Vén màn bí ẩn ‘vụ tấn công’ nhà ngoại giao Mỹ

Quang Đào
Theo dõi TGVN trên
TGVN. Mặc dù đã dành nhiều nguồn lực trong hơn ba năm để điều tra, Chính phủ Mỹ hiện vẫn chưa xác định được nguyên nhân khiến một số nhà ngoại giao và nhân viên tình báo làm việc tại nước ngoài, cụ thể là Cuba, Trung Quốc và Nga mắc chứng bệnh bí ẩn, bao gồm suy nhược và tổn thương não bộ.

Năm 2016, 21 nhân viên ngoại giao làm việc ở Đại sứ quán Mỹ tại Cuba bỗng dưng ngã bệnh mà không rõ nguồn gốc. Điều kỳ lạ rằng, họ đều ngã bệnh sau khi nghe thấy những âm thanh kỳ lạ, phát ra từ những nguồn không xác định.

Hơn nữa, triệu chứng của 21 nhân viên trên rất khác nhau, không ai giống ai. Theo các báo cáo của chính phủ Mỹ, những triệu chứng chính bao gồm: chóng mặt, mệt mỏi, đau đầu, mất thích giác, mất trí nhớ và thăng bằng.

Khi đó, Bộ Ngoại giao Mỹ tuyên bố nhân viên ngoại giao của Mỹ ở Cuba có thể là nạn nhân của một cuộc tấn công bằng âm thanh và làm tổn thương não bộ của họ. Tình trạng bệnh lý của họ được xác định là “giống như một chấn thương mà không có dấu vết thương tổn”.

Trên các phương tiện truyền thông phương Tây, căn bệnh bí ẩn này được đề cập dưới cái tên “Hội chứng Havana”, và nguồn gốc của nó đến nay vẫn chưa có lời giải đáp rõ ràng.

Vén màn bí ẩn ‘vụ tấn công’ nhà ngoại giao Mỹ
Đại sứ quán Mỹ ở Havana, Cuba, nơi "hội chứng Havana" lần đầu được ghi nhận. (Nguồn: NY Times)

Hành trình tìm câu trả lời

Trước tình hình nhiều người Mỹ mắc “Hội chứng Havana”, giới chức đặt ra giả thuyết rằng Cuba là thủ phạm. Mối nghi ngờ đã khiến quan hệ ngoại giao giữa Mỹ và Cuba trở nên căng thẳng.

Khi ấy, Tổng thống Donald Trump lập tức phát đi cảnh báo, đồng thời tuyên bố giới ngoại giao Mỹ đang trải qua “các cuộc tấn công có chủ đích”. Sau khi rút nhân viên từ Đại sứ quán Mỹ tại Cuba, ông Trump tiếp tục trục xuất 15 nhà ngoại giao Cuba đang làm việc ở Mỹ. Dù phía Cuba phủ nhận mọi cáo buộc, chính quyền Trump vẫn tiến hành một cuộc rà soát độc lập.

Đến năm 2018, căn bệnh bí ẩn này tái xuất ở Trung Quốc. Mark Lenzi, một nhân viên của Bộ Ngoại giao Mỹ tại Quảng Châu là một trong những nạn nhân của hội chứng bí ẩn trên.

Vào một đêm nọ, ông Lenzi và vợ bị choáng váng, khó ngủ và đau đầu, còn các con của họ bỗng dưng thức giấc và bị chảy máu mũi. Ban đầu, ông nghĩ rằng nguyên nhân là do ô nhiễm không khí, nhưng nó không thể giải thích cho việc mất trí nhớ đột ngột, bao gồm cả việc quên tên các dụng cụ phục vụ cho công việc.

Ngoài ông Lenzi, hàng chục quan chức Mỹ và thành viên gia đình đang sinh sống tại Trung Quốc cũng gặp phải tình huống tương tự.

Tuy nhiên, lần này ông Trump lại chọn phương án mềm mỏng hơn với Trung Quốc. Bởi khi đó phần lớn quan chức Mỹ ở Quảng Châu đang nỗ lực đạt được một thỏa thuận thương mại. Đây cũng là thời điểm ông Trump tìm kiếm sự giúp đỡ của Chủ tịch Tập Cận Bình nhằm thúc đẩy các cuộc đàm phán hạt nhân với Triều Tiên.

Chính quyền Mỹ khi đó rất kiệm lời khi nói về sự kiện ở Trung Quốc và bác bỏ khả năng có một thế lực thù địch nào đó tạo ra một cuộc tấn công có chủ đích. Tuy nhiên, những tình tiết xảy ra sau đó buộc nhà chức trách phải đi tìm câu trả lời thích đáng.

Cũng trong năm 2017, một vài quan chức của Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA) khi đi công tác ở nước ngoài cũng mắc phải các triệu chứng tương tự. Trong đó bao gồm Marc Polymeropoulos, một nhân viên tình báo chuyên điều hành các hoạt động bí mật ở Nga và châu Âu.

Ông Polymeropoulos cho biết, hồi tháng 12, ông bỗng dưng bị chóng mặt nghiêm trọng tại phòng khách sạn của mình tại Moscow rồi sau đó biến chứng thành bệnh đau nửa đầu và suy nhược cơ thể, buộc ông phải về hưu sớm ở tuổi 48. Nói với New York Times, ông Polymeropoulos tin rằng mình là nạn nhân của một vụ tấn công có chủ đích.

Năm 2018, một quan chức chính quyền cấp cao Mỹ cho biết các nhà điều tra đã dỡ tung các tòa nhà nơi các nhân viên ngoại giao nghe thấy những âm thanh lạ nhưng không tìm thấy thiết bị phát thanh nào.

Điều đó khiến cơ quan thực thi pháp luật tin rằng các chấn thương là kết quả của vi sóng được phát ra từ một địa điểm gần đó và “âm thanh” chỉ là một cách để che đậy các cuộc tấn công bằng vi sóng.

Sau khi dồn nhiều nguồn lực để nghiên cứu, ngày 5/12 vừa qua, Viện Hàn lâm Khoa học, Kỹ thuật và Y học Quốc gia kết luận rằng, nguyên nhân khả dĩ nhất gây ra “Hội chứng Havana” là năng lượng tần số vô tuyến, một loại bức xạ bao gồm cả vi sóng.

Theo đó, kết luận trên được một ủy ban gồm 19 chuyên gia trong lĩnh vực y học và các lĩnh vực khác công bố theo yêu cầu của Bộ Ngoại giao Mỹ và nêu rõ, “năng lượng tần số vô tuyến xung, định hướng” là cơ chế hợp lý nhất để giải thích cho căn bệnh kỳ lạ trên. Ngoài ra, vẫn không thể loại trừ các yếu tố phụ khác.

Theo New York Times, mặc dù được trình bày bằng ngôn ngữ khoa học, cẩn thận, báo cáo mới cho thấy bằng chứng mạnh mẽ rằng các sự cố trên là kết quả của một cuộc tấn công có chủ ý. Báo cáo cũng cho rằng phơi nhiễm với hóa chất, bệnh truyền nhiễm và các vấn đề tâm lý là nguyên nhân tiềm ẩn hoặc yếu tố làm trầm trọng thêm những tổn thương, nhưng phân tích tổng thể cho thấy những thứ này có vẻ khó xảy ra.

Trong quá trình điều tra, giới chức Mỹ đã đưa ra nhiều kết quả nghiên cứ khác nhau về “thứ vũ khí” gây ra Hội chứng Havana, đó có thể là vũ khí siêu thanh sử dụng sóng siêu âm, sóng hạ âm, hoặc vũ khí điện từ.

Thậm chí, hồi năm 2019, nhà khoa học Alexander Stubbs tới từ Đại học California, Berkeley, Mỹ cho rằng tiếng ồn mà các nhân viên ngoại giao Mỹ ở Cuba nghe thấy có thể là tiếng kêu của loài dế đuôi ngắn Ấn Độ. Nghiên cứu độc lập của các nhà khoa học thuộc Cơ quan y tế tỉnh Nova Scotia (Canada) thì lại cho rằng nguyên nhân căn bệnh là do một số loại thuốc diệt con trùng, gây ức chế enzyme hệ thần kinh và ảnh hưởng đến hoạt động của não.

Thủ phạm là ai?

Do các cuộc tấn công diễn ra nhỏ lẻ, và cách xa nhau về thế giới khiến quá trình điều tra bị kéo dài. Ngoài ra, phần lớn các trường hợp liên quan đến nhân viên CIA không được công khai, nhất là khi sự việc lại xảy ra ở Moscow. Điều này khiến một số nhà phân tích cấp cao về Nga trong CIA, các quan chức tại Bộ Ngoại giao Mỹ và các nhà khoa học, cũng như một số nạn nhân, coi rằng nhiều khả năng Nga chính là thủ phạm.

Theo NBC News, sau một thời gian dài điều tra, các cơ quan tình báo Mỹ đều đặt ra nghi vấn nhiều khả năng Nga đứng sau “những vụ tấn công bí ẩn” này. Cáo buộc trên được củng cố thêm dựa vào những bằng chứng thu thập được từ các vụ chặn thu liên lạc hay giới trong nghề vẫn gọi là “tình báo tín hiệu”.

Động cơ chính xác của những hành động này là gì vẫn chưa rõ nhưng các vụ việc đã gây ra rạn nứt trong quan hệ giữa Mỹ và Cuba.

Thế nhưng bằng chứng vẫn chưa đủ thuyết phục để Washington chính thức quy trách nhiệm cho Moscow. Trong tuyên bố của mình, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Heather Nauert cho biết: “Cuộc điều tra vẫn đang diễn ra. Chúng tôi chưa xác định ai phải chịu trách nhiệm về các vụ tấn công sức khỏe này”. Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ cũng từ chối bình luận về vụ việc.

Báo cáo của Viện Hàn lâm cũng nêu ra cảnh báo rằng những vụ việc tương tự hoàn toàn có thể xảy ra trong tương lai, đồng thời khuyến nghị Bộ Ngoại giao Mỹ sớm thiết lập các kế hoạch và quy trình để chuẩn bị cho các mối đe dọa mới có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe và sự an toàn của các nhà ngoại giao Mỹ phục vụ tại nước ngoài.

Tuy nhiên, báo cáo chỉ mang tính chất công bố khoa học, chứ không mang tính chất cáo buộc hay buộc tội bất kỳ ai đứng sau những vụ tấn công nói trên.

Mỹ: Bộ Tài chính bị tấn công mạng nghiêm trọng, Hội đồng An ninh quốc gia họp khẩn, Nga bị nghi ngờ

Mỹ: Bộ Tài chính bị tấn công mạng nghiêm trọng, Hội đồng An ninh quốc gia họp khẩn, Nga bị nghi ngờ

TGVN. Ngày 13/12, một nhóm tin tặc “tinh vi” do chính phủ nước ngoài hậu thuẫn đã tấn công Bộ tài chính Mỹ.

Vụ nhà khoa học hạt nhân hàng đầu bị ám sát: Iran tiếp tục cảnh báo về ‘sự trả thù tàn khốc’

Vụ nhà khoa học hạt nhân hàng đầu bị ám sát: Iran tiếp tục cảnh báo về ‘sự trả thù tàn khốc’

TGVN. Tham mưu trưởng Các lực lượng vũ trang Iran, Thiếu tướng Mohammad Bagheri ngày 27/11 đã cảnh báo về “sự trả thù tàn khốc” ...

Nhà ngoại giao Iran cảnh báo sẽ trả đũa Bỉ nếu bị kết tội

Nhà ngoại giao Iran cảnh báo sẽ trả đũa Bỉ nếu bị kết tội

TGVN. Theo một tài liệu của cảnh sát, một nhà ngoại giao Iran, bị buộc tội lên kế hoạch đánh bom cuộc họp của một ...

Quang Đào
(theo NY Times, NBC)

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

Syria: Tàu chiến Nga tấn công tên lửa nhà máy lọc dầu ở Aleppo, 4 người thiệt mạng

Syria: Tàu chiến Nga tấn công tên lửa nhà máy lọc dầu ở Aleppo, 4 người thiệt mạng

Loạt vụ tấn công bằng tên lửa nhằm vào các nhà máy lọc dầu ở miền Bắc Syria, khiến 4 người thiệt mạng và hơn 20 người khác bị thương.
Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật ngày 7/3/2021: Song Ngư đừng quá đa nghi, Sư Tử vướng bận chuyện quá khứ

Tử vi 12 cung hoàng đạo Chủ Nhật ngày 7/3/2021: Song Ngư đừng quá đa nghi, Sư Tử vướng bận chuyện quá khứ

Tử vi hôm nay 7/3 của 12 cung hoàng đạo - Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Giá vàng hôm nay 7/3: Vàng hết cửa tăng, giải mã lý do có thể xuống 1.600 USD/ounce

Giá vàng hôm nay 7/3: Vàng hết cửa tăng, giải mã lý do có thể xuống 1.600 USD/ounce

Bây giờ, câu hỏi quan trọng đối với nhà đầu tư là giá vàng có thể giảm bao nhiêu trước khi chạm đáy?
Singapore ủng hộ nỗ lực của ASEAN nhằm cải thiện tình hình Myanmar

Singapore ủng hộ nỗ lực của ASEAN nhằm cải thiện tình hình Myanmar

Singapore đã đóng góp hơn 1 triệu SGD viện trợ nhân đạo cho cả Bangladesh và Myanmar.
Giá trị vượt thời gian về đối ngoại của Hiệp định Sơ bộ 6/3/1946

Giá trị vượt thời gian về đối ngoại của Hiệp định Sơ bộ 6/3/1946

Hiệp định Sơ bộ ngày 6/3/1946 cho phép Nhà nước Việt Nam VNDCCH trong những thời điểm nguy nan của đất nước biến nghịch thành thuận...
Johnson & Johnson gia nhập 'làng' vaccine ngừa Covid-19

Johnson & Johnson gia nhập 'làng' vaccine ngừa Covid-19

Vaccine ngừa Covid-19 Johnson & Johnson đã được FDA cấp phép sử dụng khẩn cấp, trở thành loại vaccine thứ ba được quốc gia này cấp phép
Hải Dương sẽ được hỗ trợ 35.000 liều vaccine phòng Covid-19

Hải Dương sẽ được hỗ trợ 35.000 liều vaccine phòng Covid-19

Hải Dương là một trong 13 tỉnh, thành phố của cả nước được tiêm vaccine Covid-19 đợt đầu (ngày 8/3)
AFP: Chuyên gia LHQ nói Triều Tiên vi phạm hạn ngạch nhập khẩu xăng dầu

AFP: Chuyên gia LHQ nói Triều Tiên vi phạm hạn ngạch nhập khẩu xăng dầu

AFP tiết lộ rằng Triều Tiên đã nhập khẩu bất hợp pháp các sản phẩm dầu mỏ tinh chế vào năm ngoái nhiều hơn mức cho phép.
Không phải ông Trump, Tổng thống Mỹ Biden mới là đối thủ đáng sợ của ông Tập

Không phải ông Trump, Tổng thống Mỹ Biden mới là đối thủ đáng sợ của ông Tập

Với ông Tập Cận Bình, động thái của chính quyền ông Trump có thể không đáng lo ngại bằng những kế hoạch mới của tân Tổng thống Mỹ Joe Biden.
Ngắm Hà Nội đẹp lạ thường mỗi mùa hoa gạo về

Ngắm Hà Nội đẹp lạ thường mỗi mùa hoa gạo về

Vào những ngày tháng Ba, hoa gạo nở rộ, Hà Nội trở nên đẹp lạ thường với sắc đỏ giữa phố đông.
Syria: Tàu chiến Nga tấn công tên lửa nhà máy lọc dầu ở Aleppo, 4 người thiệt mạng

Syria: Tàu chiến Nga tấn công tên lửa nhà máy lọc dầu ở Aleppo, 4 người thiệt mạng

Loạt vụ tấn công bằng tên lửa nhằm vào các nhà máy lọc dầu ở miền Bắc Syria, khiến 4 người thiệt mạng và hơn 20 người khác bị thương.
Singapore ủng hộ nỗ lực của ASEAN nhằm cải thiện tình hình Myanmar

Singapore ủng hộ nỗ lực của ASEAN nhằm cải thiện tình hình Myanmar

Singapore đã đóng góp hơn 1 triệu SGD viện trợ nhân đạo cho cả Bangladesh và Myanmar.
AFP: Chuyên gia LHQ nói Triều Tiên vi phạm hạn ngạch nhập khẩu xăng dầu

AFP: Chuyên gia LHQ nói Triều Tiên vi phạm hạn ngạch nhập khẩu xăng dầu

AFP tiết lộ rằng Triều Tiên đã nhập khẩu bất hợp pháp các sản phẩm dầu mỏ tinh chế vào năm ngoái nhiều hơn mức cho phép.
Tình hình Yemen: Giao tranh ác liệt với phiến quân Houthi, ít nhất 90 người thiệt mạng

Tình hình Yemen: Giao tranh ác liệt với phiến quân Houthi, ít nhất 90 người thiệt mạng

Các vụ giao tranh ác liệt giữa lực lượng ủng hộ chính phủ Yemen và phiến quân Houthi khiến ít nhất 90 người thiệt mạng.
Hậu vụ bạo loạn tại Đồi Capitol: Mọi thứ đã thay đổi kể từ ngày 6/1

Hậu vụ bạo loạn tại Đồi Capitol: Mọi thứ đã thay đổi kể từ ngày 6/1

Khi được hỏi về mức độ nghiêm trọng của mối đe dọa đối với Đồi Capitol, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Mỹ nói 'mọi thứ đã thay đổi kể từ ngày 6/1'
Có gì 'hot' trong cuộc điện đàm giữa Thủ tướng Czech và Ngoại trưởng Mỹ?

Có gì 'hot' trong cuộc điện đàm giữa Thủ tướng Czech và Ngoại trưởng Mỹ?

Thủ tướng Czech điện đàm với Ngoại trưởng Mỹ, thảo luận về hợp tác an ninh trong khuôn khổ NATO, đại dịch Covid-19 và mạng 5G.
Có gì sau Hướng dẫn Chiến lược An ninh Quốc gia Tạm thời của Mỹ?

Có gì sau Hướng dẫn Chiến lược An ninh Quốc gia Tạm thời của Mỹ?

Thể hiện tầm nhìn của Tổng thống Joe Biden, Hướng dẫn Chiến lược An ninh Quốc gia Tạm thời đã vạch ra đường hướng để đưa Mỹ 'trở lại' trường quốc tế.
Ba thông điệp từ cuộc không kích bất ngờ của Mỹ tại Syria

Ba thông điệp từ cuộc không kích bất ngờ của Mỹ tại Syria

Chính quyền Tổng thống Joe Biden muốn nhắn gửi ba thông điệp tới nước Mỹ, đồng minh và đối thủ qua hành động quân sự táo bạo vừa qua tại Syria.
Xung đột biên giới Ấn Độ-Trung Quốc: Tưởng dễ, hóa khó

Xung đột biên giới Ấn Độ-Trung Quốc: Tưởng dễ, hóa khó

Căng thẳng Ấn Độ-Trung Quốc có thể tạm thời hạ nhiệt, song quan hệ New Delhi-Bắc Kinh còn nhiều thách thức khó giải quyết một sớm một chiều. TG&VN bình luận.
Mỹ và 'sự trở lại' với G7: Hồi sinh thời thân ái

Mỹ và 'sự trở lại' với G7: Hồi sinh thời thân ái

Ông Biden tỏ ra coi trọng G7 để chứng tỏ khác biệt với người tiền nhiệm và để chứng minh là nghĩ thật làm thật với chủ trương đưa 'Nước Mỹ trở lại'.
Thái Lan hậu bỏ phiếu bất tín nhiệm: Sóng gió còn đó

Thái Lan hậu bỏ phiếu bất tín nhiệm: Sóng gió còn đó

Nội các Thái Lan đã vượt qua các cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm, song sóng gió với chính quyền Thủ tướng Prayut Chan-o-cha vẫn còn ở phía trước.
Nước Mỹ dưới thời ông Joe Biden ‘đã trở lại’, có lợi hại hơn xưa?

Nước Mỹ dưới thời ông Joe Biden ‘đã trở lại’, có lợi hại hơn xưa?

Ông Joe Biden tin rằng ‘nước Mỹ đã trở lại’ và sẵn sàng dẫn dắt thế giới đương đầu với thách thức một lần nữa, song đi thì dễ, mà về thì khó.
Vì sao Trung Quốc cấm khai thác Bitcoin?

Vì sao Trung Quốc cấm khai thác Bitcoin?

Các chuyên gia cho rằng, việc khai thác Bitcoin không thích hợp với mục tiêu dài hạn về phát triển kinh tế của Trung Quốc.
Chính sách 'cây gậy và củ cà rốt' của ông Joe Biden ở Trung Đông

Chính sách 'cây gậy và củ cà rốt' của ông Joe Biden ở Trung Đông

Chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden một mặt thúc đẩy các giá trị dân chủ, một mặt duy trì các lợi ích địa chính trị, kinh tế và chiến lược ở Trung Đông.
Mỹ trừng phạt Nga: Ván cờ rủi ro của ông Joe Biden

Mỹ trừng phạt Nga: Ván cờ rủi ro của ông Joe Biden

Lệnh trừng phạt mới đây của chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden với Nga có ý nghĩa gì và sẽ ảnh hưởng như thế nào tới mối quan hệ của Mỹ với Đức và ...
Quan hệ Ấn Độ-Nga: Đã đến lúc nhìn vào thực tế?

Quan hệ Ấn Độ-Nga: Đã đến lúc nhìn vào thực tế?

Quan hệ Ấn Độ-Nga có thể được tăng cường trong thời gian tới. Tuy nhiên, đã đến lúc New Delhi nên thực tế hơn về những ưu tiên của Moscow...
Đức lên kế hoạch điều tàu chiến đến Biển Đông: Tại sao chọn lúc này?

Đức lên kế hoạch điều tàu chiến đến Biển Đông: Tại sao chọn lúc này?

Việc Đức tiết lộ kế hoạch đưa tàu chiến đến Biển Đông lần đầu tiên sau hai thập kỷ đã thu hút sự chú ý của các chuyên gia và nhà quan sát quốc tế.
Hộ chiếu vaccine: Thêm một độc lực mới nguy hiểm của virus corona?

Hộ chiếu vaccine: Thêm một độc lực mới nguy hiểm của virus corona?

Vấn đề hộ chiếu vaccine Covid-19 đã trở thành đề tài gây tranh cãi ở nhiều nước trong thời gian vừa qua.
Phiên bản di động