Tổ chức Thương mại Thế giới WTO: Nghịch lý tuổi 25

Dịch Dung
Phân tích và Bình luận chính trị
TGVN. Thế giới kỷ niệm 25 năm ngày ra đời của Tổ chức Thương mại Thế giới WTO trong tâm trạng vừa hài lòng vừa lo ngại. Báo Thế giới & Việt Nam phân tích. 
TIN LIÊN QUAN
to chuc thuong mai the gioi wto nghich ly tuoi 25 Năm 2019: Nhìn lại 3 yếu tố then chốt phủ bóng lên thương mại toàn cầu
to chuc thuong mai the gioi wto nghich ly tuoi 25 Khi thương mại thành 'con tin' trong một thế giới hết 'tươi sáng'
to chuc thuong mai the gioi wto nghich ly tuoi 25
Không thể phủ nhận được một thực tế là WTO bị thách thức rất quyết liệt. (Nguồn: DPA)

Ngày 1/1 vừa qua, Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) tròn 25 tuổi. Một phần tư thế kỷ không phải là khoảng thời gian ngắn, nhưng lại không phải dài đối với WTO nếu so sánh với 48 năm tồn tại và hoạt động của tổ chức tiền thân của nó là GATT.

Hài lòng và lo ngại

Tách biệt ra cho rạch ròi thế thôi chứ GATT và WTO là hai giai đoạn của một quá trình, là sự tiếp nối và phát triển. Kỷ niệm ngày sinh của WTO, con người ngày nay ít nhắc đến GATT chủ yếu vì WTO có nhiều khác biệt so với GATT.

Khác biệt lớn nhất và cơ bản nhất giữa WTO và GATT là cơ chế và quy trình xử lý xung khắc và tranh chấp thương mại giữa các nước thành viên với nhau. Trong GATT áp dụng các toà án phán xử độc lập và, vì thế, kẻ mạnh thường lấn át kẻ yếu. Trong WTO có toà án trọng tài trung gian hoà giải và phán xử chung trên cơ sở những nguyên tắc và luật lệ áp dụng chung cho tất cả các thành viên, vì thế mọi thành viên đều bình đẳng với nhau trước toà án.

Thế giới kỷ niệm 25 năm ngày ra đời của WTO trong tâm trạng vừa hài lòng vừa lo ngại. Hài lòng vì WTO trong 25 năm qua là một câu chuyện rất thành công. Lo âu vì WTO hiện tại phải trực diện với những thách thức về "tồn tại hay không tồn tại". Đấy chính là cái nghịch lý tuổi 25 đối với WTO mà cụ thể là nghịch lý trên hai phương diện.

Hai nghịch lý của WTO

Thứ nhất, Mỹ khi xưa vốn đóng vai trò đi đầu trong việc thực hiện ý tưởng chuyển GATT thành WTO mà bây giờ lại là thành viên chống phá WTO quyết liệt nhất. Tổng thống Mỹ Donald Trump không tiếc ngôn từ to tát phê phán WTO, hạ thấp vai trò của WTO, coi WTO chỉ gây nên tổn hại chứ không đem lại lợi ích gì cho nước Mỹ và nhiều lần tuyên cáo ý định rút nước Mỹ ra khỏi WTO.

Thứ hai, WTO thành công đến vậy trong 25 năm qua và có lợi cho các thành viên đến thế mà bây giờ chính các thành viên lại làm cho nó suy giảm vai trò và ảnh hưởng, gây khó khăn và phức tạp cho nó.

Hướng tới thời điểm 25 năm WTO, Quỹ Bertelsmann (Đức) đã làm một công trình khảo sát và đánh giá tác động của WTO tới các thành viên. Theo đó, tất cả các thành viên của WTO đều nhờ WTO mà thịnh vượng thêm lên, nhìn vào giá trị truyệt đối thì thành viên nào càng xuất khẩu nhiều càng tận lợi nhiều từ WTO, còn tính theo đầu người thì các thành viên nhỏ của WTO được lợi nhiều hơn các thành viên lớn.

Theo kết quả khảo sát của Quỹ Bertelsmann, WTO đem lại lợi nhiều nhất cho các thành viên theo thứ tự sau: Mỹ, Trung Quốc, Đức, Mexico, Nhật Bản, Hàn Quốc, Hà Lan, Ấn Độ, Bỉ, Singapore, Pháp, Việt Nam, Anh, Canada, Thuỵ Sỹ và Thái Lan.

Bạn có thế quan tâm:

to chuc thuong mai the gioi wto nghich ly tuoi 25 WTO cho Trung Quốc trừng phạt Mỹ: Quyền có mà khó dụng
to chuc thuong mai the gioi wto nghich ly tuoi 25 Mỹ - WTO: Buồn ngủ bất ngờ được chiếu manh

Xem ra, trên thế giới có không ít người nhìn nhận quá khắt khe và thiếu khách quan, đánh giá không công bằng và đúng đắn về giá trị thật sự của WTO.

Dù vậy, hiện không thể phủ nhận được một thực tế là WTO bị thách thức rất quyết liệt. Những cuộc khủng hoảng kinh tế, tài chính và tiền tệ trên thế giới đã làm cho tăng trưởng của thương mại thế giới không được cao và ổn định. Xu thế bảo hộ mậu dịch công khai và trá hình gia tăng mạnh mẽ. Xung khắc thương mại xuất hiện thêm nhiều. Các thành viên tăng cường tìm kiếm và ký kết thoả thuận thương mại song phương theo nguyên tắc và tiêu chí thể hiện cách hiểu riêng về thương mại tự do và với cách tiếp cận riêng về khu vực mậu dịch tự do.

Nguyên tắc đồng thuận trong WTO nhiều khi cản trở hoạt động của chính nó. Chỉ vì Mỹ cản trở việc bố trí nhân sự cho toà án trọng tài của WTO mà toà án này hiện không thể hoạt động bình thường được nữa. Những quy trình trong WTO, đặc biệt trong xử lý các tranh chấp giữa các thành viên, thường rườm rà và mất rất nhiều thời gian.

Cải tổ là cấp thiết

Cho nên sau 25 năm, WTO ở trước nhu cầu rất cấp thiết về cải tổ. Cũng phải thôi thì thế giới đã thay đổi rất nhiều trong khoảng thời gian ấy và WTO phải thích ứng với bối cảnh tình hình và điều kiện mới. WTO có lợi như thế cho Mỹ nên Mỹ sẽ không vội ra khỏi WTO. Trung Quốc lại càng cần bám giữ vào WTO.

Điều WTO phải quan tâm đến trước hết và nhiều nhất trong thời gian tới là phải đi đầu trong cuộc đấu với chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch và xung khắc thương mại song phương trên thế giới, phải là chỗ dựa tin cậy và động lực cho tự do hoá thương mại trong tình cảnh bị thách thức và đe doạ bởi chủ nghĩa bảo hộ và xung khắc thương mại song phương.

WTO phải nhanh chóng khắc phục được những nghịch lý trên thì mới đảm bảo được trong tương lai sẽ lại thành công như thời quá khứ.

to chuc thuong mai the gioi wto nghich ly tuoi 25 WTO “chết lâm sàng”: Đã đến lúc cải cách để “hồi sinh”

TGVN. Một bài viết trên tờ WSJ đã đặt ra câu hỏi liệu trật tự thương mại thế giới có đang chuẩn bị sụp đổ với ...

to chuc thuong mai the gioi wto nghich ly tuoi 25 Cơ quan Phúc thẩm tê liệt, WTO đi về đâu

TGVN. Các tranh chấp thương mại quốc tế trong thời gian tới sẽ không thể được giải quyết, hệ thống thực thi các quy định ...

to chuc thuong mai the gioi wto nghich ly tuoi 25 WTO lần đầu tiên cho phép Trung Quốc áp thuế, Mỹ thất vọng

TGVN. Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) ngày 1/11 cho phép Trung Quốc áp thuế đối với 3,58 tỷ USD hàng Mỹ mỗi năm ...

to chuc thuong mai the gioi wto nghich ly tuoi 25 Sau hơn 2 thập kỷ, Hàn Quốc quyết định từ bỏ vị thế 'quốc gia đang phát triển' tại WTO

TGVN. Chính phủ Hàn Quốc đã quyết định không duy trì vị thế quốc gia đang phát triển tại Tổ chức Thương mại Thế giới ...

Dịch Dung

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Độ 'cứng và mềm' trong quan điểm của Malaysia về Biển Đông

Độ 'cứng và mềm' trong quan điểm của Malaysia về Biển Đông

Sách Trắng quốc phòng đầu tiên của Malaysia xác định các tuyên bố hàng hải tại Biển Đông là quan tâm an ninh hàng đầu của họ.
Tin thế giới 25/9: Nga-Trung liên thủ, Mỹ nổi giận; Ông Pompeo nói về 'ổ gián điệp'; 'Tâm thư' về hạnh phúc từ ông Kim Jong-un

Tin thế giới 25/9: Nga-Trung liên thủ, Mỹ nổi giận; Ông Pompeo nói về 'ổ gián điệp'; 'Tâm thư' về hạnh phúc từ ông Kim Jong-un

Cuộc họp HĐBA thành chảo lửa đối đầu Mỹ-Trung-Nga, 'tâm thư' của nhà lãnh đạo Triều Tiên, tình hình Belarus... là một số tin thế giới nổi bật.
Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh điện đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Đức Heiko Maas

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh điện đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Đức Heiko Maas

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Phạm Bình Minh khẳng định Việt Nam coi trọng quan hệ Đối tác chiến lược với Đức, nước có vai trò quan trọng tại châu ...
25 kiều nữ có gương mặt đẹp nhất Kpop

25 kiều nữ có gương mặt đẹp nhất Kpop

Trang KingChoice đã đưa ra kết quả 25 gương mặt đẹp nhất Kpop do người hâm mộ bình chọn từ danh sách 100 sao nữ Hàn Quốc?
XSMT 26/9 - Xổ số miền Trung hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 26/9/2020

XSMT 26/9 - Xổ số miền Trung hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 26/9/2020

XSMT 26/9. KQXS 26/9. Xổ số miền Trung hôm nay ngày 26 tháng 9 năm 2020. Xo so mien Trung. KQXSMT.
XSMB 26/9 - Xổ số miền Bắc hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 26/9/2020

XSMB 26/9 - Xổ số miền Bắc hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 26/9/2020

XSMB 26/9. KQXS 26/9. Xổ số miền Bắc hôm nay ngày 26 tháng 9 năm 2020. Xo so mien Bac. KQXSMB.
XSMN 26/9 - Xổ số miền Nam hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 26/9/2020

XSMN 26/9 - Xổ số miền Nam hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 26/9/2020

XSMN 26/9. KQXS 26/9. Xổ số miền Nam hôm nay ngày 26 tháng 9 năm 2020. Xo so mien Nam. KQXSMN.
Covid-19 ở Việt Nam chiều 25/9: Không ca mắc mới, còn hơn 1.600 người cách ly tại bệnh viện

Covid-19 ở Việt Nam chiều 25/9: Không ca mắc mới, còn hơn 1.600 người cách ly tại bệnh viện

Việt Nam không ghi nhận ca mắc mới Covid-19, chỉ còn hơn 1.600 người đang được cách ly tập trung tại các bệnh viện.
Hội nghị giao thương trực tuyến sản phẩm hoa quả Việt Nam-Trung Quốc

Hội nghị giao thương trực tuyến sản phẩm hoa quả Việt Nam-Trung Quốc

Hội nghị giao thương có sự tham gia của 21 doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu hoa quả Việt Nam, gần 20 nhà nhập khẩu khu vực Hoa Đông, Trung ...
Việt Nam cùng các thành viên WTO thúc đẩy hợp tác, nâng cao sự tham gia của phụ nữ trong thương mại quốc tế

Việt Nam cùng các thành viên WTO thúc đẩy hợp tác, nâng cao sự tham gia của phụ nữ trong thương mại quốc tế

Việt Nam chú trọng triển khai các biện pháp tạo điều kiện thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong hoạt động kinh doanh, thương mại quốc tế.
Thương hiệu Việt Nam 'cất cánh' tại thị trường Nga

Thương hiệu Việt Nam 'cất cánh' tại thị trường Nga

Thương hiệu Việt Nam giờ đã trở nên phổ biến, được ưa chuộng và khẳng định được chất lượng trong cuộc cạnh tranh tại các siêu thị cũng như nhà hàng tại xứ sở Bạch ...
Hôm nay, chính thức nối lại chuyến bay thương mại từ Hàn Quốc về Việt Nam

Hôm nay, chính thức nối lại chuyến bay thương mại từ Hàn Quốc về Việt Nam

Chuyến bay đưa hơn 100 hành khách từ sân bay quốc tế Incheon (Hàn Quốc) tới sân bay quốc tế Nội Bài (Việt Nam) đã cất cánh sáng nay.
Áp dụng mô hình mới, cải cách toàn diện kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa nhập khẩu

Áp dụng mô hình mới, cải cách toàn diện kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa nhập khẩu

Đề án 'Cải cách mô hình kiểm tra chất lượng, kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng hóa nhập khẩu' sẽ có nhiều thủ tục được đơn giản hóa.
Xuất nhập khẩu từ 21-25/9: Điều tra giá đường mía Thái Lan, ô tô nhập tăng mạnh, lô gạo đầu tiên sang EU theo EVFTA

Xuất nhập khẩu từ 21-25/9: Điều tra giá đường mía Thái Lan, ô tô nhập tăng mạnh, lô gạo đầu tiên sang EU theo EVFTA

Lô gạo thơm đầu tiên xuất sang EU theo EVFTA, ô tô nhập khẩu tăng mạnh... là những tin chính trong bản tin xuất nhập khẩu ngày 21-25/9.
Phiên bản di động