Thân Saudi, gần Qatar và chiến lược của xứ cờ hoa

Minh Quân
TGVN. Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa đón Quốc vương Qatar tại Nhà Trắng. Việc chơi với cả Riyadh và Doha là cách khôn khéo tối đa hóa lợi ích, thực hiện mục tiêu cuối cùng khuất phục Tehran. Bình luận của Báo Thế giới & Việt Nam. 
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
than saudi gan qatar va chien luoc cua xu co hoa Giữa Scandal, Đại sứ Anh tại Mỹ từ chức, Washington tuyên bố có 'mối quan hệ đặc biệt' với London
than saudi gan qatar va chien luoc cua xu co hoa Mỹ cáo buộc Iran 'tống tiền hạt nhân', Tehran tố Washington hành xử 'ngoài vòng pháp luật'
than saudi gan qatar va chien luoc cua xu co hoa
Quốc vương Qatar al-Thani và Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc gặp ngày 9/7 tại Nhà Trắng. (Nguồn: CBS)

Ngày 9/7 tại Nhà Trắng, Quốc vương Qatar Sheikh Tamim bin Hamad al-Thani gặp Tổng thống nước chủ nhà Donald Trump, thảo luận về hợp tác song phương và các vấn đề an ninh khu vực, quốc tế.

Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Iran nóng lên từng ngày, còn lệnh cấm vận đơn phương của các nước láng giềng Arab đối với Qatar chưa có dấu hiệu chấm dứt. Đối với Doha, hành trình tới Washington của Quốc vương al-Thani lại càng đặc biệt hơn, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có nhiều cử chỉ thân mật với lãnh đạo “đối thủ” của Qatar là Thái tử Saudi Arabia Mohammad Bin Salman tại Thượng đỉnh G20 Osaka hai tuần trước. Do đó, chuyến thăm của lãnh đạo Qatar hướng tới mở rộng quan hệ hợp tác với xứ cờ hoa, đồng thời khẳng định cam kết của Washington đối với Doha.

Tiền vào, lợi ích ra

Tính đến hiện tại, mục đích này đã ít nhiều được thỏa mãn. Trong cuộc gặp song phương, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gọi Quốc vương Qatar Tamim bin Hamad al-Thani là “người bạn thân thiết”, nhà đầu tư lớn, tạo công ăn việc làm thông qua các thương vụ mua bán lớn.

Tuy nhiên, chính trị chưa bao giờ là câu chuyện “mỡ treo miệng mèo”, đặc biệt là khi ông chủ Nhà Trắng luôn yêu cầu các “giao dịch công bằng”. Phóng viên James Bays của Al Jazeera (Qatar) nhận định: “Tổng thống Trump là người đánh giá mối quan hệ quốc gia thông qua quan hệ thương mại. Ông ấy nhìn vào bảng cân đối kế toán.”

Bởi vậy, để đổi lấy mối quan hệ tốt cùng sự chú ý của nước Mỹ, Qatar đã phải trả một cái giá không hề nhỏ. Trong chuyến thăm, Doha và Washington đã tiến hành ký kết 5 thỏa thuận thương mại, nổi bật là thương vụ mua bán 5 máy bay cỡ lớn Boeing-777 từ Gulfstream Aerospace, sử dụng động cơ của General Electric. Thêm vào đó, Nhà Trắng khẳng định Bộ Quốc phòng Qatar sẽ mua hệ thống phòng thủ tên lửa của Raytheon. Hãng hóa chất Chevron Phillips và hãng dầu mỏ Qatar Petroleum cũng đồng ý phát triển nhà máy hóa dầu trị giá 8 tỷ USD tại Duyên hải Vịnh Mexico. Ước tính, các “thương vụ” này đã tiêu tốn của Qatar hàng chục tỷ USD.

Đổi lại, Doha mong Washington ủng hộ dỡ bỏ cấm vận của các nước Arab. Khác với 2 năm trước, thế trận giờ đã khác: quốc gia khơi mào lệnh trừng phạt, Saudi Arabia, đang phải đối mặt với chỉ trích của cộng đồng quốc tế trong vụ giết hại nhà báo Jamal Khashoggi và tham chiến tại Yemen. Dù tiếp tục coi Riyadh là hòn đá tảng trong chính sách đối ngoại tại Trung Đông, song Washington chưa bao giờ phủ nhận lợi ích trong quan hệ với Doha. Trong trường hợp này, hợp tác kinh tế đóng vai trò quan trọng, song đôi khi chưa phải là nhân tố định đoạt.

than saudi gan qatar va chien luoc cua xu co hoa
Một căn cứ quân sự của Mỹ trên lãnh thổ Qatar.

“Tài sản” Qatar, lợi ích quốc gia Mỹ

Thứ khiến chính quyền của Tổng thống Donald Trump để tâm hơn cả là vị thế chiến lược của Qatar tại Trung Đông. Doha không chỉ nổi tiếng với dầu mỏ, kiến trúc chọc trời cùng siêu xe, mà còn được biết đến với vai trò căn cứ quân sự của Mỹ và làm trung gian hòa giải các xung đột khu vực.

Căng thẳng Mỹ - Iran đang nóng lên từng ngày và đã có lúc bên miệng hố chiến tranh. Gần đây nhất, Tehran tiếp tục thách thức sự kiên nhẫn của Washington khi lần lượt tăng mức độ làm giàu Uranium, vượt qua giới hạn của Kế hoạch Hành động chung toàn diện (JCPOA) và tiệm cận chuẩn cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân. Trong khi đó, bất chấp tuyên bố cứng rắn, các động thái gần đây nhất - từ điều quân hay dứ đòn - cho thấy Mỹ vẫn ưu tiên gây áp lực để buộc Iran xuống nước, thay vì sẵn sàng cho một cuộc chiến với khả năng sa lầy cao tại Trung Đông.

Tuy nhiên, khi mà Tehran vẫn đứng vững, Nhà Trắng buộc phải tính đến phương án “vừa đấm vừa xoa” và nếu Riyadh được chọn để “đóng vai ác”, thì Doha được chọn để thực hiện vai trò xoa dịu. Quan hệ với Iran, thứ khiến Qatar phải chịu quả đắng khi bị các nước Arab cấm vận, lại đang trở thành “tài sản” quý giá của quốc gia này. Một phần lớn trữ lượng dầu mỏ của Qatar đến từ khu vực có quan hệ mật thiết với Iran; hai bên cùng nhau kiểm soát giếng dầu mỏ lớn nhất thế giới, đồng thời hợp tác chặt chẽ trong lĩnh vực giao thông vận tải. Do đó, lời nói của Doha ít nhiều có trọng lượng đối với Tehran.

Al Jazeera ngày 9/7 dẫn lời ông Majed al-Ansari, cựu quan chức ngoại giao Qatar, khẳng định Doha “đang tích cực đóng vai trò trung gian hòa giải giữa Mỹ và Iran”. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, các bên vẫn tiếp tục kín tiếng về tiến trình hư thực lẫn lộn này. Thông tin hiếm hoi từ Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Morgan Ortagus khẳng định hợp tác Qatar - Mỹ trong giải quyết hành động “gây bất ổn khu vực” của Iran sẽ là trọng tâm trong cuộc thảo luận giữa Quốc vương al-Thani và Ngoại trưởng Mike Pompeo.

Song không loại trừ khả năng điều duy nhất Qatar có thể làm ở thời điểm hiện tại là đóng vai trò cầu nối, kênh thông tin liên lạc hiếm hoi giữa Mỹ và Iran. Một số chuyên gia cho rằng việc Doha mở rộng quan hệ với Tehran sau khi bị các nước Arab cấm vận đã khiến cán cân nghiêng về một bên và Qatar không còn ở vị thế trung lập để có thể thực hiện vai trò trung gian hòa giải. Ý kiến khác lại cho rằng cả Mỹ và Iran đều chưa muốn giảm căng thẳng ở thời điểm hiện tại, nhằm phục vụ nhiều ý đồ khác nhau.

Với Tổng thống Donald Trump, đó là thể hiện lập trường cứng rắn, khác biệt so với người tiền nhiệm Barack Obama, xây dựng hình ảnh nhà lãnh đạo mạnh mẽ, lấy đà cho chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2020. Với Tổng thống Iran Hassan Rouhani, đó là duy trì sự ủng hộ từ giới tướng lĩnh trong Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Tuy nhiên, dù là trung gian hòa giải hay kênh thông tin liên lạc thì Qatar vẫn là đối tác quan trọng mà Mỹ có thể tận dụng. Trong khi đó, Doha cần sự bảo đảm của Washington về lập trường chống cấm vận từ các nước Arab. “Có qua có lại mới toại lòng nhau” và ở trường hợp này, cái bắt tay thân tình giữa Quốc vương Tamim bin Hamad al-Thani và Tổng thống Donald Trump không chỉ lật sang trang mới cho quan hệ Qatar - Mỹ, mà còn có thể mang đến biến chuyển tích cực cho khu vực Trung Đông, vốn chỉ quen mùi dầu và thuốc súng.

than saudi gan qatar va chien luoc cua xu co hoa Vì sao Mỹ không thể đơn độc đối đầu với Iran?

Tờ Arab News nhận định, ngay cả khi theo đuổi chính sách “gây sức ép tối đa” nhằm vào Iran thì cuối cùng Mỹ vẫn ...

than saudi gan qatar va chien luoc cua xu co hoa Mỹ - Iran và câu chuyện Gibraltar: Phép thử nhờ mập mờ

TGVN. Cả trên thực tế lẫn trong khẩu chiến, căng thẳng và đối đầu giữa Mỹ - Iran đều leo thang mức độ. Tổng thống ...

than saudi gan qatar va chien luoc cua xu co hoa Gọi Thái tử Saudi Arabia là bạn, Tổng thống Trump từ chối trả lời liên quan đến vụ Khashoggi

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 29/6 cho biết, ông đánh giá cao việc Saudi Arabia mua thiết bị quân sự của Mỹ, đồng thời ...

Đọc thêm

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 20/11/2026, Lịch vạn niên ngày 20 tháng 11 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 20/11/2026, Lịch vạn niên ngày 20 tháng 11 năm 2026

Lịch âm 20/11. Lịch âm 20/11/2026? Âm lịch hôm nay 20/11. Lịch vạn niên 20/11/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Sáu ngày 20/11/2026: Nhân Mã tình cảm ngọt ngào

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Sáu ngày 20/11/2026: Nhân Mã tình cảm ngọt ngào

Tử vi hôm nay 20/11/2026 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 20/11/2026: Tuổi Tuất cải thiện tài vận

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 20/11/2026: Tuổi Tuất cải thiện tài vận

Xem tử vi 20/11 - tử vi 12 con giáp hôm nay 20/11/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Khám phá sức hút của hệ thống thư viện Trung Quốc

Khám phá sức hút của hệ thống thư viện Trung Quốc

Một câu chuyện về văn hóa đọc đang được viết bằng những điều cụ thể: Không gian gần gũi, dịch vụ phù hợp và quyền tiếp cận tri thức bình ...
Ngày Văn hóa và Thương mại Romania – Việt Nam: Lan tỏa giá trị văn hóa, mở rộng kết nối doanh nghiệp

Ngày Văn hóa và Thương mại Romania – Việt Nam: Lan tỏa giá trị văn hóa, mở rộng kết nối doanh nghiệp

Ngày Văn hóa và Thương mại Romania - Việt Nam chính thức khai mạc tại Thanh Thủy, Phú Thọ.
Chuyển hoá nhận thức chung cấp cao thành kết quả hợp tác thiết thực, bền vững

Chuyển hoá nhận thức chung cấp cao thành kết quả hợp tác thiết thực, bền vững

Theo Tổng Lãnh sự Nguyễn Việt Dũng, Việt Nam - Trung Quốc cần phát huy tốt điều kiện hiện có, chuyển các thỏa thuận cấp cao thành kết quả cụ ...
Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga-Trung: Tổng thống Trump nói cuộc gặp ‘làm nên lịch sử’, Chủ tịch Tập Cận Bình khẳng định ý nghĩa đột phá

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tiến hành cuộc gặp thượng đỉnh ba bên đầu tiên.
Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Nga, Trung Quốc và Iran nêu điều kiện nối lại thanh sát hạt nhân

Việc IAEA nối lại thanh sát hạt nhân chỉ có thể thực hiện khi các hành động thù địch nhằm vào Iran chấm dứt hoàn toàn và bảo đảm không tái diễn.
EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

EU tính phương án cho Ukraine vay 45 tỷ Euro, Kiev trông chờ sớm được thông qua

Ủy ban châu Âuđề xuất khoản vay trị giá 45 tỷ Euro dành cho Ukraine trong năm 2027, nhằm bù đắp phần lớn khoản thiếu hụt ngân sách dự kiến.
Tổng thống Donald Trump hội đàm riêng với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin trước cuộc gặp 3 bên

Tổng thống Donald Trump hội đàm riêng với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin trước cuộc gặp 3 bên

Các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ, Trung Quốc đã tiến hành các cuộc gặp riêng rẽ trước thềm cuộc gặp 3 bên bên lề Hội nghị cấp cao APEC.
Hội nghị cấp cao APEC lần thứ 33: Chủ tịch Trung Quốc đề xuất bốn trụ cột xây dựng cộng đồng châu Á-Thái Bình Dương

Hội nghị cấp cao APEC lần thứ 33: Chủ tịch Trung Quốc đề xuất bốn trụ cột xây dựng cộng đồng châu Á-Thái Bình Dương

Chủ tịch Trung Quốc kêu gọi các nền kinh tế thành viên APEC tăng cường đoàn kết, thúc đẩy hội nhập, đổi mới sáng tạo và phát triển bao trùm.
Tổng thống Mỹ Donald Trump không cần Nga-Trung Quốc hỗ trợ giải quyết xung đột với Iran, nói tình cảnh ông Jensen Huang là 'bi kịch'

Tổng thống Mỹ Donald Trump không cần Nga-Trung Quốc hỗ trợ giải quyết xung đột với Iran, nói tình cảnh ông Jensen Huang là 'bi kịch'

Mỹ không cần Trung Quốc hay Nga hỗ trợ chấm dứt xung đột với Iran, đồng thời đánh giá cao việc hai nước không cử tàu chiến tham gia xung đột.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động