Abdulrazak Gurnah và những áng văn ‘dịch chuyển’

Lê An
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Sinh ra ở Zanzibar và rời đến Anh năm 18 tuổi – hai nền văn hóa đã đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp và việc hình thành các tác phẩm văn học của Abdulrazak Gurnad.

Khi trao giải Nobel Văn học 2021, Ủy ban Nobel Văn học (thuộc Viện Hàn lâm Thụy Điển) đã ca ngợi các tác phẩm của Abdulrazak Gurnah là sự thâm nhập không khoan nhượng và nhân ái của ông đối với những ảnh hưởng của chủ nghĩa thực dân và số phận của những người tị nạn trong hố sâu ngăn cách giữa các nền văn hóa và lục địa....

Tiểu thuyết bao trùm chủ đề lưu vong

Lấy bối cảnh ở bờ biển Đông Phi, Memory of Departure - cuốn tiểu thuyết đầu tiên của Abdulrazak Gurnah được viết năm 1988 kể về một chàng trai trẻ đang đấu tranh dưới chế độ độc tài trước khi được gửi đến sống với một người chú giàu có ở Kenya.

Abdulrazak Gurnah và những áng văn ‘dịch chuyển’
Nhà văn Abdulrazak Gurnah. (Nguồn: Getty Images)

Tác phẩm được coi như một nghiên cứu hấp dẫn về cuộc đấu tranh của một người đàn ông để tìm ra mục đích cho cuộc đời mình và một bức chân dung đầy ám ảnh về một xã hội truyền thống đang sụp đổ dưới sức nặng của nghèo đói và sự thay đổi nhanh chóng.

Tiếp đó, Paradise ra đời năm 1994 được lọt vào danh sách rút gọn cho Giải thưởng Booker năm 1994. Cuốn tiểu thuyết này mở màn ở Đông Phi trước Thế chiến I theo chân cậu bé 12 tuổi Yusuf - người đã bị giao cho một thương gia giàu có làm đầy tớ. Xuyên suốt cuốn sách, Yusuf kể lại những chuyến du ngoạn xuyên lục địa cùng với cuộc sống tự nhiên, các bộ tộc khác và những mối đe dọa mà họ gặp phải.

Admiring Silence (1996) lại kể về một người đàn ông chạy trốn khỏi Zanzibar vào những năm 1960 để đến Anh - nơi anh ta phải lòng một phụ nữ Anh và bắt đầu một gia đình.

Khi chiến đấu với sự phân biệt chủng tộc, anh ấy cũng phải vật lộn với bản thân vì những nỗ lực của mình để hòa nhập. Ở đây, tác giả miêu tả khéo léo nỗi thống khổ của một người đàn ông bị mắc kẹt giữa hai nền văn hóa. Mỗi nền văn hóa sẽ khiến anh không có liên kết với nền văn hóa khác.

Những tác phẩm sau này của Abdulrazak Gurnah như By the Sea (2001), Desertion (2005), Gravel Heart (2017)... cũng bao trùm chủ đề về người tị nạn.

Đó là khi nhân vật tìm thấy nơi ẩn náu của riêng mình trong tình bạn đẹp, những câu chuyện tình yêu nghiệt ngã đan xen, hay những vết thương lòng khi gia đình tan vỡ...

Ngay cả những nhân vật phụ trong tiểu thuyết của ông cũng có những lịch sử với trí tưởng tượng giàu có, phản ánh những tương tác nhỏ nhất của họ cũng khiến thế giới trở nên đặc biệt.

Một nhà văn phi thường

Sinh năm 1948, lớn lên ở Zanzibar, Abdulrazak Gurnah đã trải qua cuộc cách mạng năm 1964 và buộc phải chạy trốn khỏi đất nước khi mới 18 tuổi.

Mặc dù tiếng Swahili là ngôn ngữ đầu tiên của ông ấy, nhưng tiếng Anh trở thành công cụ để ông sáng tác văn học. Sau này, ông đã trở thành giáo sư tiếng Anh và văn học hậu thuộc địa tại Đại học Kent, cho đến khi nghỉ hưu.

Như vậy, sau 35 năm, Abdulrazak Gurnah là người gốc Phi tiếp theo đoạt giải Nobel Văn học kể từ sau khi nhà văn Wole Soyinka (người Nigeria) được vinh danh năm 1986.

Dành nhiều lời khen ngợi cho tiểu thuyết gia gốc Phi, Chủ tịch Ủy ban Nobel Anders Olssonnói rằng ông rất vinh dự khi được trao giải thưởng này và cảm thấy “thật là choáng ngợp và vô cùng tự hào”.

Abdulrazak Gurnah và những áng văn ‘dịch chuyển’
Những tác phẩm của nhà văn Abdulrazak Gurnah. (Nguồn: Getty Images)

Biên tập viên Alexandra Pringle tại Bloomsbury cũng nhận định chiến thắng của Abdulrazak Gurnah là “xứng đáng nhất” đối với một nhà văn trước đây chưa được công nhận xứng đáng.

Alexandra Pringle cho biết Abdulrazak Gurnah luôn viết về sự dịch chuyển, nhưng theo “những cách đẹp nhất và ám ảnh nhất về những gì mà con người nâng đỡ và thổi bay họ trên khắp các lục địa”.

Bà nói: “Ông ấy là một trong những nhà văn châu Phi vĩ đại nhất còn sống và chưa từng ai biết về ông ấy. Văn của ông ấy đặc biệt đẹp và nghiêm túc, đồng thời cũng hài hước, tử tế và nhạy cảm. Ông là một nhà văn phi thường viết về những điều thực sự quan trọng. Và thật tốt, giờ ông đã đoạt giải Nobel rồi”.

Chủ tịch Ủy ban Nobel Anders Olsson cũng cho rằng: “Trong vũ trụ văn học của Abdulrazak Gurnah, mọi thứ đều thay đổi từ ký ức, tên tuổi, danh tính... Sự khám phá không ngừng thúc đẩy bởi niềm đam mê trí tuệ hiện diện trong tất cả các cuốn sách của ông ấy”.

Chân dung và tác phẩm của nhà văn Abdulrazak GurnahNobel - chủ nhân giải thưởng Nobel Văn học 2021

Chân dung và tác phẩm của nhà văn Abdulrazak GurnahNobel - chủ nhân giải thưởng Nobel Văn học 2021

Chiều 7/10 (giờ Việt Nam), Viện Hàn lâm Thụy Điển đã xướng tên tiểu thuyết gia Abdulrazak Gurnah là chủ nhân của giải thưởng Nobel ...

Giải Nobel 2021: Liệu đã đến lúc giải Văn học bừng tỉnh - đa dạng và bình đẳng giới hơn?

Giải Nobel 2021: Liệu đã đến lúc giải Văn học bừng tỉnh - đa dạng và bình đẳng giới hơn?

Sau gần 10 năm các tác giả phương Tây thống trị giải Nobel Văn học, giới quan sát đang chờ đợi hội đồng giám khảo ...

(theo The New York Times, The Guardian)

Đọc thêm

XSMN 5/7, kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 3 ngày 5/7/2022. xổ số hôm nay

XSMN 5/7, kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 3 ngày 5/7/2022. xổ số hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 5/7. xổ số hôm nay 5/7. kết quả xổ số miền Nam thứ 3 ngày 5/7/2022. xổ số hôm nay ngày 5 tháng 7. XSMN thứ 3. xo so ...
XSMB 5/7, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 ngày 5/7/2022 - dự đoán XSMB

XSMB 5/7, kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 3 ngày 5/7/2022 - dự đoán XSMB

Baoquocte.vn. XSMB 5/7. trực tiếp xổ số miền Bắc 5/7/2022. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay. xổ số miền Bắc thứ 3. xổ số hôm nay 5/7/2021. SXMB 5/7
XSMT 5/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 5/7/2022. SXMT 5/7

XSMT 5/7, trực tiếp kết quả xổ số miền Trung hôm nay thứ 3 ngày 5/7/2022. SXMT 5/7

Baoquocte.vn. XSMT 5/7. trực tiếp xổ số miền Trung 5/7/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung thứ 3. xổ số hôm nay 5/7/2022. SXMT 5/7
Chuyển nhượng cầu thủ Man Utd: Eriksen đồng ý gia nhập; Rashford thông báo ở lại; HLV Rangnick đúng với Ronaldo

Chuyển nhượng cầu thủ Man Utd: Eriksen đồng ý gia nhập; Rashford thông báo ở lại; HLV Rangnick đúng với Ronaldo

Baoquocte.vn. Những tin tức chuyển nhượng cầu thủ của CLB Man Utd diễn ra trong 24 giờ qua được cập nhật thường xuyên trên Báo Thế giới và Việt Nam.
Đại sứ Lương Quốc Huy trình Thư ủy nhiệm lên Tổng thống Iran Ebrahim Raisi

Đại sứ Lương Quốc Huy trình Thư ủy nhiệm lên Tổng thống Iran Ebrahim Raisi

Baoquocte.vn. Đại sứ Lương Quốc Huy khẳng định Việt Nam coi trọng quan hệ với Iran, bày tỏ hy vọng hai nước sẽ tiếp tục thúc đẩy quan hệ trên các ...
'Hạ nhiệt' giá xăng dầu bằng cách nào?

'Hạ nhiệt' giá xăng dầu bằng cách nào?

Baoquocte.vn. Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi trả lời báo chí về giải pháp 'hạ nhiệt' giá xăng dầu tại Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 6/2022.
Du lịch thế giới: Sức bật đã đủ mạnh?

Du lịch thế giới: Sức bật đã đủ mạnh?

Baoquocte.vn. Thời gian qua, du lịch thế giới có sự phục hồi mạnh mẽ. Tuy nhiên, ngành công nghiệp này vẫn đang đứng trước nhiều thách thức.
'Cần nhìn nhận kết quả kỳ thi chỉ có tính tham khảo trong đánh giá năng lực một đứa trẻ'

'Cần nhìn nhận kết quả kỳ thi chỉ có tính tham khảo trong đánh giá năng lực một đứa trẻ'

Baoquocte.vn. Nếu người lớn bất chấp để chạy theo bệnh thành tích, đòi hỏi đứa trẻ phải đạt điểm cao trong các kỳ thi là phi giáo dục.
Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 6/2022: Quốc tế đánh giá cao thành tựu kinh tế Việt Nam

Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 6/2022: Quốc tế đánh giá cao thành tựu kinh tế Việt Nam

Baoquocte.vn. Chiều 4/7, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, người phát ngôn Chính phủ Trần Văn Sơn chủ trì họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 6/2022.
Tin thế giới 4/7: Syria tuyên bố ủng hộ chiến dịch của Nga; Tổng thống Putin ra chỉ thị về Ukraine; tỉnh triệu dân của Trung Quốc bùng Covid-19

Tin thế giới 4/7: Syria tuyên bố ủng hộ chiến dịch của Nga; Tổng thống Putin ra chỉ thị về Ukraine; tỉnh triệu dân của Trung Quốc bùng Covid-19

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine, bạo động ở Uzbekistan, Syria bày tỏ ủng hộ Nga, Covid-19 phức tạp ở Trung Quốc... là một số tin thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Du lịch thế giới: Sức bật đã đủ mạnh?

Du lịch thế giới: Sức bật đã đủ mạnh?

Baoquocte.vn. Thời gian qua, du lịch thế giới có sự phục hồi mạnh mẽ. Tuy nhiên, ngành công nghiệp này vẫn đang đứng trước nhiều thách thức.
Chiêm ngưỡng nội thất đắt giá của căn penthouse trị giá hơn 3 triệu USD, ở ven kênh đào Venice

Chiêm ngưỡng nội thất đắt giá của căn penthouse trị giá hơn 3 triệu USD, ở ven kênh đào Venice

Baoquocte.vn. Căn penthouse rộng gần 403m2, nằm ven kênh đào Venice (Italy) được bán đấu giá với giá khởi điểm 2,9 triệu Euro (3,04 triệu USD).
Độc đáo món bánh khoái cá kình của làng Chuồn, Huế

Độc đáo món bánh khoái cá kình của làng Chuồn, Huế

Baoquocte.vn. Bánh khoái cá kình là một trong những đặc sản lạ chỉ có ở Huế, thực khách phải tự mua nguyên liệu và nhờ chế biến với giá ‘rẻ bèo’.
Thái Lan: 9 triệu lượt khách quốc tế 'trong tầm tay'?

Thái Lan: 9 triệu lượt khách quốc tế 'trong tầm tay'?

Lượng du khách quốc tế đến Thái Lan gia tăng đáng kể từ đầu năm nay, khi tình hình đại dịch Covid-19 bắt đầu lắng xuống.
Du lịch Majorca, trải nghiệm cuộc sống 'không ngủ' trong âm nhạc và tiệc tùng

Du lịch Majorca, trải nghiệm cuộc sống 'không ngủ' trong âm nhạc và tiệc tùng

Baoquocte.vn. Majorca được mệnh danh là thiên đường tiệc tùng, nơi có cuộc sống về đêm vô cùng sôi động, thu hút giới nghệ sĩ, ngôi sao khắp thế giới.
Đến Tây Ban Nha, hãy ghé thăm những điểm đến đẹp mê mẩn dưới đây

Đến Tây Ban Nha, hãy ghé thăm những điểm đến đẹp mê mẩn dưới đây

Baoquocte.vn. Không sai khi nói rằng, Tây Ban Nha là một trong những lựa chọn đầu tiên của du khách khi muốn khám phá châu Âu.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 29]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 29]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sôi động Lễ hội Ẩm thực Ici Vietnam 2022 tại Pháp

Sôi động Lễ hội Ẩm thực Ici Vietnam 2022 tại Pháp

Baoquocte.vn. Ngày 18/6, tại Quảng trường Monge ở quận 5, thủ đô Paris, Hội Người Việt Nam tại Pháp phối hợp với Foyer Việt Nam đã tổ chức Lễ hội Ẩm thực Ici Vietnam 2022.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 28]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 28]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 27]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 27]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 26]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 26]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 25]

Sổ tay văn hóa Đông-Tây: Một thoáng văn học Pháp [Kỳ 25]

Baoquocte.vn. Những tác phẩm tập thể hay vô danh (không xác định được tác giả) của nền văn học Pháp thời Trung cổ nổi tiếng.
Phiên bản di động