Áp lực của giáo viên Nhật Bản

Nhật Bản nổi tiếng với nền giáo dục kỷ luật và hiệu quả nhưng giáo viên nước này phải đối mặt với áp lực công việc nặng nề, làm việc hơn 50 giờ mỗi tuần.

Tinh thần Nhật Bản và bài học cho Việt Nam Trẻ mầm non Việt Nam sắp được học trường nhượng quyền của Nhật Lớp học chuyên đề về quan hệ quốc tế tại Nhật Bản


Giáo viên chào đón học sinh tại cổng trường tiểu học ở Tokyo, Nhật Bản. (Nguồn: The Japan Times)

Giáo viên chào đón học sinh tại cổng trường tiểu học ở Tokyo, Nhật Bản. (Nguồn: The Japan Times)

Theo kết quả khảo sát quốc tế năm 2024, giáo viên Nhật Bản tiếp tục là nhóm có thời gian làm việc dài nhất trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).

Tổ chức OECD công bố kết quả cuộc khảo sát quốc tế về giảng dạy và học tập (TALIS) năm 2024 vào ngày 7/10/2025. Dữ liệu cho thấy giáo viên Nhật Bản, dù đã nhiều năm được kêu gọi cải thiện điều kiện làm việc, vẫn chịu khối lượng công việc cao vượt trội so với đồng nghiệp ở các nước khác.
Trung bình, giáo viên tiểu học tại Nhật làm việc 52,1 giờ mỗi tuần, trong khi giáo viên trung học cơ sở làm việc 55,1 giờ, tiếp tục đứng đầu bảng xếp hạng như cuộc khảo sát năm 2018.

So với khảo sát trước, thời gian làm việc trung bình hằng tuần của giáo viên toàn thời gian tại Nhật đã giảm khoảng 4 giờ ở cả hai cấp học. Tuy vậy, mức trung bình quốc tế hiện chỉ là 40,4 giờ/tuần đối với giáo viên tiểu học và 41 giờ/tuần đối với giáo viên trung học cơ sở - nghĩa là giáo viên Nhật vẫn làm việc nhiều hơn 11-14 giờ mỗi tuần so với đồng nghiệp toàn cầu.

Khảo sát TALIS được thực hiện 5-6 năm một lần. Phiên bản 2024 lấy mẫu khoảng 200 trường tiểu học tại 16 quốc gia và vùng lãnh thổ, cùng 200 trường trung học cơ sở tại 55 quốc gia. Hiệu trưởng và giáo viên được hỏi về số giờ làm việc và những khó khăn trong nghề. Tổng thời gian được tính bao gồm cả giờ làm thêm tại nhà - ví dụ như chấm bài, soạn giáo án hoặc xử lý công việc vào buổi tối và cuối tuần.

Mặc dù Nhật Bản đã áp dụng nhiều biện pháp như giới hạn giờ làm thêm và thuê ngoài một phần hoạt động ngoại khóa, song các chuyên gia thừa nhận mô hình giáo dục toàn diện - coi trọng sự phát triển đồng đều về kiến thức, đạo đức và thể chất - cũng góp phần khiến giáo viên phải làm việc nhiều giờ hơn.

Theo khảo sát, thời gian dành cho hoạt động ngoại khóa và công việc hành chính của giáo viên Nhật cao hơn đáng kể so với mức trung bình quốc tế.

Giáo viên trung học cơ sở tại Nhật dành trung bình 5,6 giờ/tuần cho hoạt động ngoại khóa, trong khi mức trung bình quốc tế chỉ 1,7 giờ.

Giáo viên tiểu học dành 4,5 giờ/tuần cho công việc hành chính, còn giáo viên trung học là 5,2 giờ, so với mức trung bình toàn cầu lần lượt là 2,7 và 3,0 giờ.

Dù vậy, các con số này đã giảm từ 0,9 đến 2,5 giờ so với cuộc khảo sát năm 2018.

Ngoài ra, tình trạng thiếu giáo viên cũng làm tăng gánh nặng công việc nghề giáo.

Khi được hỏi về yếu tố còn thiếu để đảm bảo chất lượng giáo dục, “giáo viên” là câu trả lời phổ biến nhất từ các hiệu trưởng Nhật Bản.

Khoảng 40,7% hiệu trưởng tiểu học cho biết trường mình thiếu giáo viên - gấp đôi so với năm 2018 (19,2%). Tương tự, 35,6% hiệu trưởng trung học cơ sở cũng coi việc thiếu giáo viên là rào cản cho chất lượng giảng dạy, tăng 8,1 điểm phần trăm so với khảo sát trước. Cả hai tỷ lệ này đều cao hơn mức trung bình quốc tế hơn 10 điểm.

Theo The Mainichi, một quan chức Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản cho biết: “Dù vẫn còn nhiều thách thức, nhưng chúng tôi đang đi đúng hướng”.

Về tình trạng thiếu giáo viên, vị này nhấn mạnh: “Đây là vấn đề nghiêm trọng và sẽ được xem là ưu tiên hàng đầu trong thời gian tới”.