Tranh luận về bộ sách giáo khoa lớp 1: Xã hội hóa dưới 'bàn tay' quản lý Nhà nước?

TS. Hoàng Ngọc Vinh
Nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp – Bộ GD&ĐT
TGVN. Mấy ngày nay nổi lên câu chuyện số đầu sách giáo khoa và sách bổ trợ cho học sinh lớp 1 đã được một số trường giới thiệu cho học sinh và phụ huynh mua cho con em mình. Chuyện chẳng có gì đáng bàn nếu bộ sách này gồm những đầu sách theo yêu cầu tối thiểu phục vụ cho đổi mới chương trinh của ngành.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa
Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra
xa hoi hoa duoi ban tay quan ly nha nuoc
TS. Hoàng Ngọc Vinh. (Ảnh: NVCC)

Nhưng sự thật kèm theo bộ sách giáo khoa (SGK) được quy định thì có đến trên 20 đầu sách khác dưới cái tên như “sách bổ trợ” khiến cho rất nhiều phụ huynh hoang mang, không biết lựa chọn những đầu sách nào khi nhà trường "giới thiệu". Thực tế trên 800.000 đồng là số tiền rất lớn đối với nhiều gia đình, chưa kể các chi tiêu khác cho trẻ vào đầu năm học và dịch Covid-19 khiến nhiều gia đình lao đao. Do đó, xã hội bức xúc là điều đương nhiên.

Một số nhà quản lý giáo dục lo ngại về sự quá tải của học sinh khi thầy cô yêu cầu phải học nhiều từ các sách tham khảo và như vậy đi ngược lại chủ trương đổi mới chương trình và SGK mà toàn ngành mất rất nhiều công sức để xây dựng. Nguyên nhân hiện tượng này do đâu?

Nguyên nhân hàng đầu theo tôi là công tác xã hội hóa biên soạn SGK cho một chương trình thiếu sự kiểm soát của Nhà nước, cũng như những định hướng đối với toàn xã hội về yêu cầu, chất lượng SGK và những quy định mà các cơ quan quản lý giáo dục địa phương cho đến trường học phải tuân thủ. Trong bối cảnh phân cấp quản lý giáo dục, trách nhiệm của địa phương rất lớn trong việc lựa chọn SGK nên việc kiểm soát này chính quyền địa phương các quận, huyện phải nhận thức rất rõ.

Một số địa phương, cơ quan quản lý các trường tiểu học cấp huyện dường như rất “lơ mơ” về nghiệp vụ quản lý, có thể vô tình đã để cho doanh nghiệp xuất bản lợi dụng cài cắm vào trong các thông báo marketing cho họ. Đây là điều tuyệt đối không nên vì cơ quan hành chính giáo dục không được can thiệp vào hoạt động doanh nghiệp như vậy để đảm bảo tính khách quan của một cơ quan quản lý Nhà nước.

Việc quảng bá danh mục sách tham khảo hay sách bổ trợ do Hiệu trưởng và giáo viên giới thiệu cho học sinh và phụ huynh dưới bất kỳ hình thức nào cũng thể hiện sự "gợi ý" hoặc "ép buộc" cha mẹ học sinh phải mua mà họ không rõ nhu cầu thực ra sao.

xa hoi hoa duoi ban tay quan ly nha nuoc
Sách lớp 1 theo danh mục của nhà trường. (Nguồn: Dân trí)

Các nhà xuất bản thì tìm mọi cách để bán hết sản phẩm của mình nhưng cũng không mấy quan tâm đến nhu cầu, lợi ích của các nhóm học sinh khác nhau cũng như mục tiêu đổi mới chương trình và SGK, miễn là có lợi nhuận. Những học sinh khá giỏi có thể cần dùng thêm sách tham khảo khác, còn những học sinh bất lợi về sức khỏe hay khả năng nhận thức thì cũng cần các loại sách phù hợp. Nhưng về số đông hầu hết sách tham khảo hay sách bổ trợ cha mẹ học sinh thích thì mua và nhà trường cần nghiêm cấm việc quảng bá danh mục sách như hiện nay. Bộ GD&ĐT đã có văn bản chỉ đạo các địa phương thanh tra các cơ sở giáo dục có hiện tượng tiếp tay cho một số nhà xuát bản đưa sách không phải sách giáo khoa vào bán trong các trường tiểu học.

Đổi mới chương trình và SGK là một cố gắng rất lớn của Chính phủ, Bộ GD&ĐT cùng các địa phương để hiện thực hóa mục tiêu giáo dục phổ thông, một trong các yêu cầu là không được gây quá tải cho học sinh. Nếu hiện tượng trên không chấm dứt ngay lập tức thì nhà trường và phòng GD&ĐT đi ngược lại chính sách đổi mới của ngành.

Việt Nam có thể học tập kinh nghiệm ở một số quốc gia để đưa các tài liệu tham khảo hướng dẫn cha mẹ, giáo viên và cán bộ quản lý lên mạng Internet bởi hiệu quả mang lại đối với đổi mới chương trình và SGK sẽ rất lớn.

Xã hội hóa huy động nguồn lực biên soạn SGK là một chủ trương đúng nhưng cần nằm trong khuôn khổ của luật pháp và cần lấy học sinh làm trung tâm vì lợi ích lâu dài của trẻ. Điều này không thể không có bàn tay quản lý của Nhà nước.

TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa

TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa

TGVN. Chia sẻ với báo TG&VN trước lùm xùm về bộ sách giáo khoa lớp 1 mới, chuyên gia giáo dục, TS. Vũ Thu Hương ...

Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra

Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra

TGVN. Trước thông tin có nhiều "mập mờ" trong bộ sách giáo khoa lớp 1, ngay lập tức, Bộ Giáo dục & Đào tạo (GD&ĐT) ...

Học sinh và phụ huynh đón đợi gì trong năm học mới?

Học sinh và phụ huynh đón đợi gì trong năm học mới?

TGVN. Trong công văn gửi các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) yêu cầu chấn chỉnh thực ...

Đọc thêm

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn gặp gỡ kiều bào tại Trung Quốc

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn gặp gỡ kiều bào tại Trung Quốc

Chiều 11/10 (theo giờ địa phương), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã gặp gỡ cán bộ, nhân viên Đại sứ quán và cộng đồng người Việt Nam tại ...
Nâng tầm hợp tác giữa hai cơ quan lập pháp Việt Nam - Trung Quốc

Nâng tầm hợp tác giữa hai cơ quan lập pháp Việt Nam - Trung Quốc

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và lãnh đạo Nhân đại Trung Quốc trao đổi về xây dựng pháp luật, phát huy dân chủ cơ sở.
Malaysia rót mạnh ngân sách cho du lịch, chuẩn bị đón làn sóng khách mới

Malaysia rót mạnh ngân sách cho du lịch, chuẩn bị đón làn sóng khách mới

Malaysia tăng 32,6% ngân sách du lịch năm 2027, đồng thời nâng cấp giao thông Johor và thúc đẩy đặc khu kinh tế Johor - Singapore để thu hút du ...
Dự báo thời tiết hôm nay và ngày mai (12/10): Bắc Bộ ngày nắng; Trung Bộ và Nam Bộ cục bộ mưa to

Dự báo thời tiết hôm nay và ngày mai (12/10): Bắc Bộ ngày nắng; Trung Bộ và Nam Bộ cục bộ mưa to

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (12/10) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Thổ Nhĩ Kỳ dựng ‘hàng rào số’ bảo vệ trẻ em trên mạng

Thổ Nhĩ Kỳ dựng ‘hàng rào số’ bảo vệ trẻ em trên mạng

Thổ Nhĩ Kỳ siết quy định mạng xã hội, yêu cầu các nền tảng ngăn người dưới 15 tuổi truy cập từ ngày 1/11 nhằm tăng cường bảo vệ trẻ ...
Đổi mới hoạt động hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia 2026

Đổi mới hoạt động hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia 2026

Ngày Chuyển đổi số quốc gia được tổ chức vào ngày 10/10 hằng năm theo Quyết định số 505/QĐ-TTg ngày 22/4/2022 của Thủ tướng Chính phủ.
Thổ Nhĩ Kỳ dựng ‘hàng rào số’ bảo vệ trẻ em trên mạng

Thổ Nhĩ Kỳ dựng ‘hàng rào số’ bảo vệ trẻ em trên mạng

Thổ Nhĩ Kỳ siết quy định mạng xã hội, yêu cầu các nền tảng ngăn người dưới 15 tuổi truy cập từ ngày 1/11 nhằm tăng cường bảo vệ trẻ em trên mạng.
‘Chính Nữ 2026’ - Vinh danh những người phụ nữ truyền cảm hứng, vươn lên làm chủ cuộc đời mình

‘Chính Nữ 2026’ - Vinh danh những người phụ nữ truyền cảm hứng, vươn lên làm chủ cuộc đời mình

20 nhân vật truyền cảm hứng qua những câu chuyện, góc nhìn và hành trình làm chủ cuộc đời của mình đã được tôn vinh.
Cà Mau quy tập 3 hài cốt liệt sĩ tại nghĩa trang tạm Cầu Chữ Y

Cà Mau quy tập 3 hài cốt liệt sĩ tại nghĩa trang tạm Cầu Chữ Y

Lực lượng chức năng tỉnh Cà Mau quy tập 3 hài cốt liệt sĩ tại nghĩa trang tạm Cầu Chữ Y, đồng thời lấy mẫu ADN phục vụ xác định danh tính.
Chuối xanh, vỏ chuối và lá chuối: Công dụng đến đâu, cần lưu ý gì?

Chuối xanh, vỏ chuối và lá chuối: Công dụng đến đâu, cần lưu ý gì?

Lá, vỏ và quả chuối được sử dụng trong một số bài thuốc dân gian, song chuyên gia khuyến cáo người dân không nên tùy tiện dùng các bộ phận này để điều trị bệnh.
Cửa hàng tiện lợi Hàn Quốc bất ngờ rẽ hướng, nhu cầu khách hàng được đặt làm ưu tiên hàng đầu

Cửa hàng tiện lợi Hàn Quốc bất ngờ rẽ hướng, nhu cầu khách hàng được đặt làm ưu tiên hàng đầu

Cửa hàng tiện lợi tại Hàn Quốc đang chuyển từ mở rộng mạng lưới đại trà sang phát triển mô hình chuyên biệt theo đặc điểm khu vực và nhóm khách hàng.
Chữ thập đỏ Việt Nam hưởng ứng Ngày quốc tế Giảm nhẹ rủi ro thiên tai

Chữ thập đỏ Việt Nam hưởng ứng Ngày quốc tế Giảm nhẹ rủi ro thiên tai

Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam phối hợp với Hội Chữ thập đỏ tỉnh Nghệ An tổ chức Chương trình hưởng ứng Ngày quốc tế Giảm nhẹ rủi ro thiên tai năm 2026.
Thử nghiệm mới: Xạ phẫu định vị giúp bệnh nhân ung thư phổi tăng gần gấp đôi thời gian sống

Thử nghiệm mới: Xạ phẫu định vị giúp bệnh nhân ung thư phổi tăng gần gấp đôi thời gian sống

Phương pháp xạ phẫu định vị được đánh giá là một lựa chọn đầy triển vọng trong điều trị cho bệnh nhân ung thư phổi tế bào nhỏ có di căn lên não.
Ăn mực nhất định phải lưu ý 4 điều này

Ăn mực nhất định phải lưu ý 4 điều này

Mực là món hải sản quen thuộc được nhiều gia đình yêu thích, chứa nhiều chất dinh dưỡng, protein. Tuy nhiên không phải ai cũng nên ăn loại thực phẩm này.
Ăn sáng như thế nào để giảm cân mà vẫn tỉnh táo

Ăn sáng như thế nào để giảm cân mà vẫn tỉnh táo

Chuyên gia khuyến cáo nguyên tắc "4 đủ" giúp ăn sáng nhằm duy trì sự tỉnh táo và kiểm soát vóc dáng hiệu quả.
Lưu ý quan trọng và liều lượng an toàn khi bổ sung kẽm cùng vitamin C

Lưu ý quan trọng và liều lượng an toàn khi bổ sung kẽm cùng vitamin C

Kẽm và vitamin C hỗ trợ tăng miễn dịch, lành vết thương nhưng chưa có bằng chứng cho thấy kết hợp chúng cùng nhau mang lại hiệu quả vượt trội.
Ăn bao nhiêu quả trứng một tuần là đủ?

Ăn bao nhiêu quả trứng một tuần là đủ?

Trứng thường được xem là thực phẩm lành mạnh nhưng nhiều người vẫn băn khoăn ăn bao nhiêu trứng mỗi tuần là phù hợp.
Tổng thống Trump mở lời sẵn sàng hỗ trợ Nga trước ca nghi mắc dịch hạch phổi ở Siberia

Tổng thống Trump mở lời sẵn sàng hỗ trợ Nga trước ca nghi mắc dịch hạch phổi ở Siberia

Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ sẵn sàng hỗ trợ Nga khi giới chức nước này điều tra một ca tử vong nghi mắc dịch hạch phổi tại Siberia.
Phiên bản di động