2017: Những thuật ngữ khoa học cần được nghiên cứu nhiều hơn

Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Trang Edge.org đã tập hợp ý kiến của nhiều nhà khoa học, dự đoán hoặc bày tỏ quan điểm về những thuật ngữ khoa học cần được lưu ý trong năm 2017.
TIN LIÊN QUAN
2017 nhung thuat ngu khoa hoc can duoc nghien cuu nhieu hon Phát huy sức mạnh của người Việt: Đã gần tới đích
2017 nhung thuat ngu khoa hoc can duoc nghien cuu nhieu hon Tập thể dục cuối tuần giảm đáng kể nguy cơ tử vong

Đa dạng thần kinh (Neurodiversity)

Trạng thái thần kinh của con người khá đa dạng. Trong đó tự kỷ là một dạng khuyết tật, nhiều người cho rằng đó là hệ quả của sự biến đổi gen. Hiện nay trên thế giới, nhiều người đang kêu gọi không cần thiết phải chữa bệnh tự kỷ bởi đó là một trong các trạng thái tự nhiên của đa dạng thần kinh, do đó cần phải được duy trì.

Lòng vị tha đến từ hai phía (Reciprocal Altruism) 

Để xã hội tồn tại và phát triển, mọi cá thể đều phải có lòng vị tha. Mọi người (thậm chí cả các loài động vật) đôi khi vẫn phải tốn nhiều công sức chỉ để mang lại lợi ích cho những người khác, dù có khi họ không phải là người thân thiết.

2017 nhung thuat ngu khoa hoc can duoc nghien cuu nhieu hon
Những con tinh tinh chăm sóc cho nhau, một biểu hiện của lòng vị tha ở động vật. (Nguồn: Attracmeny.com)

Trên thực tế, lòng vị tha đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nên tinh thần tương hỗ giúp nâng cao phúc lợi, khả năng sinh tồn và sức khỏe của con người.

Nguyên lý có tính ảnh hưởng (Effective Theory) 

Mọi người có thể không thống nhất ý kiến về nhiều vấn đề mang tính cơ bản và chuyên sâu, nhưng tất cả chúng ta đều tin tưởng rằng khi ngồi trên một chiếc ghế chắc chắn, chúng ta sẽ cảm thấy an tâm hơn, và khi hít thở trên bề mặt Trái Đất nghĩa là chúng ta sẽ đủ có lượng khí oxy cần thiết cho sự sống. Khái niệm này được gọi là Nguyên lý có tính ảnh hưởng.

Tất cả chúng ta đều làm việc dựa trên các nguyên lý có tính ảnh hưởng. Chúng ta tìm kiếm các nội dung mô tả khớp với những gì chúng ta nhìn thấy trên thực tế, và rồi tương tác với chúng.

Nguyên lý có tính ảnh hưởng rất có giá trị khi chúng ta tự hỏi các nguyên lý khoa học được thực hiện như thế nào, và khi chúng ta muốn nhận định một vấn đề là sai hay đúng.

Xu hướng về sự xác nhận (Confirmation Bias)

Lợi ích của Internet là càng nhiều thông tin sẽ giúp bạn đưa ra được các quyết định đúng đắn hơn. Tuy nhiên, nghịch lý cũng nằm ở chỗ càng nhiều thông tin sẽ càng tăng thêm khả năng xác nhận những gì bạn vốn đã tin tưởng từ trước đó.

Trí Quyển (The Noosphere)  

Trí quyển nằm trong tập hợp các khái niệm nói về các quyển của Trái Đất gồm có sinh quyển, khí quyển, thủy quyển… trong đó bản chất của trí quyển chính là trí tuệ của con người.

Đây là thuật ngữ ra đời từ đầu thế kỷ 20 nhưng sau đó không được sử dụng phổ biến. Tuy nhiên thuật ngữ này cũng cần được lưu tâm.

2017 nhung thuat ngu khoa hoc can duoc nghien cuu nhieu hon
Ảnh minh họa khái niệm về Trí quyển. (Nguồn: Blogspot.com)

Khả năng đạt được mục tiêu (Affordance)

Nhà tâm l‎ý học James J. Gibson đưa ra thuật ngữ affordance từ những năm 70 của thế kỷ trước. Nguyên lý cơ bản là mọi cơ quan cảm giác của con người và các loài sinh vật đều được hình thành với chức năng chỉ thu lượm thông tin liên quan đến sự sống của chính nó, đồng thời bỏ qua mọi yếu tố khác. Thông tin đó xoay quanh các cơ hội “có thể đạt được mục tiêu”, với các hoạt động liên tục xảy ra trên toàn cầu, ví dụ như những cái hố giúp chúng ta đạt được ý đồ ẩn nấp, những chiếc cốc giúp chúng ta đạt được mục tiêu uống nước, cây giúp chúng ta đạt được mục tiêu trèo lên cao…

“Quy tắc đặt tên” của Stigler (Stigler's Law of Eponymy) 

Theo nghiên cứu của Stigler, các khám phá khoa học đều không được đặt tên theo người khám phá đầu tiên, có thể kể ra các ví dụ điển hình như định l‎ý Pitago, sao chổi Halley, số Avogardo, định luật Gresham, đồ thị Venn… Nhà xã hội học Robert K. Merton cũng cho biết những người khám phá đầu tiên có vẻ như không bao giờ được ghi nhận. Như vậy, vấn đề ở đây là thứ tự không phải là yếu tố quyết định. Đóng góp của nhà thiên văn học Edmund Halley không nằm ở việc quan sát được sao chổi Halley năm 1682 mà nằm ở việc thừa nhận sao chổi đó với sao chổi được quan sát năm 1531 chỉ là một.

Lợi thế so sánh (Comparative Advantage)

Lợi thế rõ ràng của thuế quan – hướng tới các hàng hóa và dịch vụ nhập khẩu – là hỗ trợ các nhà sản xuất nội địa đồng thời gây khó khăn cho các nhà sản xuất nước ngoài.

Ví dụ, thuế suất của Mỹ đối với các sản phẩm săm lốp của Trung Quốc đã khiến cho săm lốp Trung Quốc nhập khẩu vào Mỹ có giá cao hơn so với hàng nội địa, từ đó mang lại hiệu quả cạnh tranh cao hơn cho các nhà sản xuất săm lốp của Mỹ.

Mật mã thần kinh (The Neural Code)  

Thuật ngữ này muốn nói tới các quy luật hoặc thuật toán biến các khả năng hành động và quy trình khác xuất hiện trong não thành nhận thức, ‎ý thức, cảm xúc, mục đích và hành động. Mật mã thần kinh được ví như là phần mềm của não bộ.

2017 nhung thuat ngu khoa hoc can duoc nghien cuu nhieu hon
Hình ảnh minh họa về mật mã thần kinh. (Nguồn: jonlieffmd.com)

Chủ nghĩa Hiện thực khoa học (Scientific Realism) 

Khoa học đã phát hiện ra sự tồn tại của proton và protein, neuron và neutrino? Chúng ta cho rằng các hạt chính là sự kích thích của các trường lượng tử và sự thừa hưởng tính cách là do di truyền bởi các gen mã hóa thông tin? Có những người phủ nhận những điều này, và họ chưa chắc đã là những người không hiểu biết gì về khoa học, mà họ chính là tín đồ của chủ nghĩa hiện thực khoa học.

Chủ nghĩa hiện thực khoa học nêu quan điểm rằng, khoa học cần được mở rộng ra thêm và đôi khi chứng minh rằng những quan điểm mà thế giới đã biết (những quan điểm này do con người chúng ta đạt được thông qua các các cơ quan cảm giác) – đều là sai lầm.

Lỗi nhận định sai cơ bản (Fundamental Attribution Error) 

Nhà khoa học, triết gia Hy Lạp cổ đại Aristotle cho rằng một viên đá bị chìm khi được thả xuống nước là do sức hút của trọng lực. Ông cho rằng những người có đạo đức sẽ làm như thế này thế kia, do họ có phẩm hạnh tốt; còn những người không cư xử có đạo đức là những người thiếu phẩm hạnh tốt. Tất nhiên không phải mọi thứ đều chìm khi rơi xuống nước. Gỗ nổi trên nước là do có trọng lượng nhẹ.

Nhà viết kịch Molière đã phản bác lại lối tư duy này với lý lẽ về hiện tượng tại sao thuốc phiện lại gây ngủ.

Tâm lý học hiện đại khẳng định rằng lời giải thích về hành vi của con người luôn luôn đòi hỏi phải tham khảo và đối chiếu với tình huống mà người đó tham gia. Nếu không nhận định đúng theo cách thức này thì sẽ được gọi là Lỗi nhận định sai cơ bản.

2017 nhung thuat ngu khoa hoc can duoc nghien cuu nhieu hon Loài chó đã đồng hành với con người lâu hơn chúng ta tưởng

Từ lâu, giới khoa học đã đặt nhiều nghi vấn về nguồn gốc của chó nhà bởi còn nhiều chứng cứ mâu thuẫn về địa ...

2017 nhung thuat ngu khoa hoc can duoc nghien cuu nhieu hon Những phát minh khoa học đột phá của năm 2016

Một số thành tựu và khám phá của các nhà khoa học năm 2016 có vẻ giống chuyện khoa học viễn tưởng, nhưng thật sự ...

2017 nhung thuat ngu khoa hoc can duoc nghien cuu nhieu hon Biến đổi khí hậu tạo ra những vòi rồng nguy hiểm

Các nghiên cứu về khí hậu cho thấy, điều kiện để vòi rồng xuất hiện chính là do nhiệt độ khí quyển tăng cao.  

Trung Hiếu (theo Edge.org)

Đọc thêm

XSMN 26/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật 26/6/2022. xổ số hôm nay

XSMN 26/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay Chủ Nhật 26/6/2022. xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 26/6. xổ số hôm nay 26/6/2022. trực tiếp kết quả xổ số miền Nam hôm nay 26/6/2022. xổ số hôm nay ngày 26 tháng 6. XSMN chủ nhật. SXMN ...
XSMT 26/6, kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 26/6/2022. SXMT 26/6/2022

XSMT 26/6, kết quả xổ số miền Trung hôm nay Chủ Nhật 26/6/2022. SXMT 26/6/2022

Baoquocte.vn. XSMT 26/6. trực tiếp xổ số miền Trung 26/6/2022. xổ số hôm nay 26/6/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung chủ nhật. SXMT 26/6
XSMB 26/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 26/6/2022. dự đoán XSMB

XSMB 26/6, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay Chủ Nhật 26/6/2022. dự đoán XSMB

Baoquocte.vn. XSMB 26/6. trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay, Chủ Nhật 26/6/2022. kết quả xổ số hôm nay 26/6. xổ số miền Bắc Chủ Nhật. xo so ...
Nga nói rõ lí do từ chối tham gia Hiệp ước cấm phổ biến vũ khí hạt nhân (TPNW)

Nga nói rõ lí do từ chối tham gia Hiệp ước cấm phổ biến vũ khí hạt nhân (TPNW)

Baoquocte.vn. Ngày 24/6, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova tuyên bố Moscow sẽ không tham gia Hiệp ước cấm phổ biến vũ khí hạt nhân (TPNW).
Thủ tướng kêu gọi các nhà đầu tư đến Việt Nam với tinh thần cùng thắng, 'lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ'

Thủ tướng kêu gọi các nhà đầu tư đến Việt Nam với tinh thần cùng thắng, 'lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ'

Baoquocte.vn. Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Diễn đàn đầu tư Đà Nẵng năm 2022 do thành phố Đà Nẵng, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng phối hợp tổ chức.
Tiếp tục mở cửa xả đáy số 2, nhà máy Thuỷ điện Hoà Bình sẵn sàng ứng phó khi có diễn biến bất ngờ

Tiếp tục mở cửa xả đáy số 2, nhà máy Thuỷ điện Hoà Bình sẵn sàng ứng phó khi có diễn biến bất ngờ

Baoquocte.vn. Mực nước hồ Hòa Bình đang cao hơn mực nước cao nhất trước lũ 2,61m. Để đảm bảo an toàn cho hồ đập, Thuỷ điện Hoà Bình tiếp tục mở ...
Nhật Bản trải qua tháng 6 nắng nóng kỷ lục

Nhật Bản trải qua tháng 6 nắng nóng kỷ lục

Baoquocte.vn. Kể từ khi thu thập dữ liệu vào năm 1875, đây là đợt nắng nóng xuất hiện sớm nhất từ trước đến nay, với mức nhiệt trên 35 độ C ...
Nga rút một số tướng chủ chốt khỏi cuộc xung đột ở Ukraine

Nga rút một số tướng chủ chốt khỏi cuộc xung đột ở Ukraine

Baoquocte.vn. Bộ Tư lệnh cấp cao của quân đội Nga nhiều khả năng đã loại một số tướng lĩnh khỏi vai trò chỉ huy hoạt động chính trong cuộc xung đột ...
Thủ tướng Chính phủ dự Diễn đàn Đầu tư Đà Nẵng năm 2022

Thủ tướng Chính phủ dự Diễn đàn Đầu tư Đà Nẵng năm 2022

Baoquocte.vn. Diễn đàn đầu tư Đà Nẵng năm 2022 là sự kiện do thành phố Đà Nẵng tổ chức ngày 25/6 tại Sheraton Grand (Đà Nẵng) theo hình thức trực tiếp ...
Mỹ-Trung lùm xùm quanh vụ máy bay quân sự bay qua Eo biển Đài Loan

Mỹ-Trung lùm xùm quanh vụ máy bay quân sự bay qua Eo biển Đài Loan

Baoquocte.vn. Trong khi Trung Quốc nói đây là sự việc 'gây bất ổn' thì quân đội Mỹ khẳng định quyền hoạt động theo quy định của luật pháp quốc tế.
Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Chi phí quân sự: Nghịch lý thời hậu Covid-19

Baoquocte.vn. Đúng vào lúc thế giới đang cần thêm những nguồn lực nhằm vực dậy nền kinh tế sau tác động của Covid-19, thì chi phí quân sự lại có xu hướng tăng.
Thế giới nửa năm với những biến động, bất ngờ

Thế giới nửa năm với những biến động, bất ngờ

Baoquocte.vn. Năm 2022 mở đầu với những hy vọng tràn trề về một thế giới ổn định, kinh tế toàn cầu tiếp tục đà phục hồi và tăng trưởng sau đại dịch Covid-19. Nhưng...
OPEC+ và chiến thuật nhỏ giọt

OPEC+ và chiến thuật nhỏ giọt

Baoquocte.vn. Bất chấp sức ép từ Mỹ và các nước phương Tây, OPEC+ chỉ quyết định tăng sản lượng khai thác thêm 648 nghìn thùng/ngày trong tháng Bảy và tháng Tám tới.
Liên minh châu Âu: Đồng minh không đồng lòng

Liên minh châu Âu: Đồng minh không đồng lòng

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh bất thường của Liên minh châu Âu (EU) đã kết thúc với một quyết định bất thường.
Trung Quốc phả hơi nóng vào cuộc đua ở Nam Thái Bình Dương

Trung Quốc phả hơi nóng vào cuộc đua ở Nam Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Phản ứng của phương Tây về chuyến thăm của Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tới Nam Thái Bình Dương cho thấy cuộc cạnh tranh ngày một nóng tại khu vực.
Hàm ý phía sau việc Thổ Nhĩ Kỳ ngăn NATO mở rộng

Hàm ý phía sau việc Thổ Nhĩ Kỳ ngăn NATO mở rộng

Baoquocte.vn. Phản đối Phần Lan và Thụy Điển vào NATO có thể giúp Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan củng cố nội bộ và khẳng định vị thế của đất nước.
Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Baoquocte.vn. Nhân dịp 55 năm quan hệ Việt Nam-Campuchia, truyền thông ‘xứ Chùa Tháp’ đã có nhiều bài viết lan toả thông điệp về tình hữu nghị truyền thông giữa hai nước.
Vụ việc Kaliningrad: Lithuania có lẽ không lường hết những gì Nga có thể 'phản đòn'

Vụ việc Kaliningrad: Lithuania có lẽ không lường hết những gì Nga có thể 'phản đòn'

Baoquocte.vn. Phong tỏa hoạt động vận tải hàng hóa tới tỉnh Kaliningrad của Nga, Lithuania đang đối mặt với nhiều hậu quả khó lường.
Xung đột Nga-Ukraine sẽ đi vào kịch bản tồi tệ nhất nếu NATO làm điều này

Xung đột Nga-Ukraine sẽ đi vào kịch bản tồi tệ nhất nếu NATO làm điều này

Baoquocte.vn. Trường hợp NATO triển khai máy bay không người lái tại Ukraine được dự báo sẽ đẩy xung đột Nga-Ukraine lên mức đỉnh điểm.
Quan hệ với ASEAN là trụ cột trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Quan hệ với ASEAN là trụ cột trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Baoquocte.vn. Hội nghị đặc biệt Ngoại trưởng ASEAN-Ấn Độ đã góp phần nâng cấp quan hệ hai bên lên tầm cao mới.
ASEAN-Ấn Độ đề cao chủ nghĩa đa phương và hợp tác khu vực trước 'những cơn gió ngược địa chính trị'

ASEAN-Ấn Độ đề cao chủ nghĩa đa phương và hợp tác khu vực trước 'những cơn gió ngược địa chính trị'

Baoquocte.vn. Ấn Độ và ASEAN đều nhấn mạnh vai trò của chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế để giải quyết các thách thức toàn cầu.
Trung Quốc tuyên bố mở rộng hoạt động quân sự ở Thái Bình Dương: 'Tiền trảm hậu tấu' và ý đồ đằng sau

Trung Quốc tuyên bố mở rộng hoạt động quân sự ở Thái Bình Dương: 'Tiền trảm hậu tấu' và ý đồ đằng sau

Baoquocte.vn. Trung Quốc đang đặt nền móng cho một căn cứ quân sự ở quần đảo Solomon và có thể hiện thực hóa nó bất kỳ lúc nào.
Phiên bản di động