Sửa đổi Luật Tiếp cận thông tin bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân

Sửa đổi Luật Tiếp cận thông tin nhằm bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân, nâng cao tính công khai, minh bạch

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình tóm tắt về dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi). (Nguồn: Quốc hội)

Trình bày trước Quốc hội Tờ trình tóm tắt về dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc xây dựng dự án Luật Tiếp cận thông tin sửa đổi để thay thế Luật Tiếp cận thông tin năm 2016 nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương của Đảng, cụ thể hóa quy định của Hiến pháp về bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân; nâng cao tính công khai, minh bạch trong tổ chức, hoạt động của các cơ quan nhà nước, đơn vị sử dụng công lập; khắc phục các vướng mắc, bất cập trong thực tiễn tổ chức thi hành Luật năm 2016 và phù hợp với mô hình tổ chức, hoạt động của các cơ quan sau sắp xếp, tổ chức bộ máy nhà nước và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

More from WVR
Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI: Hành động, đổi mới, 'đánh thức' những kỳ vọng lớn lao của toàn xã hội

Dự thảo Luật quy định phạm vi điều chỉnh việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin của công dân; nguyên tắc, trình tự, thủ tục thực hiện quyền tiếp cận thông tin; trách nhiệm, nghĩa vụ của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập có nhiệm vụ cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu trong việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân.

Về nội dung cơ bản của dự thảo Luật, bao gồm các nội dung sửa đổi về phạm vi và trách nhiệm cung cấp thông tin như: điều chỉnh phạm vi thông tin mà Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm cung cấp theo hướng chỉ cung cấp thông tin do mình tạo ra và không cung cấp thông tin do mình nhận được, trừ trường hợp để bảo vệ lợi ích công cộng và sức khỏe cộng đồng, nhằm tăng cường trách nhiệm của cơ quan, tạo ra thông tin, tránh tạo áp lực cho Ủy ban nhân dân cấp xã khi tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Sửa đổi Luật Tiếp cận thông tin bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng. (Nguồn: Quốc hội)

Về thông tin phải được công khai, dự thảo Luật sửa đổi các thông tin phải được công khai để mở rộng phạm vi thông tin được tiếp cận rộng rãi, đồng thời bảo đảm đồng bộ với các luật chuyên ngành, tạo thuận lợi cho người dân trong tiếp cận thông tin.

Về hình thức, trình tự, thủ tục, dự thảo Luật sửa đổi các hình thức cung cấp thông tin theo hướng đa dạng hóa, kết hợp linh hoạt giữa phương thức truyền thống và ứng dụng công nghệ số nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong tiếp cận thông tin kịp thời, tiết kiệm thời gian, chi phí. Dự thảo luật không quy định cụ thể trình tự, thủ tục mà giao Chính phủ quy định chi tiết, đồng thời rút ngắn các quy định về thời gian, thời hạn giải quyết thủ tục cung cấp thông tin theo yêu cầu.

Bổ sung chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin

Dự thảo Luật bổ sung chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin là đơn vị sử dụng công lập có nhiệm vụ cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu, bởi đây là các đơn vị trực tiếp tạo ra nhiều thông tin liên quan trực tiếp đời sống sinh hoạt người dân, đặc biệt trong lĩnh vực y tế, văn hóa, giáo dục.

Về phạm vi và trách nhiệm cung cấp thông tin, dự thảo Luật bổ sung các quy định như: cơ quan, đơn vị có trách nhiệm cung cấp thông tin do mình nắm giữ trong trường hợp việc cung cấp thông tin là cần thiết để bảo vệ lợi ích công cộng, sức khỏe cộng đồng đối với hồ sơ, tài liệu có chứa cả thông tin công dân không được tiếp cận, thông tin công dân được tiếp cận và các phần thông tin có thể phân tách hợp lý, các cơ quan, đơn vị xem xét, quyết định cung cấp một phần hồ sơ, tài liệu chứa thông tin công dân được tiếp cận.

Về một số nội dung khác, dự thảo Luật bổ sung nguyên tắc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và tăng cường công tác cung cấp thông tin trên môi trường số; bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm để tương thích với pháp luật chuyên ngành và bổ sung một số trường hợp người yêu cầu cung cấp thông tin không phải trả chi phí thực tế để in, sao, chụp, gửi thông tin; bổ sung chính sách hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho người sinh sống ở khu vực biên giới, hải đảo, miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật có liên quan.

Về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, dự thảo Luật không làm phát sinh thủ tục hành chính mới mà sửa đổi các quy định hiện hành theo hướng khái quát, chỉ quyết định những bước, trình tự thủ tục cơ bản và giao Chính phủ quy định chi tiết; đồng thời tăng cường đơn giản hóa thủ tục hành chính, thủ tục cung cấp thông tin, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo hướng rút ngắn thời gian giải quyết yêu cầu cung cấp thông tin trong một số trường hợp; mở rộng hình thức công khai thông tin, hình thức cung cấp thông tin theo yêu cầu; không quy định cụ thể cơ quan đầu mối thực hiện cung cấp thông tin ở địa phương mà giao Ủy ban nhân dân các cấp xác định đơn vị đầu mối cung cấp thông tin để bảo đảm linh hoạt, chủ động trong quản lý, điều hành chính quyền địa phương phù hợp với thực tiễn.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra về dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi). (Nguồn: Quốc hội)

Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra về dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành với các nội dung của dự thảo Luật về các nội dung cụ thể như:

Thứ nhất, mở rộng chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin đối với đơn vị sự nghiệp công lập có nhiệm vụ cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu (Điều 1).

Thứ hai, mở rộng một số chủ thể được Nhà nước hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi khi thực hiện quyền tiếp cận thông tin (như người dân tộc thiểu số, người sinh sống ở khu vực biên giới, hải đảo, miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn) (Điều 3).

Thứ ba, không quy định cụ thể đơn vị đầu mối thực hiện cung cấp thông tin của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp xã, mà quy định Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp xã xác định đơn vị đầu mối cung cấp thông tin cho công dân (Điều 10).

Thứ tư, quy định cụ thể các chủ thể có trách nhiệm giám sát việc bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin của công dân (Điều 12).

Thứ năm, các thông tin công dân không được tiếp cận và được tiếp cận có điều kiện, việc công khai thông tin trên nền tảng số (các điều 15, 16 và 19).

Bổ sung các thông tin bắt buộc phải công khai trên nền tảng số

Bên cạnh đó, cơ quan chủ trì thẩm tra cũng đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện thêm một số nội dung như:

Một là, nghiên cứu việc mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với các tổ chức khác có sử dụng ngân sách nhà nước, tài chính, tài sản công (như các tổ chức chính trị - xã hội; các hội quần chúng được Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ…) nhằm bảo đảm đáp ứng nhu cầu tiếp cận thông tin ngày càng cao của công dân.

Hai là, nghiên cứu bổ sung đối tượng yếu thế khác (như người cao tuổi, người nghèo, trẻ em, người có hoàn cảnh khó khăn…) cũng được áp dụng các quy định đặc thù tại Điều 7, bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân.

Ba là, tiếp tục rà soát, nghiên cứu, bổ sung các thông tin bắt buộc phải công khai trên nền tảng số; các thông tin công dân không được tiếp cận và được tiếp cận có điều kiện để bảo đảm đồng bộ với pháp luật hiện hành và bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân.

Bốn là, tiếp tục rà soát, chỉnh lý một số nội dung của dự thảo Luật theo hướng quy định khái quát, mang tính nguyên tắc và giao Chính phủ quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành để thực hiện đúng yêu cầu đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật.