Đằng sau chuỗi sự kiện quy mô lớn là yêu cầu bảo tồn di sản, phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng và chuyển hóa nguồn lực văn hóa thành động lực phát triển bền vững, phù hợp tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Đưa tinh thần Nghị quyết 80 vào đời sống văn hóa
Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam xác định văn hóa và con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh, động lực và hệ điều tiết của phát triển nhanh, bền vững.
Tinh thần ấy đặt ra yêu cầu các địa phương không chỉ bảo tồn di sản, tổ chức hoạt động nghệ thuật hay đáp ứng nhu cầu hưởng thụ của người dân, mà còn phải nhìn nhận văn hóa như nguồn lực tạo giá trị kinh tế, thúc đẩy sáng tạo và nâng cao sức cạnh tranh.
 |
| Lễ hội Văn hóa sông nước Cần Thơ lần thứ II sẽ được tổ chức với chủ đề “Cần Thơ - Khúc giao hòa sông nước”. (Ảnh: Duy Khôi) |
Với vị thế trung tâm vùng đồng bằng sông Cửu Long, Cần Thơ có nhiều chất liệu để cụ thể hóa định hướng này. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, thành phố hội tụ những lớp văn hóa đa dạng: văn minh đô thị sông nước, đời sống miệt vườn, tập quán giao thương trên sông và di sản của các cộng đồng Kinh, Khmer, Hoa. Những giá trị ấy hiện diện trong kiến trúc, tín ngưỡng, lễ hội, nghệ thuật diễn xướng, ẩm thực và nếp sinh hoạt, tạo nên bản sắc riêng của vùng đất Tây Đô.
Chương trình số 24-CTr/TU ngày 8/7/2026 và Đề án số 03-ĐA/TU ngày 29/4/2026 về phát triển công nghiệp văn hóa, xây dựng thương hiệu văn hóa Cần Thơ trong vùng đồng bằng sông Cửu Long thể hiện định hướng gắn bảo tồn với phát huy giá trị, đưa văn hóa tham gia sâu hơn vào đời sống kinh tế - xã hội.
Theo định hướng của Đề án số 03, Cần Thơ phấn đấu trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa của vùng, hướng tới mục tiêu đóng góp khoảng 7% GRDP thành phố vào năm 2030 và 9% vào năm 2045; đồng thời hình thành ít nhất ba thương hiệu văn hóa đặc trưng.
Ngày 6/10/2026, Thành ủy Cần Thơ tiếp tục yêu cầu các cấp ủy, cơ quan, đơn vị tập trung triển khai nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết 80; rà soát kế hoạch, xác định tiến độ, sản phẩm và trách nhiệm, đồng thời tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực, thị trường, nhân lực và chuyển đổi số. Đây là cơ sở để các lễ hội được đặt trong định hướng dài hạn, thay vì tổ chức riêng lẻ.
Kể câu chuyện văn hóa miền sông nước
Một trong những cách làm được Cần Thơ chú trọng là tổ chức các sự kiện văn hóa, du lịch và ẩm thực trong năm, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và thu hút du khách. Sức hấp dẫn của lễ hội không chỉ nằm ở sân khấu, số lượng gian hàng hay quy mô khách tham dự, mà ở câu chuyện văn hóa được kể qua hoạt động.
Lễ hội Bánh dân gian Nam Bộ lần thứ XIII năm 2026, diễn ra từ ngày 26/4 đến 1/5 tại Quảng trường phường Bình Thủy, là một điểm nhấn. Sự kiện có các không gian giới thiệu bánh dân gian, đặc sản vùng miền, ẩm thực, sản phẩm OCOP, quảng bá du lịch và thương mại - dịch vụ. Những chiếc bánh làm từ nguyên liệu địa phương, qua bàn tay và kinh nghiệm của nghệ nhân, không đơn thuần là món ăn mà còn lưu giữ tri thức dân gian, tập quán canh tác và cách ứng xử với sản vật theo mùa.
Các tuần lễ văn hóa, du lịch và ẩm thực tiếp tục khai thác lợi thế ấy. Tuần lễ Văn hóa - Du lịch TP. Cần Thơ năm 2026 với chủ đề “Tây Đô - Rực rỡ sắc hè”, tổ chức từ ngày 18-21/6 tại Bến Ninh Kiều, giới thiệu triển lãm ảnh, ẩm thực và sản phẩm địa phương.
Tuần lễ Ẩm thực với chủ đề “Ẩm thực Tây Đô - Tinh hoa miền sông nước” có khoảng 100 gian hàng, tái hiện chợ quê, gánh hàng rong, giới thiệu đặc sản, sản phẩm OCOP và dịch vụ du lịch.
Trong chuỗi sự kiện cuối năm, Lễ hội Oóc Om Bóc - Đua ghe Ngo giữ vị trí đặc biệt bởi đây là sinh hoạt văn hóa truyền thống quan trọng của đồng bào Khmer Nam Bộ.
Lễ hội gắn với tín ngưỡng, đời sống nông nghiệp và niềm vui cộng đồng sau mùa vụ; đua ghe Ngo thể hiện tinh thần đoàn kết, sức mạnh tập thể và bản sắc của phum, sóc. Tiếng trống, nhịp chèo cùng sắc màu trang phục tạo nên không khí hội hè đặc trưng, thu hút người dân và du khách.
 |
| Lễ hội Bánh dân gian Nam Bộ lần thứ XIII năm 2026, diễn ra từ ngày 26/4 đến 1/5 tại Quảng trường phường Bình Thủy. (Ảnh: Kiều Mai) |
Theo kế hoạch của thành phố, chương trình năm 2026 được tổ chức gắn với các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11.
Lễ khai mạc dự kiến diễn ra tối 22/11 tại Quảng trường Bạch Đằng, cùng các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và du lịch. Trong tháng 11, thành phố còn dự kiến tổ chức Liên hoan Nghệ thuật Sân khấu Dù kê Khmer Nam Bộ lần thứ III, trưng bày, triển lãm về văn hóa, di sản và các chương trình hưởng ứng Ngày Di sản văn hóa Việt Nam 23/11.
Lễ hội truyền thống cần đặt cộng đồng Khmer ở vị trí chủ thể. Nghi lễ, nghệ thuật và sinh hoạt phải được tôn trọng trong không gian văn hóa của cộng đồng, không giản lược thành tiết mục minh họa phục vụ khách tham quan. Sự tham gia của chùa Khmer, nghệ nhân, đội ghe Ngo và người dân địa phương là nền tảng để lễ hội giữ sức sống.
Một sự kiện được kỳ vọng tạo dấu ấn khác là Lễ hội Văn hóa sông nước Cần Thơ lần thứ II, dự kiến diễn ra từ ngày 30/12/2026 đến 4/1/2027, với chủ đề “Cần Thơ - Khúc giao hòa sông nước”.
Theo kế hoạch được công bố, lễ hội khai mạc tại rạch Khai Luông, phường Cái Khế. Các hoạt động dự kiến gồm trưng bày nông cụ, ngư cụ; giới thiệu bánh dân gian, trái cây và đặc sản trên ghe, thuyền; trình diễn, thi đấu thể thao dưới nước như thuyền buồm, ván SUP, thuyền mô hình, ghe Ngo mini và vỏ lãi composite.
Xây dựng thương hiệu văn hóa bền vững
Chuỗi lễ hội lớn giúp Cần Thơ làm mới hình ảnh điểm đến, song thách thức là tạo dấu ấn riêng và duy trì giá trị sau khi sự kiện kết thúc.
Một lễ hội có sức sống không thể chỉ được đo bằng lượng khách, số gian hàng hay hiệu ứng truyền thông. Cần nhìn vào khả năng bảo tồn di sản, chất lượng trải nghiệm, thời gian lưu trú, mức chi tiêu, cơ hội sinh kế và mức độ hài lòng của cộng đồng sở tại.
Định hướng công nghiệp văn hóa đòi hỏi kết nối du lịch văn hóa, ẩm thực, nghệ thuật biểu diễn, nghề thủ công và dịch vụ sáng tạo. Lễ hội có thể là điểm khởi đầu để hình thành sản phẩm quanh năm như tour tìm hiểu văn hóa Khmer, trải nghiệm làm bánh dân gian, hành trình khám phá chợ nổi, chương trình nghệ thuật sông nước và quà tặng mang dấu ấn địa phương. Được đầu tư về nội dung và chất lượng, những sản phẩm này có thể mở rộng giá trị kinh tế của di sản.
Mỗi lễ hội cần có bản sắc và câu chuyện riêng. Lễ hội Bánh dân gian Nam Bộ nên làm nổi bật tri thức ẩm thực và vai trò nghệ nhân; Oóc Om Bóc - Đua ghe Ngo cần đặt văn hóa Khmer và cộng đồng chủ thể ở vị trí trung tâm; Lễ hội Văn hóa sông nước cần khắc họa mối quan hệ giữa con người với dòng sông, giữa sinh kế truyền thống với yêu cầu bảo vệ môi trường. Tránh trùng lặp nội dung, chạy theo quy mô hoặc sân khấu hóa quá mức sẽ giúp các sự kiện giữ được chiều sâu văn hóa.
 |
| Lễ hội Oóc Om Bóc - Đua ghe Ngo đặt văn hóa Khmer và cộng đồng chủ thể ở vị trí trung tâm. (Ảnh: Thạch Pích) |
Kế hoạch số 438/KH-UBND ngày 18/9/2026 của UBND thành phố về tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam giai đoạn 2026-2030 nhấn mạnh hoạt động giới thiệu, trình diễn, trải nghiệm di sản, nghệ thuật, lễ hội, trò chơi dân gian, ẩm thực và nghề thủ công; đồng thời khuyến khích mô hình bảo tồn di sản gắn với du lịch cộng đồng. Định hướng này có ý nghĩa khi người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn trực tiếp tham gia sáng tạo, gìn giữ và truyền dạy các giá trị văn hóa.
Nguồn lực xã hội hóa cần được huy động trên cơ sở minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng. Hộ kinh doanh, nhà vườn, nghệ nhân, đội ghe Ngo và người làm du lịch tại địa phương cần có cơ hội tham gia thực chất, được hưởng lợi hợp lý từ hoạt động lễ hội. Đó là điều kiện để di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống, có người thực hành và có thế hệ kế tiếp nối nghề.
Sở hữu ẩm thực dân gian, nhịp trống ghe Ngo, không gian chợ nổi và sinh hoạt ven sông, Cần Thơ có nguồn chất liệu phong phú để xây dựng bản sắc văn hóa đương đại.
Hiện thực hóa Nghị quyết 80 không nằm ở việc tổ chức thật nhiều sự kiện, mà ở khả năng biến chủ trương thành thay đổi cụ thể. Ở đó, di sản được gìn giữ, người dân có thêm cơ hội sáng tạo và sinh kế, du khách có trải nghiệm sâu sắc, văn hóa trở thành nguồn lực phát triển bền vững.
Khi cộng đồng thực sự là chủ thể và lợi ích được chia sẻ, lễ hội mới có thể vượt khỏi khuôn khổ sự kiện thường niên để trở thành thương hiệu văn hóa của Cần Thơ và vùng đồng bằng sông Cửu Long.
| Tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc Chính phủ yêu cầu tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11), tạo chuỗi ... |
| Võ cổ truyền Việt Nam hiện diện tại giải đấu ở Algeria Từ ngày 30/10 đến 1/11, các môn sinh võ cổ truyền Việt Nam tại Algeria tham gia giải đấu tổ chức ở tỉnh Boumerdès, nhằm ... |
| Kiều bào châu Âu phát huy sức mạnh đoàn kết, gìn giữ bản sắc Việt Từ ngày 30/10-1/11, Đoàn công tác Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (NVNONN) do Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Trung ... |
| Văn Miếu - Quốc Tử Giám ra mắt sơ đồ và tờ gấp tham quan mới Những công cụ hướng dẫn mới được ra mắt nhân kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026), góp phần nâng cao trải ... |
| Người Việt giới thiệu văn hóa quê hương với bạn bè quốc tế tại Paris, Pháp Những tà áo dài, áo ngũ thân cùng các ca khúc về quê hương, đất nước đã góp phần giới thiệu bản sắc văn hóa ... |
