Bước đi mới trong 'ngoại giao Nam bán cầu' của Nhật Bản

Minh Vương
Tokyo lựa chọn cách tiếp cận với từng quốc gia và từng khu vực, hướng tới tăng cường hợp tác song phương với các nước có chung lợi ích và giải quyết thách thức của các khu vực.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio phát biểu tại Diễn đàn ASEAN - Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (AIPF) tháng 9/2023. (Nguồn: Reuters)
Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio phát biểu tại Diễn đàn ASEAN - Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (AIPF) tháng 9/2023. (Nguồn: Reuters)

Theo tờ Nikkei Shimbun (Nhật Bản) ngày 12/10, Nhật Bản dự kiến chủ trì tổ chức một loạt hội nghị quốc tế từ cuối năm 2023 đến hết năm 2024, bao gồm các hội nghị quy tụ lãnh đạo các nước Đông Nam Á, Trung Á và quốc đảo Thái Bình Dương.

Ngày 12/10, Ngoại trưởng Nhật Bản Kamikawa Yoko đã gặp Phó Thủ tướng, Ngoại trưởng Thái Lan. Đây là cơ hội để Nhật Bản tiếp cận chính phủ của Thái Lan mới thành lập tháng Chín. Ngoài ra, trong chuyến công du nước ngoài thứ hai và chuyến công du nước ngoài riêng biệt đầu tiên, bà đã thăm Việt Nam, Lào và Brunei. Đây đều là các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á.

Những động thái này được xem là bước chuẩn bị cho Hội nghị cấp cao đặc biệt Nhật Bản - ASEAN được tổ chức tháng 12 tới. Đây là một trong những sự kiện đối ngoại quan trọng nhất của Nhật Bản năm 2023, khi Tokyo và ASEAN đang trong dịp kỷ niệm 50 năm quan hệ hữu nghị và hợp tác. Dự kiến, Thủ tướng Kishida kêu gọi các nước ASEAN “đồng kiến tạo” một trật tự quốc tế ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Tin liên quan
Mỹ đưa B-52 mang đầu đạn hạt nhân tập trận với Hàn Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên phản ứng Mỹ đưa B-52 mang đầu đạn hạt nhân tập trận với Hàn Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên phản ứng

Cơ hội quan trọng

Theo Nikkei Asia Review (Nhật Bản), Tokyo có xu hướng tận dụng các hội nghị này như diễn đàn để tăng cường hợp tác với các nước mới nổi và đang phát triển, trọng điểm của chính sách ngoại giao “Nam Bán cầu” thời ông Kishida.

Cụ thể, để duy trì trật tự quốc tế dựa trên luật lệ mà xứ sở mặt trời mọc đang theo đuổi, nước này cần nhận được sự ủng hộ của hơn 100 quốc gia ở “Nam Bán cầu”.

Hiện Ấn Độ đang cho thấy tầm ảnh hưởng lớn qua việc tổ chức các hội nghị thượng đỉnh quy tụ sự tham gia của lãnh đạo nhiều nước ở “Nam Bán cầu”. Song theo Nikkei Asia Review, đây không phải là tập hợp các quốc gia có tính thống nhất cao do hệ thống chính trị, trình độ phát triển, điều kiện kinh tế đa dạng.

Cũng vì thế, Nhật Bản lựa chọn cách tiếp cận từng quốc gia, từng khu vực. Tokyo sẽ tập trung tăng cường hợp tác song phương với các nước có chung lợi ích và giải quyết các thách thức mà khu vực đang phải đối mặt.

Cụ thể, nước này dự kiến đề xuất một tầm nhìn hợp tác dài hạn tại Hội nghị cấp cao đặc biệt Nhật Bản - ASEAN, gồm các lĩnh vực an ninh, số hóa, hàng hải. Nhật Bản cũng hướng tới việc tận dụng các thế mạnh về công nghệ như tổ chức thảo luận riêng về chủ đề trung hòa carbon ở châu Á.

Ngoài ra, trong năm tới, xứ sở mặt trời mọc dự kiến sẽ tổ chức hội nghị thượng đỉnh với 5 nước Trung Á thuộc Liên Xô (cũ). Khả năng này đã được xác nhận tại cuộc gặp Ngoại trưởng Nhật Bản - Kazakhstan vào cuối tháng Chín vừa qua. Đây đều là những quốc gia giàu tài nguyên như dầu mỏ, khí đốt tự nhiên và kim loại hiếm.

Cũng trong thời gian này, Nhật Bản và các quốc đảo Thái Bình Dương sẽ tổ chức hội nghị thượng đỉnh (định kỳ ba năm/lần) lần thứ 10. Ngoài ra, Tokyo tìm kiếm kênh đối thoại cấp cao với Cộng đồng Caribbean (CARICOM), gồm 14 nước Trung và Nam Mỹ, với năm 2024 là “Năm trao đổi Nhật Bản - Caribbean”.

Tokyo có xu hướng tận dụng các hội nghị này như diễn đàn để tăng cường hợp tác với các nước mới nổi và đang phát triển, trọng điểm của chính sách ngoại giao “Nam Bán cầu” thời ông Kishida.

Mô hình ba thập kỷ

Trên thực tế, mô hình các hội nghị quốc tế do Nhật Bản khởi xướng và chủ trì bắt đầu từ Hội nghị quốc tế Tokyo về phát triển châu Phi (TICAD) năm 1993. Khuôn khổ này được khởi xướng vào thời điểm ngay sau khi Chiến tranh Lạnh vừa kết thúc, trong lúc Mỹ và châu Âu vẫn chưa dành nhiều quan tâm đối với châu Phi.

Khi đó, Nhật Bản đã thành công khi hội nghị quy tụ sự tham dự của nhiều lãnh đạo châu Phi xa xôi về địa lý. Tại đây, Tokyo cam kết cung cấp các điều kiện hỗ trợ phát triển kinh tế, bao gồm hợp tác song phương với các quốc gia riêng lẻ ở lục địa này. Đây là cơ sở ngoại giao để Nhật Bản kêu gọi sự ủng hộ của khối châu Phi cho vị trí ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

Đối với các nước Nam Bán cầu, Thủ tướng Kishida Fumio chỉ rõ: “Nếu chúng ta không chịu khó lắng nghe nguyện vọng của họ và hợp tác chặt chẽ với họ, chúng ta không thể tạo nên một cộng đồng quốc tế hợp tác”. Xây dựng mối quan hệ thông qua “ngoại giao phù hợp” để giải quyết các vấn đề riêng gắn với hoàn cảnh mỗi nước vốn được xem là thế mạnh của ngoại giao Nhật Bản từ trước đến nay.

“Ngoại giao Nam Bán cầu” cũng tính đến Trung Quốc. Có ý kiến cho rằng Diễn đàn hợp tác Trung Quốc - châu Phi, khởi động năm 2000, có sự tham khảo từ TICAD. Theo Nikkei Asia, Bắc Kinh có điểm với tương đồng Tokyo trong cách tiếp cận về các nước đang phát triển và mới nổi. Năm 2022, Trung Quốc tổ chức Hội nghị thượng đỉnh Trung Quốc - Arab. Hội nghị thượng đỉnh Trung Quốc với 5 nước Trung Á diễn ra cùng lúc với Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) tại Hiroshima, Nhật Bản tháng 5/2023.

Trong một cuộc thăm dò dư luận ở nước ngoài trong năm tài khóa 2021, khi được hỏi về quốc gia/tổ chức nào sẽ trở thành đối tác tương lai, Nhật Bản vẫn xếp hạng thấp hơn Trung Quốc. Ví dụ, tại Đông Nam Á, 48% số người được hỏi đã chọn Trung Quốc, còn Nhật Bản là 43%; tại Trung Á, Nga dẫn đầu với 59%, Trung Quốc thứ hai với 32%, Thổ Nhĩ Kỳ thứ ba với 20% và Nhật Bản thứ tư với 18%.

Rõ ràng, Tokyo mong muốn cải thiện thực trạng này. Loạt hội nghị thượng đỉnh sắp tới có thể là bước tiến quan trọng trên hành trình đó.

Bước tiến mới trong quan hệ UAE-Serbia

Bước tiến mới trong quan hệ UAE-Serbia

Thái tử Abu Dhabi Sheikh Khaled bin Mohamed bắt đầu chuyến thăm Serbia vào hôm nay, 29/9.

Mỹ đưa B-52 mang đầu đạn hạt nhân tập trận với Hàn Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên phản ứng

Mỹ đưa B-52 mang đầu đạn hạt nhân tập trận với Hàn Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên phản ứng

Ngày 18/10, tờ Dong-a Ilbo của Hàn Quốc dẫn một nguồn tin chính phủ cho hay Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản sẽ tổ chức ...

Mỹ phong toả tài chính của Hamas, bác nghị quyết Liên hợp quốc liên quan đến Israel

Mỹ phong toả tài chính của Hamas, bác nghị quyết Liên hợp quốc liên quan đến Israel

Bộ Tài chính Mỹ ngày 18/10 đã công bố các lệnh trừng phạt đối với 10 thành viên của Hamas, các đặc vụ và những ...

Nga tăng cường phòng bị biên giới trước khi Ukraine có 'hàng nóng' F-16 của Mỹ

Nga tăng cường phòng bị biên giới trước khi Ukraine có 'hàng nóng' F-16 của Mỹ

Bộ trưởng Quốc phòng Nga Sergei Shoigu ngày 18/10 tuyên bố, Moscow đang củng cố biên giới phía Tây nước này để chuẩn bị cho ...

Lần đầu tiên triển khai máy bay quân sự để làm điều này, Hàn Quốc 'ghi điểm' với Nhật Bản

Lần đầu tiên triển khai máy bay quân sự để làm điều này, Hàn Quốc 'ghi điểm' với Nhật Bản

Trong cuộc điện đàm ngày 15/10, Ngoại trưởng Nhật Bản Yoko Kamikawa cảm ơn người đồng cấp Hàn Quốc Park Jin vì đã giúp công ...

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Các UAV chiến đấu của Iran đã tấn công vào các hệ thống phòng không, bệ phóng UAV và tên lửa của Mỹ tại căn cứ không quân Ali Al-Salem ở Kuwait.
Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Ngày 18/11, Tổng thống Nga Vladimir Putin có cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC.
Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc cho rằng, việc đảm bảo hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên phục vụ lợi ích chung của nước này và Trung Quốc.
Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Mỹ-Philippines đang mở rộng hợp tác quốc phòng, đồng thời khẳng định quan hệ đồng minh giữa hai nước hiện ở mức tốt đẹp nhất từ trước đến nay.
Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh thông báo áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 8 công ty xây dựng của Israel có liên quan hoạt động mở rộng các khu định cư ở Bờ Tây.
Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Các quan chức quốc phòng của Đức và Mỹ đã có những phát biểu phản bác quan điểm của nhau về các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine vào lãnh thổ Nga.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động