Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 41]

Hữu Ngọc
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Nhà viết kịch cổ điển Racin Jean.
Nhà viết kịch cổ điển Racin Jean.

Racin Jean (1639-1669) là nhà viết kịch cổ điển (dục vọng - những giằng xé bi đát trước định mệnh).

Tác phẩm chính: Andromaque (1667), Britannicus (1669), Bérénice (1670), Bajazet (1672); Mithridate (1673), Iphigénie (1674), Phèdre (1667), Estherm (1689), Athalié (1691), Những người sính kiện cáo (Les Plaideurs, 1668, hài kịch).

Andromaque là bi kịch cổ điển bằng thơ năm màn, cải biên một truyền thuyết cổ Hy Lạp về tình mẹ con và những mối tình đam mê bị trở ngại. Chiến tranh thành Troie kết thúc, vua Pyrhus trở về, bắt mang theo Andromaque và con nhỏ Astyanax. Pyrhus đã đính hôn với Hermione, nhưng mê Andromaque và muốn lấy nàng. Nàng không chịu, Pyrhus dọa sẽ giết con nàng theo yêu cầu của liên quân Hy Lạp. Oreste, đang yêu tha thiết Hermione mà không được yêu, được cử đến gặp Pyrhus đòi thi hành bản án ấy. Oreste thầm mong Andromaque bằng lòng lấy Pyrhus để cứu con và như vậy mình lấy được Hermione.

Mới đầu, Pyrhus không chịu giao đứa bé cho sứ giả Oreste, nhưng thấy Andromaque vẫn không chịu lấy mình, Pyrhus đổi quyết định và sẽ lấy Hermione. Andromaque van xin Pyrhus mãi không được, đành nhận lấy Pyrhus để cứu con mình (định sẽ tự tử sau đám cưới). Được tin ấy, Hermione ghen tức, mượn tay Oreste giết Pyrhus. Nhưng sau đó, nàng tự tử bên thây Pyrhus. Oreste phát điên. Mẹ con Andromaque thoát nạn.

Vở Andromaque mang vinh quang cho Racine và cũng mang lại nhiều cái mới cho sân khấu cổ điển Pháp. Ông đã tái tạo được tính chất bị động xuất phát từ cảm giác chứng kiến sự bất lực của con người (các vai chính) trước sự cay nghiệt của Định mệnh (các dục vọng đẩy họ lao một cách mù quáng xuống vực thẳm).

Người xem hồi hộp do theo dõi diễn biến nội tâm, chứ không do sự việc bên ngoài. Con người được miêu tả là sinh linh yếu đuối, tội nghiệp (ngược với những nhân vật của Corneille). Văn phong thích hợp với hiện thực tâm lý, câu chữ rất tự nhiên, thích hợp vô cùng với từng hoàn cảnh.

Britannicus là vở bi kịch cổ điển, lấy đề tài trong lịch sử cổ La Mã. Hoàng đế Claude có con riêng là Britannicus, ông lấy Agrippine cũng có con riêng là Néron. Agrippine giết chồng rồi đưa con riêng lên chiếm ngôi của Britannicus. Hoàng hậu âm mưu như vậy để giữ lấy quyền thế, nhưng Néron cũng muốn có quyền thế thật sự. Néron đã cho bắt Junie, vợ chưa cưới của Britannicus và truất quyền mẹ.

Mẹ dọa con sẽ ủng hộ cho Britannicus là hoàng tử hợp pháp lên ngôi. Con ác quỷ trong Néron (sau này trở thành bạo chúa khét tiếng) bắt đầu hình thành: hắn không nghe lời khuyên của người hiền Brutus mà nghe lời xúc xiểm của gian thần Narcisse. Hắn trù trừ đôi chút, rồi quyết tâm đánh thuốc độc giết Britannicus. Junie đi tu. Tác giả thành công trong việc miêu tả diễn biến tâm lý của Néron khi nhúng tay vào tội ác đầu tiên.

Bérénice là bi kịch cổ điển về một cuộc chia ly đau khổ và cương quyết, lấy đề tài trong lịch sử cổ La Mã. Hoàng đế La Mã Titus định lấy nữ hoàng Bérénice xứ Palestine, nhưng còn ngần ngừ vì Thượng viện không tán thành. Antiochus vua nước Camogène thú thật với nữ hoàng là mình đã yêu nàng thầm lặng năm năm rồi nhưng nàng dửng dưng.

Vì quyền lợi quốc gia, Tutus đau khổ báo cho Bérénice quyết định cắt đứt của mình. Antiochus cũng kiềm chế mối tình vô vọng của mình và ra đi. Bérénice cảm kích về hai tấm gương hào hiệp, từ bỏ ý đồ tự tử. Cả ba rứt ruột ra đi theo số mệnh riêng của mình. Cốt truyện rất đơn giản: tất cả hành động đều ở trong nội tâm. Đó là tài của Racine.

Phèdre là bi kịch cổ điển thơ năm màn. Phèdre, vợ vua Thésée, tưởng là chồng chết. Phèdre thầm yêu con riêng của chồng là Hippolyte đã lâu, bèn tỏ tình với Hyppolyte. Không ngờ chồng Phèdre không chết, lại sắp về. Vì hối hận, nàng định sẽ thú thật với chồng. Rồi nàng biết là Hippolyte yêu Aricie, do đó cơn ghen nổi lên, nàng để cho vú nuôi tố cáo với Thésée là Hippolyte định tằng tịu với nàng.

Thésée nguyền rủa Hippolyte và kêu gọi thần biển Neptune trừng phạt đứa con bất hiếu Hippolyte. Một con quái vật làm cho ngựa của Hippolyte sợ hãi, gây ra cái chết của Hippolyte. Tuyệt vọng vì tội của mình, Phèdre uống thuốc độc tự tử và thú tội với chồng.

Phèdre là một vở kịch theo quan điểm cổ Hy Lạp (Định Mệnh cay nghiệt), nhưng đồng thời lại có nội dung Kitô giáo (Phèdre là vai nữ tội lỗi nhất của Racine biết day dứt, hối hận trong khi theo cái ác; ở đây có cả ảnh hưởng định mệnh cay nghiệt của giáo phái Jansen).

Estherm là vở bi kịch ba hồi, có đồng ca, không có tình yêu nam nữ, để các nữ sinh quý tộc một trường tu viện có thể đóng được. Đề tài lấy ở Kinh Thánh. Assuerus, vua Ba Tư, cưới Esther mà không biết nàng là người Do Thái.

Tể tướng là Aman đề nghị vua ký lệnh giết sạch người Do Thái sống ở Ba Tư. Theo lời khuyên của ông cậu, Esther thú nhận với vua gốc Do Thái của mình và xin vua tha cho những người đồng hương. Vua đồng ý và sai treo cổ Tể tướng.

Athalié là vở bi kịch năm màn bằng thơ, có đồng ca. Sau Esther, Racine lại viết vở này cho các nữ sinh quý tộc một trường tu viện.

Để tài lấy Kinh Thánh-Nữ hoàng Athalie sai giết hết cháu để giữ quyền hành. Nhưng đại pháp sư Joad và vợ cứu được đứa cháu nhỏ của bà Joas và bí mật nuôi trong đền thần. Joad bàn với vợ lật đổ nữ hoàng và đưa Joas lên ngôi. Nữ hoàng được báo mộng, vào đền hỏi chuyện đứa trẻ, định mang nó đi, nhưng không được. Joas được tôn lên làm vua. Athalie bị giết.

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 40]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 40]

Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền ...

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 39]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 39]

Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền ...

Đêm hòa nhạc kết nối văn hóa Việt Nam và Tây Ban Nha

Đêm hòa nhạc kết nối văn hóa Việt Nam và Tây Ban Nha

Ngày 30/9, tại Hà Nội sẽ diễn ra đêm hoà nhạc “Melodia de Espana Concerto - Giai điệu Tây Ban Nha” do Học viện Âm ...

UNESCO ghi danh Di sản văn hóa Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam

UNESCO ghi danh Di sản văn hóa Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam

Lễ đón nhận bằng ghi danh Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam vào danh sách Di sản văn hóa phi ...

'Cô bé ngón tay' và câu chuyện nhân văn trong kỷ nguyên kỹ thuật số

'Cô bé ngón tay' và câu chuyện nhân văn trong kỷ nguyên kỹ thuật số

Ngày 12/5, trong khuôn khổ Những ngày văn học châu Âu 2022, Viện Pháp tại Hà Nội đã tổ chức tọa đàm 'Cô bé ngón ...

Đọc thêm

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 8/2/2023: Ma Kết vận đào hoa nở rộ

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Tư ngày 8/2/2023: Ma Kết vận đào hoa nở rộ

Baoquocte.vn. Tử vi hôm nay 8/2/2023 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Giá vàng hôm nay 8/2: Giá vàng tăng, vẫn được dự báo khả quan, nên đầu tư vào đâu trong năm nay?

Giá vàng hôm nay 8/2: Giá vàng tăng, vẫn được dự báo khả quan, nên đầu tư vào đâu trong năm nay?

Baoquocte.vn. Giá vàng hôm nay 8/2/2023 tăng, với những biến động ngay từ đầu năm 2023, vàng chỉ là một trong những kênh đầu tư được dự báo khả quan?
Lịch cúp điện hôm nay tại An Giang ngày 8/2/2023

Lịch cúp điện hôm nay tại An Giang ngày 8/2/2023

Baoquocte.vn. Thông tin lịch cúp điện tại An Giang theo từng khu vực được cập nhật mới nhất từ Điện lực An Giang ngày 8/2/2023.
Giá tiêu hôm nay 8/2/2023: Lý do giá bất ngờ tăng, vụ mùa buồn tại ‘thủ phủ hồ tiêu’ Đắk Nông

Giá tiêu hôm nay 8/2/2023: Lý do giá bất ngờ tăng, vụ mùa buồn tại ‘thủ phủ hồ tiêu’ Đắk Nông

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước tăng mạnh ở một số địa phương trọng điểm, giao dịch từ 57.000 – 60.500 đ/kg.
Đài Loan (Trung Quốc) sẽ tăng sản lượng tên lửa trong năm 2023

Đài Loan (Trung Quốc) sẽ tăng sản lượng tên lửa trong năm 2023

Baoquocte.vn. Đài Loan (Trung Quốc) dự kiến sẽ tăng sản lượng tên lửa lên tới 1.000 đơn vị trong năm 2023.
Tin thế giới 7/2: Nga tuyên bố bước tiến thành công ở Ukraine; Tổng thống Mỹ lần đầu nói về vụ khinh khí cầu của Trung Quốc 'đi lạc'

Tin thế giới 7/2: Nga tuyên bố bước tiến thành công ở Ukraine; Tổng thống Mỹ lần đầu nói về vụ khinh khí cầu của Trung Quốc 'đi lạc'

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine, động đất ở Thổ Nhĩ Kỳ và Syria, căng thẳng Mỹ-Trung về khinh khí cầu 'đi lạc'... là một số tin thế giới nổi bật 24 giờ ...
Du lịch Việt Nam chiến thắng nhiều hạng mục tại Giải thưởng Du lịch ASEAN 2023

Du lịch Việt Nam chiến thắng nhiều hạng mục tại Giải thưởng Du lịch ASEAN 2023

Baoquocte.vn. Chiều 5/2, Lễ trao Giải thưởng Du lịch ASEAN 2023 đã được tổ chức trong khuôn khổ Diễn đàn Du lịch ASEAN 2023 tại Indonesia.
Việt Nam dự Hội nghị Bộ trưởng Du lịch ASEAN+3 lần thứ 22

Việt Nam dự Hội nghị Bộ trưởng Du lịch ASEAN+3 lần thứ 22

Baoquocte.vn. Trong khuôn khổ Diễn đàn Du lịch ASEAN (ATF) 2023, Hội nghị Bộ trưởng Du lịch ASEAN+3 lần thứ 22 diễn ra ngày 4/2 tại thành phố Yogyakarta của Indonesia.
Việt Nam kêu gọi thúc đẩy các đề án kết nối điểm đến chung, tăng cường xúc tiến du lịch nội khối ASEAN

Việt Nam kêu gọi thúc đẩy các đề án kết nối điểm đến chung, tăng cường xúc tiến du lịch nội khối ASEAN

Baoquocte.vn. Hội nghị Bộ trưởng Du lịch ASEAN (M-ATM) lần thứ 26 đã khai mạc tại Đặc khu hành chính Yogyakarta của Indonesia ngày 4/2.
Báo New Zealand: Đà Nẵng là điểm đến lý tưởng vào mùa Hè

Báo New Zealand: Đà Nẵng là điểm đến lý tưởng vào mùa Hè

Baoquocte.vn. Thời báo NZ Herald News của New Zealand đã xếp bãi biển Đà Nẵng là một trong những địa điểm lý tưởng trong kỳ nghỉ mát vào mùa Hè.
Thành phố Cà phê - nơi lan tỏa tinh hoa văn hoá Việt với tầm vóc toàn cầu

Thành phố Cà phê - nơi lan tỏa tinh hoa văn hoá Việt với tầm vóc toàn cầu

Baoquocte.vn. Trong hai ngày 29-30/1, đã diễn ra chương trình Cảm hứng Chiềng đi và Xuân trên bản thượng dành cho người dân, du khách tại thành phố Cà phê.
Lễ hội tuyết Sapporo hút khách nước ngoài tới Hokkaido

Lễ hội tuyết Sapporo hút khách nước ngoài tới Hokkaido

Baoquocte.vn. Lượng du khách nước ngoài tới Hokkaido, hòn đảo cực Bắc của Nhật Bản, đang cho thấy những dấu hiệu phục hồi trước Lễ hội tuyết Sapporo vào tháng Hai.
Khám phá Bản đồ thế giới cà phê của James Hoffmann

Khám phá Bản đồ thế giới cà phê của James Hoffmann

Baoquocte.vn. 'Bản đồ thế giới cà phê' là một trong những cuốn sách nổi tiếng nhất về cà phê, với lượng thông tin giá trị được thực hiện bởi James Hoffmann.
Sách mới của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Tài liệu giá trị cả về mặt lý luận và thực tiễn

Sách mới của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Tài liệu giá trị cả về mặt lý luận và thực tiễn

Baoquocte.vn. Cuốn sách mới ra mắt của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng có thể coi là cuốn 'cẩm nang' về công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ở nước ta.
Ngày mai (2/2) ra mắt sách về phòng chống, tham nhũng, tiêu cực của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Ngày mai (2/2) ra mắt sách về phòng chống, tham nhũng, tiêu cực của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Baoquocte.vn. Lễ ra mắt sách nhằm kỷ niệm 93 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và 10 năm thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.
Bộ sách nổi tiếng về làm nước ép và sinh tố tốt cho sức khỏe

Bộ sách nổi tiếng về làm nước ép và sinh tố tốt cho sức khỏe

Baoquocte.vn. Bộ ba cuốn sách của Stephanie Leach, Rockridge Press và Farnoosh Brock sẽ giúp bạn đọc tìm hiểu chi tiết về cách nước ép, sinh tố có thể cải thiện sức khỏe.
Lễ hội Đường sách Tết Quý Mão thu hút 800.000 lượt khách tham quan

Lễ hội Đường sách Tết Quý Mão thu hút 800.000 lượt khách tham quan

Baoquocte.vn. Các đơn vị xuất bản, phát hành tham gia Lễ hội Đường sách đã bán được 3.100 tựa sách với hơn 59.000 quyển sách, đạt doanh thu 8,2 tỷ đồng.
'Một họa sĩ phù thế ' - Tác phẩm đáng chú ý của cây bút nổi danh Kazuo Ishiguro

'Một họa sĩ phù thế ' - Tác phẩm đáng chú ý của cây bút nổi danh Kazuo Ishiguro

Baoquocte.vn. Tác phẩm 'Một họa sĩ phù thế' đưa độc giả dõi theo những lời bộc bạch của một họa sĩ Nhật Bản đã về hưu ở nước Nhật thời hậu chiến.
Phiên bản di động