Trò chuyện với Báo Thế giới và Việt Nam, chị kể về hành trình trở lại với thơ ca, những ký ức Hà Nội và mong muốn đưa văn hóa Việt đến gần hơn với thế hệ trẻ ở nước ngoài.
Điều gì khiến chị quyết định viết và xuất bản tập thơ Hà Nội, yêu và nhớ vào thời điểm này?
Cách đây khoảng 15 năm, tôi bắt đầu viết thơ trong những tháng ngày cô đơn và nhiều áp lực. Ban đêm, tôi thường phải thức chăm con ốm, ban ngày lại tất bật với công việc. Thơ ca khi ấy giúp tôi tìm lại sự cân bằng, có thêm năng lượng để vượt qua khó khăn và tiếp tục bước đi.
 |
| Sinh sống ở Thụy Sỹ, nhà thơ Nguyễn Lê Hoa luôn dành tình yêu đặc biệt cho Hà Nội. (Ảnh NVCC) |
Từ khi mất bàn tay phải do tai nạn vào năm 2020, tôi gần như không còn viết nữa. Trong chuyến về Hà Nội chữa bệnh năm 2025, không những sức khỏe được cải thiện, tôi còn nhận ra những cú sốc tâm lý từ năm 2020 đã khiến những suy nghĩ, trăn trở và niềm hứng thú viết lách trước đây dường như bị ngưng lại.
Có lẽ tình yêu Hà Nội cùng những tuần dưỡng bệnh, khi không còn phải làm việc với cường độ cao như ở Geneva, đã giúp tôi có thêm thời gian suy ngẫm, nhìn lại những ký ức đẹp và lắng nghe những tâm tư sâu kín của mình. Những cảm xúc ấy thôi thúc tôi cầm bút trở lại.
Xa quê hương nhiều năm có làm thay đổi cách chị nhìn về Hà Nội?
Trong con mắt của một người con Hà Nội như tôi, tình yêu và tình cảm dành cho thành phố này không thay đổi. Hà Nội đã có nhiều đổi thay qua từng giai đoạn. Trở về lần này, tôi cảm nhận thành phố sạch và xanh hơn, đặc biệt là khu vực quanh hồ Hoàn Kiếm – nơi tôi rất thích đi dạo mỗi khi có dịp.
Có những thói quen, nếp nhà hay giá trị nào từ Hà Nội mà chị vẫn duy trì dù đã xa quê nhiều năm?
Tôi vẫn duy trì thói quen nấu những bữa cơm và các món ăn Việt Nam truyền thống cho các con mỗi ngày. Từ phở, các loại bún đến chè, cháo… đều là những hương vị thân thuộc của quê nhà mà tôi muốn các con được cảm nhận và gìn giữ.
Tập thơ Hà Nội, yêu và nhớ được xuất bản bằng ba ngôn ngữ Việt – Anh – Pháp. Chị nhìn nhận thế nào về vai trò của ngôn ngữ trong việc giữ gìn bản sắc và kết nối các nền văn hóa? Chị có dự định chia sẻ văn hóa Việt Nam với bạn bè quốc tế thông qua thơ ca hay các hoạt động khác không?
Tôi sống ở Geneva, nơi có nhiều cộng đồng sử dụng tiếng Anh làm việc tại Liên hợp quốc, bên cạnh cộng đồng người bản địa nói tiếng Pháp. Việc xuất bản tập thơ bằng ba ngôn ngữ giúp tôi có thể trực tiếp đọc thơ cho bạn bè nghe, hoặc để họ tự đọc mà không cần qua một bản dịch khác. Nhờ đó, những hình ảnh và cảm xúc về Hà Nội có thể đến với nhiều người hơn.
Ngay trong gia đình tôi, hai con gái cũng có sở thích ngôn ngữ khác nhau: một cháu rất giỏi tiếng Pháp, còn cháu kia thích đọc tiếng Anh. Cuốn sách với ba ngôn ngữ đã đáp ứng được nhu cầu của cả hai.
Gần đây, khi tôi gửi sách cùng giấy mời đến Đại sứ Thụy Sỹ tại Hà Nội, phản hồi nhận được còn vượt ngoài mong đợi. Họ chia sẻ rằng đã cảm nhận được tinh thần của cuốn sách ngay từ khi mở những trang đầu tiên.
Điều đó khiến tôi càng tin vào sức mạnh của việc sử dụng nhiều ngôn ngữ giúp tác phẩm tiếp cận độc giả nhanh, thuận lợi hơn và truyền tải được những hình ảnh, cảm xúc về văn hóa Việt Nam đến bạn bè quốc tế.
Theo chị, văn học, nghệ thuật có thể đóng góp như thế nào để thế hệ trẻ người Việt sinh ra hoặc lớn lên ở nước ngoài hiểu hơn về cội nguồn?
Theo tôi, để người trẻ có thể cảm nhận văn hóa, nghệ thuật Việt Nam khi sống ở nước ngoài, trước hết, tác phẩm cần được viết bằng ngôn ngữ dễ đọc, dễ hiểu, chân thật và mang tinh thần tích cực.
Tôi cũng muốn khuyến khích mọi người đừng ngần ngại viết ra những điều mình cho là đúng đắn, cần thiết, bởi đó là một cách góp phần gìn giữ truyền thống và giúp thế hệ sau hiểu hơn về cội nguồn.
Bên cạnh văn hóa, tôi nghĩ thế hệ trẻ rất cần sự định hướng của những người đi trước, đặc biệt trong giáo dục và lựa chọn nghề nghiệp.
Thụy Sỹ có hệ thống giáo dục phân luồng khá hiệu quả, trong đó giáo dục nghề nghiệp được coi trọng. Nhiều bạn trẻ lựa chọn học nghề thay vì đi theo con đường học thuật ở bậc trung học phổ thông và đại học.
Các ngành nghề như điện, mộc, cấp thoát nước, chăm sóc cây xanh, làm tóc, chăm sóc sắc đẹp hay nghiệp vụ văn phòng đều có cơ hội việc làm tốt. Trong khi đó, những ngành đòi hỏi thời gian đào tạo dài như y khoa, kỹ thuật hay các lĩnh vực chuyên môn cao thường yêu cầu quá trình học tập lâu dài và có tính sàng lọc lớn.
Tôi cho rằng, việc định hướng phù hợp với năng lực và điều kiện của mỗi người cũng là điều rất quan trọng để các em tự tin xây dựng tương lai.
 |
| Tuyển tập Hà Nội, yêu và nhớ được Nhà xuất bản Thế giới phát hành. (Ảnh NVCC) |
Với chị, viết về Hà Nội có phải cũng là một cách gìn giữ mối liên hệ với quê hương và truyền lại ký ức cho thế hệ sau. Sau tập thơ này, chị có dự định tiếp tục kể những câu chuyện về Việt Nam, về Hà Nội trong các dự án khác?
Khi viết, tôi không đặt ra tính toán hay mục đích cụ thể nào. Tình yêu dành cho Hà Nội vẫn luôn ở đó, dù có hay không có tập thơ này. Chỉ là số lượng thơ tôi viết về Hà Nội khá lớn, khiến tôi muốn tập hợp, xuất bản và chuyển ngữ để chia sẻ với nhiều độc giả hơn.
Sau khi cuốn sách được đón nhận nhiệt tình, tôi có thêm động lực để đi xa hơn với dự án, từ cách thức ra mắt sách cùng đạo diễn Hoàng Lê Na đến sự khích lệ của Nhà sách Mochibooks để tiếp tục viết về những chủ đề khác. Chắc chắn tôi sẽ thu xếp thời gian để viết tiếp sau Hà Nội, yêu và nhớ. Với tôi, đó cũng là một hành trình tự nhiên, xuất phát từ tình yêu và những cảm xúc chân thành dành cho quê hương.
| Sinh ra và lớn lên tại Hà Nội, nhà thơ Nguyễn Lê Hoa từng là học sinh chuyên Văn trường Lý Thường Kiệt, sang Thụy Sỹ sinh sống từ năm 18 tuổi. Sau nhiều năm học tập và làm việc trong lĩnh vực ngân hàng, chị từng mở nhà hàng Việt Nam tại Geneva góp phần giới thiệu ẩm thực và văn hóa Việt đến bạn bè quốc tế. Tình yêu Hà Nội cũng trở thành nguồn cảm hứng trong sáng tác của chị. Tuyển tập Hà Nội, yêu và nhớ gồm hơn 200 bài thơ bằng tiếng Việt, Anh và Pháp, do chính tác giả chuyển ngữ, là dấu ấn nổi bật trong hành trình đưa thơ ca và những ký ức về Hà Nội đến với độc giả quốc tế. |
 | Bước chân ngoại giao giữa những miền xa Ngoại giao không chỉ là nghi lễ, chính sách, mà còn là bản lĩnh và chiều sâu kiến thức của mỗi cán bộ ngoại giao ... |
 | Những người phụ nữ nối nhịp hòa bình Những ngày đầu tháng Năm, trong sắc nắng vàng ngọt đổ xuống từng tán cây và những chùm bằng lăng tím bắt đầu bung nở ... |
 | Việt Nam, điểm gặp của những miền nhớ Từ những con phố Sài Gòn xưa, những ngày bao cấp ở Hà Nội cho đến một Việt Nam đang hồi sinh mạnh mẽ sau ... |
 | Tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc Chính phủ yêu cầu tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11), tạo chuỗi ... |
 | Võ cổ truyền Việt Nam hiện diện tại giải đấu ở Algeria Từ ngày 30/10 đến 1/11, các môn sinh võ cổ truyền Việt Nam tại Algeria tham gia giải đấu tổ chức ở tỉnh Boumerdès, nhằm ... |
