 |
| Khói bốc lên sau một cuộc không kích của quân đội Saudi Arabia vào thủ đô Sanaa, Yemen. (Nguồn: Reuters) |
Cuộc chiến tại Yemen thực sự đã gây ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo, qua đó tạo điều kiện cho sự trỗi dậy và hoành hành của chi nhánh nhóm khủng bố al-Qaeda tại bán đảo Ả-rập (AQAP). Tính chất nghiêm trọng của xung đột đã khiến Washington phải can thiệp.
Hiện tại, quân đội Saudi Arabia và phiến quân Houthi ở Yemen đang cố gắng duy trì thỏa thuận ngừng bắn, vốn đạt được từ hôm 10/4 dưới sự bảo trợ của Liên hợp quốc (LHQ). Các cuộc đàm phán chính trị dự kiến sẽ bắt đầu ngày 18/4. Nếu hòa đàm thất bại, Saudi Arabia đe dọa sẽ cùng các đồng minh mở một chiến dịch toàn diện nhằm giành lấy thủ đô Sanaa (Yemen) từ tay Houthi.
Đây có lẽ là một kịch bản khiến tình hình Yemen thêm trầm trọng. LHQ cho rằng 21 triệu người dân Yemen đang cần sự hỗ trợ tức thời, bởi 7 triệu người đang “vô cùng thiếu thốn thực phẩm”. Tình hình tại Taiz lại càng tồi tệ hơn khi thành phố này bị phiến quân Houthi vây hãm suốt nhiều tháng qua. Trong khi đó, không quân Saudi Arabia cũng liên tục dội bom vào thủ đô Sanaa, nơi Houthi đặt nhiều cơ sở quân sự.
Tuy là một thành phố lớn với 2 triệu dân, song Sanaa đang bị thiếu trầm trọng nguồn nước sinh hoạt. Trước khi chiến sự nổ ra, nguồn nước ngầm cung cấp cho thủ đô của Yemen được dự báo sẽ cạn kiệt vào năm 2017. Sự khan hiếm nước có thể dẫn đến sự hỗn loạn tại quốc gia vốn đã không bình yên này.
Có thể nói, bên được lợi trong cuộc chiến Yemen là AQAP, hiện đang kiểm soát một vùng duyên hải rộng lớn phía Nam. Lúc chiến tranh mới bắt đầu, AQAP đã tranh thủ chiếm thành phố Mukalla và cướp đi khoảng 100 triệu USD. Hiện tại, AQAP đang kiếm được khoảng 2-5 triệu USD mỗi ngày từ việc buôn bán dầu mỏ trái phép. So với thời gian trước, hiện AQAP đã có tiềm lực mạnh hơn rất nhiều.
Vì bận đối phó với phiến quân Houthi, quân đội Saudi Arabia thời gian qua đã không chú ý tới AQAP. Gần đây, lực lượng không quân của Riyadh cũng có triển khai một số chiến dịch nhằm vào AQAP nhưng nhóm khủng bố này vẫn kiểm soát một vùng lãnh thổ rộng lớn ở Yemen. Thậm chí, AQAP còn phản công lại quân đội Saudi Arabia tại Aden.
Một giải pháp chính trị bền vững tại Yemen đòi hỏi sự chia sẻ quyền lực giữa phiến quân Houthi và chính quyền của Tổng thống Hadi. Giải pháp này cũng cần tính đến vai trò của cựu Tổng thống Ali Abdullah Saleh và những nhân vật ủng hộ ông này.
Trong thời gian qua, tuy Mỹ cung cấp thông tin tình báo cũng như hỗ trợ hậu cần cho Saudi Arabia, song Washington cũng luôn chủ trương kêu gọi Chính quyền Riyadh sớm kết thúc chiến tranh tại Yemen. Vì vậy, Tổng thống Obama cần hối thúc Vua Salman và các đối tác vùng Vịnh trong vấn đề này nhân dịp ông sẽ công du Trung Đông vào cuối tháng. Bên cạnh đó, trong giai đoạn hiện nay Washington nên chú ý giải quyết mối đe dọa AQAP ở Yemen chứ không chỉ tập trung vào tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS).
Tác giả Bruce Riedel là chuyên gia về chính sách đối ngoại tại Viện Brookings, Mỹ. Bài viết trên, đăng tải trên trang mạng của Viện Brookings hôm 12/4, phản ánh quan điểm và văn phong riêng của tác giả.
