| Tỷ lệ sinh giảm thấp nhất trong lịch sử, Trung Quốc vẫn quay cuồng với bài toán dân số |
Năm 2025, số ca sinh ở Trung Quốc đã rơi xuống mức thấp kỷ lục khi giảm khoảng 10 triệu so với mức đỉnh điểm năm 2016 và giảm hơn một nửa tổng số ca sinh trong chưa đầy một thập kỷ, đánh dấu năm thứ tư liên tiếp dân số của nền kinh tế lớn nhất châu Á suy giảm.
Theo đó, chỉ có 7,92 triệu trẻ em được sinh ra vào năm 2025, giảm 17% so với 9,54 triệu vào năm 2024, theo số liệu do Cục Thống kê quốc gia công bố ngày 19/1. Đây là con số thấp nhất kể từ khi bắt đầu thống kê dân số vào năm 1949 và phá vỡ kỷ lục thấp trước đó được thiết lập vào năm 2023.
Tổng dân số của Trung Quốc cũng giảm 3,39 triệu người vào năm 2025 xuống còn 1,4049 tỷ người, từ 1,4083 tỷ người một năm trước đó. Nếu xét trên số lượng tuyệt đối, đây là mức giảm dân số hàng năm lớn nhất từng được ghi nhận nếu không tính thời gian nạn đói khủng khiếp từng xảy ra từ năm 1959 đến năm 1961.
Trong khi đó, năm 2025 đã có khoảng 11,31 triệu người qua đời – con số cao nhất trong năm thập kỷ trở lại đây.
“Tốc độ suy giảm rất đáng chú ý, đặc biệt trong bối cảnh không có những cú sốc nào quá lớn” Su Yue, chuyên gia kinh tế trưởng về Trung Quốc tại Economist Intelligence Unit (EIU), cho hay.
Theo chuyên gia này, sự ngần ngại khi kết hôn ở người trẻ, cùng với áp lực kinh tế ngày càng tăng – đặc biệt là chi phí nuôi dạy con cái và chi phí cơ hội khi phải rời bỏ công việc – là những yếu tố chính cản trở việc sinh con.
“Những dữ liệu này cần được xem là tín hiệu mạnh mẽ để các nhà hoạch định chính sách chú trọng hơn vào cải cách cơ cấu trong nước”, bà nhấn mạnh, đồng thời kêu gọi một phản ứng chính sách mạnh tay hơn để khuyến khích sinh con trong bối cảnh dân số giảm và nguy cơ thu hẹp số lượng người tiêu dùng trong tương lai.
Trong năm qua, Trung Quốc đã đẩy nhanh các nỗ lực nhằm củng cố tỷ lệ sinh đang suy giảm bằng cách triển khai một loạt các chính sách hỗ trợ gia đình nhằm giảm chi phí nuôi dạy con cái và giảm bớt áp lực khiến các cặp vợ chồng không muốn có con.
Đáng chú ý nhất, Bắc Kinh đã khởi động chương trình trợ cấp chăm sóc trẻ em toàn quốc, cung cấp tới 10.800 NDT (1.534 USD) mỗi năm cho mỗi trẻ em dưới ba tuổi – biện pháp khuyến khích sinh sản sâu rộng nhất kể từ khi Trung Quốc cho phép các gia đình có ba con vào năm 2021.
Yuan Xin, Phó Chủ tịch Hiệp hội dân số Trung Quốc và là Giáo sư nhân khẩu học tại Đại học Nankai ở Thiên Tân, đã chỉ ra mối tương quan giữa sự sụt giảm tỷ lệ sinh năm 2025 và sự giảm mạnh số lượng kết hôn trong năm 2024, đồng thời lưu ý việc đăng ký kết hôn thường là một chỉ báo hàng đầu về xu hướng sinh trong năm tiếp theo.
Ông Yuan Xin cho biết, đã có hơn 6,1 triệu cặp đôi kết hôn trong năm 2024, giảm hơn 20% so với năm trước, đánh dấu mức thấp nhất kể từ năm 1980. Tuy nhiên, trong 3 quý đầu năm 2025, Trung Quốc đã ghi nhận mức tăng 8,5% về số cặp đôi đăng ký kết hôn so với cùng kỳ năm trước - theo như các nhà phân tích, một loạt các chính sách khuyến khích hôn nhân đang bắt đầu phát huy hiệu quả.
Đầu năm 2026, Thượng Hải ghi nhận mức tăng 38,7% số lượng kết hôn so với cùng kỳ năm 2025, trong khi tỉnh Phúc Kiến thông tin, số lượng các cặp đôi đăng ký mới đã tăng 12%.
Với số cặp đôi đăng ký kết hôn khoảng 6,9 triệu vào năm ngoái, chuyên gia Yuan Xin kỳ vọng con số này sẽ đẩy số ca sinh năm 2026 lên trên 8 triệu.
“Trong giai đoạn đầu của suy giảm dân số, sự biến động [trong số ca sinh] là phổ biến trước khi xu hướng ổn định. Nhưng bất chấp sự biến động ngắn hạn, việc quay trở lại tăng trưởng dương gần như là không thể”, ông nói.
Cuối năm ngoái, Chính phủ Trung Quốc đã cam kết mở rộng phạm vi bảo hiểm để chi trả tất cả các chi phí phát sinh liên quan đến việc sinh con. Bên cạnh đó, cải thiện điều kiện, chất lượng chăm sóc trẻ em tại các cơ sở, đơn giản hóa thủ tục đăng ký kết hôn và thúc đẩy nỗ lực hòa giải đối với các cặp đôi muốn ly hôn.
Dù vậy, các chuyên gia xã hội học vẫn cho rằng, cần có sự hỗ trợ mạnh mẽ hơn nữa ở cả cấp quốc gia và địa phương, nhất là trong bối cảnh số lượng phụ nữ trong độ tuổi sinh sản suy giảm khiến việc kết hôn và sinh con tiếp tục bị trì hoãn.