 |
| Vẻ đẹp của phụ nữ hiện đại ngày nay gắn với sự chủ động, tự tin và dấn thân. (Ảnh: Quang Hòa) |
Trong bối cảnh xã hội không ngừng chuyển động, khái niệm “vẻ đẹp” của phụ nữ cũng đang được nhìn nhận lại. Không còn bó hẹp trong những chuẩn mực ngoại hình hay sự hy sinh thầm lặng, vẻ đẹp hôm nay gắn với sự chủ động, tự tin và dấn thân.
Dưới góc độ tâm lý học, GS. TS. Huỳnh Văn Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh cho rằng, khi phụ nữ biết kiến tạo giá trị, nuôi dưỡng nội lực và dám chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình, đó chính là lúc họ tỏa sáng theo cách bền vững và đáng tôn trọng nhất.
 |
| GS. TS. Huỳnh Văn Sơn. (Ảnh NVCC) |
Chúng ta nên nhìn nhận như thế nào về khái niệm “vẻ đẹp” của người phụ nữ trong bối cảnh xã hội hiện đại? Liệu vẻ đẹp ấy có đang dịch chuyển từ chuẩn mực truyền thống sang những giá trị như sự chủ động, tự tin và dấn thân?
Nếu nhìn lại lịch sử, “vẻ đẹp” của người phụ nữ từng được định nghĩa chủ yếu qua chuẩn mực ngoại hình, sự dịu dàng và hy sinh. Những giá trị ấy cần thiết nhưng chưa đủ, nhất là trong bối cảnh xã hội luôn vận động và biến đổi.
Ở thời đại hôm nay, khi phụ nữ tham gia sâu rộng vào đời sống kinh tế, chính trị, học thuật và sáng tạo thì vẻ đẹp không còn chỉ là điều người khác nhìn thấy, mà là điều phụ nữ tự kiến tạo. Tôi cho rằng, vẻ đẹp không còn là sự chờ đợi được đánh giá, mà là năng lực tạo ra giá trị của chính mình. Trong tiến trình hội nhập quốc tế sâu rộng, phụ nữ Việt Nam không chỉ khẳng định vai trò trong gia đình hay doanh nghiệp, mà còn hiện diện ở các không gian toàn cầu. Vì thế, vẻ đẹp hôm nay còn là năng lực thích ứng và khả năng đóng góp cho cộng đồng.
Một người phụ nữ hiểu mình muốn gì, dám chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình, dám bước ra khỏi khuôn mẫu, đó là một dạng vẻ đẹp bản lĩnh. Chủ động, tự tin và dấn thân không làm mất đi nữ tính; ngược lại, khiến nữ tính có chiều sâu hơn. Tôi cho rằng, vẻ đẹp của người phụ nữ hiện đại không nằm ở việc được ngưỡng mộ mà ở việc được tôn trọng. Vẻ đẹp ấy không đối lập với truyền thống, nó là sự mở rộng và cân bằng. Người phụ nữ vẫn có thể dịu dàng nhưng dịu dàng không đồng nghĩa với cam chịu. Họ có thể mềm mại nhưng không dễ bị uốn cong. Phụ nữ đẹp vì biết thể hiện và thể hiện một cách hiệu quả.
Theo ông, điều gì tạo nên sự khác biệt của phụ nữ hiện đại, những người dám chủ động nắm bắt cơ hội và bước ra khỏi “vùng an toàn”?
Có nhiều yếu tố tạo nên sự khác biệt nhưng theo tôi, điểm mấu chốt nằm ở tư duy. Phụ nữ hiện đại không chờ cơ hội phù hợp, mà chuẩn bị để trở nên xứng đáng với cơ hội. Họ không xem “vùng an toàn” là nơi trú ẩn lâu dài, mà là điểm xuất phát.
Dưới góc độ tâm lý học, điều này liên quan đến khái niệm self-efficacy, hay niềm tin vào năng lực bản thân. Khi một người phụ nữ tin rằng mình có thể học hỏi, có thể thích nghi, có thể sai nhưng không sụp đổ, họ sẽ dám bước ra. Dấn thân không phải vì không sợ hãi, mà vì không để nỗi sợ điều khiển mình.
Sự khác biệt còn nằm ở cách họ nhìn nhận thất bại. Phụ nữ hiện đại không xem thất bại là bằng chứng của sự yếu kém mà là dữ liệu để điều chỉnh. Quan trọng hơn, họ không còn sống chỉ để đáp ứng kỳ vọng của người khác, mà sống để hiện thực hóa giá trị của chính mình và hành động để trở nên hạnh phúc, hạnh phúc hơn mỗi ngày.
 |
| Khi phụ nữ biết kiến tạo giá trị, nuôi dưỡng nội lực và dám chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình, đó chính là lúc họ tỏa sáng theo cách bền vững và đáng tôn trọng nhất. (Ảnh: Quang Hòa) |
Trong hành trình dấn thân và khẳng định mình, phụ nữ thường phải đối diện với những rào cản tâm lý nào? Làm thế nào để vượt qua áp lực định kiến, nỗi sợ thất bại hay cảm giác “không đủ tốt”, thưa ông?
Có khá nhiều rào cản tâm lý. Thứ nhất là định kiến nội tâm hóa. Dù xã hội đã thay đổi nhưng trong tiềm thức nhiều phụ nữ vẫn tồn tại những niềm tin như: “mình nên khiêm tốn quá mức”, “mình không nên tham vọng”, “mình không được sai”.
Thứ hai là hội chứng kẻ mạo danh (impostor syndrome), cảm giác rằng thành công của mình chỉ là may mắn và sớm muộn sẽ bị “phát hiện”.
Thứ ba là áp lực hoàn hảo hóa bản thân. Phụ nữ thường đặt ra tiêu chuẩn rất cao cho chính mình, từ sự nghiệp đến gia đình.
Để vượt qua, trước hết cần tái cấu trúc nhận thức bằng tư duy: Bạn không cần phải hoàn hảo để trở nên xứng đáng. Cần học cách phân biệt giữa “kỳ vọng xã hội” và “giá trị cá nhân”. Khi giá trị cá nhân đủ rõ ràng, định kiến bên ngoài sẽ giảm sức nặng. Bên cạnh đó, việc xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ bao gồm bạn bè, đồng nghiệp, gia đình là vô cùng quan trọng. Con người khó có thể bền vững nếu phải chiến đấu một mình.
Nhiều phụ nữ hiện đại vừa theo đuổi sự nghiệp, vừa gìn giữ các giá trị gia đình. Theo ông, làm thế nào để họ không đánh mất chính mình trong nỗ lực “hoàn hảo hóa” mọi vai trò?
Vấn đề nằm ở chữ “hoàn hảo”. Đó là một mục tiêu hấp dẫn nhưng dễ tạo áp lực và căng thẳng, thậm chí khiến mỗi cá nhân bị chính mình làm cho kiệt sức. Không ai làm tốt tất cả mọi thứ cùng lúc, và càng không cần phải như vậy. Điều quan trọng là biết ưu tiên theo từng giai đoạn. Cân bằng không phải là chia đều, mà là chọn đúng trọng tâm. Có những thời điểm sự nghiệp cần được ưu tiên; có lúc gia đình cần nhiều sự hiện diện hơn. Sự linh hoạt quan trọng hơn sự hoàn hảo.
Phụ nữ cần quyết liệt nhưng cũng cần biết từ chối; cần cho phép mình nghỉ ngơi mà không cảm thấy tội lỗi. Nghỉ ngơi không phải là lùi bước, mà là cách tái tạo nội lực.
Ông có khuyến nghị gì để gia đình và nhà trường góp phần hình thành thế hệ phụ nữ trẻ tự tin, dám ước mơ và dám chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình?
Gia đình là môi trường đầu tiên dạy con gái cách nhìn nhận giá trị bản thân. Nếu một bé gái lớn lên trong không gian nơi tiếng nói của em được lắng nghe, sai lầm không bị trừng phạt, nỗ lực được ghi nhận, thì lòng tự trọng sẽ được hình thành vững chắc.
Nhà trường cần tạo cơ hội để nữ sinh được thể hiện, được trải nghiệm năng lực lãnh đạo. Tự tin không phải là bẩm sinh; tự tin được nuôi dưỡng qua những trải nghiệm được tin tưởng. Chúng ta cần chuyển từ giáo dục “tuân thủ” sang giáo dục “trao quyền”. Khi được trao quyền, phụ nữ trẻ sẽ học cách chịu trách nhiệm. Quan trọng hơn, đừng chỉ dạy các em cách thành công, hãy dạy các em cách đối diện với thất bại và tìm giải pháp.
Từ góc độ tâm lý học, ông có lời khuyên gì để phụ nữ nuôi dưỡng nội lực, giữ vững bản lĩnh và sự tự tin trong một xã hội nhiều biến động?
Nhiều bạn trẻ hôm nay sống trong một không gian so sánh liên tục. Mạng xã hội dễ tạo ra những “chuẩn mực thành công tức thì” như hoàn hảo, hạnh phúc trọn vẹn và điều đó dễ dẫn đến cảm giác mình không đủ. Trước hết, cần hiểu rằng mạng xã hội là sân khấu, không phải hậu trường. Bạn không thể so sánh chương này của mình với một chương khác của người khác, khi hành trình mỗi người vốn đã khác nhau.
Để nuôi dưỡng nội lực, phụ nữ cần ba điều. Thứ nhất, tự nhận thức nghĩa là hiểu mình mạnh ở đâu, yếu ở đâu, giá trị cốt lõi là gì. Thứ hai, kỷ luật cảm xúc, không để cảm xúc tức thời quyết định giá trị bản thân. Thứ ba, mục tiêu dài hạn, khi có định hướng rõ ràng, bạn sẽ bớt dao động trước những so sánh ngắn hạn.
Phụ nữ hiện đại không cần cạnh tranh để hơn ai, họ cần phát triển để hơn chính mình của ngày hôm qua. Vẻ đẹp hôm nay không chỉ là ánh nhìn mà là thái độ sống. Trong một xã hội nhiều biến động, nội lực là tài sản quý giá nhất. Khi nội lực đủ vững vàng, phụ nữ chỉ cần trở thành phiên bản trọn vẹn của chính mình.
| Tết và giá trị truyền thống trong thời đại công nghệ Giữa sự thay đổi không ngừng, Tết vẫn giữ nguyên giá trị của sự đoàn tụ và sẻ chia, là dịp để mỗi người điều ... |
| Dạy con đón Tết, gìn giữ nếp nhà từ những điều nhỏ bé Tết Việt không chỉ là thời khắc chuyển giao của đất trời, mà còn là dịp để mỗi gia đình nối lại những sợi dây ... |
| TS. Phạm Hoàng Mạnh Hà: Ăn Tết như thói quen hay tái tạo Tết như không gian kết nối? Tết Nguyên đán vẫn là dấu mốc thiêng liêng trong văn hóa Việt Nam, nhưng cách đón Tết đang thay đổi trong bối cảnh hiện ... |
