Bệnh thành tích trong giáo dục: Nghĩ về những tấm giấy khen được phát tràn lan

Tấn Khôi
Những năm gần đây, người ta giật mình khi nhắc đến bệnh thành tích trong giáo dục, về những con số tròn trịa trong các báo cáo, về những tấm giấy khen được phát tràn lan...
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Bệnh thành tích trong giáo dục: Trở lại với câu hỏi, học để làm gì?
Bệnh thành tích trong giáo dục: Trở lại với câu hỏi, học để làm gì? (Nguồn: VOV)

Thời tôi đi học, việc dạy và học có sự thực chất của những điểm số. Lớp tôi gần 40 người nhưng chỉ có 3-5 học sinh tiên tiến, không có học sinh giỏi, còn lại trung bình.

Việc ở lại lớp thời ấy cũng là bình thường bởi nếu bạn nào không đủ điểm lên lớp đều được cho học lại như một cách giúp cho người học không hụt kiến thức. Số khác thì phải thi lại, để lên lớp, các bạn phải chịu khó ôn luyện trong mùa Hè để khoảng đầu tháng 8 thì nhà trường sẽ tổ chức thi.

Vì rất khó để có học sinh giỏi nên bạn nào cũng phấn đấu và ai đạt danh hiệu học sinh giỏi đều xem đó là thành tích đáng ngưỡng mộ.

"Quan trọng học để làm gì và làm được gì, hay có đóng góp ra sao cho xã hội. Mặt khác, học để sống ra sao cho thật hạnh phúc chứ không phải điểm số, không phải để lớp, trường báo cáo những con số cho thật đẹp, để giáo viên hoàn thành chỉ tiêu".

Nhưng học sinh giỏi thời nay rất khác… Khác bởi vì nhà nhà đều có giấy khen, mà như có ai đó từng nói: “Thời nay thần đồng nhiều quá”.

Vài năm trước, tôi bất ngờ khi nghe cháu mình nói, lớp con chỉ có 2 học sinh trung bình, còn lại khá giỏi. Gần như cả lớp của cháu nhận giấy khen và phần thưởng dù cháu không học ở trường chuyên.

Nhìn quanh, tình trạng lớp nào cũng có rất nhiều học sinh giỏi, học sinh tiên tiến và không có em nào lưu ban đã trở nên phổ biến hiện nay.

Có thể học sinh đã giỏi hơn ngày trước? Hay do cách đánh giá có phần dễ hơn? Sao giờ nhiều giấy khen thế?

Những câu hỏi ấy thấp thoáng trong đầu khi đâu đó, dư luận và chính người trong ngành cũng hoang mang với kết quả cao ngất ngưởng trong những đánh giá học trò. Và người ta nêu ra một căn bệnh gọi là “bệnh thành tích” đã khiến những con số ngày càng tròn trịa - tròn trịa đến mức khó tin.

Phụ huynh nào cũng muốn con mình học giỏi, thầy cô - ai cũng mong trò mình xuất sắc và đạt được nhiều thành tích tốt. Và khi cả trường khá giỏi, vài em trung bình là nỗi buồn, đôi khi sẽ ảnh hưởng đến thành tích của lớp và điểm thi đua của chính giáo viên chủ nhiệm.

Do đó, trước mỗi kỳ thi, giáo viên sẽ đôn đốc học sinh ôn bài, nhiều em vì để đạt điểm cao nên học tủ, học gạo. Không khó hiểu khi điểm 9, điểm 10 nhan nhản khắp nơi và giấy khen như "nấm mọc sau mưa". Và mỗi buổi tổng kết năm học hoặc khai giảng, nhà trường sẽ tự hào về những báo cáo thành tích.

Sẽ thật tuyệt vời nếu những báo cáo thành tích ngành giáo dục đạt 100% là con số thật. Rất tiếc, đâu đó lại là con số “ảo” của những nỗ lực làm tròn cho đẹp vì áp lực thi đua, áp lực thành tích.

"Có một căn bệnh mang tên thành tích đã khiến những con số trong báo cáo giáo dục ngày càng tròn trịa - tròn trịa đến mức khó tin. Học sinh giỏi thời nay cũng rất khác… Khác bởi vì học sinh nào cũng có giấy khen, mà như có ai đó từng nói: Thời nay thần đồng nhiều quá”.

Thực sự rất nguy hại khi theo đuổi những con số không thực chất từ chuyện dạy và học. Với thầy cô giáo - vì “bệnh thành tích”, vì bị áp thi đua mà buộc phải cho điểm cao hơn thực lực của học sinh, tìm cách “kéo” em này em kia lên để đủ điểm “giỏi” hoặc để số lượng học sinh đạt giấy khen cao hơn.

Dần dà, chính thầy cô sẽ xem sự không thật trong kết quả của ngành là bình thường. Tôn trọng sự thật, những giá trị thật là điều mà nhà giáo cần làm và gìn giữ trong suốt quá trình làm nghề.

Với học sinh, chưa giỏi nhưng “đôn” lên giỏi, còn yếu nhưng lại được đẩy lên lớp thì các em sẽ ảo tưởng năng lực của mình. Niềm vui của phụ huynh có con học khá giỏi cũng rất mong manh như những tấm giấy khen mà các con nhận về hằng năm.

Thực ra, quan trọng học để làm gì và làm được gì, hay có đóng góp ra sao cho xã hội? Mặt khác, học để sống ra sao cho thật hạnh phúc chứ không phải điểm số, không phải để lớp, trường báo cáo những con số cho thật đẹp, để giáo viên hoàn thành chỉ tiêu.

Có thể thấy, “bệnh thành tích” len lỏi trong học đường sẽ giết chết sự nỗ lực của nhiều người thực tài bởi họ bị… cào bằng; còn người chưa giỏi thì nghĩ mình đã giỏi và thôi cố gắng.

Ở đâu đó, căn bệnh này cũng đã đẩy nhiều học sinh đến stress, trầm cảm do bố mẹ đặt ra cho con quá nhiều đòi hỏi từ chuyện học, trong khi năng lực con có giới hạn.

Một người trẻ để phát triển cần có hiểu biết toàn diện, được cân bằng giữa việc học và việc chơi. Người lớn có sức chịu đựng tốt hơn nhưng khi đối diện với quá nhiều áp lực còn trầm cảm, huống hồ các em đang tuổi ăn tuổi học, tâm hồn trong sáng.

Cân bằng và công bằng trong đánh giá năng lực con người chính là cách xây dựng lòng trung thực trong mỗi đứa trẻ và thúc đẩy sự phát triển đúng đắn của mỗi người, để các em được sống thật với chính mình.

Trầm cảm ở trẻ: Cha mẹ cần 'gỡ rối' cho con thế nào?

Trầm cảm ở trẻ: Cha mẹ cần 'gỡ rối' cho con thế nào?

Để nhận biết và phòng ngừa trầm cảm ở trẻ, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Hiền, chuyên gia tâm lý học lâm sàng cho rằng, ...

Không ngừng học tập, rèn luyện theo Chủ tịch Hồ Chí Minh là tiêu chí, thước đo và phương châm hành động của cán bộ, đảng viên

Không ngừng học tập, rèn luyện theo Chủ tịch Hồ Chí Minh là tiêu chí, thước đo và phương châm hành động của cán bộ, đảng viên

Nhân kỷ niệm 132 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/2022), chia sẻ với báo Thế giới & Việt Nam, GS. NGND Nguyễn ...

Bài viết cùng chủ đề

Giáo dục Việt Nam

Đọc thêm

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 22/11/2026: Tuổi Thân tài lộc bền vững

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 22/11/2026: Tuổi Thân tài lộc bền vững

Xem tử vi 22/11 - tử vi 12 con giáp hôm nay 22/11/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 22/11/2026, Lịch vạn niên ngày 22 tháng 11 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2026: Xem lịch âm 22/11/2026, Lịch vạn niên ngày 22 tháng 11 năm 2026

Lịch âm 22/11. Lịch âm 22/11/2026? Âm lịch hôm nay 22/11. Lịch vạn niên 22/11/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn: Nền tảng cho các ngành công nghệ chiến lược

Phát triển nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo và bán dẫn: Nền tảng cho các ngành công nghệ chiến lược

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực AI và công nghiệp bán dẫn đang được Việt Nam xác định là một trong những nhiệm vụ quan ...
Doanh nghiệp Nhật Bản cam kết đồng hành cùng Việt Nam phát triển năng lượng và kinh tế

Doanh nghiệp Nhật Bản cam kết đồng hành cùng Việt Nam phát triển năng lượng và kinh tế

Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc điều hành Mitsubishi Power Asia Pacific khẳng định cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình phát triển năng lượng và kinh ...
Giá vàng hôm nay 22/11/2026 ‘bốc hơi’ gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế giới

Giá vàng hôm nay 22/11/2026 ‘bốc hơi’ gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế giới

Giá vàng hôm nay 22/11/2026 'bốc hơi' gần 10%, đáy 3.500 USD bị đe dọa, nhu cầu mua vào bất ngờ tăng mạnh tại hai thị trường lớn nhất thế ...
Lan tỏa tình yêu tiếng Việt và vun đắp tình hữu nghị tại Savannakhet

Lan tỏa tình yêu tiếng Việt và vun đắp tình hữu nghị tại Savannakhet

Hội người Việt Nam tỉnh Savannakhet, Trường Phổ thông Hữu nghị Lào - Việt của tỉnh phối hợp tổ chức Hội thi ‘Em yêu tiếng Việt’ lần thứ V, năm ...
Tuyên Quang: Chạy đua với thời gian đưa các liệt sĩ trở về từ chiến trường Vị Xuyên xưa

Tuyên Quang: Chạy đua với thời gian đưa các liệt sĩ trở về từ chiến trường Vị Xuyên xưa

Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ' tại Tuyên Quang đã đi qua nửa chặng đường.
WHO hoan nghênh những nỗ lực kiểm soát thuốc lá của Việt Nam

WHO hoan nghênh những nỗ lực kiểm soát thuốc lá của Việt Nam

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đánh giá cao bước tiến của Việt Nam trong kiểm soát thuốc lá.
Cơm độn khoai lang: Món ngon bổ dưỡng nhưng người bệnh thận cần thận trọng

Cơm độn khoai lang: Món ngon bổ dưỡng nhưng người bệnh thận cần thận trọng

Thêm khoai lang vào nấu cùng gạo giúp món cơm có vị ngọt tự nhiên, bổ sung chất xơ, kali và beta-carotene nhưng người mắc bệnh thận nên lưu tâm.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trồng cây lưu niệm cùng Bí thư Tỉnh ủy Vân Nam (Trung Quốc)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trồng cây lưu niệm cùng Bí thư Tỉnh ủy Vân Nam (Trung Quốc)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã trồng cây lưu niệm tại 'Khu rừng hữu nghị quốc tế' thuộc Công viên ngập nước Bảo Phong, tỉnh Vân Nam.
Từ điển Cambridge chọn 'human' (con người) là từ của năm 2026

Từ điển Cambridge chọn 'human' (con người) là từ của năm 2026

Ngày 18/11, Từ điển Cambridge công bố 'human' (con người) là từ của năm 2026.
Những năm sinh phải đổi thẻ căn cước trong năm 2027?

Những năm sinh phải đổi thẻ căn cước trong năm 2027?

Những năm sinh phải đổi thẻ căn cước trong năm 2027? Không cấp đổi thẻ căn cước trong năm 2027 khi đến tuổi sẽ bị phạt thế nào?
Thêm nhiều địa phương tại Nga cấm bán lẻ thuốc lá điện tử

Thêm nhiều địa phương tại Nga cấm bán lẻ thuốc lá điện tử

Thống đốc thành phố lớn thứ hai tại Nga Saint (St.) Petersburg Alexander Beglov mới ký luật cấm bán lẻ thuốc lá điện tử tại thành phố này.
Thúc đẩy hợp tác y tế Việt Nam - Anh theo hướng chuyên sâu, hiện đại

Thúc đẩy hợp tác y tế Việt Nam - Anh theo hướng chuyên sâu, hiện đại

Từ ngày 16-20/11, Phái đoàn Thương mại Y tế Vương quốc Anh có chuyến thăm và làm việc đến Hà Nội và Đà Nẵng.
Ăn sáng quá mặn làm tăng nguy cơ suy và sỏi thận

Ăn sáng quá mặn làm tăng nguy cơ suy và sỏi thận

Thói quen thường xuyên ăn sáng mặn với bánh mì kẹp đồ chế biến, bánh ngọt hay mì mặn, làm tăng huyết áp, khiến thận quá tải, có nguy cơ hình thành sỏi.
Chuyên gia VCCI đề xuất 5 vấn đề khi sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá

Chuyên gia VCCI đề xuất 5 vấn đề khi sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá

Trong bối cảnh chính sách tạm ngưng một số giấy phép mua bán thuốc lá sẽ kết thúc vào đầu năm 2027, chuyên gia VCCI kiến nghị 5 nội dung nhằm bảo đảm cải cách ...
5 thực phẩm giàu chất xơ hơn cả khoai lang tốt cho hệ tiêu hóa

5 thực phẩm giàu chất xơ hơn cả khoai lang tốt cho hệ tiêu hóa

Khoai lang cung cấp chất xơ có lợi cho hệ tiêu hóa. Các phẩm khác như bơ, hạt chia, các loại đậu và atisô... cũng chứa lượng chất xơ không kém.
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Phiên bản di động