TPP không thành, có gì đáng tiếc?

Ngày cuối cùng của tháng Một, Mỹ đã hoàn tất các thủ tục rút khỏi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) bằng việc chính thức gửi thông báo đến 11 nước thành viên còn lại.
TIN LIÊN QUAN
tpp khong thanh co gi dang tiec Ông Trump muốn ký các thỏa thuận song phương thay cho TPP
tpp khong thanh co gi dang tiec Nhiều khả năng về một "phương án B" cho TPP

Trật tự thương mại mới “trật bản lề”

Nhiều người cho rằng, Hiệp định thương mại tự do tham vọng nhất thế giới đã “chết lâm sàng”. Việc Washington rút khỏi TPP không bất ngờ, nhưng vẫn được xem là cú sốc lớn đối với các đồng minh và đối tác quan trọng của Mỹ tại khu vực, bởi Hiệp định này từng được coi như bản lề cho một trật tự thương mại mới, sau khi các định chế như WTO tỏ rõ sự bế tắc sau nhiều vòng đàm phán.

tpp khong thanh co gi dang tiec
Ngày 24/1, tân Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh rút khỏi TPP. (Nguồn: Reuters)

TPP cũng từng ấp ủ tham vọng về một bộ tiêu chuẩn mới cho các hiệp định tự do thương mại, dám đi vào những vấn đề gai góc nhất mà các hiệp định từ trước đến nay chưa từng đề cập. Thay vì tập trung vào cắt giảm thuế quan hiện đang ở mức rất thấp trong nhóm các nước phát triển như các hiệp định truyền thống, TPP đã đề cập đến nhiều vấn đề nhạy cảm như bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, quyền của người lao động, các quy định bảo vệ môi trường. Lần đầu tiên trong lịch sử, có một hiệp định thương mại đưa ra các biện pháp hạn chế sự hỗ trợ của Chính phủ đối với các doanh nghiệp nhà nước.

12 thành viên TPP đều là các quốc gia nằm bên bờ Thái Bình Dương, trong đó có những nền kinh tế lớn, hàng đầu thế giới như Mỹ, Nhật Bản và Canada. Nếu thành hiện thực, TPP được kỳ vọng bao phủ khoảng 40% GDP toàn cầu.

Tuy nhiên, với tân Tổng thống Mỹ Donald Trump, TPP là một thỏa thuận tồi tệ, là “thảm họa tiềm tàng đe dọa nước Mỹ". Đó là lý do chỉ ít ngày sau khi nhậm chức, Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã gửi thư đến các thành viên khác của TPP thông báo chính thức việc rút khỏi Hiệp định.

Động thái này dọn đường cho chính quyền Tổng thống Donald Trump theo đuổi các thỏa thuận thương mại song phương được cho là có lợi cho người lao động và nền sản xuất Mỹ, phù hợp với tuyên bố "từ ngày hôm nay, sẽ chỉ có ưu tiên cao nhất là nước Mỹ, nước Mỹ là trên hết" mà ông Trump đã đề cập trong diễn văn nhậm chức.

Trong khi đó, những người ủng hộ TPP lại cho rằng, đây là một bước tiến lớn so với các hiệp định đang được thực thi trên thế giới và nó sẽ đem lại nhiều lợi ích tuyệt vời cho nước Mỹ. Nhưng TPP có thật sự mang lại nhiều lợi ích cho Mỹ hay không là điều chưa ai dám khẳng định. Bởi dự đoán ảnh hưởng của một hiệp định thương mại đa phương là vấn đề chưa bao giờ dễ dàng. Đối với TPP – một hiệp định chưa đi vào hoạt động thì càng khó khăn hơn.

Tuy nhiên, hai nhận định khá trái chiều dưới đây của giới nghiên cứu cho thấy rằng, lợi ích của Mỹ trong TPP cũng mới chỉ được dự đoán là 50 - 50.

Thứ nhất, TPP sẽ giúp các nước thành viên tăng trưởng. Nhiều nghiên cứu độc lập cho thấy Mỹ sẽ là một trong những quốc gia thu lợi nhiều nhất nếu tính toán giá trị theo USD. Những thị trường mới nổi, đặc biệt là Việt Nam sẽ hưởng lợi nhiều nhất nếu đặt lợi ích trong mối tương quan về quy mô nền kinh tế.

Thứ hai, trong khi các hiệp định thương mại tự do thường là công cụ hữu hiệu giúp các nước giàu có hơn, thì một số ngành và khu vực địa lý lại chịu những ảnh hưởng tiêu cực không hề nhỏ. Trong khi đó, một nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng, những tác động tiêu cực thường kéo dài lâu hơn so với những nhận định lạc quan. Như vậy, có thể hiểu rằng, kỳ vọng về TPP có thể giúp thúc đẩy kinh tế Mỹ tăng trưởng là có, nhưng những người nghĩ rằng đây là một hiệp định tồi tệ cũng không phải không có lý.

TPP "vô nghĩa” nếu thiếu Mỹ?

Nhiều chuyên gia cho rằng, nếu chỉ nhìn vào những tác động của TPP lên GDP là cái nhìn quá hạn hẹp, bởi hiệp định này mang tầm nhìn chiến lược. Mỹ và các nước từ Australia đến Singapore hi vọng rằng, TPP sẽ là một trong những phương tiện để định hình cấu trúc thương mại quốc tế ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Bởi vậy, vấn đề của TPP đang tạo ra một khoảng trống lớn ở châu Á. Mục tiêu của cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama khi thúc đẩy TPP là xoay trục sang châu Á, nâng tầm ảnh hưởng của Mỹ đối với khu vực quan trọng này. Tuy nhiên, ước nguyện ấy đã không thành và nhanh chóng bị gạt bỏ bởi chủ nghĩa bảo hộ mà ông Donald Trump đặt mục tiêu theo đuổi.

tpp khong thanh co gi dang tiec
11 thành viên còn lại có thể tự mình xây dựng một TPP khác mà không có Mỹ. (Nguồn: The Diplomat)

Về lý thuyết, 11 thành viên còn lại có thể tự mình xây dựng một TPP khác mà không có Mỹ. Và trên thực tế, họ dường như đều đã thể hiện một quyết tâm theo đuổi hiệp định này đến cùng, nhưng sẽ lại phải tốn không ít thời gian nữa và dẫu sao khoảng trống mà Mỹ để lại không chỉ quá lớn mà còn rất khó để lấp đầy. Như Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe từng nói, TPP sẽ vô nghĩa nếu thiếu Mỹ.

Giới quan sát dự đoán, Trung Quốc có thể sẽ chớp lấy cơ hội này để giành lấy vai trò dẫn dắt kinh tế châu Á. Tuy nhiên, quyền lực được cho là không dễ dàng dịch chuyển về phía Trung Quốc. Nhiều nước hiện lo ngại thế mạnh xuất khẩu của Trung Quốc sẽ trở thành điểm khởi đầu tệ hại khi các nước bước vào bàn đàm phán.

Trung Quốc bị đánh giá là có thái độ bảo thủ hơn hẳn so với Mỹ, đặc biệt là khi chạm đến khía cạnh luật lệ quản lý và các vấn đề nhạy cảm - là những yếu tố quan trọng nhất của TPP.

Trên thực tế, Trung Quốc cũng đang thúc đẩy một hiệp định thương mại tự do mang tên Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) giữa ASEAN và 6 đối tác đã có FTA với ASEAN là Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Australia và New Zealand. Hiệp định này bắt đầu đàm phán từ năm 2013 và đang trong giai đoạn chuẩn bị hoàn tất. 

tpp khong thanh co gi dang tiec Đa dạng hóa thương mại tự do để tự cải cách

TPP thành hiện thực hay không cũng chỉ là một trong nhiều hiệp định FTA mà Việt Nam ký kết, để thể hiện nỗ lực ...

tpp khong thanh co gi dang tiec Mỹ rút khỏi TPP: Việt Nam vẫn rộng cửa hội nhập quốc tế

Dù không có TPP thì Việt Nam vẫn rộng cửa hội nhập quốc tế qua các hiệp định khác, trong đó có các đối tác ...

Minh Anh
(theo Economist, Kyodo)

Có thể bạn quan tâm

Bài viết cùng chủ đề

Mỹ rút khỏi TPP

Đọc thêm

chinh sach doi ngoai cua tan thu tuong suga yoshihide chu nghia thuc dung trong the gioi hon don

Chính sách đối ngoại của tân Thủ tướng Suga Yoshihide: Chủ nghĩa thực dụng trong thế giới hỗn độn

Liệu tân Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide sẽ làm gì để giải quyết đống hỗn độn gây ra bởi cạnh tranh Mỹ-Trung và dịch Covid-19?
cap nhat 7h ngay 199 hon 306 trieu nguoi nhiem covid 19 toan cau them 1 nguyen thu mac benh so ca nhiem lai tang ky luc o chau au

Cập nhật 7h ngày 19/9: Hơn 30,6 triệu người nhiễm Covid-19 toàn cầu, Thêm 1 nguyên thủ mắc bệnh, Số ca nhiễm lại tăng kỷ lục ở châu Âu

213 quốc gia và vùng lãnh thổ ghi nhận 30.652.101 ca nhiễm Covid-19 và 955.187 ca tử vong, tăng lần lượt 325.112 và 5.130 ca sau 24 giờ.
an tuong trien lam anh ve dat nuoc con nguoi viet nam tai romania

Ấn tượng triển lãm ảnh về đất nước, con người Việt Nam tại Romania

Đại sứ quán Việt Nam tại Romania đã khai mạc Triển lãm ảnh nhân dịp kỷ niệm 75 năm Quốc khánh Việt Nam (2/9/1945 - 2/92020).
quan doi my tang cuong trien khai o syria dieu nhom tau san bay tan cong toi vung vinh

Quân đội Mỹ tăng cường triển khai ở Syria, điều nhóm tàu sân bay tấn công tới vùng Vịnh

Quân đội Mỹ ngày 18/9 tuyên bố tăng cường triển khai lực lượng tại Đông Bắc Syria, bất chấp nỗ lực nhằm hạn chế hiện diện của Mỹ tại đây.
ngoai truong sergei lavrov doi thoai nga my bang toi hau thu la vo nghia va vo ich

Ngoại trưởng Sergei Lavrov: Đối thoại Nga-Mỹ bằng tối hậu thư là vô nghĩa và vô ích

Nga-Mỹ: Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov ngày 18/9 khẳng định nước này sẵn sàng hợp tác với Tổng thống tương lai của Mỹ trên cơ sở bình đẳng.
bau cu my nam 2020 mot so bang quan trong bat dau to chuc bo phieu som theo hinh thuc truc tiep

Bầu cử Mỹ năm 2020: Một số bang quan trọng bắt đầu tổ chức bỏ phiếu sớm theo hình thức trực tiếp

Bầu cử Mỹ năm 2020, 4 bang của Mỹ gồm Minnesota, Virginia, Nam Dakota và Wyoming đã mở cửa vào ngày 18/9, cho phép cử tri bỏ phiếu sớm.
duc muon hoan tat du an dong chay phuong bac 2 bat chap viec my coi la moi de doa

Đức muốn hoàn tất dự án Dòng chảy phương Bắc 2, bất chấp việc Mỹ coi là 'mối đe dọa'

Thủ hiến các bang ở Đông Đức đã thống nhất cùng hỗ trợ cho dự án đường ống dẫn khí đốt “Dòng chảy phương Bắc 2”.
covid 19 o viet nam sang 199 17 ngay khong ghi nhan ca mac moi huong dan moi nhat ve xet nghiem cho nguoi xuat canh

Covid-19 ở Việt Nam sáng 19/9: 17 ngày không ghi nhận ca mắc mới, Hướng dẫn mới nhất về xét nghiệm cho người xuất cảnh

Không ghi nhận ca mắc Covid- 19 mới, như vậy đã sang ngày thứ 17 Việt Nam không ghi nhận ca mắc ở cộng đồng, đã chữa khỏi 941 bệnh ...
ty gia usd hom nay 199 usd lap tuc giam gia sau bao cao ve viec lam my va dong thai cua fed

Tỷ giá USD hôm nay 19/9: USD lập tức giảm giá sau báo cáo về việc làm Mỹ và động thái của Fed

Tỷ giá USD lập tức giảm sau báo cáo về việc làm của Mỹ với 860.000 đơn xin trợ cấp thất nghiệp và quyết định giữ nguyên lãi suất.
du bao thoi tiet ngay va dem nay 199 mua rat to tren dien rong o bac bo canh bao mua dong loc set o tay nguyen nam bo

Dự báo thời tiết ngày và đêm nay (19/9): Mưa rất to trên diện rộng ở Bắc Bộ, cảnh báo mưa dông, lốc sét ở Tây Nguyên, Nam Bộ

Dự báo thời tiết trong ngày và đêm nay, do ảnh hưởng của hoàn lưu sau bão kết hợp không khí lạnh nên khu vực Bắc Trung Bộ có mưa ...
ty gia usd hom nay 199 usd lap tuc giam gia sau bao cao ve viec lam my va dong thai cua fed

Tỷ giá USD hôm nay 19/9: USD lập tức giảm giá sau báo cáo về việc làm Mỹ và động thái của Fed

Tỷ giá USD lập tức giảm sau báo cáo về việc làm của Mỹ với 860.000 đơn xin trợ cấp thất nghiệp và quyết định giữ nguyên lãi suất.
gia vang chieu nay 189 trong nuoc va the gioi cung nhich tang gioi dau tu ru nhau chot loi

Giá vàng chiều nay 18/9: Trong nước và thế giới cùng nhích tăng, giới đầu tư rủ nhau chốt lời

Trong cả hai phiên sáng chiều, giá vàng trong nước và thế giới cùng tăng nhẹ. Giá vàng thế giới tăng mạnh hơn trong nước.
xuat nhap khau ngay 15 189 thuy san sang cua vao saudi arabia rau qua nhon nhip den eu diem cong xuat sieu

Xuất nhập khẩu ngày 15-18/9: Thủy sản ‘sáng cửa’ vào Saudi Arabia, rau quả ‘nhộn nhịp’ đến EU, ‘điểm cộng’ xuất siêu

Nông, thủy sản Việt Nam sang EU, Saudi Arabia nhập trở lại thủy sản Việt… là những thông tin chính trong bản tin xuất nhập khẩu.
nguoi viet mua gi trong ngay sieu mua sam va giam gia online

Người Việt mua gì trong 'ngày siêu mua sắm' và giảm giá online?

Trong ngày giảm giá online 9/9 vừa qua, các sàn thương mại điện tử Shopee, Lazada,... đã ghi nhận lượng đơn hàng tăng vọt so với ngày thường.
Phiên bản di động