Singapore trên bản đồ trung tâm tài chính quốc tế

C5.23_Công thức thành công của Singapore trong cuộc đua trung tâm tài chính quốc tế

Singapore đã tự tạo cho mình vị thế ngang bằng với những trung tâm tài chính quốc tế có ảnh hưởng lớn nhất trên thế giới. (Ảnh: Anh Minh)

Từ một quốc đảo gần như không có lợi thế về tài nguyên, Singapore đã tự tạo cho mình vị thế ngang bằng với những trung tâm tài chính quốc tế có ảnh hưởng lớn nhất thế giới, đứng trong nhóm dẫn đầu cùng New York (Mỹ), London (Anh) và Hong Kong (Trung Quốc).

Theo báo cáo chính thức của Cơ quan Tiền tệ Singapore, tính đến năm 2025, tổng vốn được quản lý tại Singapore đã vượt mốc 6.000 tỷ SGD (khoảng 4,687 tỷ USD). Singapore cũng đang thúc đẩy đổi mới trong fintech và thanh toán kỹ thuật số, với dòng vốn đầu tư vào các công ty công nghệ tài chính đạt hơn 1 tỷ USD trong nửa đầu 2025, chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực thanh toán, blockchain và AI.

“Thiên đường” đầu tư

So với nhiều trung tâm tài chính lớn trên thế giới, Singapore nổi bật nhờ sự ổn định chính trị và tính nhất quán trong việc hoạch định chính sách và môi trường quản trị minh bạch. Chính phủ duy trì môi trường kinh doanh có khả năng dự báo cao, tham nhũng ở mức rất thấp và hệ thống pháp quyền được thực thi nghiêm minh. Đây là những yếu tố quan trọng giúp hình thành một trong những điểm đến an toàn và đáng tin cậy nhất đối với các nhà đầu tư quốc tế, đặc biệt trong các giai đoạn kinh tế toàn cầu biến động.

Kết quả này không đến từ quy mô dân số hay lợi thế tài nguyên, mà được hình thành trên cơ sở một chiến lược phát triển dài hạn, trong đó dịch vụ tài chính được xác định là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế.

Ngay từ cuối thập niên 1960, Chính phủ Singapore đã lựa chọn cách tiếp cận phát triển chủ động đối với lĩnh vực tài chính. Thay vì chỉ xem tài chính là công cụ hỗ trợ các ngành khác, Singapore xác định đây là một ngành kinh tế mũi nhọn cần được đầu tư và phát triển bài bản.

Một dấu mốc quan trọng là việc thành lập Thị trường USD ở châu Á (Asian Dollar Market - ADM) năm 1968, cho phép các ngân hàng và tổ chức tài chính quốc tế tham gia sâu hơn vào thị trường Singapore. Song song với đó là các chính sách ưu đãi thuế nhằm thu hút dòng vốn và các định chế tài chính nước ngoài.

Một trong những lợi thế nổi bật giúp Singapore thu hút doanh nghiệp toàn cầu là chính sách thuế được thiết kế theo hướng cạnh tranh nhưng vẫn bảo đảm tính minh bạch. Singapore cũng không đánh thuế thặng dư vốn, cổ tức và lãi tiền gửi đối với nhiều đối tượng nhà đầu tư. Hơn 80 hiệp định tránh đánh thuế hai lần với các quốc gia và vùng lãnh thổ giúp giảm đáng kể chi phí hoạt động xuyên biên giới.

Điểm đáng chú ý là Singapore không xây dựng hình ảnh như một "thiên đường thuế" theo nghĩa truyền thống, mà hướng tới việc tạo môi trường thuận lợi cho các hoạt động kinh doanh thực chất, đồng thời duy trì hệ thống quản lý chặt chẽ.

Theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới (WB), Singapore thuộc nhóm quốc gia có môi trường kinh doanh thuận lợi hàng đầu thế giới. Quy trình thành lập doanh nghiệp nhanh gọn, thủ tục hành chính đơn giản và sự ổn định trong chính sách giúp doanh nghiệp dễ dàng xây dựng kế hoạch đầu tư dài hạn.

SGX hiện là một trong những trung tâm giao dịch phái sinh và hàng hóa hàng đầu khu vực. Trong khi đó, hệ thống thanh toán điện tử như FAST và PayNow cho phép giao dịch tức thời 24/7, tạo điều kiện cho hoạt động tài chính vận hành liên tục và hiệu quả.

Vị trí địa lý chiến lược nằm giữa các múi giờ của châu Âu và Mỹ giúp Singapore trở thành một trong những trung tâm giao dịch ngoại hối lớn nhất thế giới. Mạng lưới trung tâm dữ liệu, viễn thông và công nghệ thông tin hiện đại tiếp tục củng cố vai trò trung tâm trong việc kết nối dòng vốn quốc tế. Không chỉ phục vụ các tập đoàn tài chính toàn cầu, hạ tầng này còn hỗ trợ các doanh nghiệp trong khu vực tiếp cận thị trường vốn quốc tế.

Một yếu tố khác tạo nên lợi thế cạnh tranh của Singapore là chiến lược phát triển nguồn nhân lực dài hạn. Đồng thời, các chính sách thị thực cởi mở giúp thu hút chuyên gia tài chính từ nhiều quốc gia khác nhau. Sự kết hợp giữa nhân lực trong nước được đào tạo bài bản và đội ngũ chuyên gia quốc tế tạo nên một thị trường lao động đa dạng, năng suất cao và có khả năng thích ứng nhanh với những thay đổi của ngành tài chính toàn cầu.

Trước “ngã rẽ chiến lược”

Sau nhiều thập kỷ tăng trưởng mạnh mẽ dựa trên nền tảng quản trị hiệu quả, pháp quyền và khả năng thích ứng, ngành tài chính Singapore đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi mới khi phải đối mặt đồng thời với hai xu hướng lớn: sự phát triển nhanh của AI và làn sóng dịch chuyển hoạt động kinh doanh ra nước ngoài. Đây được xem là phép thử quan trọng đối với khả năng tái định vị của trung tâm tài chính hàng đầu châu Á.

AI đang được ứng dụng ngày càng sâu rộng trong ngành tài chính. Nhiều công việc trước đây do con người đảm nhận như nhập liệu, xử lý hồ sơ, lập báo cáo, hỗ trợ khách hàng hoặc một số khâu đánh giá rủi ro hiện có thể được tự động hóa. Ngân hàng Phát triển Singapore (DBS) mới đây thông báo sẽ cắt giảm khoảng 4.000 vị trí thời vụ trong quá trình mở rộng ứng dụng AI vào hoạt động.

Song song với đó là xu hướng offshoring - chuyển một phần hoạt động sang các quốc gia có chi phí thấp hơn. Mục tiêu của các tổ chức tài chính là tối ưu hóa chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả hoạt động. Standard Chartered là một trong những ví dụ tiêu biểu khi cắt giảm 80 vị trí tại Singapore và chuyển một phần hoạt động sang Ấn Độ.

Một yếu tố tạo nên lợi thế cạnh tranh của Singapore là chiến lược phát triển nguồn nhân lực dài hạn. (Ảnh: Anh Minh)

Trước những thay đổi này, Chính phủ Singapore lựa chọn cách tiếp cận chủ động thay vì phản ứng bị động, khuyến khích người lao động học tập, nâng cao kỹ năng và thích nghi với những thay đổi mới của thị trường lao động. Chính phủ cũng phối hợp với sáu ngân hàng lớn để xác định những vị trí có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi AI, từ đó triển khai các chương trình đào tạo lại và hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp.

Tuy nhiên, thách thức không chỉ nằm ở việc bảo vệ việc làm hiện tại. Một vấn đề lớn hơn là cơ cấu ngành tài chính Singapore vẫn phụ thuộc tương đối nhiều vào các hoạt động vận hành - nhóm công việc có nguy cơ tự động hóa cao. Điều này đặt ra yêu cầu phải dịch chuyển mạnh hơn sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như fintech, tài chính xanh, quản lý tài sản và các dịch vụ tài chính chuyên sâu.

Áp lực từ công nghệ và xu hướng dịch chuyển việc làm buộc quốc đảo này phải tiếp tục nâng cấp kỹ năng lao động, tái cơ cấu mô hình hoạt động và mở rộng sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao.

Cuộc đua mới lại bắt đầu, những thách thức hiện nay không làm thay đổi nền tảng đã tạo nên thành công của Singapore, nhưng đang đặt ra yêu cầu phải chủ động tái định vị vai trò của trung tâm tài chính trong bối cảnh kinh tế toàn cầu bước sang một chu kỳ phát triển mới.

Khả năng chuyển đổi từ một trung tâm vận hành hiệu quả sang một trung tâm cung cấp các dịch vụ tài chính thông minh và giá trị cao sẽ là yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh và sức hấp dẫn riêng của Singapore trong giai đoạn tiếp theo.