 |
| Thủ đô Viêng-Chăn(Ảnh minh họa) |
Trong bối cảnh ấy, ông Lê Văn Hiến, một cán bộ cách mạng lão thành, Bộ trưởng Tài chính của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, được cử sang làm đại sứ đặc mệnh toàn quyền đầu tiên của nước ta ở Vương quốc Lào từ tháng 8/1962. Đại sứ quán Việt Nam ở Lào lúc đó trở thành pháo đài ngoại giao quan trọng ở thủ đô Vientiane giữa vòng vây kiểm soát của phái hữu Lào và cũng trở thành một cổng ngõ thông tin và giao lưu quốc tế quan trọng của nước ta trong thế bị bao vây.
Ở tuổi trên dưới 70, với phong thái ung dung điềm đạm, có trình độ tiếng Pháp chuẩn, nên ngay từ đầu trong các cuộc tiếp xúc ngoại giao, Đại sứ Hiến đã chiếm được cảm tình và sự kính trọng của Nhà vua Lào cũng như của Thủ tướng Phuma và ngoại giao đoàn. Đại sứ quán ta cũng đã trở thành tổ ấm của Việt kiều ở Vientiane và các tỉnh đến tụ họp, nghe tin tức thời sự nước nhà, cùng nhau hướng về Tổ quốc, đoàn kết và tôn trọng luật pháp, phong tục tập quán của nước bạn.
Tuy nhiên, ngày 19/4/1964, tướng Kupraxit đại diện cho phái cực hữu tay sai ngoại bang lại làm đảo chính xóa bỏ chính phủ liên hiệp ba phái, xé bỏ hiệp nghị Geneva năm 1962 về Lào. Tuy vẫn giữ ông hoàng Suvana Phuma làm Thủ tướng bù nhìn với cái vỏ trung lập giả hiệu, chúng mở lại các chiến dịch tấn công quân sự vào các vùng giải phóng của Mặt trận Yêu nước Lào trên toàn quốc. Chúng bố trí cho tay sai nhiều lần ném lựu đạn vào nhà ở của sứ quán ta, nhiều lần tổ chức biểu tình thuê hàng trăm người kéo đến bao vây sứ quán để uy hiếp. Chúng còn tạo ra chứng cứ giả để bắt và giam cầm cán bộ ta… Để tỏ thái độ phản đối, Chính phủ Việt Nam DCDH đã rút Đại sứ Lê Văn Hiến tạm thời về nước, nhưng vẫn duy trì hoạt động bình thường của sứ quán.
Năm 1973, chính phủ liên hiệp lần thứ 3 của Lào được thành lập. Ông Hiến lại sang Vientiane tiếp tục làm công tác ngoại giao. Lúc này, cuộc đấu tranh để thi hành Hiệp định Vientiane 1973 và thực hiện cương lĩnh 18 điểm của hội đồng chính trị hiệp hương quốc gia Lào đã diễn ra rất phức tạp. Đại sứ Hiến cùng cán bộ sứ quán đã làm việc ngày đêm, bám sát động thái của đối phương và của các phong trào, tổ chức quần chúng kịp thời phản ảnh về nước. Đến tháng 4/1975, Campuchia và miền Nam Việt Nam được hoàn toàn giải phóng. Trước thời cơ cách mạng ngàn năm có một này, đáp ứng lời kêu gọi tấn công toàn tuyến của Trung ương Đảng Nhân dân Lào, quân và dân Lào đã tiến hành cuộc tổng nổi dậy giành toàn bộ chính quyền về tay nhân dân. Ngày 2/12/1975, Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc Lào đã nhất trí thông qua quyết định thành lập nước CHDCND Lào.
Trong những ngày tháng đấu tranh quyết liệt, hào hùng của năm 1974-1975, cách mạng Lào dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Nhân dân Lào đã tiến lên những bước nhảy vọt để đi đến thắng lợi hoàn toàn. Thành công trọn vẹn của cách mạng giải phóng dân tộc Lào và cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam cũng là thắng lợi rực rỡ của liên minh đoàn kết đặc biệt Lào - Việt, Việt - Lào, trong đó Đại sứ Lê Văn Hiến và Đại sứ quán Việt Nam DCCH ở Vientiane đã góp phần xứng đáng.
Phan Dĩnh *
(* ) Tác giả nguyên là Bí thư thứ nhất Đại sứ quán VNDCCH tại Lào.
