TS. Trần Thành Nam: Cần tăng sức đề kháng trước Fake News

Có thể nói, sự phát triển thần tốc của internet và công nghệ thông tin đã làm thay đổi cách con người giao tiếp và tương tác với nhau, ảnh hưởng lớn đến sự tiếp nhận của công chúng về một vấn đề được lan truyền trên truyền thông.
TIN LIÊN QUAN
tin gia anh huong the nao den cong chung Nỗi sợ hãi mang tên "Thử thách Momo" và trò đùa ác ý trên mạng xã hội
tin gia anh huong the nao den cong chung "Báo chí sai sự thật cũng chính là... liều độc dược"

Tin giả gây… hỏa mù

Nhìn theo khía cạnh tích cực, sự phát triển công nghệ và truyền thông đại chúng sẽ giúp tăng cường phổ biến thông tin, kiến thức cho cộng đồng, thực hiện phản biện xã hội, góp tiếng nói dư luận để tác động thay đổi chính sách.

Tuy nhiên, mặt tiêu cực chính là tạo ra rất nhiều thông tin không chính xác gây… hỏa mù. Từ đó, dẫn đến những niềm tin sai lệch hoặc thành kiến của cộng đồng về một vấn đề, một nhân vật hay thậm chí cả một ngành nghề. Có thể nói, tin giả, tin không chính xác xuất hiện ngày càng nhiều và lây lan như bệnh truyền nhiễm dưới sự hỗ trợ của internet và mạng xã hội.

Trong khi đó, trên phim ảnh thường xây dựng người bị bệnh tâm thần trên màn ảnh là những sát nhân máu lạnh mất nhận thức, thất nghiệp, vô gia cư, bị cô lập khỏi cộng đồng… Dường như tất cả những thông điệp này trên phim ảnh góp phần hình thành nên định kiến và niềm tin tiêu cực trong cộng đồng.

tin gia anh huong the nao den cong chung
PGS. TS. Trần Thành Nam (Ảnh: NVCC)

Đó là, những người tổn thương sức khỏe tâm thần sẽ rất nguy hiểm dù trên thực tế họ vẫn có khả năng hòa nhập và tham gia lao động tạo ra của cải vật chất. Điều đáng nói, nếu cộng đồng tin họ gắn liền với tội phạm, bạo lực, gánh nặng xã hội, thường sẽ tập trung vào việc quản chế và kiểm soát thay vì hướng tới hỗ trợ đáp ứng nhu cầu chăm chữa.

Tương tự, đối với hình ảnh nghề giáo viên, có đến 90% các thông tin nóng trên truyền thông được cộng đồng tiếp cận là các biểu hiện hành vi vi phạm chuẩn mực đạo đức và văn hóa ứng xử. Mặc dù trên thực tế số lượng các biểu hiện vi phạm trên con số hơn 2 triệu giáo viên chẳng đáng là bao nhưng cộng đồng sẽ có xu hướng phản ứng tiêu cực. Đó là lên án, thất vọng, nghi ngờ, chỉ trích thay vì đặt mình vào vị trí của họ, thấu cảm, tìm giải pháp giảm áp lực, hỗ trợ cho những giáo viên đang có tổn thương sức khỏe tinh thần.

Người sử dụng đang dễ bị mắc lừa?

Có một vấn đề là chúng ta lại dễ tin vào tin giả và lan truyền nó, phải chăng chúng ta hiện nay ngày càng trở nên dễ bị mắc lừa? Tin giả cũng có tính kích thích của nó. Người ta cho rằng, sự thật chỉ có một và lặp đi lặp lại còn tin giả, tin không chính xác thì “muôn hình vạn trạng”. Chính sự muôn hình trạng này tạo ra tính mới lạ cho tin giả, tin không chính xác. Có nghiên cứu đã chỉ ra, tin giả có xu hướng được chia sẻ lại nhiều hơn tin thật khoảng 70% cũng chính bởi tính kích thích này.

Đối với một số người khi xem việc bịa ra một câu chuyện giống như một cách giải trí, một cách tự mua vui cho bản thân, thoát khỏi chuỗi hoạt động thường nhật buồn tẻ lặp đi lặp lại. Sau khi chia sẻ câu chuyện, cảm giác người khác tin và quan tâm câu chuyện của họ, bình luận, like, chia sẻ câu chuyện đi xa làm cho họ cảm thấy có quyền lực, cảm thấy có khả năng dẫn dắt ảnh hưởng người khác. Đó là động cơ để họ tiếp tục “sáng tác” những câu chuyện mới.

Một số tin có thể bắt nguồn từ một sự kiện có thật, nhưng sau đó được “thêm mắm dặm muối” qua lăng kính của từng cá nhân khi câu chuyện được lan truyền kiểu như “tam sao thất bản”. Để rồi, bản cuối đến với công chúng có thể hoàn toàn khác với sự thật.

Xu hướng “thêm mắm dặm muối” cũng phản ánh một tâm lý bình thường của người kể chuyện muốn thể hiện dấu ấn cá nhân, muốn mình được tham gia, không bị lạc hậu khỏi dòng thông tin thời sự nóng của xã hội.

tin gia anh huong the nao den cong chung
Tin giả đang ngày càng lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội. (Nguồn: internet)

"Đề kháng" trước tin giả ra sao?

Rất khó có thể không tin vào tin giả khi chúng ta hiện càng ngày càng trở nên bận rộn. Chúng ta thường chỉ dùng một đơn vị thời gian rất nhỏ để tiếp nhận và xử lý thông tin, không có thời gian để đặt ra các câu hỏi nghi ngờ hoặc mất thời gian để tìm lại các nguồn xem có chính xác không.

Có nhiều người lựa chọn cách chỉ tin vào những thông tin được đưa bởi những cơ quan truyền thông lớn uy tín. 

Công ty Cision đứng đầu thế giới về phần mềm quan hệ công chúng đã hợp tác với Đại học Canterbury Christ Church (Anh) tiến hành khảo sát đối với 1.857 nhà báo ở 6 quốc gia (Mỹ, Canada, Anh, Pháp, Đức, Phần Lan) về tác động của truyền thông xã hội đối với nghề báo. Kết quả khảo sát công bố cuối tháng 5/2018 đã chứng tỏ mạng xã hội là con dao hai lưỡi.

Kết quả khảo sát nêu các số liệu như sau: 96% số nhà báo sử dụng mạng xã hội để làm việc; 46% xác định không thể bỏ qua mạng xã hội trong quá trình hành nghề; 51% sử dụng số liệu thống kê từ mạng xã hội làm tiêu chí đánh giá. Các mạng xã hội được sử dụng phổ biến là Facebook (85%), Twitter (62%), LinkedIn (51%); các mạng nghe nhìn được sử dụng chủ yếu là YouTube, Instagram và Pinterest.

Một bộ phận có thể không hoàn toàn tin nhưng vẫn chia sẻ câu chuyện vì cho rằng chắc chắn có một phần sự thật trong đó.

Trong khi đó, với tốc độ lan truyền như bệnh truyền nhiễm, tin giả xuất hiện trước chúng ta lặp lại nhiều lần, lại được chia sẻ bởi những người thân, người có uy tín, người được chúng ta tôn trọng, dẫn đến việc chúng ta bị động khi tin vào tin giả.

Vậy chúng ta phải làm gì trong bối cảnh thông tin thật giả lẫn lộn hiện nay? Có lẽ, mỗi cá nhân cần ý thức được bối cảnh thông tin trên truyền thông đại chúng luôn có nguy cơ không chính xác, cá nhân phải có kỹ năng tư duy phản biện, đặt câu hỏi nghi ngờ khoa học khi tiếp cận với một thông tin mới, sốc hay kích thích với bản thân.

Cơ quan quản lý có thể phát triển và giới thiệu với công chúng các công cụ kiểm tra chéo thông tin để kiểm chứng nguồn, các thuật toán tự động để phát hiện và loại bỏ những phát ngôn gây thù địch hoặc thông tin gây nhầm lẫn.

Cụ thể hóa hơn một số điều trong luật an ninh mạng ví dụ như tạo dựng, chia sẻ những thông tin giả, tin chưa được kiểm chứng xâm phạm đến quyền lợi danh dự tổ chức cá nhân phải được xử lý như tội vu khống.

                                                                                         PGS. TS. Trần Thành Nam

                                                                                         (Đại học Quốc gia Hà Nội)

tin gia anh huong the nao den cong chung Giới trẻ Trung Quốc chi bộn tiền để nhận lời khen ảo trên mạng

Quá chán nản với những lời bình luận tiêu cực trên mạng xã hội, giới trẻ Trung Quốc đang đổ xô đi tìm những nhóm ...

tin gia anh huong the nao den cong chung Vận đen “bủa vây” Facebook

Dường như vận đen của “ông lớn” làng công nghệ Facebook vẫn chưa dừng lại sau sự cố sập mạng toàn cầu ngày 13/3, khi ...

tin gia anh huong the nao den cong chung Facebook sẽ chưa liên thông các dịch vụ nhắn tin trong năm nay

Giám đốc điều hành Facebook Mark Zuckerberg cho biết mạng xã hội này sẽ chưa vội tiền hành liên thông các dịch vụ nhắn tin ...

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Vấn đề Triều Tiên: Chủ tịch Trung Quốc gửi thông điệp mạnh mẽ, Washington nói về 'sự thông minh' của Bình Nhưỡng

Vấn đề Triều Tiên: Chủ tịch Trung Quốc gửi thông điệp mạnh mẽ, Washington nói về 'sự thông minh' của Bình Nhưỡng

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã tái cam kết củng cố quan hệ với Triều Tiên từ 'thế hệ này sang thế hệ khác'.
Triều Tiên chỉ trích phát biểu của quan chức Hàn Quốc về quan hệ liên Triều

Triều Tiên chỉ trích phát biểu của quan chức Hàn Quốc về quan hệ liên Triều

KCNA nhấn mạnh rằng quan hệ liên Triều là vấn đề dân tộc cần phải được giải quyết bởi hai miền Triều Tiên.
Ghi hat-trick vào lưới Leipzig, Marcus Rashford lập kỷ lục ở Champions League

Ghi hat-trick vào lưới Leipzig, Marcus Rashford lập kỷ lục ở Champions League

Marcus Rashford trở thành cầu thủ lập hat-trick nhanh nhất sau khi vào sân từ ghế dự bị ở Champions League với 3 bàn thắng trong vòng 27 phút.
Ngoại trưởng Mỹ M. Pompeo thăm Việt Nam

Ngoại trưởng Mỹ M. Pompeo thăm Việt Nam

Ngoại trưởng Mỹ M. Pompeo thăm chính thức Việt Nam từ ngày 29-30/10/2020 nhằm kỷ niệm 25 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Mỹ.
Lũ lụt miền Trung: Xin đừng nghi ngờ lòng tốt...

Lũ lụt miền Trung: Xin đừng nghi ngờ lòng tốt...

Khi lũ lụt miền Trung xảy ra, những gì mà ngôi sao như Thủy Tiên đang đóng góp cho xã hội, chúng ta cần nâng niu, trân trọng và hãy ...
Bí ẩn mỏ vàng lớn nhất thế giới của Nga tại Siberia

Bí ẩn mỏ vàng lớn nhất thế giới của Nga tại Siberia

Nhà sản xuất vàng Polyus PJSC vừa công bố về một ước tính mới đối với mỏ vàng Sukhoi Log khổng lồ và chưa được khai thác của mình ở ...
Cập nhật Covid-19 ngày 29/10: Kỷ lục hơn nửa triệu ca mới toàn cầu, số ca ở Mỹ cao khủng khiếp 6 ngày trước bầu cử, Ấn Độ vượt 8 triệu ca

Cập nhật Covid-19 ngày 29/10: Kỷ lục hơn nửa triệu ca mới toàn cầu, số ca ở Mỹ cao khủng khiếp 6 ngày trước bầu cử, Ấn Độ vượt 8 triệu ca

Toàn cầu hiện có 44.749.782 ca nhiễm Covid-19, trong đó có 1.179.079 trường hợp tử vong và 32.725.332 bệnh nhân bình phục.
Đông Nam Á, đi và đến, cơ hội và thách thức (kỳ 1)

Đông Nam Á, đi và đến, cơ hội và thách thức (kỳ 1)

Hai quốc gia Đông Nam Á là Việt Nam và Indonesia là điểm đến trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên của Thủ tướng Suga Yoshihide...
Mỹ tìm kiếm phương thức hợp tác mới với Indonesia trong vấn đề Biển Đông

Mỹ tìm kiếm phương thức hợp tác mới với Indonesia trong vấn đề Biển Đông

Ngày 29/10, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cho biết Washington sẽ tìm kiếm một phương thức mới để hợp tác với Indonesia ở Biển Đông.
Lễ tân Ngoại giao có phải là một phạm trù lịch sử?

Lễ tân Ngoại giao có phải là một phạm trù lịch sử?

Lễ tân Ngoại giao là là sự tổng kết những thói quen và tập quán tiếp xúc trong nhiều thế kỷ bang giao giữa các quốc gia và là một ...
Du học châu Âu: Một lựa chọn, 48 quốc gia công nhận chất lượng, giá trị văn bằng

Du học châu Âu: Một lựa chọn, 48 quốc gia công nhận chất lượng, giá trị văn bằng

Du học tại châu Âu là một lựa chọn tốt, với sự thống nhất tối đa từ hệ thống giáo dục, quy trình chuyển đổi và công nhận văn bằng, tin chỉ...
Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ 'báo cáo' về 'sự cố' sách giáo khoa Tiếng Việt 1

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ 'báo cáo' về 'sự cố' sách giáo khoa Tiếng Việt 1

Bộ trưởng Giáo dục - Đào tạo Phùng Xuân Nhạ cho rằng để xảy ra sự cố sách Tiếng Việt 1 năm nay có trách nhiệm của Bộ...
Giáo dục thiện nguyện

Giáo dục thiện nguyện

Giáo dục giá trị nhân ái là một sứ mệnh của nhà trường. Có những nhà trường đã chọn cho mình 'khẩu hiệu': Ngôi trường của lòng nhân ái.
Tài liệu chỉnh sửa sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 1 bộ Cánh Diều sẽ được phát miễn phí

Tài liệu chỉnh sửa sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 1 bộ Cánh Diều sẽ được phát miễn phí 2

Tài liệu chỉnh sửa sách giáo khoa (SGK) Tiếng Việt lớp 1 bộ Cánh Diều sẽ được phát hoàn toàn miễn phí cho các đơn vị sử dụng.
Dự báo thời tiết 3 ngày tới (29-31/10): Trung Bộ mưa rất to; Vịnh Bắc Bộ và Bắc Biển Đông biển động mạnh; Bắc Bộ giảm nhiệt, trời lạnh

Dự báo thời tiết 3 ngày tới (29-31/10): Trung Bộ mưa rất to; Vịnh Bắc Bộ và Bắc Biển Đông biển động mạnh; Bắc Bộ giảm nhiệt, trời lạnh

Dự báo thời tiết, Bắc Bộ đêm mưa vài nơi, ngày nắng, trời lạnh; Bắc Trung Bộ mưa rất to; cảnh báo lũ quét, sạt lở đất và ngập úng cục bộ.
Dự báo thời tiết: Tin cuối cùng về cơn bão số 9, mưa lớn từ Thanh Hóa đến Quảng Bình và Bắc Tây Nguyên

Dự báo thời tiết: Tin cuối cùng về cơn bão số 9, mưa lớn từ Thanh Hóa đến Quảng Bình và Bắc Tây Nguyên

Sau khi đi vào đất liền các tỉnh/thành từ Đà Nẵng đến Phú Yên bão số 9 đã suy yếu thành áp thấp nhiệt đới.
Ấm tình người mùa bão lũ ở miền Trung

Ấm tình người mùa bão lũ ở miền Trung

Giữa những ngày mưa, bão lũ lịch sử, thiên tai chồng chất ở các tỉnh miền Trung, một lần nữa, tinh thần đoàn kết, nhân ái của dân tộc lại tỏa sáng.
Covid-19 ở Việt Nam sáng 29/10: Ngày thứ 57 không ca mắc trong cộng đồng; Hơn 14.000 người cách ly chống dịch

Covid-19 ở Việt Nam sáng 29/10: Ngày thứ 57 không ca mắc trong cộng đồng; Hơn 14.000 người cách ly chống dịch

Bản tin sáng 29/10 của Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống dịch Covid-19 cho biết, không ghi nhận ca mắc mới.
Phiên bản di động