Từ R-7 đến Yars: Tại sao tên lửa hạt nhân ngày càng 'khôn ngoan' hơn?

Hoàng Trung Hiếu
TGVN. 60 năm trước, vào tháng 1/1960, tổ hợp tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) R-7 đã được trang bị cho quân đội Liên Xô. R-7 là tổ hợp tên lửa đạn đạo xuyên lục địa đầu tiên trên thế giới trải qua cuộc thử nghiệm (năm 1957) và tên lửa ICBM thứ hai được đưa vào biên chế. 
Theo dõi Baoquocte.vn trên
TIN LIÊN QUAN
tu r 7 den yars tai sao ten lua hat nhan tro nen nhe hon Lầu Năm Góc thừa nhận Mỹ tụt hậu về vũ khí siêu thanh
tu r 7 den yars tai sao ten lua hat nhan tro nen nhe hon Tìm hiểu độ 'khủng' của thẻ nhớ SD 'trâu' nhất thế giới
tu r 7 den yars tai sao ten lua hat nhan tro nen nhe hon
Tổ hợp tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) R-7. (Nguồn: Sputnik)

Trong những năm sau đó, các loại tên lửa ICBM trở nên "khôn ngoan" hơn nhiều, trở nên nhẹ hơn, thậm chí còn nguy hiểm hơn. Dưới đây là bài viết về quá trình phát triển vũ khí chiến lược của Liên Xô và Nga.

Tên lửa đầu tiên được trang bị cho Lực lượng tên lửa chiến lược

Vào những năm 1950, Phòng thiết kế của Sergei Korolyov đã được giao nhiệm vụ phát triển tổ hợp tên lửa tầm xa mang đầu đạn hạt nhân. Để thử nghiệm các loại vũ khí mới, tại Kazakhstan đã xây dựng sân tập Baikonur - sân bay vũ trụ tương lai. Vào tháng 8/1957, tên lửa R-7 (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương - NATO định danh là SS-60) đã được thử nghiệm thành công. Tháng 10 cùng năm, R-7 đã đưa lên quỹ đạo vệ tinh nhân tạo đầu tiên trên thế giới. Tháng 1/1960, sư đoàn đầu tiên của Lực lượng Tên lửa Chiến lược được thành lập và được trang bị tên lửa R-7.

Tên lửa hai tầng dùng nhiên liệu tương đối an toàn và không độc hại - oxy lỏng được trộn với dầu hỏa. Tên lửa nặng 260 tấn có thể mang một đầu đạn hạt nhân nặng 3 tấn với đương lượng nổ 1,5 megaton. Tuy nhiên, R-7 có kích thước quá lớn, do đó, nó không thể được ngụy trang tốt tại vị trí xuất phát, và phải mất một thời gian dài để chuẩn bị phóng. Chính bởi vậy, Liên Xô đã từ chối sử dụng R-7 như phương tiện vận chuyển vũ khí hạt nhân. Nhưng, như được biết, sau đó nhiều loại tên lửa đạn đạo đưa các tàu vũ trụ hoặc vệ tinh nhân tạo lên quỹ đạo quanh Trái đất đã được phát triển trên cơ sở R-7.

Tên lửa cần phải nhẹ hơn

Quân đội có nhu cầu về một loại tên lửa mạnh hơn nhưng nhỏ gọn hơn. Phòng thiết kế của Sergei Korolyov đã phát triển tên lửa đạn đạo liên lục địa R-9A (NATO định danh là SS-8).

R-9A nặng 80 tấn cũng dùng nhiên liệu oxy lỏng được trộn với dầu hỏa, nhưng có động cơ mạnh hơn. Tên lửa có thể mang đầu đạn có sức công phá 1,6 hoặc 5 megaton, tầm bay xa từ 12.000 đến 16.000 km.

R-9A là tên lửa đạn đạo liên lục địa đầu tiên của Liên Xô được phóng từ các silo cố định trong lòng đất. Khi ở trong hầm phóng, tên lửa ở mức độ sẵn sàng chiến đấu cao, tuy nhiên, còn phải nạp nhiên liệu lỏng vào tên lửa, nên mất một thời gian khá dài để chuẩn bị cho việc phóng. Ngay sau khi có khả năng, vào giữa những năm 1970, R-9A cũng bị Liên Xô loại bỏ, và các loại tên lửa ICBM mới đã thay thế nó.

Tên lửa UR-100 nhỏ gọn của Viện sĩ Chelomei

Để đạt được sự cân bằng hạt nhân với Mỹ, Liên Xô cần phải phát triển hệ thống tên lửa chiến lược có thể được sản xuất hàng loạt. Và Phòng thiết kế dưới sự lãnh đạo của Vladimir Chelomei đã phát triển tên lửa UR-100 (NATO định danh là SS-11).

Tên lửa có trọng lượng 50 tấn được trang bị cho quân đội vào năm 1967. UR-100 được đặt trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu, có thể được giữ trong hầm phóng silo trong thời gian tới 10 năm, vì nó đã được nạp nhiên liệu tại nhà máy. Nhiên liệu và chất oxy hóa cũng khác - heptyl (CH3) 2NNH2 và nitơ tetrooxide N2O4. Các chất này rất độc hại nhưng bảo đảm việc phóng gần như ngay lập tức.

Tên lửa được phóng và được theo dõi từ xa theo lệnh vô tuyến. Mặc dù UR-100 mang theo đầu đạn đơn khối có sức công phá tương đối nhỏ - 1 megaton, nhưng, nhược điểm này được bù đắp bằng số lượng tên lửa ở tư thế sẵn sàng chiến đấu.

Trong năm 1972 đã xuất hiện phiên bản hiện đại hóa UR-100N (NATO định danh là SS-19) nặng tới 100 tấn có thể mang 6 đầu đạn tự dẫn phân hướng.

tu r 7 den yars tai sao ten lua hat nhan tro nen nhe hon
Tên lửa đạn đạo xuyên lục địa UR-100. (Nguồn: Sputnik)

Satan - “cơn ác mộng” của NATO

Song song với các dự án đó, Liên Xô đã phát triển các ICBM hạng nặng. Ví dụ, vào năm 1978, Lực lượng Tên lửa Chiến lược đã nhận tên lửa đạn đạo liên lục địa hai tầng mạnh nhất thế giới R-36M (NATO định danh là SS-18) được phát triển bởi Phòng thiết kế do hai viện sĩ Mikhail Yangel và Vladimir Utkin lãnh đạo.

Tên lửa nặng hơn 200 tấn có thể mang cả đầu đạn đơn nhất và đầu đạn tách rời với sức công phá 25 megatons và tầm bắn hơn 11.000 km. Không phải ngẫu nhiên mà ở phương Tây, loại tên lửa này được gọi là "Satan". Ngoài ra, R-36M đã được đưa vào Sách kỷ lục Guinness. Vào năm 1988, Liên Xô đã đưa phiên bản hiện đại hóa R-36M2 Voevoda vào trực chiến.

Đặc điểm của dòng tên lửa R-36 là kỹ thuật phóng được gọi là "phóng lạnh". Để phóng tên lửa, đầu tiên, một động cơ nhiên liệu rắn được gọi là động cơ phóng được sử dụng, đẩy toàn bộ tên lửa rời khỏi giếng phóng, sau đó, động cơ phóng được tách ra, lúc này, động cơ chính sử dụng nhiên liệu lỏng mới hoạt động. Kỹ thuật phóng này vẫn được áp dụng cho đến ngày nay.

tu r 7 den yars tai sao ten lua hat nhan tro nen nhe hon
Hệ thống tên lửa thế hệ thứ năm "Yars" tại cuộc diễn tập phối thuộc nhân Ngày Chiến thắng. (Nguồn: Sputnik)
tu r 7 den yars tai sao ten lua hat nhan tro nen nhe hon Lợi thế của súng ngắn Nga so với súng phương Tây

TGVN. Tạp chí National Interest của Mỹ gọi tính tin cậy và dễ sử dụng là những ưu điểm chính của súng ngắn Nga. National ...

tu r 7 den yars tai sao ten lua hat nhan tro nen nhe hon NSA phát hiện lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng ở Windows 10

TGVN. Cơ quan Bảo mật Quốc gia (NSA) Mỹ đã phát hiện có lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng trên hệ điều hành Windows 10 ...

tu r 7 den yars tai sao ten lua hat nhan tro nen nhe hon Nga lên kế hoạch sản xuất hàng loạt máy bay ném bom tối tân

Kế hoạch sản xuất hàng loạt máy bay ném bom tầm xa PAK DA đầy triển vọng, dự kiến được Nga triển khai vào năm ...

(theo Sputnik)

Đọc thêm

Arsenal giúp Ngoại hạng Anh giành suất thứ 5 dự Champions League

Arsenal giúp Ngoại hạng Anh giành suất thứ 5 dự Champions League

Sau chiến thắng của Arsenal tại Lisbon, bóng đá Anh đã chắc suất thứ 5 tham dự đấu trường Champions League mùa giải 2026/27.
Trung Quốc khôi phục thành công loài ngựa hoang quý hiếm

Trung Quốc khôi phục thành công loài ngựa hoang quý hiếm

Przewalski, loài ngựa hoang duy nhất còn tồn tại trên thế giới hoàn thành quá trình chuyển đổi lịch sử từ tuyệt chủng sang hình thành các đàn.
Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 8/4: USD gần lập đỉnh trong 11 tháng nhờ một động thái

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 8/4: USD gần lập đỉnh trong 11 tháng nhờ một động thái

Tỷ giá ngoại tệ, tỷ giá USD/VND hôm nay 8/4 cho thấy đồng USD gần chạm mức đỉnh trong vòng 11 tháng.
Xung đột Trung Đông: Iran tuyên bố chiến thắng, xác nhận thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần, sẽ mở cửa eo biển Hormuz

Xung đột Trung Đông: Iran tuyên bố chiến thắng, xác nhận thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần, sẽ mở cửa eo biển Hormuz

Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran xác nhận về thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 2 tuần do Pakistan làm trung gian.
Hôm nay (8/4), Quốc hội tiếp tục công tác nhân sự, cho ý kiến về một số dự án luật

Hôm nay (8/4), Quốc hội tiếp tục công tác nhân sự, cho ý kiến về một số dự án luật

Theo chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng nay (8/4), Quốc hội tiếp tục công tác nhân sự.
HĐBA không thể thông qua nghị quyết về eo biển Hormuz, Nga nói lý do phủ quyết

HĐBA không thể thông qua nghị quyết về eo biển Hormuz, Nga nói lý do phủ quyết

Nga và Trung Quốc đã bỏ phiếu phủ quyết một nghị quyết của Hội đồng Bảo an (HĐBA) Liên hợp quốc về eo biển Hormuz do Bahrain soạn thảo.
Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Myanmar: Cuộc chuyển giao quyền lực

Quá trình chuyển giao quyền lực tại Myanmar từ chính quyền quân sự sang chính phủ dân sự chính danh đã bắt đầu.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Ngăn cú sốc năng lượng toàn cầu

Việc G7 tổ chức cuộc họp khẩn cấp về nguồn cung dầu mỏ tại Paris là để khẳng định vai trò trung tâm của nhóm trong định hình kinh tế và quản trị toàn cầu.
Chương mới của quan hệ đồng minh Mỹ-Nhật Bản

Chương mới của quan hệ đồng minh Mỹ-Nhật Bản

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã lên đường sang Washington trong chuyến thăm 4 ngày (từ ngày 18/3).
Tính toán phía sau Lá chắn châu Mỹ

Tính toán phía sau Lá chắn châu Mỹ

Sự ra đời của 'Lá chắn châu Mỹ' có thể coi là bước đi đầu tiên nhằm hiện thực hóa tham vọng của Washington giữ vai trò và vị thế áp đảo tại Tây bán ...
Kỳ họp Lưỡng hội Trung Quốc: Tầm nhìn cho phát triển chất lượng cao

Kỳ họp Lưỡng hội Trung Quốc: Tầm nhìn cho phát triển chất lượng cao

Kỳ họp Lưỡng hội Trung Quốc được kỳ vọng vạch tầm nhìn thúc đẩy phát triển chất lượng cao và duy trì đà cải cách của Trung Quốc.
Cơ hội vàng với bà Takaichi Sanae

Cơ hội vàng với bà Takaichi Sanae

Quyết định giải tán Hạ viện được cho là bước đi được tính toán kỹ lưỡng của nữ Thủ tướng Nhật Bản nhằm thiết lập ưu thế vững chắc trên chính trường xứ sở mặt ...
Căng thẳng Trung Đông: Ai được, ai mất nhiều nhất khi eo biển Hormuz đóng cửa?

Căng thẳng Trung Đông: Ai được, ai mất nhiều nhất khi eo biển Hormuz đóng cửa?

Việc đóng cửa eo biển Hormuz vừa mang lại lợi ích cho một số quốc gia, nhưng lại đẩy các quốc gia khác vào cảnh tổn thất nặng nề.
Vì sao châu Á vẫn là tâm điểm thu hút vốn đầu tư giữa lúc FDI toàn cầu chững lại?

Vì sao châu Á vẫn là tâm điểm thu hút vốn đầu tư giữa lúc FDI toàn cầu chững lại?

East Asia Forum đăng bài phân tích "Đầu tư trực tiếp nước ngoài toàn cầu chững lại trong khi dòng vốn đầu tư vào châu Á tăng mạnh". Nội dung chính như sau:
Xung đột Trung Đông: Từ khủng hoảng dầu mỏ đến khủng hoảng trên mọi lĩnh vực

Xung đột Trung Đông: Từ khủng hoảng dầu mỏ đến khủng hoảng trên mọi lĩnh vực

Căng thẳng Trung Đông khiến tình trạng thiếu hụt dầu thô ngày càng trầm trọng, có nguy cơ biến thành một điều tồi tệ hơn: thiếu hụt gần như mọi thứ.
Căng thẳng Trung Đông: Xuất khẩu dầu vùng Vịnh giảm gần 50%; lạm phát Mỹ có thể tăng kỷ lục; chứng khoán châu Á ngập sắc xanh

Căng thẳng Trung Đông: Xuất khẩu dầu vùng Vịnh giảm gần 50%; lạm phát Mỹ có thể tăng kỷ lục; chứng khoán châu Á ngập sắc xanh

Xuất khẩu dầu vùng Vịnh ghi nhận đà giảm gần 50%, trong khi lạm phát Mỹ được dự báo có thể tăng kỷ lục và chứng khoán châu Á ngập sắc xanh.
Giải mã sự lao dốc của vàng- Có nên tiếp tục đầu tư vàng?

Giải mã sự lao dốc của vàng- Có nên tiếp tục đầu tư vàng?

Việc tài chính hóa vang gần đây đã làm giảm sức mạnh phòng ngừa rủi ro của kim loại quý này.
'Nút thắt cổ chai' Hormuz: Eo biển nhỏ dẫn đến khủng hoảng lớn

'Nút thắt cổ chai' Hormuz: Eo biển nhỏ dẫn đến khủng hoảng lớn

Theo các nhà phân tích, 'nút thắt cổ chai' hiện nay tại eo biển Hormuz đã biến eo biển nhỏ này trở thành một cuộc khủng hoảng lớn.
Phiên bản di động