Tranh luận về bộ sách giáo khoa lớp 1: Xã hội hóa dưới 'bàn tay' quản lý Nhà nước?

TS. Hoàng Ngọc Vinh
Nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp – Bộ GD&ĐT
TGVN. Mấy ngày nay nổi lên câu chuyện số đầu sách giáo khoa và sách bổ trợ cho học sinh lớp 1 đã được một số trường giới thiệu cho học sinh và phụ huynh mua cho con em mình. Chuyện chẳng có gì đáng bàn nếu bộ sách này gồm những đầu sách theo yêu cầu tối thiểu phục vụ cho đổi mới chương trinh của ngành.
TIN LIÊN QUAN
TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa
Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra
xa hoi hoa duoi ban tay quan ly nha nuoc
TS. Hoàng Ngọc Vinh. (Ảnh: NVCC)

Nhưng sự thật kèm theo bộ sách giáo khoa (SGK) được quy định thì có đến trên 20 đầu sách khác dưới cái tên như “sách bổ trợ” khiến cho rất nhiều phụ huynh hoang mang, không biết lựa chọn những đầu sách nào khi nhà trường "giới thiệu". Thực tế trên 800.000 đồng là số tiền rất lớn đối với nhiều gia đình, chưa kể các chi tiêu khác cho trẻ vào đầu năm học và dịch Covid-19 khiến nhiều gia đình lao đao. Do đó, xã hội bức xúc là điều đương nhiên.

Một số nhà quản lý giáo dục lo ngại về sự quá tải của học sinh khi thầy cô yêu cầu phải học nhiều từ các sách tham khảo và như vậy đi ngược lại chủ trương đổi mới chương trình và SGK mà toàn ngành mất rất nhiều công sức để xây dựng. Nguyên nhân hiện tượng này do đâu?

Nguyên nhân hàng đầu theo tôi là công tác xã hội hóa biên soạn SGK cho một chương trình thiếu sự kiểm soát của Nhà nước, cũng như những định hướng đối với toàn xã hội về yêu cầu, chất lượng SGK và những quy định mà các cơ quan quản lý giáo dục địa phương cho đến trường học phải tuân thủ. Trong bối cảnh phân cấp quản lý giáo dục, trách nhiệm của địa phương rất lớn trong việc lựa chọn SGK nên việc kiểm soát này chính quyền địa phương các quận, huyện phải nhận thức rất rõ.

Một số địa phương, cơ quan quản lý các trường tiểu học cấp huyện dường như rất “lơ mơ” về nghiệp vụ quản lý, có thể vô tình đã để cho doanh nghiệp xuất bản lợi dụng cài cắm vào trong các thông báo marketing cho họ. Đây là điều tuyệt đối không nên vì cơ quan hành chính giáo dục không được can thiệp vào hoạt động doanh nghiệp như vậy để đảm bảo tính khách quan của một cơ quan quản lý Nhà nước.

Việc quảng bá danh mục sách tham khảo hay sách bổ trợ do Hiệu trưởng và giáo viên giới thiệu cho học sinh và phụ huynh dưới bất kỳ hình thức nào cũng thể hiện sự "gợi ý" hoặc "ép buộc" cha mẹ học sinh phải mua mà họ không rõ nhu cầu thực ra sao.

xa hoi hoa duoi ban tay quan ly nha nuoc
Sách lớp 1 theo danh mục của nhà trường. (Nguồn: Dân trí)

Các nhà xuất bản thì tìm mọi cách để bán hết sản phẩm của mình nhưng cũng không mấy quan tâm đến nhu cầu, lợi ích của các nhóm học sinh khác nhau cũng như mục tiêu đổi mới chương trình và SGK, miễn là có lợi nhuận. Những học sinh khá giỏi có thể cần dùng thêm sách tham khảo khác, còn những học sinh bất lợi về sức khỏe hay khả năng nhận thức thì cũng cần các loại sách phù hợp. Nhưng về số đông hầu hết sách tham khảo hay sách bổ trợ cha mẹ học sinh thích thì mua và nhà trường cần nghiêm cấm việc quảng bá danh mục sách như hiện nay. Bộ GD&ĐT đã có văn bản chỉ đạo các địa phương thanh tra các cơ sở giáo dục có hiện tượng tiếp tay cho một số nhà xuát bản đưa sách không phải sách giáo khoa vào bán trong các trường tiểu học.

Đổi mới chương trình và SGK là một cố gắng rất lớn của Chính phủ, Bộ GD&ĐT cùng các địa phương để hiện thực hóa mục tiêu giáo dục phổ thông, một trong các yêu cầu là không được gây quá tải cho học sinh. Nếu hiện tượng trên không chấm dứt ngay lập tức thì nhà trường và phòng GD&ĐT đi ngược lại chính sách đổi mới của ngành.

Việt Nam có thể học tập kinh nghiệm ở một số quốc gia để đưa các tài liệu tham khảo hướng dẫn cha mẹ, giáo viên và cán bộ quản lý lên mạng Internet bởi hiệu quả mang lại đối với đổi mới chương trình và SGK sẽ rất lớn.

Xã hội hóa huy động nguồn lực biên soạn SGK là một chủ trương đúng nhưng cần nằm trong khuôn khổ của luật pháp và cần lấy học sinh làm trung tâm vì lợi ích lâu dài của trẻ. Điều này không thể không có bàn tay quản lý của Nhà nước.

TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa

TS. Vũ Thu Hương: Nghi ngờ tiêu cực gây tổn thương cho những người làm sách giáo khoa

TGVN. Chia sẻ với báo TG&VN trước lùm xùm về bộ sách giáo khoa lớp 1 mới, chuyên gia giáo dục, TS. Vũ Thu Hương ...

Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra

Trước dư luận về bộ sách giáo khoa lớp 1 có nhiều 'mập mờ', Bộ GD&ĐT yêu cầu thanh tra

TGVN. Trước thông tin có nhiều "mập mờ" trong bộ sách giáo khoa lớp 1, ngay lập tức, Bộ Giáo dục & Đào tạo (GD&ĐT) ...

Học sinh và phụ huynh đón đợi gì trong năm học mới?

Học sinh và phụ huynh đón đợi gì trong năm học mới?

TGVN. Trong công văn gửi các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) yêu cầu chấn chỉnh thực ...

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Tin bóng đá 24h hôm nay: Tottenham bán 5 cầu thủ để có Gareth Bale, Bruno Fernandes lập kỷ lục mới

Tin bóng đá 24h hôm nay: Tottenham bán 5 cầu thủ để có Gareth Bale, Bruno Fernandes lập kỷ lục mới

Những thông tin bóng đá 24h qua được cập nhật liên tục trên Báo Thế giới & Việt Nam.
Tổng Lãnh sự quán Việt Nam ở Fukuoka: Tìm thấy thi thể một thực tập sinh Việt Nam mất tích sau siêu bão Haishen

Tổng Lãnh sự quán Việt Nam ở Fukuoka: Tìm thấy thi thể một thực tập sinh Việt Nam mất tích sau siêu bão Haishen

Các lực lượng cứu hộ Nhật Bản vừa tìm thấy thi thể của anh Nguyễn Hữu Toán, một trong hai thực tập sinh Việt Nam mất tích sau siêu bão ...
ASEAN 2020: New Zealand đánh giá cao năng lực lãnh đạo của nước Chủ tịch Việt Nam

ASEAN 2020: New Zealand đánh giá cao năng lực lãnh đạo của nước Chủ tịch Việt Nam

New Zealand đánh giá rất cao năng lực lãnh đạo của Việt Nam trên cương vị Chủ tịch ASEAN 2020.
Mấu chốt để xoa dịu tranh chấp kinh tế Trung Quốc-Australia

Mấu chốt để xoa dịu tranh chấp kinh tế Trung Quốc-Australia

Cộng đồng quốc tế kêu gọi Trung Quốc và Australia tiếp tục hợp tác kinh tế và thương mại song phương, dù mối quan hệ này đang xấu đi.
Cao Sao Vàng gây thương nhớ trong video của các bạn Nga

Cao Sao Vàng gây thương nhớ trong video của các bạn Nga

Một kênh youtube tại Nga đã đăng tải video dàn dựng và đầu tư công phu, với sự xuất hiện của hộp cao Sao Vàng Việt Nam
Tin tức bão mới nhất: Ảnh hưởng bão số 5, Hà Nội mưa to; cảnh báo mưa dông, gió giật mạnh và sóng lớn trên biển

Tin tức bão mới nhất: Ảnh hưởng bão số 5, Hà Nội mưa to; cảnh báo mưa dông, gió giật mạnh và sóng lớn trên biển

Hiện nay (18/9), do ảnh hưởng của bão số 5, ở khu vực Trung Trung Bộ đã có mưa rất to với lượng mưa phổ biến 200-300mm.
Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Frankfurt: Mười năm 'Villa Hà Nội' giữa trời Âu

Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Frankfurt: Mười năm 'Villa Hà Nội' giữa trời Âu

Trụ sở mới của Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Frankfurt hoàn thành đúng dịp kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long Hà Nội và tôi đặt tên ngôi nhà ...
PGS. TS. Nguyễn Hoàng Ánh: Phụ huynh Việt mới là lực cản lớn nhất của giáo dục!

PGS. TS. Nguyễn Hoàng Ánh: Phụ huynh Việt mới là lực cản lớn nhất của giáo dục!

Từ dư luận về bộ sách giáo khoa mới lớp 1, PGS. TS. Nguyễn Hoàng Ánh cho rằng, lực cản lớn nhất của giáo dục chính ở phía phụ huynh.
Thủ môn Đặng Văn Lâm tiếp tục chinh phục động viên Thái Lan

Thủ môn Đặng Văn Lâm tiếp tục chinh phục động viên Thái Lan

Đặng Văn Lâm được cổ động viên Thái Lan ủng hộ tối đa, đồng thời đánh giá anh chính là thủ thành sở hữu pha cứu thua tốt nhất tuần ...
Covid-19: Thái Lan ghi nhận ca tử vong đầu tiên sau hơn 100 ngày, châu Âu 'tham chiến' trận thứ 2

Covid-19: Thái Lan ghi nhận ca tử vong đầu tiên sau hơn 100 ngày, châu Âu 'tham chiến' trận thứ 2

Đến nay, Thái Lan ghi nhận 3.497 ca nhiễm Covid-19, trong đó có 59 ca tử vong.
Tin tức bão mới nhất: Ảnh hưởng bão số 5, Hà Nội mưa to; cảnh báo mưa dông, gió giật mạnh và sóng lớn trên biển

Tin tức bão mới nhất: Ảnh hưởng bão số 5, Hà Nội mưa to; cảnh báo mưa dông, gió giật mạnh và sóng lớn trên biển

Hiện nay (18/9), do ảnh hưởng của bão số 5, ở khu vực Trung Trung Bộ đã có mưa rất to với lượng mưa phổ biến 200-300mm.
Dự báo thời tiết: Tin cuối cùng về cơn bão số 5; mưa rất to ở Bắc bộ và Bắc Trung bộ

Dự báo thời tiết: Tin cuối cùng về cơn bão số 5; mưa rất to ở Bắc bộ và Bắc Trung bộ

Sáng nay (18/9), bão số 5 đã đi vào đất liền các tỉnh Quảng Bình-Thừa Thiên Huế và suy yếu thành áp thấp nhiệt đới.
Dự báo thời tiết: Tin áp thấp nhiệt đới trên đất liền (Suy yếu từ cơn bão số 5), miền Trung mưa rất to và có gió giật mạnh

Dự báo thời tiết: Tin áp thấp nhiệt đới trên đất liền (Suy yếu từ cơn bão số 5), miền Trung mưa rất to và có gió giật mạnh

Lúc 10 giờ ngày 18/9, bão số 5 đã đi vào đất liền các tỉnh Quảng Bình-Thừa Thiên Huế và suy yếu thành áp thấp nhiệt đới.
Dự báo thời tiết: Tin bão khẩn cấp cơn bão số 5, cảnh báo mưa rất to, gió giật mạnh và lốc xoáy

Dự báo thời tiết: Tin bão khẩn cấp cơn bão số 5, cảnh báo mưa rất to, gió giật mạnh và lốc xoáy

Vị trí tâm bão của cơn bão số 5 ở ngay trên vùng ven biển từ Quảng Bình đến Đà Nẵng, sức gió mạnh nhất gần tâm bão mạnh cấp 9, giật cấp 11.
Bí quyết hạnh phúc của cặp vợ chồng cao tuổi nhất thế giới

Bí quyết hạnh phúc của cặp vợ chồng cao tuổi nhất thế giới

Hai cụ Waldramina Maclovia Quinteros Reyes và Julio Cesar Mora Tapia được tổ chức Kỷ lục Thế giới công nhận là cặp đôi cao tuổi nhất thế giới.
Mỹ: UFO bí ẩn xuất hiện tại Texas

Mỹ: UFO bí ẩn xuất hiện tại Texas

Những hình ảnh liên quan đến một UFO xuất hiện trên bầu trời ngay gần nhà vừa được một người dân ở Texas chia sẻ.
Cô bé 16 tuổi viết 40 từ trong 1 phút bằng cả hai tay

Cô bé 16 tuổi viết 40 từ trong 1 phút bằng cả hai tay

Cô bé 16 tuổi ở Ấn Độ đang hy vọng được ghi danh vào Sách Kỷ lục Guinness Thế giới khi viết 40 từ trong 1 phút bằng cả 2 tay cùng một lúc.
Cá mập voi - loài cá lớn nhất đại dương?

Cá mập voi - loài cá lớn nhất đại dương?

Một cuộc khảo sát kéo dài hàng thập kỷ về các loài động vật sống trong lòng đại dương cho thấy cá mập voi là loài cá lớn nhất thế giới.
Phiên bản di động