Tên lửa tầm trung quay trở lại?

Tùng Lâm
Bi kịch tên lửa tầm ngắn và tầm trung của Liên Xô đã trở thành một phần của thảm họa địa chính trị chính của thế kỷ 20, sự sụp đổ của Liên Xô. Nhà lãnh đạo Mikhail Gorbachev, người được coi là tác giả chính của các sự kiện, đã thực sự giải giáp các loại vũ khí chiếm ưu thế của Liên Xô vào tháng 3/1987. Ông đề nghị cùng Mỹ phá hủy tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình mặt đất theo sáng kiến ​​của Liên Xô.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Tên lửa Oka của Nga
Tên lửa Oka của Nga. (Nguồn: topwar.ru)

“Sự hào phóng”

Trên giấy tờ, mọi thứ đều rất tuyệt: các tên lửa có tầm bắn từ 500 đến 1000 km (tầm ngắn) và từ 1000 đến 5500 km (tầm trung) đều bị cắt giảm. Phải nói rằng, tên lửa đạn đạo là mối nguy hiểm lớn nhất. Thời gian tiếp cận của những tên lửa như vậy không phải tính bằng hàng chục phút như tên lửa liên lục địa mà chỉ là vài phút. Thực tế đã chứng minh, sự “an toàn” của tên lửa Iskanders ở Ukraine hiện nay cho thấy các hệ thống phòng không hiện đại chưa thể khắc chế được loại tên lửa đạn đạo này.

Quyết định cắt giảm số lượng tên lửa hành trình phóng từ mặt đất tầm xa được đưa ra cuối những năm 80 của thế kỷ trước. Việc cắt giảm vũ khí hủy diệt hàng loạt sẽ không thành vấn đề nếu hai bên cùng thực hiện. Tuy nhiên, trong trường hợp của Hiệp ước Washington (Hiệp ước về loại bỏ tên lửa tầm trung và tầm ngắn INF), các sự kiện diễn ra không có lợi cho Liên Xô. Điện Kremlin đã ra lệnh tiêu hủy 1.846 tên lửa, còn Nhà Trắng chỉ là 846.

Trường hợp một quốc gia tự nguyện đề nghị xóa bỏ ưu thế quân sự của mình so với đối thủ là trường hợp độc nhất trong lịch sử thế giới. Ông Gorbachev không chỉ đem số lượng tên lửa đi xử lý nhiều gấp đôi so với người Mỹ mà còn làm điều đó với sự “hào phóng”: Liên Xô đã tiêu hủy các sản phẩm này hoàn toàn, còn Hoa Kỳ chỉ đốt cháy động cơ tên lửa. Khi cần, tất cả các tên lửa của Mỹ như Pershing và Tomahawk bị xử lý đều có thể được phục hồi. Người Mỹ không vứt bỏ đầu đạn hạt nhân W85 trên tên lửa Pershing-2 mà sử dụng chúng cho những quả bom rơi tự do.

Tên lửa Iskander của Nga
Tên lửa Iskanders của Nga. (Nguồn: topwar.ru)

Như vậy, tỷ lệ đầu đạn bị cắt giảm là 4:1, không có lợi cho Liên Xô. Điều này là do RSD-10 Pioneer của Liên Xô mang đầu đạn tách biệt với ba đầu đạn hạt nhân, còn các tên lửa của Mỹ mang đầu đạn hạt nhân không phải cắt giảm như vậy.

Thỏa thuận về việc loại bỏ các tên lửa tầm trung và tầm ngắn được ký kết đáng lẽ không chỉ với Mỹ mà còn với toàn bộ khối NATO, nhưng sự việc không phải như vậy. Trong khi Tổng thống Mỹ Reagan và nhà lãnh đạo Liên Xô Gorbachev bắt tay kìm nhau, thì các cường quốc hạt nhân khác như Anh và Pháp có thể dễ dàng cho phép mình trang bị các tên lửa bị cấm.

Sự lùi bước về chính sách đối ngoại to lớn của Liên Xô vẫn chưa dừng lại ở đó. Các chính trị gia phương Tây đã thuyết phục nhà lãnh đạo Gorbachev loại bỏ tên lửa chiến thuật Oka. Tên lửa mới ra lò này vào năm 1987 và không có loại tương tự trên thế giới đã khiến Washington vô cùng lo lắng. Do tầm bắn tối đa 450 km nên loại tên lửa này không nằm trong danh mục đưa vào Hiệp ước Washington, nhưng đối với Tổng bí thư Gorbachev và Ngoại trưởng Shevardnadze, điều này không thành vấn đề.

Nhà ngoại giao Liên Xô Kornienko đã nói về vấn đề này như sau: “Chuyện thế này, trước sự ngạc nhiên thú vị của người Mỹ, tên lửa Oka của chúng ta cháy và bay theo mùi thuốc lá”.

Xa và Gần

Mặc dù người ta có thể gọi các tác giả của quyết định trên đây là thiển cận, nhưng như vậy là hơi quá. Bởi vì người Nga đã nghĩ đến việc tạo ra một tên lửa Lance-2 hiện đại hóa với tầm bay 450–470 km, trong khi loại tên lửa này ở Mỹ chỉ mới thiết kế trên giấy. Những nhà lãnh đạo Liên Xô cho rằng họ sẽ từ bỏ tên lửa Oka của mình và người Mỹ sẽ không đưa loại tên lửa tương tự của họ vào sản xuất hàng loạt. Tuy nhiên, tên lửa của người Nga đã được sản xuất với số lượng hàng trăm chiếc nhưng với tốn phí hơn nhiều. Nhưng đó là chuyện sau này.

Hãy tưởng tượng rằng vào năm 1987, nếu như ông Gorbachev không ký Hiệp ước Washington và không phá hủy các hệ thống tên lửa rất quan trọng đối với quốc phòng vào năm 1991, thì chuyện gì sẽ xảy ra:

Thứ nhất, không cần thiết phải “tái sáng chế” Iskander. Dựa trên tên lửa Oka đã có, một loại tên lửa thậm chí còn tiên tiến hơn sẽ xuất hiện. Theo các tài liệu lưu trữ, ngoài việc loại những tên lửa đã hoàn thiện, các nhà lãnh đạo Liên Xô còn hủy bỏ tất cả tài liệu về chúng.

Tên lửa Persing -1
Tên lửa Persing -1. (Nguồn: topwar.ru)

Iskander, rõ ràng là một tên lửa tốt, nhưng nó gần như được phát triển lại từ đầu, đòi hỏi chi phí đáng kể.

Thứ hai, quân đội Nga hiện không có tên lửa tầm ngắn và tầm trung phóng từ mặt đất. Cần phải sử dụng tên lửa hành trình từ tàu sân bay và tàu hải quân (Loại tên lửa hải quân Calibre hoạt động ở khoảng cách 5.500 km), điều này làm giảm đáng kể mức độ ẩn náu.

Tất nhiên, sự an nguy của những hệ thống vận chuyển tên lửa như vậy cũng rất cao, điều này đã được xác nhận nhiều lần trong cuộc xung đột. Khoảng cách giữa miền đông và miền tây Ukraine hơn 1.000 km nên không thể bắn tên lửa đạn đạo từ mặt đất vào một cơ sở quân sự ở vùng Lviv. Còn máy bay cất cánh với tên lửa Kinzhal hoặc X-32, thì kẻ thù lại có thời gian để ẩn náu.

Kết quả là, những hành động theo chủ nghĩa hòa bình của ông Gorbachev đã dẫn đến việc Nga không những không có vũ khí hạt nhân tầm ngắn và tầm trung mà còn không có cả những phương tiện chiến đấu tương đối rẻ tiền trong các cuộc xung đột như ở Ukraine hiện nay.

Vì vậy, việc đưa những tên lửa như Pioneers (loại tên lửa đạn đạo tầm trung mang đầu đạn hạt nhân, được Liên Xô triển khai từ năm 1976 đến năm 1988) trở lại kho vũ khí của Quân đội Nga là điều cấp thiết. Ngoài ra, cần tăng tầm bắn của tên lửa đạn đạo Iskander thêm vài trăm km nữa.

Hệ thống tên lửa tầm trung  Pioneer
Hệ thống tên lửa tầm trung Pioneer. (Nguồn: topwar.ru)

Điều này hoàn toàn có thể thực hiện bởi ngày 1/2/2019 Tổng thống Mỹ Donald Trump đã rút khỏi Hiệp ước Washington, và phía Nga cũng tuyên bố rút lui vào ngay ngày hôm sau (2/2/2019). Tổng thống Mỹ cáo buộc Nga vi phạm Hiệp ước, trong khi đó Nga đổ lỗi cho NATO đã thiết lập hệ thống phòng thủ tên lửa Aegis với các bệ phóng Mk41 có thể phóng tên lửa Tomahawk từ hạm đội hải quân thuộc lãnh thổ Romania và Ba Lan.

Sẽ mất bao lâu để tạo ra tên lửa tầm trung và tầm ngắn mới của Nga? Nếu các cơ sở khoa học hàng đầu Nga tham gia vào thì sẽ mất rất ít thời gian. Các nhà phát triển có thể sửa đổi “Yars” cho phù hợp với nhu cầu của các nhà khoa học tên lửa và điều chỉnh nó cho phạm vi từ 1000 đến 6000 km, còn những phương tiện vận chuyển tên lửa mặt đất này thì không thiếu.

Sự xuất hiện của tên lửa đạn đạo thuộc lớp này sẽ giúp nó có thể tiếp cận các căn cứ xa xôi nhất của NATO ở châu Âu. Và phương án tấn công tầm xa của Iskander từ Kolomna (thành phố thuộc vùng Moscow) sẽ củng cố thành công ở cự ly gần. Có lẽ khi đó các “đối tác” sẽ chú ý hơn đến “lằn ranh đỏ” của người Nga.

Hàn Quốc xác định Triều Tiên phóng tên lửa đạn đạo tầm trung, Nhật Bản lập đội đặc trách điều tra, Mỹ kêu gọi kiềm chế

Hàn Quốc xác định Triều Tiên phóng tên lửa đạn đạo tầm trung, Nhật Bản lập đội đặc trách điều tra, Mỹ kêu gọi kiềm chế

Ngày 30/1, Hàn Quốc, Nhật Bản và Mỹ đều có những phản ứng sau vụ phóng một vật thể bay của Triều Tiên trước đó ...

Nhật Bản nêu điều kiện về việc triển khai tên lửa tầm trung của Mỹ

Nhật Bản nêu điều kiện về việc triển khai tên lửa tầm trung của Mỹ

Tờ Sankei Shimbun dẫn một nguồn thạo tin ngày 4/2 cho hay chính phủ Nhật Bản sẵn sàng xem xét việc triển khai tên lửa ...

Mỹ tăng cường triển khai tên lửa đất liền tầm trung ở châu Á-Thái Bình Dương

Mỹ tăng cường triển khai tên lửa đất liền tầm trung ở châu Á-Thái Bình Dương

Quân đội Mỹ có kế hoạch triển khai tên lửa tầm trung mới ở châu Á-Thái Bình Dương để bảo đảm an ninh khu vực.

Mỹ có ý định đưa tên lửa tầm trung tới Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Mỹ có ý định đưa tên lửa tầm trung tới Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Tướng Mỹ Charles Flynn thông báo, nước này có ý định triển khai hệ thống phóng tên lửa tầm trung ở khu vực Ấn Độ ...

Căng thẳng với phương Tây chưa thể hạ nhiệt, Tổng thống Putin để ngỏ khả năng triển khai vũ khí hạt nhân gần NATO

Căng thẳng với phương Tây chưa thể hạ nhiệt, Tổng thống Putin để ngỏ khả năng triển khai vũ khí hạt nhân gần NATO

Tổng thống Vladimir Putin mới đây cam kết Nga sẽ sản xuất các tên lửa tầm trung mới có khả năng mang đầu đạn hạt ...

(theo topwar.ru)

Đọc thêm

Thủ tướng Phạm Minh Chính điện đàm với Tổng thống Angola, đề nghị hỗ trợ thêm về cung cấp dầu thô và khí đốt

Thủ tướng Phạm Minh Chính điện đàm với Tổng thống Angola, đề nghị hỗ trợ thêm về cung cấp dầu thô và khí đốt

Tối 16/3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính điện đàm với Tổng thống Angola João Manuel Gonçalves Lourenço.
Gần 897 tỷ đồng chăm lo cho người nghèo, đối tượng dễ bị tổn thương

Gần 897 tỷ đồng chăm lo cho người nghèo, đối tượng dễ bị tổn thương

Phong trào ‘Tết Nhân ái’ Xuân Bính Ngọ năm 2026 đã hỗ trợ 1.553.995 suất quà Tết cho người nghèo và các đối tượng dễ bị tổn thương trên cả ...
Phát động cuộc thi viết 'Bữa cơm gia đình ấm áp yêu thương'

Phát động cuộc thi viết 'Bữa cơm gia đình ấm áp yêu thương'

Bộ VHTTDL vừa ban hành Thể lệ cuộc thi viết với chủ đề 'Bữa cơm gia đình ấm áp yêu thương', hướng tới kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình ...
Bộ trưởng Tài chính Mỹ tiết lộ nguyên do trì hoãn chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Trump; kêu gọi nhà đầu tư không phản ứng tiêu cực

Bộ trưởng Tài chính Mỹ tiết lộ nguyên do trì hoãn chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Trump; kêu gọi nhà đầu tư không phản ứng tiêu cực

Tổng thống Donald Trump có thể hoãn chuyến thăm Trung Quốc trong bối cảnh xung đột đang diễn ra tại Iran, nhưng không phải để gây sức ép với Bắc ...
Giá vàng hôm nay 17/3/2026 trong thế 'phòng thủ', đối mặt áp lực giảm mạnh, nhưng thực tế đang thiết lập một xu hướng dài hạn và mạnh mẽ?

Giá vàng hôm nay 17/3/2026 trong thế 'phòng thủ', đối mặt áp lực giảm mạnh, nhưng thực tế đang thiết lập một xu hướng dài hạn và mạnh mẽ?

Giá vàng hôm nay 17/3/2026 'bám chặt' ngưỡng hỗ trợ 5.000 USD trước áp lực giảm, thực tế đang thiết lập một xu hướng dài hạn và mạnh mẽ?
Chủ tịch Quốc hội: Nâng cao chất lượng công tác lập pháp, bảo đảm mỗi đạo luật ban hành đều có chất lượng cao

Chủ tịch Quốc hội: Nâng cao chất lượng công tác lập pháp, bảo đảm mỗi đạo luật ban hành đều có chất lượng cao

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Đảng bộ ...
Bộ trưởng Tài chính Mỹ tiết lộ nguyên do trì hoãn chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Trump; kêu gọi nhà đầu tư không phản ứng tiêu cực

Bộ trưởng Tài chính Mỹ tiết lộ nguyên do trì hoãn chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Trump; kêu gọi nhà đầu tư không phản ứng tiêu cực

Tổng thống Donald Trump có thể hoãn chuyến thăm Trung Quốc trong bối cảnh xung đột đang diễn ra tại Iran, nhưng không phải để gây sức ép với Bắc Kinh.
Nga cho biết hòa đàm với Ukraine tạm dừng, Kiev nói gì?

Nga cho biết hòa đàm với Ukraine tạm dừng, Kiev nói gì?

Ukraine sẵn sàng cho vòng đàm phán hòa bình ba bên tiếp theo với Nga và Mỹ nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hơn 4 năm qua.
Tình hình Lebanon: Israel tuyên bố phát động 'chiến dịch trên bộ hạn chế' nhằm vào Hezbollah, sẽ chẳng có cuộc đàm phán chấm dứt xung đột nào

Tình hình Lebanon: Israel tuyên bố phát động 'chiến dịch trên bộ hạn chế' nhằm vào Hezbollah, sẽ chẳng có cuộc đàm phán chấm dứt xung đột nào

Quân đội Israel thông báo đã bắt đầu 'chiến dịch trên bộ hạn chế' nhằm vào phong trào Hezbollah ở miền Nam Lebanon.
Eo biển Hormuz: EU xem xét điều tàu chiến; Australia và Đức cự tuyệt; Tổng thống Trump gây sức ép lên các thành viên NATO?

Eo biển Hormuz: EU xem xét điều tàu chiến; Australia và Đức cự tuyệt; Tổng thống Trump gây sức ép lên các thành viên NATO?

Trước lời kêu gọi cử tàu chiến để hỗ trợ Mỹ bảo đảm an ninh tại eo biển Hormuz, đã có những phản ứng trái chiều từ các đồng minh của Washington.
Sau động thái của Tổng thống Mỹ, Hàn Quốc kêu gọi Triều Tiên không bỏ lỡ cơ hội làm một việc

Sau động thái của Tổng thống Mỹ, Hàn Quốc kêu gọi Triều Tiên không bỏ lỡ cơ hội làm một việc

Bộ trưởng Thống nhất Hàn Quốc Chung Dong Young kêu gọi Triều Tiên không bỏ lỡ cơ hội nối lại đối thoại với Mỹ.
Ảnh ấn tượng: Trung Quốc đẩy mạnh ngoại giao nguyên thủ, Chủ tịch Triều Tiên thị sát nhà máy vũ khí, khói cuồn cuộn bốc lên tại kho dầu ở Tehran

Ảnh ấn tượng: Trung Quốc đẩy mạnh ngoại giao nguyên thủ, Chủ tịch Triều Tiên thị sát nhà máy vũ khí, khói cuồn cuộn bốc lên tại kho dầu ở Tehran

Chủ tịch Triều Tiên thị sát nhà máy vũ khí; Ngoại trưởng Trung Quốc công bố về đường lối đối ngoại; Israel không kích kho dầu tại Tehran....
Cuộc bầu cử cấp bang ở Đức: Phép thử đối với Thủ tướng Friedrich Merz

Cuộc bầu cử cấp bang ở Đức: Phép thử đối với Thủ tướng Friedrich Merz

Các cuộc bầu cử nghị viện bang là phép thử chính trị đối với chính phủ liên bang Đức do Thủ tướng Friedrich Merz lãnh đạo.
Sức nóng của xung đột Trung Đông và bài toán hóc búa với ASEAN

Sức nóng của xung đột Trung Đông và bài toán hóc búa với ASEAN

ASEAN mặc dù được coi là một trong những điểm sáng tăng trưởng toàn cầu nhưng phụ thuộc lớn vào nguồn cung năng lượng.
NATO thận trọng trước bài toán Trung Đông

NATO thận trọng trước bài toán Trung Đông

Phản ứng của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đối với xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran hiện nay thể hiện một chiến lược thận trọng.
Kỳ họp Lưỡng hội Trung Quốc năm 2026: Vì mục tiêu ổn định và phát triển

Kỳ họp Lưỡng hội Trung Quốc năm 2026: Vì mục tiêu ổn định và phát triển

Kỳ họp Lưỡng hội Trung Quốc năm 2026 diễn ra từ ngày 4-12/3 là sự kiện chính trị thường niên lớn nhất của Trung Quốc.
Phép thử với Nepal trước bước ngoặt mới

Phép thử với Nepal trước bước ngoặt mới

Kết quả tổng tuyển cử tại Nepal và tiến trình hình thành chính phủ sau đó có ý nghĩa quan trọng đối với ổn định chính trị của đất nước này thời gian tới.
Phản ứng của Tây Ban Nha về xung đột Mỹ-Iran: Tiếng nói dũng cảm giữa lòng châu Âu

Phản ứng của Tây Ban Nha về xung đột Mỹ-Iran: Tiếng nói dũng cảm giữa lòng châu Âu

Tây Ban Nha có phản ứng trái chiều với nhiều nhà lãnh đạo châu Âu về xung đột Mỹ-Iran.
Thấy gì từ chiến lược 'xoay trục' của Mỹ khỏi châu Á?

Thấy gì từ chiến lược 'xoay trục' của Mỹ khỏi châu Á?

East Asia Forum đã đăng bài phân tích với tiêu đề “Chiến lược ‘xoay trục’ của Mỹ khỏi châu Á”. Báo Thế giới & Việt Nam lược dịch như sau:
Cái giá của 'Chiến dịch cuồng nộ'; Mỹ đã tiêu tốn hơn chục tỷ USD tại Iran; chi phí dự báo tăng theo cấp số nhân

Cái giá của 'Chiến dịch cuồng nộ'; Mỹ đã tiêu tốn hơn chục tỷ USD tại Iran; chi phí dự báo tăng theo cấp số nhân

Các chuyên gia tính toán, chi phí sẽ tăng lên theo cấp số nhân nếu lực lượng bộ binh Mỹ được triển khai và cuộc xung đột tiếp tục kéo dài.
Truyền thông quốc tế đưa tin đậm nét về 'Ngày hội non sông' của Việt Nam

Truyền thông quốc tế đưa tin đậm nét về 'Ngày hội non sông' của Việt Nam

Ngày 15/3, truyền thông quốc tế đã đồng loạt đăng tải nhiều tin, bài về Ngày hội bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.
Xung đột Trung Đông: Không chỉ là 'đấu pháp' đơn thuần mà còn là 'phép thử sức bền'

Xung đột Trung Đông: Không chỉ là 'đấu pháp' đơn thuần mà còn là 'phép thử sức bền'

Cuộc xung đột ở Trung Đông đang biến thành một cuộc thử thách ý chí giữa Iran và Mỹ, Israel cũng như nhiều nước trong khu vực.
CNN: Khi Trung Quốc không còn muốn 'theo sau Mỹ' trong lĩnh vực công nghệ

CNN: Khi Trung Quốc không còn muốn 'theo sau Mỹ' trong lĩnh vực công nghệ

Theo CNN, Trung Quốc hiện không muốn bắt kịp Mỹ về công nghệ. Thay vào đó, Bắc Kinh đang đặt mục tiêu dẫn đầu trong lĩnh vực này.
Korea Herald: Ngã rẽ nào cho ngành AI của Hàn Quốc trước sức mạnh công nghệ Trung Quốc?

Korea Herald: Ngã rẽ nào cho ngành AI của Hàn Quốc trước sức mạnh công nghệ Trung Quốc?

Báo Korea Herald của Hàn Quốc đã đăng bài phân tích về ngành AI của Trung Quốc sau thành công của app DeepSeek. Nội dung chính như sau:
Phiên bản di động