Tranh luận về bộ sách giáo khoa lớp 1: Xã hội hóa dưới 'bàn tay' quản lý Nhà nước?

TS. Hoàng Ngọc Vinh
Nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp – Bộ GD&ĐT
TGVN. Mấy ngày nay nổi lên câu chuyện số đầu sách giáo khoa và sách bổ trợ cho học sinh lớp 1 đã được một số trường giới thiệu cho học sinh và phụ huynh mua cho con em mình. Chuyện chẳng có gì đáng bàn nếu bộ sách này gồm những đầu sách theo yêu cầu tối thiểu phục vụ cho đổi mới chương trinh của ngành.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa
Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra
xa hoi hoa duoi ban tay quan ly nha nuoc
TS. Hoàng Ngọc Vinh. (Ảnh: NVCC)

Nhưng sự thật kèm theo bộ sách giáo khoa (SGK) được quy định thì có đến trên 20 đầu sách khác dưới cái tên như “sách bổ trợ” khiến cho rất nhiều phụ huynh hoang mang, không biết lựa chọn những đầu sách nào khi nhà trường "giới thiệu". Thực tế trên 800.000 đồng là số tiền rất lớn đối với nhiều gia đình, chưa kể các chi tiêu khác cho trẻ vào đầu năm học và dịch Covid-19 khiến nhiều gia đình lao đao. Do đó, xã hội bức xúc là điều đương nhiên.

Một số nhà quản lý giáo dục lo ngại về sự quá tải của học sinh khi thầy cô yêu cầu phải học nhiều từ các sách tham khảo và như vậy đi ngược lại chủ trương đổi mới chương trình và SGK mà toàn ngành mất rất nhiều công sức để xây dựng. Nguyên nhân hiện tượng này do đâu?

Nguyên nhân hàng đầu theo tôi là công tác xã hội hóa biên soạn SGK cho một chương trình thiếu sự kiểm soát của Nhà nước, cũng như những định hướng đối với toàn xã hội về yêu cầu, chất lượng SGK và những quy định mà các cơ quan quản lý giáo dục địa phương cho đến trường học phải tuân thủ. Trong bối cảnh phân cấp quản lý giáo dục, trách nhiệm của địa phương rất lớn trong việc lựa chọn SGK nên việc kiểm soát này chính quyền địa phương các quận, huyện phải nhận thức rất rõ.

Một số địa phương, cơ quan quản lý các trường tiểu học cấp huyện dường như rất “lơ mơ” về nghiệp vụ quản lý, có thể vô tình đã để cho doanh nghiệp xuất bản lợi dụng cài cắm vào trong các thông báo marketing cho họ. Đây là điều tuyệt đối không nên vì cơ quan hành chính giáo dục không được can thiệp vào hoạt động doanh nghiệp như vậy để đảm bảo tính khách quan của một cơ quan quản lý Nhà nước.

Việc quảng bá danh mục sách tham khảo hay sách bổ trợ do Hiệu trưởng và giáo viên giới thiệu cho học sinh và phụ huynh dưới bất kỳ hình thức nào cũng thể hiện sự "gợi ý" hoặc "ép buộc" cha mẹ học sinh phải mua mà họ không rõ nhu cầu thực ra sao.

xa hoi hoa duoi ban tay quan ly nha nuoc
Sách lớp 1 theo danh mục của nhà trường. (Nguồn: Dân trí)

Các nhà xuất bản thì tìm mọi cách để bán hết sản phẩm của mình nhưng cũng không mấy quan tâm đến nhu cầu, lợi ích của các nhóm học sinh khác nhau cũng như mục tiêu đổi mới chương trình và SGK, miễn là có lợi nhuận. Những học sinh khá giỏi có thể cần dùng thêm sách tham khảo khác, còn những học sinh bất lợi về sức khỏe hay khả năng nhận thức thì cũng cần các loại sách phù hợp. Nhưng về số đông hầu hết sách tham khảo hay sách bổ trợ cha mẹ học sinh thích thì mua và nhà trường cần nghiêm cấm việc quảng bá danh mục sách như hiện nay. Bộ GD&ĐT đã có văn bản chỉ đạo các địa phương thanh tra các cơ sở giáo dục có hiện tượng tiếp tay cho một số nhà xuát bản đưa sách không phải sách giáo khoa vào bán trong các trường tiểu học.

Đổi mới chương trình và SGK là một cố gắng rất lớn của Chính phủ, Bộ GD&ĐT cùng các địa phương để hiện thực hóa mục tiêu giáo dục phổ thông, một trong các yêu cầu là không được gây quá tải cho học sinh. Nếu hiện tượng trên không chấm dứt ngay lập tức thì nhà trường và phòng GD&ĐT đi ngược lại chính sách đổi mới của ngành.

Việt Nam có thể học tập kinh nghiệm ở một số quốc gia để đưa các tài liệu tham khảo hướng dẫn cha mẹ, giáo viên và cán bộ quản lý lên mạng Internet bởi hiệu quả mang lại đối với đổi mới chương trình và SGK sẽ rất lớn.

Xã hội hóa huy động nguồn lực biên soạn SGK là một chủ trương đúng nhưng cần nằm trong khuôn khổ của luật pháp và cần lấy học sinh làm trung tâm vì lợi ích lâu dài của trẻ. Điều này không thể không có bàn tay quản lý của Nhà nước.

TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa

TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa

TGVN. Chia sẻ với báo TG&VN trước lùm xùm về bộ sách giáo khoa lớp 1 mới, chuyên gia giáo dục, TS. Vũ Thu Hương ...

Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra

Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra

TGVN. Trước thông tin có nhiều "mập mờ" trong bộ sách giáo khoa lớp 1, ngay lập tức, Bộ Giáo dục & Đào tạo (GD&ĐT) ...

Học sinh và phụ huynh đón đợi gì trong năm học mới?

Học sinh và phụ huynh đón đợi gì trong năm học mới?

TGVN. Trong công văn gửi các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) yêu cầu chấn chỉnh thực ...

Đọc thêm

Mở ra diện mạo mới cho doanh nghiệp Mekong: Bước chuyển chiến lược tại TP.HCM

Mở ra diện mạo mới cho doanh nghiệp Mekong: Bước chuyển chiến lược tại TP.HCM

Ngày 28/3, CLB Doanh nghiệp Tam Nông tại TP.HCM đã tổ chức thành công Đại hội nhiệm kỳ I (2026 - 2030), đồng thời công bố tên gọi mới là ...
AI và bài toán nhân lực Việt Nam

AI và bài toán nhân lực Việt Nam

Trước sự phát triển mạnh mẽ của AI, Việt Nam cần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao để thích ứng và bứt phá.
Sao Mai Residence mở bán: Khởi động nhịp đầu tư mới tại 'đô thị sân bay' Lam Sơn - Sao Vàng

Sao Mai Residence mở bán: Khởi động nhịp đầu tư mới tại 'đô thị sân bay' Lam Sơn - Sao Vàng

Tập đoàn Sao Mai chính thức công bố Lễ mở bán Khu đô thị Sao Mai Lam Sơn - Sao Vàng (Sao Mai Residence), diễn ra vào lúc 8h ngày ...
Khủng hoảng năng lượng sẽ tác động đến kinh tế toàn cầu nặng nề hơn cả Covid-19?

Khủng hoảng năng lượng sẽ tác động đến kinh tế toàn cầu nặng nề hơn cả Covid-19?

Trong bài viết đăng trên tờ Asia Times, Adi Imsirovic, giảng viên về hệ thống năng lượng tại Đại học Oxford, cho rằng hiện nguồn dự trữ khẩn cấp đang ...
Bất chấp rủi ro chính sách, doanh nghiệp Trung Quốc vẫn muốn mở rộng đầu tư vào EU

Bất chấp rủi ro chính sách, doanh nghiệp Trung Quốc vẫn muốn mở rộng đầu tư vào EU

Gần 80% doanh nghiệp Trung Quốc có kế hoạch tăng đầu tư vào Liên minh châu Âu (EU) trong ba năm tới, dù vẫn lo ngại về các rủi ro ...
Người đẹp Chonburi đăng quang Miss Grand Thái Lan 2026

Người đẹp Chonburi đăng quang Miss Grand Thái Lan 2026

Đêm Chung kết Miss Grand Thái Lan 2026 diễn ra tối 28/3 tại Bangkok đã khép lại với chiến thắng thuộc về đại diện tỉnh Chonburi, Patthama Jitsawat.
Làng cốm Mễ Trì - Giữ gìn hương nếp trăm năm

Làng cốm Mễ Trì - Giữ gìn hương nếp trăm năm

Hơn một thế kỷ qua, làng Mễ Trì (phường Từ Liêm, Hà Nội) vẫn bền bỉ giữ nghề làm cốm truyền thống như một phần ký ức và là một nét bản sắc văn hóa ...
Thị trường thú cưng Anh dần lao dốc sau 'thập kỷ vàng' tăng trưởng

Thị trường thú cưng Anh dần lao dốc sau 'thập kỷ vàng' tăng trưởng

Ở Anh, thú cưng là bạn đồng hành, là một phần của gia đình, là nơi con người gửi gắm những tình cảm kín đáo mà họ không dễ trao đi với thế giới bên ...
Chuyện về những người phụ nữ 'Gieo xanh nơi đỉnh mây'

Chuyện về những người phụ nữ 'Gieo xanh nơi đỉnh mây'

Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam phối hợp với Đại học Hull, Đại học Loughborough và Viện Tài nguyên và Môi trường (ĐHQGHN) tổ chức triển lãm “Gieo xanh nơi đỉnh mây”.
Diện tích băng Bắc Cực năm 2026 xuống mức thấp lịch sử

Diện tích băng Bắc Cực năm 2026 xuống mức thấp lịch sử

Trong mùa Đông năm nay, băng biển tại Bắc Cực đã giảm xuống mức thấp nhất từ trước đến nay, ngang bằng với kỷ lục của năm 2025.
Hà Nội: Tạm dừng toàn bộ phương tiện qua cầu Long Biên sửa chữa đột xuất

Hà Nội: Tạm dừng toàn bộ phương tiện qua cầu Long Biên sửa chữa đột xuất

Cấm hoàn toàn các phương tiện lưu thông qua cầu Long Biên nhằm phục vụ thi công Dự án sửa chữa đột xuất đường bộ hành, đường xe máy, xe thô sơ.
Người trẻ trước áp lực phải tỏa sáng và quyền được bình thường

Người trẻ trước áp lực phải tỏa sáng và quyền được bình thường

Câu hỏi “Nếu cả đời không rực rỡ thì sao?” bất ngờ “viral” trở lại. Ngỡ là câu hỏi vu vơ, nhưng chứa đựng nỗi lo rất thật của người trẻ hôm nay.
Khoai tây và nguy cơ tăng đường huyết: Ăn sao cho đúng cách?

Khoai tây và nguy cơ tăng đường huyết: Ăn sao cho đúng cách?

Dù là thực phẩm giàu dinh dưỡng, khoai tây nếu tiêu thụ thường xuyên và không hợp lý có thể ảnh hưởng đáng kể đến lượng đường trong máu.
Bác sĩ có thể bị AI đánh lừa

Bác sĩ có thể bị AI đánh lừa

Nghiên cứu mới cho thấy ảnh X-quang do AI tạo ra ngày càng giống thật, khiến rất khó phân biệt, đặt ra rủi ro lớn cho y tế số.
Bộ Y tế công nhận E-CPR: Bước tiến mới trong cứu sống người ngừng tim

Bộ Y tế công nhận E-CPR: Bước tiến mới trong cứu sống người ngừng tim

Bộ Y tế chính thức công nhận kỹ thuật E-CPR tại Việt Nam, mở ra cơ hội sống cho bệnh nhân ngừng tim.
Năm thực phẩm giúp no lâu, giảm thèm ăn hiệu quả

Năm thực phẩm giúp no lâu, giảm thèm ăn hiệu quả

Chuyên gia dinh dưỡng gợi ý cho khoai lang chín vào ngăn mát tủ lạnh nhằm chuyển hóa thành tinh bột kháng, lý tưởng cho mục tiêu giảm cân.
Ngày thế giới phòng chống lao (24/3): Việt Nam phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân

Ngày thế giới phòng chống lao (24/3): Việt Nam phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân

Việt Nam đẩy mạnh phòng chống lao với khám sức khỏe định kỳ miễn phí hàng năm, nâng cao phát hiện sớm và chăm sóc bệnh nhân hiệu quả.
Vinmec Ocean Park 2 - Bệnh viện được đầu tư 'khủng' với máy móc hiện đại top đầu thế giới

Vinmec Ocean Park 2 - Bệnh viện được đầu tư 'khủng' với máy móc hiện đại top đầu thế giới

Nhờ sự đầu tư bài bản và chú trọng chất lượng, Vinmec Ocean Park 2 được xây dựng như một không gian y tế tinh tế, sở hữu hệ thống trang thiết bị chẩn đoán ...
Phiên bản di động