Tranh luận về bộ sách giáo khoa lớp 1: Xã hội hóa dưới 'bàn tay' quản lý Nhà nước?

TS. Hoàng Ngọc Vinh
Nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp – Bộ GD&ĐT
TGVN. Mấy ngày nay nổi lên câu chuyện số đầu sách giáo khoa và sách bổ trợ cho học sinh lớp 1 đã được một số trường giới thiệu cho học sinh và phụ huynh mua cho con em mình. Chuyện chẳng có gì đáng bàn nếu bộ sách này gồm những đầu sách theo yêu cầu tối thiểu phục vụ cho đổi mới chương trinh của ngành.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa
Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra
xa hoi hoa duoi ban tay quan ly nha nuoc
TS. Hoàng Ngọc Vinh. (Ảnh: NVCC)

Nhưng sự thật kèm theo bộ sách giáo khoa (SGK) được quy định thì có đến trên 20 đầu sách khác dưới cái tên như “sách bổ trợ” khiến cho rất nhiều phụ huynh hoang mang, không biết lựa chọn những đầu sách nào khi nhà trường "giới thiệu". Thực tế trên 800.000 đồng là số tiền rất lớn đối với nhiều gia đình, chưa kể các chi tiêu khác cho trẻ vào đầu năm học và dịch Covid-19 khiến nhiều gia đình lao đao. Do đó, xã hội bức xúc là điều đương nhiên.

Một số nhà quản lý giáo dục lo ngại về sự quá tải của học sinh khi thầy cô yêu cầu phải học nhiều từ các sách tham khảo và như vậy đi ngược lại chủ trương đổi mới chương trình và SGK mà toàn ngành mất rất nhiều công sức để xây dựng. Nguyên nhân hiện tượng này do đâu?

Nguyên nhân hàng đầu theo tôi là công tác xã hội hóa biên soạn SGK cho một chương trình thiếu sự kiểm soát của Nhà nước, cũng như những định hướng đối với toàn xã hội về yêu cầu, chất lượng SGK và những quy định mà các cơ quan quản lý giáo dục địa phương cho đến trường học phải tuân thủ. Trong bối cảnh phân cấp quản lý giáo dục, trách nhiệm của địa phương rất lớn trong việc lựa chọn SGK nên việc kiểm soát này chính quyền địa phương các quận, huyện phải nhận thức rất rõ.

Một số địa phương, cơ quan quản lý các trường tiểu học cấp huyện dường như rất “lơ mơ” về nghiệp vụ quản lý, có thể vô tình đã để cho doanh nghiệp xuất bản lợi dụng cài cắm vào trong các thông báo marketing cho họ. Đây là điều tuyệt đối không nên vì cơ quan hành chính giáo dục không được can thiệp vào hoạt động doanh nghiệp như vậy để đảm bảo tính khách quan của một cơ quan quản lý Nhà nước.

Việc quảng bá danh mục sách tham khảo hay sách bổ trợ do Hiệu trưởng và giáo viên giới thiệu cho học sinh và phụ huynh dưới bất kỳ hình thức nào cũng thể hiện sự "gợi ý" hoặc "ép buộc" cha mẹ học sinh phải mua mà họ không rõ nhu cầu thực ra sao.

xa hoi hoa duoi ban tay quan ly nha nuoc
Sách lớp 1 theo danh mục của nhà trường. (Nguồn: Dân trí)

Các nhà xuất bản thì tìm mọi cách để bán hết sản phẩm của mình nhưng cũng không mấy quan tâm đến nhu cầu, lợi ích của các nhóm học sinh khác nhau cũng như mục tiêu đổi mới chương trình và SGK, miễn là có lợi nhuận. Những học sinh khá giỏi có thể cần dùng thêm sách tham khảo khác, còn những học sinh bất lợi về sức khỏe hay khả năng nhận thức thì cũng cần các loại sách phù hợp. Nhưng về số đông hầu hết sách tham khảo hay sách bổ trợ cha mẹ học sinh thích thì mua và nhà trường cần nghiêm cấm việc quảng bá danh mục sách như hiện nay. Bộ GD&ĐT đã có văn bản chỉ đạo các địa phương thanh tra các cơ sở giáo dục có hiện tượng tiếp tay cho một số nhà xuát bản đưa sách không phải sách giáo khoa vào bán trong các trường tiểu học.

Đổi mới chương trình và SGK là một cố gắng rất lớn của Chính phủ, Bộ GD&ĐT cùng các địa phương để hiện thực hóa mục tiêu giáo dục phổ thông, một trong các yêu cầu là không được gây quá tải cho học sinh. Nếu hiện tượng trên không chấm dứt ngay lập tức thì nhà trường và phòng GD&ĐT đi ngược lại chính sách đổi mới của ngành.

Việt Nam có thể học tập kinh nghiệm ở một số quốc gia để đưa các tài liệu tham khảo hướng dẫn cha mẹ, giáo viên và cán bộ quản lý lên mạng Internet bởi hiệu quả mang lại đối với đổi mới chương trình và SGK sẽ rất lớn.

Xã hội hóa huy động nguồn lực biên soạn SGK là một chủ trương đúng nhưng cần nằm trong khuôn khổ của luật pháp và cần lấy học sinh làm trung tâm vì lợi ích lâu dài của trẻ. Điều này không thể không có bàn tay quản lý của Nhà nước.

TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa

TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa

TGVN. Chia sẻ với báo TG&VN trước lùm xùm về bộ sách giáo khoa lớp 1 mới, chuyên gia giáo dục, TS. Vũ Thu Hương ...

Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra

Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra

TGVN. Trước thông tin có nhiều "mập mờ" trong bộ sách giáo khoa lớp 1, ngay lập tức, Bộ Giáo dục & Đào tạo (GD&ĐT) ...

Học sinh và phụ huynh đón đợi gì trong năm học mới?

Học sinh và phụ huynh đón đợi gì trong năm học mới?

TGVN. Trong công văn gửi các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) yêu cầu chấn chỉnh thực ...

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 20/6/2026 'chao đảo' giảm sốc, điều gì đang xảy ra? Cú xoay trục của tân Chủ tịch Fed có thể đẩy thị trường về ngưỡng 4.000 USD

Giá vàng hôm nay 20/6/2026 'chao đảo' giảm sốc, điều gì đang xảy ra? Cú xoay trục của tân Chủ tịch Fed có thể đẩy thị trường về ngưỡng 4.000 USD

Giá vàng hôm nay 20/6/2026 'chao đảo' giảm sốc, điều gì đang xảy ra? Động thái mới của tân Chủ tịch Fed có thể đẩy giá vàng trở lại 4.000 ...
Sôi động ngày hội của người làm báo toàn quốc tại Hải Phòng

Sôi động ngày hội của người làm báo toàn quốc tại Hải Phòng

Hội Báo toàn quốc 2026 mở ra không gian hội tụ của người làm báo, giới thiệu diện mạo đổi mới, sáng tạo và trách nhiệm xã hội của báo ...
Cụ thể hóa quan hệ hợp tác giữa thành phố Quảng Châu và Thành phố Hồ Chí Minh

Cụ thể hóa quan hệ hợp tác giữa thành phố Quảng Châu và Thành phố Hồ Chí Minh

Ngày 18/6, Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Quảng Châu đã có cuộc làm việc với Phó Thị trưởng Chính quyền nhân dân thành phố Quảng Châu Lại Chí Hồng.
Sở GD&ĐT TP. Hồ Chí Minh sẽ công bố điểm chuẩn lớp 10 ngày nào?

Sở GD&ĐT TP. Hồ Chí Minh sẽ công bố điểm chuẩn lớp 10 ngày nào?

Sở GD&ĐT TP. Hồ Chí Minh dự kiến sẽ công bố điểm chuẩn lớp 10 sau ngày 23/6.
Đã có điểm thi lớp 10 Hà Nội, thí sinh tra cứu điểm tại đây

Đã có điểm thi lớp 10 Hà Nội, thí sinh tra cứu điểm tại đây

Sở GD&ĐT Hà Nội công bố điểm thi lớp 10 vào 20h ngày 19/6, dưới đây là hướng dẫn chi tiết cách tra cứu qua các kênh chính thức.
Bộ GD&ĐT công bố đáp án chính thức môn Ngữ văn thi tốt nghiệp THPT 2026

Bộ GD&ĐT công bố đáp án chính thức môn Ngữ văn thi tốt nghiệp THPT 2026

Chiều 19/6, Bộ GD&ĐT công bố đáp án chính thức thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn năm 2026. Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật để thí sinh ...
Miền Bắc, miền Trung đón đợt nắng nóng gay gắt mới, Hà Nội sẽ chạm ngưỡng 40 độ C

Miền Bắc, miền Trung đón đợt nắng nóng gay gắt mới, Hà Nội sẽ chạm ngưỡng 40 độ C

Đồng bằng Bắc Bộ và Trung Bộ được dự báo sắp bước vào đợt nắng nóng gay gắt, riêng Hà Nội có khả năng vượt 40 độ do hiệu ứng đảo nhiệt đô thị.
‘La Bàn’ và nỗ lực định hướng nghề nghiệp cho người trẻ

‘La Bàn’ và nỗ lực định hướng nghề nghiệp cho người trẻ

Dự án ‘La Bàn’ ra đời với mong muốn trở thành người bạn đồng hành, giúp người trẻ định hướng tương lai và đưa ra những lựa chọn phù hợp.
Những tiết học 'không lời' đặc biệt

Những tiết học 'không lời' đặc biệt

Giữa Thủ đô Hà Nội, có một lớp học nhỏ dành cho trẻ khiếm thính đã trở thành nơi gặp gỡ của những người trẻ đến từ hai nền văn hóa khác nhau.
Hơn một thế kỷ song hành cùng dân tộc

Hơn một thế kỷ song hành cùng dân tộc

Báo chí cách mạng Việt Nam đã và đang đồng hành cùng dân tộc, góp phần nuôi dưỡng lòng yêu nước và khát vọng phát triển qua hơn một thế kỷ.
Lan toả tinh thần báo chí Việt Nam: Trung thành, sáng tạo, trách nhiệm trong kỷ nguyên mới

Lan toả tinh thần báo chí Việt Nam: Trung thành, sáng tạo, trách nhiệm trong kỷ nguyên mới

Trung thành, sáng tạo, trách nhiệm là phẩm chất của nhà báo hiện nay mà Hội Nhà báo Việt Nam đang đặt ra để cùng thực hiện.
Vì sao khủng hoảng nhân khẩu học của Nhật Bản không thể giải quyết chỉ bằng khía cạnh tài chính?

Vì sao khủng hoảng nhân khẩu học của Nhật Bản không thể giải quyết chỉ bằng khía cạnh tài chính?

Bất chấp việc thực hiện các chính sách hỗ trợ gia đình và lao động nhập cư, Nhật Bản vẫn tiếp tục đối mặt với tình trạng dân số giảm.
Thái Lan tìm gương mặt vàng cho chức Tổng Giám đốc WHO, đặt cược vào thế mạnh y tế công cộng

Thái Lan tìm gương mặt vàng cho chức Tổng Giám đốc WHO, đặt cược vào thế mạnh y tế công cộng

Thái Lan mở tuyển chọn ứng viên cho ghế Tổng Giám đốc WHO, kỳ vọng phát huy thế mạnh y tế công cộng để nâng vị thế quốc tế.
CHDC Congo chìm trong khủng hoảng kép: Dịch Ebola lan rộng giữa làn đạn xung đột, LHQ phát đi cảnh báo nóng

CHDC Congo chìm trong khủng hoảng kép: Dịch Ebola lan rộng giữa làn đạn xung đột, LHQ phát đi cảnh báo nóng

Bạo lực tại miền Đông CHDC Congo đang làm gián đoạn nỗ lực chống Ebola, đẩy cuộc khủng hoảng nhân đạo tại khu vực thêm trầm trọng.
Món ăn sáng lý tưởng để hạ cholesterol, bảo vệ tim mạch

Món ăn sáng lý tưởng để hạ cholesterol, bảo vệ tim mạch

Yến mạch ngâm qua đêm cùng chuối, hạt chia, sữa chua Hy Lạp được chuyên gia gợi ý giúp duy trì mức LDL ở ngưỡng khỏe mạnh.
Bí quyết chọn gối chuẩn để tránh xa bệnh tật

Bí quyết chọn gối chuẩn để tránh xa bệnh tật

Chọn sai gối không chỉ gây đau cổ, mất ngủ mà còn có thể âm thầm làm tổn thương mạch máu, gây hại làn da, hô hấp.
7 thói quen vàng giúp người Nhật liên tục dẫn đầu về tuổi thọ

7 thói quen vàng giúp người Nhật liên tục dẫn đầu về tuổi thọ

Ăn no 8 phần, ưu tiên cá biển sâu, thực phẩm lên men, sống điều độ giúp người Nhật dù ít vận động vẫn có tuổi thọ cao và tỷ lệ mắc ung thư thấp.
Chỉ 2 phút thiền, não bộ đã bắt đầu thay đổi

Chỉ 2 phút thiền, não bộ đã bắt đầu thay đổi

Nghiên cứu trên hơn 100 người cho thấy sóng não bắt đầu thay đổi chỉ sau vài phút thiền quan sát hơi thở, phản ánh trạng thái thư giãn và tập trung hơn.
Phiên bản di động