 |
| Các đại biểu chụp ảnh chung tại Tọa đàm khoa học “Kinh tế dữ liệu trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn: Thách thức đối với an ninh quốc gia và hàm ý cho chính sách an ninh và đối ngoại của Việt Nam”. (Nguồn: Học viện Ngoại giao) |
Trên tinh thần đó, ngày 24/7, tại trụ sở Bộ Công an (số 30 Trần Bình Trọng, Hà Nội), Cục Khoa học, Chiến lược và Lịch sử Công an (V04) chủ trì, phối hợp Học viện Ngoại giao đồng chủ trì, cùng sự đồng hành của Tổng Công ty Viễn thông MobiFone (Bộ Công an), đã tổ chức Tọa đàm khoa học “Kinh tế dữ liệu trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn: Thách thức đối với an ninh quốc gia và hàm ý cho chính sách an ninh và đối ngoại của Việt Nam”.
Tọa đàm được tổ chức dưới sự chỉ đạo của Trung tướng Vũ Thanh Chương, Cục trưởng Cục Khoa học, Chiến lược và Lịch sử Công an, với sự điều phối, cố vấn và tham mưu trực tiếp của Đoàn Thanh niên Cục Khoa học, Chiến lược và Lịch sử Công an, Đoàn Thanh niên Học viện Ngoại giao và Ban Thanh niên Tổng Công ty Viễn thông MobiFone.
| More from WVR |
 Hình thành hệ sinh thái dữ liệu quốc gia thống nhất, hiện đại, liên thông và dùng chung |
Toàn bộ chương trình được thực hiện bằng tiếng Anh, quy tụ đông đảo lãnh đạo, cán bộ, chuyên gia và đoàn viên thanh niên của các cơ quan.
Giới học giả quốc tế ví dữ liệu là “dầu mỏ của thế kỷ XXI”, và cách ví von ấy không hề cường điệu.
Theo dự báo của Tập đoàn Dữ liệu quốc tế (IDC), tổng lượng dữ liệu toàn cầu sẽ sớm vượt ngưỡng 175 zettabyte; theo Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD), luồng dữ liệu xuyên biên giới đã tăng hơn 45 lần trong giai đoạn 2005 - 2022 và tiếp tục tăng trên 30% mỗi năm.
Đáng lo ngại hơn, chỉ ba tập đoàn công nghệ hàng đầu của Mỹ đã nắm khoảng 66% thị phần hạ tầng điện toán đám mây toàn cầu, một mức độ tập trung quyền lực công nghệ chưa từng có tiền lệ.
Trên nền tảng ấy, cạnh tranh Mỹ-Trung về dữ liệu, cùng sự phân kỳ sâu sắc trong triết lý quản trị giữa các trung tâm quyền lực (Mỹ theo mô hình thị trường mở gắn kiểm soát an ninh chọn lọc, Trung Quốc thúc đẩy chủ quyền không gian mạng, Liên minh châu Âu phát huy “Hiệu ứng Brussels” qua Quy định chung về bảo vệ dữ liệu (GDPR) và các đạo luật số), đang đẩy nhanh sự phân mảnh của không gian mạng toàn cầu, hiện tượng mà nhiều nhà nghiên cứu gọi là “bức màn sắt kỹ thuật số”.
Cái giá của sự phân mảnh ấy không hề trừu tượng: theo cảnh báo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) và Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), kịch bản phân mảnh toàn diện có thể khiến GDP toàn cầu sụt tới 4,5% và xuất khẩu thế giới giảm khoảng 8,5%; ngược lại, một khuôn khổ quản trị dữ liệu đáng tin cậy có thể giúp GDP toàn cầu tăng thêm 1,77% và xuất khẩu tăng 3,6%. Dữ liệu, vì thế, vừa là cơ hội phát triển, vừa là ranh giới của an ninh và chủ quyền.
 |
| Phó Giám đốc Học viện Ngoại giao Nguyễn Mạnh Đông cùng với Thượng tá Nguyễn Quang Chiến, Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Chiến lược và Lịch sử Công an đồng chủ trì Toạ đàm. (Nguồn: Học viện Ngoại giao) |
Đối với an ninh quốc gia, cuộc cạnh tranh dữ liệu giữa các nước lớn không đặt ra những nguy cơ xa xôi, mà là những thách thức trực tiếp, hiện hữu: Sự phụ thuộc vào nền tảng đám mây, thiết bị và mô hình trí tuệ nhân tạo nước ngoài; nguy cơ gián điệp mạng và tấn công vào hạ tầng thông tin trọng yếu; sức ép buộc phải chọn phe trong hệ sinh thái công nghệ khi đối đầu Mỹ-Trung ngày càng gay gắt.
Những con số không cho phép chủ quan: theo Tập đoàn IBM, chi phí trung bình của một vụ vi phạm dữ liệu năm 2024 đã lên tới 4,88 triệu USD; riêng tại Việt Nam, đã ghi nhận khoảng 659.000 cuộc tấn công mạng nhắm vào người dùng trong nước, gây thiệt hại ước tính 18.900 tỷ đồng. An ninh dữ liệu, đến đây, đã là một bộ phận không thể tách rời của an ninh quốc gia.
Trước thực tế đó, Việt Nam đã chủ động chuyển mình bằng những quyết sách nền tảng. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Luật Dữ liệu số 60/2024/QH15, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 và Chiến lược dữ liệu quốc gia đến năm 2030 đã dựng nên hành lang pháp lý quan trọng; Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã vận hành với hơn 107 triệu công dân, cung cấp trên 50 dịch vụ số qua nền tảng định danh điện tử VNeID; gần 40 trung tâm dữ liệu đã và đang được xây dựng.
Song, không thể không thẳng thắn nhìn vào những giới hạn: hạ tầng số nước ta hiện mới có khoảng 8 tuyến cáp quang biển, trong khi Singapore đã có hơn 25 tuyến; tỷ lệ doanh nghiệp thực thi đầy đủ quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân mới đạt khoảng 16%. Trong khi đó, Hiệp định khung Kinh tế số ASEAN (DEFA), hiệp định khu vực đầu tiên trên thế giới về kinh tế số, dự kiến ký kết vào tháng 11-2026 và có thể đóng góp tới 2.000 tỷ USD cho kinh tế số ASEAN vào năm 2030, vừa mở ra thời cơ lớn, vừa đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị dữ liệu quốc gia. Chính khoảng cách giữa thời cơ và năng lực ấy là lý do để Tọa đàm được tổ chức.
Tọa đàm là kết tinh của mô hình liên kết “ba nhà” (nhà trường, nhà nghiên cứu và nhà doanh nghiệp) giữa Học viện Ngoại giao, Cục Khoa học, Chiến lược và Lịch sử Công an và Tổng Công ty Viễn thông MobiFone, đúng tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22-12-2024, của Bộ Chính trị về phát huy vai trò của nhà khoa học, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học trong nghiên cứu, ứng dụng và đào tạo.
Phát biểu khai mạc, đồng chí Nguyễn Mạnh Đông, Phó Giám đốc Học viện Ngoại giao, nhấn mạnh yêu cầu chủ động nghiên cứu, nhận diện sớm thách thức từ kinh tế dữ liệu để phục vụ công tác tham mưu chiến lược cho lãnh đạo hai Bộ. Bài phát biểu đề dẫn tiếp đó đã phác họa toàn bộ bức tranh chiến lược nêu trên và định hướng nội dung cho hai phiên làm việc.
Phiên thứ nhất, do đồng chí Nguyễn Mạnh Đông chủ trì, tập trung sáu tham luận: “Chiến lược chủ quyền dữ liệu của các nước lớn và hàm ý đối với trật tự quốc tế”; “Cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung trong lĩnh vực dữ liệu: hạ tầng điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo và tiêu chuẩn toàn cầu”; “Hiệp định khung Kinh tế số ASEAN (DEFA): cơ hội, thách thức và vị thế của Việt Nam”; “Các mô hình quản trị dữ liệu quốc tế trong cạnh tranh nước lớn: Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ và Trung Quốc - bài học cho chính sách đối ngoại Việt Nam”; “Doanh nghiệp viễn thông và chủ quyền dữ liệu quốc gia trong nền kinh tế số”; và “Đánh giá kinh tế dữ liệu Việt Nam trong cạnh tranh nước lớn: cơ hội, thách thức và hàm ý chính sách”.
 |
| Thượng tá Nguyễn Quang Chiến, Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Chiến lược và Lịch sử Công an (Bộ Công an), chủ trì phiên thứ hai trong khuôn khổ Toạ đàm. (Nguồn: Học viện Ngoại giao) |
Phiên thứ hai do Thượng tá Nguyễn Quang Chiến, Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Chiến lược và Lịch sử Công an, chủ trì, đi sâu vào hàm ý chính sách đối ngoại với sáu tham luận: “Kinh tế dữ liệu và chính sách đối ngoại Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn”; “Chủ quyền số trong kinh tế dữ liệu: so sánh kinh nghiệm Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ, Trung Quốc và hàm ý đối với chính sách đối ngoại, an ninh của Việt Nam”; “Cân bằng giữa chủ quyền dữ liệu và dòng chảy dữ liệu xuyên biên giới đáng tin cậy”; “Kinh tế dữ liệu và an ninh quốc gia: đánh giá rủi ro và khuyến nghị đối với Việt Nam”; “Khuyến nghị chính sách hướng tới một chiến lược dữ liệu quốc gia toàn diện cho Việt Nam”; và “Sự phụ thuộc công nghệ và rủi ro hạ tầng số: góc nhìn an ninh và hàm ý chính sách”.
Các tham luận đều “gặp nhau” ở một điểm cốt lõi: Chính sách đối ngoại của Việt Nam phải chủ động thích ứng để biến dữ liệu thành công cụ củng cố vị thế quốc gia, quyết không để nó trở thành điểm yếu bị lợi dụng.
Tọa đàm khép lại bằng phần tổng kết và phát biểu bế mạc của Thượng tá Nguyễn Quang Chiến, đánh giá cao chất lượng 12 tham luận và khẳng định kết quả Tọa đàm là nguồn tư liệu tham khảo hữu ích, phục vụ thiết thực công tác nghiên cứu, tham mưu chiến lược trong thời gian tới.
Bên cạnh đó, việc toàn bộ Tọa đàm được thực hiện bằng tiếng Anh không phải một lựa chọn ngẫu nhiên, mà là bước triển khai cụ thể Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngày 22-8-2025, của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Quyết định số 2371/QĐ-TTg, ngày 27-10-2025, của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2045”; cùng Kế hoạch số 280/KH-BCA-V02, ngày 29-5-2023, và Kế hoạch số 246/KH-BCA-V02, ngày 6-4-2026, của Bộ Công an về nâng cao năng lực hội nhập quốc tế, xây dựng môi trường làm việc theo chuẩn quốc tế và sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai trong Công an nhân dân.
Đó cũng là những căn cứ chính trị - pháp lý để Cục Khoa học, Chiến lược và Lịch sử Công an ban hành Kế hoạch số 3636/KH-V04, ngày 24-6-2026, chính thức tổ chức Tọa đàm theo đúng định hướng nêu trên.
 |
| Toàn bộ chương trình được thực hiện bằng tiếng Anh, quy tụ đông đảo lãnh đạo, cán bộ, chuyên gia và đoàn viên thanh niên của các cơ quan. (Nguồn: Học viện Ngoại giao) |
Có thể nói, dữ liệu đang trở thành mặt trận cạnh tranh chiến lược mới giữa các nước lớn, và trên mặt trận ấy, chủ động về tri thức là điều kiện tiên quyết để chủ động về chính sách. Những kết quả nghiên cứu từ Tọa đàm, đứng trên nền tảng liên kết “ba nhà”, sẽ là nguồn luận cứ khoa học phục vụ công tác tham mưu chiến lược cho lãnh đạo Bộ Công an và Bộ Ngoại giao trong ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống từ kinh tế dữ liệu toàn cầu; đồng thời góp phần rèn giũa bản lĩnh và năng lực hội nhập quốc tế cho đội ngũ cán bộ, đoàn viên thanh niên trẻ, những người sẽ gánh vác trọng trách trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
| AI, dữ liệu và an ninh mạng trở thành nội dung chiến lược mới của hợp tác Pháp-Việt trong chuyển đổi số Từ ngày 29/6-3/7, đoàn chuyên gia cấp cao của Pháp trong các lĩnh vực quản trị dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) và an ... |
| Lãnh địa của kỷ nguyên số Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, nền tảng số và dữ liệu đang tái định hình đời sống con người, cuốn sách “Chủ nghĩa ... |
| Chủ quyền số: Nhiều con đường, một đích đến Khi dữ liệu trở thành biên giới mới, các quốc gia đang chọn cho mình những lối đi khác nhau để giữ quyền tự quyết ... |
| Bộ Ngoại giao lấy ý kiến dự thảo Nghị định quy định Cơ sở dữ liệu về di cư Bộ Ngoại giao lấy ý kiến về dự thảo Nghị định quy định Cơ sở dữ liệu di cư nhằm hoàn thiện hệ thống dữ ... |
| Hoàn thiện thể chế số vì người dân: Không để ai bị bỏ lại trong dòng chảy dữ liệu Trong bối cảnh dữ liệu trở thành nền tảng mới của quản trị quốc gia, yêu cầu đặt ra đối với hoạt động lập pháp ... |
