Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 41]

Hữu Ngọc
Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Nhà viết kịch cổ điển Racin Jean.
Nhà viết kịch cổ điển Racin Jean.

Racin Jean (1639-1669) là nhà viết kịch cổ điển (dục vọng - những giằng xé bi đát trước định mệnh).

Tác phẩm chính: Andromaque (1667), Britannicus (1669), Bérénice (1670), Bajazet (1672); Mithridate (1673), Iphigénie (1674), Phèdre (1667), Estherm (1689), Athalié (1691), Những người sính kiện cáo (Les Plaideurs, 1668, hài kịch).

Andromaque là bi kịch cổ điển bằng thơ năm màn, cải biên một truyền thuyết cổ Hy Lạp về tình mẹ con và những mối tình đam mê bị trở ngại. Chiến tranh thành Troie kết thúc, vua Pyrhus trở về, bắt mang theo Andromaque và con nhỏ Astyanax. Pyrhus đã đính hôn với Hermione, nhưng mê Andromaque và muốn lấy nàng. Nàng không chịu, Pyrhus dọa sẽ giết con nàng theo yêu cầu của liên quân Hy Lạp. Oreste, đang yêu tha thiết Hermione mà không được yêu, được cử đến gặp Pyrhus đòi thi hành bản án ấy. Oreste thầm mong Andromaque bằng lòng lấy Pyrhus để cứu con và như vậy mình lấy được Hermione.

Mới đầu, Pyrhus không chịu giao đứa bé cho sứ giả Oreste, nhưng thấy Andromaque vẫn không chịu lấy mình, Pyrhus đổi quyết định và sẽ lấy Hermione. Andromaque van xin Pyrhus mãi không được, đành nhận lấy Pyrhus để cứu con mình (định sẽ tự tử sau đám cưới). Được tin ấy, Hermione ghen tức, mượn tay Oreste giết Pyrhus. Nhưng sau đó, nàng tự tử bên thây Pyrhus. Oreste phát điên. Mẹ con Andromaque thoát nạn.

Vở Andromaque mang vinh quang cho Racine và cũng mang lại nhiều cái mới cho sân khấu cổ điển Pháp. Ông đã tái tạo được tính chất bị động xuất phát từ cảm giác chứng kiến sự bất lực của con người (các vai chính) trước sự cay nghiệt của Định mệnh (các dục vọng đẩy họ lao một cách mù quáng xuống vực thẳm).

Người xem hồi hộp do theo dõi diễn biến nội tâm, chứ không do sự việc bên ngoài. Con người được miêu tả là sinh linh yếu đuối, tội nghiệp (ngược với những nhân vật của Corneille). Văn phong thích hợp với hiện thực tâm lý, câu chữ rất tự nhiên, thích hợp vô cùng với từng hoàn cảnh.

Britannicus là vở bi kịch cổ điển, lấy đề tài trong lịch sử cổ La Mã. Hoàng đế Claude có con riêng là Britannicus, ông lấy Agrippine cũng có con riêng là Néron. Agrippine giết chồng rồi đưa con riêng lên chiếm ngôi của Britannicus. Hoàng hậu âm mưu như vậy để giữ lấy quyền thế, nhưng Néron cũng muốn có quyền thế thật sự. Néron đã cho bắt Junie, vợ chưa cưới của Britannicus và truất quyền mẹ.

Mẹ dọa con sẽ ủng hộ cho Britannicus là hoàng tử hợp pháp lên ngôi. Con ác quỷ trong Néron (sau này trở thành bạo chúa khét tiếng) bắt đầu hình thành: hắn không nghe lời khuyên của người hiền Brutus mà nghe lời xúc xiểm của gian thần Narcisse. Hắn trù trừ đôi chút, rồi quyết tâm đánh thuốc độc giết Britannicus. Junie đi tu. Tác giả thành công trong việc miêu tả diễn biến tâm lý của Néron khi nhúng tay vào tội ác đầu tiên.

Bérénice là bi kịch cổ điển về một cuộc chia ly đau khổ và cương quyết, lấy đề tài trong lịch sử cổ La Mã. Hoàng đế La Mã Titus định lấy nữ hoàng Bérénice xứ Palestine, nhưng còn ngần ngừ vì Thượng viện không tán thành. Antiochus vua nước Camogène thú thật với nữ hoàng là mình đã yêu nàng thầm lặng năm năm rồi nhưng nàng dửng dưng.

Vì quyền lợi quốc gia, Tutus đau khổ báo cho Bérénice quyết định cắt đứt của mình. Antiochus cũng kiềm chế mối tình vô vọng của mình và ra đi. Bérénice cảm kích về hai tấm gương hào hiệp, từ bỏ ý đồ tự tử. Cả ba rứt ruột ra đi theo số mệnh riêng của mình. Cốt truyện rất đơn giản: tất cả hành động đều ở trong nội tâm. Đó là tài của Racine.

Phèdre là bi kịch cổ điển thơ năm màn. Phèdre, vợ vua Thésée, tưởng là chồng chết. Phèdre thầm yêu con riêng của chồng là Hippolyte đã lâu, bèn tỏ tình với Hyppolyte. Không ngờ chồng Phèdre không chết, lại sắp về. Vì hối hận, nàng định sẽ thú thật với chồng. Rồi nàng biết là Hippolyte yêu Aricie, do đó cơn ghen nổi lên, nàng để cho vú nuôi tố cáo với Thésée là Hippolyte định tằng tịu với nàng.

Thésée nguyền rủa Hippolyte và kêu gọi thần biển Neptune trừng phạt đứa con bất hiếu Hippolyte. Một con quái vật làm cho ngựa của Hippolyte sợ hãi, gây ra cái chết của Hippolyte. Tuyệt vọng vì tội của mình, Phèdre uống thuốc độc tự tử và thú tội với chồng.

Phèdre là một vở kịch theo quan điểm cổ Hy Lạp (Định Mệnh cay nghiệt), nhưng đồng thời lại có nội dung Kitô giáo (Phèdre là vai nữ tội lỗi nhất của Racine biết day dứt, hối hận trong khi theo cái ác; ở đây có cả ảnh hưởng định mệnh cay nghiệt của giáo phái Jansen).

Estherm là vở bi kịch ba hồi, có đồng ca, không có tình yêu nam nữ, để các nữ sinh quý tộc một trường tu viện có thể đóng được. Đề tài lấy ở Kinh Thánh. Assuerus, vua Ba Tư, cưới Esther mà không biết nàng là người Do Thái.

Tể tướng là Aman đề nghị vua ký lệnh giết sạch người Do Thái sống ở Ba Tư. Theo lời khuyên của ông cậu, Esther thú nhận với vua gốc Do Thái của mình và xin vua tha cho những người đồng hương. Vua đồng ý và sai treo cổ Tể tướng.

Athalié là vở bi kịch năm màn bằng thơ, có đồng ca. Sau Esther, Racine lại viết vở này cho các nữ sinh quý tộc một trường tu viện.

Để tài lấy Kinh Thánh-Nữ hoàng Athalie sai giết hết cháu để giữ quyền hành. Nhưng đại pháp sư Joad và vợ cứu được đứa cháu nhỏ của bà Joas và bí mật nuôi trong đền thần. Joad bàn với vợ lật đổ nữ hoàng và đưa Joas lên ngôi. Nữ hoàng được báo mộng, vào đền hỏi chuyện đứa trẻ, định mang nó đi, nhưng không được. Joas được tôn lên làm vua. Athalie bị giết.

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 40]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 40]

Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền ...

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 39]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 39]

Chúng tôi tiếp tục giới thiệu tới bạn đọc những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền ...

Đêm hòa nhạc kết nối văn hóa Việt Nam và Tây Ban Nha

Đêm hòa nhạc kết nối văn hóa Việt Nam và Tây Ban Nha

Ngày 30/9, tại Hà Nội sẽ diễn ra đêm hoà nhạc “Melodia de Espana Concerto - Giai điệu Tây Ban Nha” do Học viện Âm ...

UNESCO ghi danh Di sản văn hóa Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam

UNESCO ghi danh Di sản văn hóa Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam

Lễ đón nhận bằng ghi danh Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam vào danh sách Di sản văn hóa phi ...

'Cô bé ngón tay' và câu chuyện nhân văn trong kỷ nguyên kỹ thuật số

'Cô bé ngón tay' và câu chuyện nhân văn trong kỷ nguyên kỹ thuật số

Ngày 12/5, trong khuôn khổ Những ngày văn học châu Âu 2022, Viện Pháp tại Hà Nội đã tổ chức tọa đàm 'Cô bé ngón ...

Đọc thêm

Vui chơi - công cụ mạnh mẽ cho sự phát triển của trẻ em

Vui chơi - công cụ mạnh mẽ cho sự phát triển của trẻ em

Ngày 30/5, Lễ kỷ niệm Ngày quốc tế Vui chơi đầu tiên tại Việt Nam đã được diễn ra tại Ngôi nhà Xanh Một Liên hợp quốc tại Hà Nội.
Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Đại sứ, Đại biện các nước ASEAN và Timor-Leste đến chào và chúc mừng

Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Đại sứ, Đại biện các nước ASEAN và Timor-Leste đến chào và chúc mừng

Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định ASEAN có vị trí đặc biệt quan trọng trong chính sách đối ngoại của Việt Nam.
Mỹ triệt phá nhóm tội phạm lừa chính phủ 6 tỷ USD, Ukraine phản công, bắn hạ loạt UAV Nga; Mỹ-Nhật-Hàn phối hợp chặt sau vụ Triều Tiên phóng tên lửa

Mỹ triệt phá nhóm tội phạm lừa chính phủ 6 tỷ USD, Ukraine phản công, bắn hạ loạt UAV Nga; Mỹ-Nhật-Hàn phối hợp chặt sau vụ Triều Tiên phóng tên lửa

Ấn Độ phóng thử thành công tên lửa không đối đất bản địa, Trung Quốc phản đối Mỹ can thiệp nội bộ Cuba, Bắc Kinh kêu gọi tổ chức hội ...
Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn tọa đàm với Nhóm trí thức, nhà khoa học trẻ Việt Nam tại Hàn Quốc

Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn tọa đàm với Nhóm trí thức, nhà khoa học trẻ Việt Nam tại Hàn Quốc

Cộng đồng người Việt tại nước ngoài là một phần máu thịt của dân tộc Việt Nam và là một nguồn lực cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại ...
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn dự Lễ ra mắt Hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam tại Hàn Quốc

Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn dự Lễ ra mắt Hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam tại Hàn Quốc

Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn nhấn mạnh việc thành lập Hiệp hội là dấu mốc quan trọng đánh dấu sự trưởng thành của cộng đồng doanh nhân Việt tại Hàn ...
Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn tiếp Hội hữu nghị Hàn Quốc-Việt Nam

Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn tiếp Hội hữu nghị Hàn Quốc-Việt Nam

Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn bày tỏ tin tưởng và mong muốn Hội hữu nghị Hàn Quốc-Việt Nam phát huy vai trò nòng cốt trong việc thúc đẩy quan hệ ...
Gần 7,6 triệu lượt khách quốc tế đến Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2024

Gần 7,6 triệu lượt khách quốc tế đến Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2024

Theo Tổng cục thống kê, tính chung 5 tháng đầu năm 2024, có gần 7,6 triệu lượt khách quốc tế đến Việt Nam, tăng 64,9% so với cùng kỳ.
Ngành du lịch Việt Nam đón nhận tin tích cực trong 5 tháng đầu năm

Ngành du lịch Việt Nam đón nhận tin tích cực trong 5 tháng đầu năm

Theo Tổng cục Thống kê, tính chung 5 tháng đầu năm 2024, khách quốc tế đến du lịch Việt Nam đạt gần 7,6 triệu lượt người, tăng 64,9%.
‘Bỏ túi’ danh sách 4 làng chài đẹp như tranh vẽ ở Bình Định

‘Bỏ túi’ danh sách 4 làng chài đẹp như tranh vẽ ở Bình Định

Đến thăm 4 làng chài, du khách có cơ hội trải nghiệm cuộc sống, hoà mình vào thiên nhiên hoang sơ và khám phá nét đẹp văn hóa độc đáo ở Bình Định.
Việt Nam lọt Top 8 quốc gia đáng sống dành cho khách du lịch hưu trí

Việt Nam lọt Top 8 quốc gia đáng sống dành cho khách du lịch hưu trí

Tạp chí du lịch Travel+Leisure của Mỹ lựa chọn Việt Nam là một trong 8 quốc gia đáng sống có chi phí phải chăng dành cho những người về hưu.
Nâng tầm du lịch Mộc Châu - Điểm đến thiên nhiên hàng đầu

Nâng tầm du lịch Mộc Châu - Điểm đến thiên nhiên hàng đầu

Vừa qua, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hội thảo ‘’Nâng tầm du lịch Mộc Châu - Điểm đến thiên nhiên hàng đầu’’ do Mộc Châu Group tổ chức đã thu hút gần 100 ...
Tạp chí Mỹ: Thác Bản Giốc là một trong 21 thác nước đẹp nhất thế giới

Tạp chí Mỹ: Thác Bản Giốc là một trong 21 thác nước đẹp nhất thế giới

Thác Bản Giốc là một cụm gồm một loạt thác nhỏ nằm dọc biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Múa rối nước mang đến cho khán giả những trải nghiệm văn hóa độc đáo, khó quên

Múa rối nước mang đến cho khán giả những trải nghiệm văn hóa độc đáo, khó quên

Nghệ thuật múa rối nước Việt Nam là một di sản văn hóa truyền thống độc đáo, đã và đang được gìn giữ, đồng thời phát triển xứng tầm giá trị.
Giữ lửa Tuồng trên phố cổ Hà Nội

Giữ lửa Tuồng trên phố cổ Hà Nội

Phố đi bộ Hồ Gươm mỗi tối thứ Sáu và Chủ nhật hàng tuần sáng ánh đèn sân khấu với những trích đoạn Tuồng quen thuộc...
Trao duyên qua làn điệu Dân ca Quan họ Bắc Ninh

Trao duyên qua làn điệu Dân ca Quan họ Bắc Ninh

Chắc hẳn đâu đó trong ký ức, các bạn đã từng được nghe những giai điệu bắt tai của các liền anh, liền chị xứ Kinh Bắc giao lưu với nhau, mời nhau miếng trầu ...
Hà Nội cùng Bắc Kinh kết nối phát huy giá trị di sản

Hà Nội cùng Bắc Kinh kết nối phát huy giá trị di sản

Gần 100 tài liệu, hình ảnh về Hà Nội đang được giới thiệu tại Khu di sản thế giới Di Hòa Viên tại Bắc Kinh, Trung Quốc.
Những người truyền giữ hát Then ở xứ Tuyên

Những người truyền giữ hát Then ở xứ Tuyên

Các nghệ nhân hát Then đóng vai trò hạt nhân quan trọng như những ngọn đuốc soi đường, lan tỏa niềm đam mê và khơi dậy phong trào rộng khắp các vùng miền...
Cẩn trọng thực hiện sản phẩm truyền thông liên quan đến di tích lịch sử

Cẩn trọng thực hiện sản phẩm truyền thông liên quan đến di tích lịch sử

Quay, chia sẻ các đoạn video ngắn nhảy, múa tại các địa điểm di tích lịch sử, văn hóa đang trở thành một xu hướng của người trẻ trên các nền tảng mạng xã hội.
Phiên bản di động