Tranh luận về bộ sách giáo khoa lớp 1: Xã hội hóa dưới 'bàn tay' quản lý Nhà nước?

TS. Hoàng Ngọc Vinh
Nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp – Bộ GD&ĐT
TGVN. Mấy ngày nay nổi lên câu chuyện số đầu sách giáo khoa và sách bổ trợ cho học sinh lớp 1 đã được một số trường giới thiệu cho học sinh và phụ huynh mua cho con em mình. Chuyện chẳng có gì đáng bàn nếu bộ sách này gồm những đầu sách theo yêu cầu tối thiểu phục vụ cho đổi mới chương trinh của ngành.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa
Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra
xa hoi hoa duoi ban tay quan ly nha nuoc
TS. Hoàng Ngọc Vinh. (Ảnh: NVCC)

Nhưng sự thật kèm theo bộ sách giáo khoa (SGK) được quy định thì có đến trên 20 đầu sách khác dưới cái tên như “sách bổ trợ” khiến cho rất nhiều phụ huynh hoang mang, không biết lựa chọn những đầu sách nào khi nhà trường "giới thiệu". Thực tế trên 800.000 đồng là số tiền rất lớn đối với nhiều gia đình, chưa kể các chi tiêu khác cho trẻ vào đầu năm học và dịch Covid-19 khiến nhiều gia đình lao đao. Do đó, xã hội bức xúc là điều đương nhiên.

Một số nhà quản lý giáo dục lo ngại về sự quá tải của học sinh khi thầy cô yêu cầu phải học nhiều từ các sách tham khảo và như vậy đi ngược lại chủ trương đổi mới chương trình và SGK mà toàn ngành mất rất nhiều công sức để xây dựng. Nguyên nhân hiện tượng này do đâu?

Nguyên nhân hàng đầu theo tôi là công tác xã hội hóa biên soạn SGK cho một chương trình thiếu sự kiểm soát của Nhà nước, cũng như những định hướng đối với toàn xã hội về yêu cầu, chất lượng SGK và những quy định mà các cơ quan quản lý giáo dục địa phương cho đến trường học phải tuân thủ. Trong bối cảnh phân cấp quản lý giáo dục, trách nhiệm của địa phương rất lớn trong việc lựa chọn SGK nên việc kiểm soát này chính quyền địa phương các quận, huyện phải nhận thức rất rõ.

Một số địa phương, cơ quan quản lý các trường tiểu học cấp huyện dường như rất “lơ mơ” về nghiệp vụ quản lý, có thể vô tình đã để cho doanh nghiệp xuất bản lợi dụng cài cắm vào trong các thông báo marketing cho họ. Đây là điều tuyệt đối không nên vì cơ quan hành chính giáo dục không được can thiệp vào hoạt động doanh nghiệp như vậy để đảm bảo tính khách quan của một cơ quan quản lý Nhà nước.

Việc quảng bá danh mục sách tham khảo hay sách bổ trợ do Hiệu trưởng và giáo viên giới thiệu cho học sinh và phụ huynh dưới bất kỳ hình thức nào cũng thể hiện sự "gợi ý" hoặc "ép buộc" cha mẹ học sinh phải mua mà họ không rõ nhu cầu thực ra sao.

xa hoi hoa duoi ban tay quan ly nha nuoc
Sách lớp 1 theo danh mục của nhà trường. (Nguồn: Dân trí)

Các nhà xuất bản thì tìm mọi cách để bán hết sản phẩm của mình nhưng cũng không mấy quan tâm đến nhu cầu, lợi ích của các nhóm học sinh khác nhau cũng như mục tiêu đổi mới chương trình và SGK, miễn là có lợi nhuận. Những học sinh khá giỏi có thể cần dùng thêm sách tham khảo khác, còn những học sinh bất lợi về sức khỏe hay khả năng nhận thức thì cũng cần các loại sách phù hợp. Nhưng về số đông hầu hết sách tham khảo hay sách bổ trợ cha mẹ học sinh thích thì mua và nhà trường cần nghiêm cấm việc quảng bá danh mục sách như hiện nay. Bộ GD&ĐT đã có văn bản chỉ đạo các địa phương thanh tra các cơ sở giáo dục có hiện tượng tiếp tay cho một số nhà xuát bản đưa sách không phải sách giáo khoa vào bán trong các trường tiểu học.

Đổi mới chương trình và SGK là một cố gắng rất lớn của Chính phủ, Bộ GD&ĐT cùng các địa phương để hiện thực hóa mục tiêu giáo dục phổ thông, một trong các yêu cầu là không được gây quá tải cho học sinh. Nếu hiện tượng trên không chấm dứt ngay lập tức thì nhà trường và phòng GD&ĐT đi ngược lại chính sách đổi mới của ngành.

Việt Nam có thể học tập kinh nghiệm ở một số quốc gia để đưa các tài liệu tham khảo hướng dẫn cha mẹ, giáo viên và cán bộ quản lý lên mạng Internet bởi hiệu quả mang lại đối với đổi mới chương trình và SGK sẽ rất lớn.

Xã hội hóa huy động nguồn lực biên soạn SGK là một chủ trương đúng nhưng cần nằm trong khuôn khổ của luật pháp và cần lấy học sinh làm trung tâm vì lợi ích lâu dài của trẻ. Điều này không thể không có bàn tay quản lý của Nhà nước.

TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa

TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa

TGVN. Chia sẻ với báo TG&VN trước lùm xùm về bộ sách giáo khoa lớp 1 mới, chuyên gia giáo dục, TS. Vũ Thu Hương ...

Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra

Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra

TGVN. Trước thông tin có nhiều "mập mờ" trong bộ sách giáo khoa lớp 1, ngay lập tức, Bộ Giáo dục & Đào tạo (GD&ĐT) ...

Học sinh và phụ huynh đón đợi gì trong năm học mới?

Học sinh và phụ huynh đón đợi gì trong năm học mới?

TGVN. Trong công văn gửi các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) yêu cầu chấn chỉnh thực ...

Đọc thêm

Bộ Ngoại giao hướng dẫn đăng ký định danh điện tử và khai thác cơ sở dữ liệu cho các tổ chức phi chính phủ

Bộ Ngoại giao hướng dẫn đăng ký định danh điện tử và khai thác cơ sở dữ liệu cho các tổ chức phi chính phủ

Cục Ngoại vụ và Ngoại giao văn hóa tổ chức Hội nghị hướng dẫn đăng ký định danh điện tử và khai thác cơ sở dữ liệu cho các tổ ...
Tổng thống Macron hé lộ kênh đối thoại với Nga được khôi phục ở cấp độ kỹ thuật, cảnh báo EU 'có nguy cơ bị gạt ra bên lề'

Tổng thống Macron hé lộ kênh đối thoại với Nga được khôi phục ở cấp độ kỹ thuật, cảnh báo EU 'có nguy cơ bị gạt ra bên lề'

Ngày 10/2, truyền thông châu Âu đồng loạt đưa tin, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết các kênh đối thoại với Nga đã được khôi phục ở cấp độ ...
Việt Nam hỗ trợ Mozambique khắc phục hậu quả mưa lũ

Việt Nam hỗ trợ Mozambique khắc phục hậu quả mưa lũ

Đại sứ quán Việt Nam tại Mozambique phối hợp tổ chức trao tặng 6 tấn lương thực (bột farinha) cho người dân bị ảnh hưởng bởi mưa lũ.
Phản ứng chậm trước thiên tai, Bộ trưởng Nội vụ Bồ Đào Nha từ chức

Phản ứng chậm trước thiên tai, Bộ trưởng Nội vụ Bồ Đào Nha từ chức

Bộ trưởng Nội vụ Bồ Đào Nha đã từ chức vì phản ứng chậm chạp của chính quyền khi cơn bão Kristin tàn phá nước này cách đây hai tuần.
Dự báo thời tiết ngày mai (12/2): Bắc Bộ sáng trời rét, mưa nhỏ, mưa phùn; miền Đông Nam Bộ có nơi trên 32 độ C

Dự báo thời tiết ngày mai (12/2): Bắc Bộ sáng trời rét, mưa nhỏ, mưa phùn; miền Đông Nam Bộ có nơi trên 32 độ C

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực ngày mai (12/2) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Anh cam kết vai trò thiết yếu trong một sứ mệnh Bắc Cực của NATO

Anh cam kết vai trò thiết yếu trong một sứ mệnh Bắc Cực của NATO

Lực lượng vũ trang Anh sẽ đóng vai trò thiết yếu trong sứ mệnh Arctic Sentry của NATO.
Phụ nữ ngâm chân trong nước ấm buổi tối hỗ trợ điều hòa thân nhiệt và ngủ sâu hơn

Phụ nữ ngâm chân trong nước ấm buổi tối hỗ trợ điều hòa thân nhiệt và ngủ sâu hơn

Trong những ngày giáp Tết tất bật, 15 phút ngâm chân nước ấm trước khi ngủ có thể giúp thư giãn, ngủ sâu và phục hồi thể trạng.
Kết nối dữ liệu quốc gia về bảo hiểm: Bước đột phá trong cải cách hành chính

Kết nối dữ liệu quốc gia về bảo hiểm: Bước đột phá trong cải cách hành chính

Bộ Tài chính ban hành Quyết định 241/QĐ-BTC hướng dẫn kết nối, khai thác dữ liệu quốc gia về bảo hiểm nhằm thay thế sổ bảo hiểm xã hội.
Đi bộ đường dài  tại Pháp là hoạt động thể chất, thể thao được yêu thích nhất tại Pháp

Đi bộ đường dài tại Pháp là hoạt động thể chất, thể thao được yêu thích nhất tại Pháp

Đi bộ đường dài đang trở thành một xu hướng xã hội nổi bật tại Pháp, số người tham gia tăng mạnh trong những năm gần đây, đặc biệt là giới trẻ.
TP. Hà Nội điều chỉnh thời gian giờ cao điểm hai tuyến đường sắt đô thị

TP. Hà Nội điều chỉnh thời gian giờ cao điểm hai tuyến đường sắt đô thị

Đối với ngày cuối tuần, ngày lễ, tần suất chạy tàu cả ngày trên cả hai tuyến đường sắt đô thị số 2A và số 3.1 (đoạn trên cao) là 10 phút/chuyến.
Đà Nẵng sẵn sàng cho công tác bầu cử, không để tâm lý vui Xuân làm sao nhãng nhiệm vụ chính trị

Đà Nẵng sẵn sàng cho công tác bầu cử, không để tâm lý vui Xuân làm sao nhãng nhiệm vụ chính trị

Xã biên giới A Vương (TP. Đà Nẵng) nỗ lực chuẩn bị bầu cử, quyết tâm không để tâm lý 'vui Xuân' làm sao nhãng nhiệm vụ chính trị quan trọng.
Khai mạc đường hoa Home Hanoi Xuan 2026 – 'Phúc Mã Phi Xuân' tại phía Tây Hà Nội

Khai mạc đường hoa Home Hanoi Xuan 2026 – 'Phúc Mã Phi Xuân' tại phía Tây Hà Nội

Đường hoa Home Hanoi Xuan 2026 với chủ đề “Phúc Mã Phi Xuân” đã khai mạc tại Khu đô thị Mailand Hanoi City, mở ra một không gian văn hóa mùa xuân giàu bản sắc.
Không khí lạnh yếu hơn trong tháng 2 nhưng vẫn gây các đợt rét đậm, rét hại

Không khí lạnh yếu hơn trong tháng 2 nhưng vẫn gây các đợt rét đậm, rét hại

Từ ngày 10/2, khối không khí lạnh suy yếu, miền Bắc trời sẽ ấm dần lên và rét đậm, rét hại diện rộng chấm dứt.
Takeda nỗ lực thúc đẩy bình đẳng y tế tại châu Á - Thái Bình Dương và Việt Nam

Takeda nỗ lực thúc đẩy bình đẳng y tế tại châu Á - Thái Bình Dương và Việt Nam

Với sứ mệnh vì “Sức khỏe tốt hơn, Tương lai tươi sáng hơn”, Takeda đang đẩy mạnh nhiều sáng kiến nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận y tế bình đẳng, hướng đến phục vụ ...
Takeda hỗ trợ nâng cao sức khỏe cộng đồng trước tác động từ biến đổi khí hậu toàn cầu

Takeda hỗ trợ nâng cao sức khỏe cộng đồng trước tác động từ biến đổi khí hậu toàn cầu

Y tế là một trong những chủ đề thảo luận trọng điểm tại Hội nghị lần thứ 30 các bên tham gia Công ước khung Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (COP30).
Duy trì thói quen vận động là quá trình giảm mỡ tự nhiên và ổn định

Duy trì thói quen vận động là quá trình giảm mỡ tự nhiên và ổn định

Chạy bộ không phải là giải pháp duy nhất để đốt mỡ, đi bộ nhanh, đạp xe hay bơi lội là những bài tập giúp giảm cân, giảm mỡ nhanh.
Tập đoàn Danone mở rộng thu hồi sữa công thức tại châu Âu do lo ngại nhiễm độc tố

Tập đoàn Danone mở rộng thu hồi sữa công thức tại châu Âu do lo ngại nhiễm độc tố

Trong bối cảnh Anh đang điều tra 36 trường hợp trẻ em có triệu chứng nghi ngộ độc, Danone mở rộng thu hồi nhiều lô sữa công thức do lo ngại nhiễm độc tố.
Bổ sung 5 loại thực phẩm giàu dưỡng chất thiết yếu cho tóc

Bổ sung 5 loại thực phẩm giàu dưỡng chất thiết yếu cho tóc

Đậu đen ngâm giấm, cải bó xôi xào, cháo kỷ tử long nhãn hay viên óc chó mè rang hỗ trợ giảm rụng, giúp tóc trở nên chắc khỏe hơn.
Phiên bản di động