Tổng thống Erdogan: Dẫu bất khả thi vẫn hữu dụng

TGVN. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan đề cập ý muốn phát triển đất nước trở thành cường quốc hạt nhân. Chuyện không thể tin được mà lại chẳng hoang đường. Tham vọng của nước này là gì? Phân tích của Báo Thế giới & Việt Nam.

TIN LIÊN QUAN
	Putin - Erdogan: 'Ngoại giao kem ly' hay sự trêu chọc Dondurma
	Nga-Thổ Nhĩ kỳ: Phép thử đầy cam go

tong thong erdogan dau bat kha thi van huu dung

Các nước lớn phải đối xử Thổ Nhĩ Kỳ như trong diện bằng vai phải lứa. Biếm họa của Peter Schrank. (Nguồn: The Economist)

Thổ Nhĩ kỳ và S-400: Vũ khí làm chính trị

TGVN. Với việc Thổ Nhĩ Kỹ mua sắm hệ thống phòng thủ tên lửa hiện đại của Nga S-400 có thể thấy, Nga được lợi ...

Chuyện nghe như đùa bỡn mà có thật, tưởng không thể tin được mà lại chẳng hoang đường: Thổ Nhĩ Kỳ hiện chưa có đến một nhà máy điện hạt nhân mà tổng thống nước này Recep Tayyip Erdogan lại đề cập đến ý muốn và định hướng phát triển đất nước trở thành cường quốc hạt nhân. Khi nói ra công khai điều này, ông Erdogan ý thức được đầy đủ về những tiêu chí chung cần phải được đáp ứng nếu muốn được thu nạp vào diện những cường quốc hạt nhân mà tiêu chí quyết định nhất là sở hữu vũ khí hạt nhân.

Chuyện bất khả thi

Trên thế giới hiện có 5 nước được công nhận có vũ khí hạt nhân là Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh và Pháp, cùng với 3 nước được cho là có vũ khí hạt nhân là Israel, Pakistan và Ấn Độ. Ngoài ra còn có Triều Tiên tự nhận là đã có vũ khí hạt nhân và Iran bị Mỹ và đồng minh cáo buộc theo đuổi chương trình phát triển vũ khí hạt nhân. Việc Israel, Pakistan và Ấn Độ có vũ khí hạt nhân được các cường quốc hạt nhân coi như chuyện đã rồi trong khi Triều Tiên và Iran lại trở thành đối tượng bị nhòm ngó đến để bị làm cho không thể có được vũ khí hạt nhân.

Trong bối cảnh tình hình chung như thế, ông Erdogan thừa hiểu là việc Thổ Nhĩ Kỳ trong tương lai có vũ khí hạt nhân chỉ là tham vọng và ảo tưởng, là chuyện hoàn toàn bất khả thi. Việc phát triển vũ khí hạt nhân bây giờ không còn là chuyện riêng của bất kỳ quốc gia nào nữa. Quốc gia có thể tự quyết làm việc ấy nhưng quốc tế sẽ không để cho quốc gia ấy làm việc ấy.

Cả Israel lẫn Pakistan và Ấn Độ đều đã tận dụng điều kiện rất đặc biệt của thời cuộc Chiến tranh lạnh cũng như chắc chắn nhận được sự dung chấp và chống lưng của cường quốc hạt nhân này hay cường quốc hạt nhân khác thì mới có được vũ khí hạt nhân. Bây giờ, thời cuộc đã trở nên hoàn toàn khác.

Vậy mà ông Erdogan vẫn công khai đề cập đến ý muốn đưa Thổ Nhĩ Kỳ lên đẳng cấp cường quốc hạt nhân. Đơn giản vì việc dẫu có bất khả thi thì vẫn rất hữu dụng đối với ông Erdogan ở trong cũng như bên ngoài Thổ Nhĩ Kỳ.

Cho đến nay, ông Erdogan đã tập trung được hết mọi quyền lực nhà nước vào tay mình nên chắc đã tự tin đến mức dám mơ tưởng đến cả những điều vốn bị coi là không tưởng và ảo tưởng ở Thổ Nhĩ Kỳ. Có thể thấy, ông Erdogan tung ra ý tưởng phát triển Thổ Nhĩ Kỳ trở thành cường quốc hạt nhân trên thế giới có những nguyên do và nhằm những mục đích sau.

Tham vọng của ông Erdogan

Thứ nhất là tăng vị thế quốc tế cho Thổ Nhĩ Kỳ. Ông Erdogan thẳng thừng cho rằng: "Một số nước có tên lửa mang đầu đạn hạt nhân, không chỉ có một mà có nhiều. Nhưng họ lại nói rằng chúng ta không thể có được vũ khí này. Tôi không thể chấp nhận điều ấy". Hàm ý của ông Erdogan ở đây là các nước lớn phải đối xử Thổ Nhĩ Kỳ như trong diện bằng vai phải lứa. Vấn đề đặt ra cho ông Erdogan là Thổ Nhĩ Kỳ phải được đối xử như vậy và ông Erdogan nhận ra rằng, có vũ khí hạt nhân mới buộc các nước này chấp nhận đối xử Thổ Nhĩ Kỳ như vậy. "Bất kỳ quốc gia phát triển nào cũng phải có vũ khí hạt nhân" - ông Erdogan có quan điểm như thế nên hướng cái nhìn tới vũ khí hạt nhân cho Thổ Nhĩ Kỳ.

Thứ hai, người này luôn kiên định theo đuổi tham vọng khôi phục tầm vóc ảnh hưởng của Đế chế Osman khi xưa, vượt xa Antatuerk là người đã lập nên đất nước Thổ Nhĩ Kỳ hiện tại và ngang bằng Sueleyman lập nên Đế chế Osman khi xưa. Ông Erdogan đã nhiều lần phê phán các hiệp ước quốc tế sau chiến tranh thế giới lần thứ nhất trong thế kỷ trước là "không công bằng" đối với Thổ Nhĩ Kỳ và quả quyết "chúng ta không thể cứ mãi là tù nhân của 780.000 km² diện tích lãnh thổ hiện tại". Vũ khí hạt nhân được ông Erdogan nhìn nhận nếu không phải là công cụ thì cũng là phương cách giúp đạt được tham vọng ấy.

Thứ ba là có được tác động dân túy đối nội trong bối cảnh tình hình hiện tại ở Thổ Nhĩ Kỳ khi đảng cầm quyền và cá nhân ông Erdogan đang gặp nhiều khó khăn phức tạp mới cả về đối nội, đối ngoại lẫn an ninh. Những động tác và phát biểu của ông Erdogan về chủ đề nội dung này có tác động mạnh mẽ trong việc kích động chủ nghĩa dân tộc ở Thổ Nhĩ Kỳ, giúp ông Erdogan gỡ gạc thể diện và uy quyền.

Thứ tư là gia tăng áp lực đối với Mỹ và EU, bao hàm cả thông điệp răn đe và cảnh báo, buộc các đối tác bên ngoài này phải lưu ý đến định hướng chiến lược xa xôi và lâu dài mới của Thổ Nhĩ Kỳ và càng thôi thúc họ phải xử lý nhanh chóng và ổn thoả vấn đề chương trình hạt nhân của Triều Tiên và Iran.

Thổ Nhĩ Kỳ hiện mới đang được Nga giúp xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên ở vùng phía Nam thành phố Mersin. Nhà máy điện hạt nhân này không nhất khoát và tự khắc, nhưng rồi biết đâu đấy cũng rất có thể trở thành điểm xuất phát cho chương trình hạt nhân riêng của Thổ Nhĩ Kỳ, giúp ước vọng của ông Erdogan trở thành hiện thực trong tương lai xa.