp quốc đã gửi thông điệp tới Tổng thống Nga rằng “Hãy cho hòa bình một cơ hội”. “Hòa bình”, lúc này, theo Đại sứ có thể cứu vãn bằng cách nào?

Đối với bất kỳ căng thẳng hay cuộc chiến tranh nào trên thế giới, cơ hội để giải quyết bằng các biện pháp hòa bình chưa bao giờ khép lại và cuộc chiến tại Ukraine hiện nay không phải là ngoại lệ.

Tuy nhiên, một khi súng đã nổ thì điều này có nghĩa các nỗ lực ngoại giao trước đó đã không đem lại kết quả và thất bại. Và do vậy, các nỗ lực ngoại giao từ giai đoạn này trở đi phải được tăng lên gấp bội thì hòa bình mới có cơ hội được cứu vãn.

Một khi súng đã nổ thì điều này có nghĩa các nỗ lực ngoại giao trước đó đã không đem lại kết quả và thất bại. Và do vậy các nỗ lực ngoại giao từ giai đoạn này trở đi phải được tăng lên gấp bội thì hòa bình mới có cơ hội được cứu vãn.

Về cơ hội cho hòa bình hiện nay, tôi thấy phụ thuộc vào 3 yếu tố: Vì Nga là bên phát động chiến tranh, nên điều quan trọng nhất là các đòi hỏi của Nga được Ukraine, Mỹ và phương Tây đáp ứng đến đâu; tình hình chiến trường giữa các bên tham chiến trực tiếp; hiệu quả của các hoạt động ngoại giao và cấm vận của Mỹ và phương Tây đối với Nga, cũng như viện trợ cho Ukraine đến đâu.

Tôi cho rằng, cuộc chiến này có thể để chấm dứt bất kỳ lúc nào để mở đường cho các các cuộc đàm phán an ninh rộng lớn hơn khi các yêu cầu của Nga về việc trung lập hóa Ukraine và Ukraine không trở thành thành viên của NATO được đáp ứng.

Xung đột Ukraine hiện nay sẽ ảnh hưởng như thế nào đến cục diện quốc tế, thưa Đại sứ?

Cuộc xung đột hiện nay có tác động nghiêm trọng đến an ninh châu Âu và cục diện quan hệ quốc tế trên các khía cạnh sau:

Một là, muốn có một nền hòa bình lâu dài và bền vững, châu Âu buộc phải thiết kế lại một cấu trúc an ninh khu vực mới, trong đó Mỹ, NATO và Nga đóng vai trò trụ cột.

Hai là, quan hệ giữa Nga với Mỹ và NATO sẽ bước vào giai đoạn căng thẳng mới tương tự như thời kỳ Chiến tranh Lạnh trước đây.

Ba là, sự lên ngôi của chính trị cường quyền, trong đó các nước lớn tìm cách mở rộng, củng cố không gian ảnh hưởng ở khu vực ngoại vi và theo chân nhau vẽ " lằn ranh đỏ" an ninh quốc gia.

Bốn là, xu hướng xích lại gần nhau hơn giữa Nga và Trung Quốc, nhưng ít có khả năng hai nước này sẽ trở thành đồng minh thân thiết như giai đoạn 1949-1959 do lợi ích vẫn còn nhiều khác biệt và bản thân Trung Quốc vẫn đang rất cần vốn công nghệ và thị trường của Mỹ và phương Tây.

Năm là, căng thẳng trong quan hệ với Nga đã phần nào giúp giảm nhiệt cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung Quốc trong giai đoạn ngắn và trung hạn. Tuy nhiên Trung Quốc vẫn là "địch thủ" chính trong chiến lược xoay trục sang Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Mỹ.

Trân trọng cảm ơn Đại sứ!

Tổng thống Nga ra chỉ thị 'căng', Mỹ-NATO báo động, Thủ tướng Đức tuyên bố cự tuyệt hoàn toàn khí đốt Nga

Tổng thống Nga ra chỉ thị 'căng', Mỹ-NATO báo động, Thủ tướng Đức tuyên bố cự tuyệt hoàn toàn khí đốt Nga

Ngày 27/2, Tổng thống Nga Vladimir Putin ra lệnh cho chỉ huy quân đội nước này đặt các lực lượng răn đe của Moscow - ...

Ẩn khuất sau cuộc chiến ở Ukraine

Ẩn khuất sau cuộc chiến ở Ukraine

Chiến sự ở Ukraine mới chỉ vài ngày, nhưng đã động chạm đến những vấn đề lớn, quan điểm trái ngược và nhiều hệ lụy, ...

Bài viết cùng chủ đề

Căng thẳng Nga-Ukraine

Đọc thêm

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Để người thầy luôn ‘giữ lửa’ nghề trong kỷ nguyên AI

Người thầy cần đổi mới tư duy, làm chủ công nghệ và tiếp tục nuôi dưỡng những giá trị nhân văn trong mỗi học trò...
Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc thúc đẩy kết nối chiến lược, mở rộng hợp tác kinh tế.
Món quà mùa Đông dành tặng khán giả yêu Hà Nội

Món quà mùa Đông dành tặng khán giả yêu Hà Nội

Đằng sau cuộc hội ngộ của Mỹ Linh, Hà Trần, Thanh Lam và Ngọc Anh là những ngày tập luyện nghiêm túc, tỉ mỉ cùng ekip âm nhạc.
Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các lãnh đạo Đức, Pháp, Anh và Ukraine kêu gọi Nga nhất trí thực hiện thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng Ukraine trong suốt mùa Đông.
Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026: Hà Nội sẵn sàng cho hành trình khám phá văn hóa qua ẩm thực

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026: Hà Nội sẵn sàng cho hành trình khám phá văn hóa qua ẩm thực

Chỉ còn ít ngày nữa, Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế lần thứ 14 sẽ khai mạc tại Hà Nội.
Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga nhất trí thông qua tuyên bố chung về hòa bình sau cuộc gặp thượng đỉnh ba bên lịch sử.
Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các 'đầu tàu' châu Âu kêu gọi Nga đi bước đầu tiên hướng tới chấm dứt xung đột, Ukraine thúc giục việc gia nhập NATO và EU

Các lãnh đạo Đức, Pháp, Anh và Ukraine kêu gọi Nga nhất trí thực hiện thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng Ukraine trong suốt mùa Đông.
Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Kết quả của hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ-Trung Quốc-Nga

Tổng thống Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Nga nhất trí thông qua tuyên bố chung về hòa bình sau cuộc gặp thượng đỉnh ba bên lịch sử.
'Xin đừng bỏ quên chúng con!' - lời kêu cứu từ Gaza

'Xin đừng bỏ quên chúng con!' - lời kêu cứu từ Gaza

'Đừng quên chúng con!' không chỉ là thông điệp mà còn là lời kêu cứu đầy ám ảnh của những đứa trẻ Palestine tại Dải Gaza tới cộng đồng quốc tế.
Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tiến hành cuộc gặp thượng đỉnh ba bên đầu tiên.
Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Việc IAEA nối lại thanh sát hạt nhân chỉ có thể thực hiện khi các hành động thù địch nhằm vào Iran chấm dứt hoàn toàn và bảo đảm không tái diễn.
EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

Ủy ban châu Âuđề xuất khoản vay trị giá 45 tỷ Euro dành cho Ukraine trong năm 2027, nhằm bù đắp phần lớn khoản thiếu hụt ngân sách dự kiến.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động