Căng thẳng Hy Lạp-Thổ Nhĩ Kỳ: Đối đầu cũ, nguy cơ mới

Minh Vương
Phân tích và Bình luận quốc tế
TGVN. Căng thẳng Hy Lạp-Thổ Nhĩ Kỳ leo thang tại biển Aegean sẽ trở nên phức tạp hơn bao giờ hết với những động thái mới nhất từ Pháp vả Ai Cập. Bình luận của báo Thế giới & Việt Nam.
TIN LIÊN QUAN
Báo động căng thẳng trên biển Địa Trung Hải: Thổ Nhĩ Kỳ úp mở đã 'ra tay', Israel nói xâm lược, Đức nỗ lực hạ nhiệt
Căng thẳng Hy Lạp-Thổ Nhĩ Kỳ leo thang, Athens đặt quân đội trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu
1942-34-8-baichinh-hylaptnk
Tàu thăm dò Oruc Reis, nguyên nhân trực tiếp dẫn đến đối đầu Hy Lạp-Thổ Nhĩ Kỳ tại khu vực biển phía Đông Địa Trung Hải. (Nguồn: AFP/TTXVN)

Ngày 13/8, trong một nỗ lực gián đoạn hải trình của tàu thăm dò địa chấn Oruc Reis của Thổ Nhĩ Kỳ, tàu hộ vệ Limnos của Hy Lạp đã va chạm nhẹ với tàu hộ vệ Kemal Reis trên vùng biển tranh chấp giữa hai quốc gia ở phía Đông Địa Trung Hải ngày 10/8.

Bộ Quốc phòng Hy Lạp cho biết phần mũi tàu Limnos đã va chạm với đuôi tàu chiến Thổ Nhĩ Kỳ, song khẳng định đây là “tai nạn ngoài ý muốn”. Sau đó, tàu hộ vệ này của Hy Lạp vẫn tham gia tập trận chung với hải quân Pháp trên biển Aegan sáng ngày 14/8, trong khi một số tàu chiến khác vẫn tiếp tục theo dõi tàu Oruc Reis ở vùng biển tranh chấp ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Về phía Thổ Nhĩ Kỳ, Ngoại trưởng Mevlut Cavusoglu đã kêu gọi Athens hành động “có suy nghĩ”. Tổng thống Recep Tayyip Erdogan khẳng định tàu hộ vệ Kemal Reis đã đẩy lùi cuộc tấn công của chiến hạm Hy Lạp, cảnh báo “những ai tập kích tàu khoan Oruc Reis sẽ phải trả giá đắt”.

Căng thẳng Hy Lạp-Thổ Nhĩ Kỳ hiện đang “nóng” nhất trong hai thập kỷ, đặc biệt sau khi Ankara đưa tàu Oruc Reis, với 6 tàu hộ vệ tháp tùng, thăm dò dầu khí từ ngày 10/8 tại vùng biển phía Đông Địa Trung Hải được Athens tuyên bố chủ quyền. Quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Hy Lạp vẫn luôn trắc trở, song sự “góp mặt” của Pháp và Ai Cập có thể khiến nguy cơ xung đột hiện hữu hơn bao giờ hết.

Chưa bao giờ yên bình

Đầu tiên, trong nhiều thế kỷ, Hy Lạp đã trải qua hành trình dai dẳng để giành độc lập từ đế chế Ottoman, tiền thân của Thổ Nhĩ Kỳ. Năm 1923, hai bên đã tiến hành trao đổi bộ phận dân cư theo đạo Hồi giáo và Thiên chúa giáo với nhau.

Thứ hai, mới đây, hai bên lại một lần nữa bất hòa về số phận của nhà thờ Hagia Sophia ở Istanbul. Là nhà thờ Thiên chúa giáo xây dựng năm 532, song công trình này đã được cải tạo thành đền thờ Hồi giáo năm 1453 sau khi Constantinople rơi vào tay đế chế Ottoman. Gần 500 năm sau, trong nỗ lực xây dựng nhà nước thế tục và giảm căng thẳng tôn giáo, “cha đẻ” của Thổ Nhĩ Kỳ Mustafa Kemal Ataturk đã biến nơi này thành bảo tàng. Vì thế, quyết định đưa Hagia Sophia quay lại làm đền thờ Hồi giáo hồi cuối tháng Bảy của Ankara đã khiến Athens “nóng mặt”.

Thứ ba, khi quan hệ song phương căng thẳng, câu chuyện người nhập cư càng nóng lên hơn bao giờ hết. Hy Lạp lo ngại Thổ Nhĩ Kỳ có thể sử dụng vị thế trong kiểm soát dòng người nhập cư vào châu Âu để gây áp lực lên Liên minh châu Âu (EU), khi đại dịch Covid-19 chưa được kiểm soát.

Thứ tư, tranh chấp Hy Lạp-Thổ Nhĩ Kỳ về biển Aegean đã tồn tại từ lâu và trở nên căng thẳng vào những năm 1970, thậm chí từng đẩy hai bên đến bờ vực xung đột vào năm 1987 và 1996. Biển Aegean là khu vực có nhiều hòn đảo nhỏ thuộc chủ quyền Hy Lạp, với một số đảo lớn nằm ngay sát Thổ Nhĩ Kỳ, được Athens khẳng định có vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) 200 hải lý theo Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982.

Tuy nhiên, Ankara đã nhiều lần phủ nhận điều này. Trong cuộc trò chuyện với nhật báo Süddeutsche Zeitung của Đức vào cuối tháng 6, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Mevlut Cavusoglu cho rằng việc một đảo nhỏ như Kastellorizo với diện tích 12 km2, dân số dưới 500 người, cách bờ biển Thổ Nhĩ Kỳ chưa đầy 2 km lại có EEZ dài 200 hải lý (370 km) là “không thể chấp nhận được”. Về phần mình, Ankara khẳng định hoạt động thăm dò dầu khí ở phía Đông Địa Trung Hải, dựa trên biên bản ghi nhớ hồi tháng 11/2019 với Chính phủ Đoàn kết Dân tộc (GNA) được Liên hợp quốc bảo trợ, là phù hợp với luật pháp quốc tế.

Chính vì thế, việc Thổ Nhĩ Kỳ điều tàu Oruc Reis thăm dò dầu khí tại vùng biển tranh chấp này ngày 10/8 đã khiến căng thẳng song phương, vốn đã âm ỉ nhiều thế kỷ, một lần nữa bùng phát.

Tranh chấp Hy Lạp-Thổ Nhĩ Kỳ về biển Aegean đã tồn tại từ lâu và trở nên căng thẳng vào những năm 1970, thậm chí từng đẩy hai bên đến bờ vực xung đột vào năm 1987 và 1996.

Nguy cơ mới

Tuy nhiên, một số động thái mới từ phía Ai Cập và Pháp có thể tình hình trở nên phức tạp hơn.

Ngày 6/8, Ngoại trưởng Ai Cập Sameh Shoukry và người đồng cấp Hy Lạp Nikos Dendias đã ký thỏa thuận phân định lãnh hải, thiết lập EEZ giữa hai nước tại vùng biển phía Đông Địa Trung Hải, nguồn cơn chính của căng thẳng Hy Lạp-Thổ Nhĩ Kỳ thời gian gần đây. Phát biểu trong họp báo chung, ông Shoukry mong thỏa thuận này có thể khai thác tiềm năng sẵn có của vùng biển và khẳng định các điều khoản là hoàn toàn phù hợp với Luật pháp quốc tế và UNCLOS 1982.

Ngay lập tức, Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ đã ra tuyên bố khẳng định thỏa thuận trên nằm trong khu vực thềm lục địa của quốc gia này, coi nó là “vô giá trị” và vi phạm chủ quyền hàng hải của Libya.

Tuy nhiên, cả Ankara lẫn Cairo rõ ràng vẫn “vuốt mặt nể mũi”: Trong thỏa thuận nêu trên, bất chấp lời kêu gọi của phía Hy Lạp, Ai Cập đã từ chối đưa đảo Meis và một số phần của đảo Rhodes của Hy Lạp vào danh mục phân định ranh giới lãnh hải, khẳng định sẽ không ký nếu thỏa thuận vi phạm EEZ của Thổ Nhĩ Kỳ. Về phần mình, trong cuộc phỏng vấn với Al Jaazera, Người Phát ngôn Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Ibrahim Kahn vẫn nhận định Ai Cập là nước láng giềng với Libya và có thể đóng góp tích cực vào nỗ lực chấm dứt đối đầu quân sự thông qua đối thoại chính trị.

Tin liên quan
'Kéo căng dây đàn' với Hy Lạp ở Địa Trung Hải, Thổ Nhĩ Kỳ lại muốn quay ra an ủi, xây dựng lòng tin?

Song thái độ của Paris thì không nhẹ nhàng như vậy. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã cáo buộc Thổ Nhĩ Kỳ có quyết định đơn phương gây căng thẳng, đồng thời điều tàu chiến, máy bay chiến đấu với khu vực tranh chấp, tiến hành tập trận chung với Hy Lạp và Ai Cập nhằm “ngăn chặn mọi hoạt động thù địch trên lãnh hải”.

Đáp lại, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Mevlut Cavusoglu đã cáo buộc Pháp hành động “như một đại ca giang hồ” và chính Paris đang làm gia tăng căng thẳng, không chỉ tại Địa Trung Hải mà còn ở Libya và Syria. Bởi lẽ, quan hệ Pháp-Thổ Nhĩ Kỳ cũng chẳng lấy làm yên ả, đặc biệt khi Paris, dù là dưới thời ông Nicolas Sarkozy hay Emmanuel Macron, luôn từ chối xem xét yêu cầu đưa Ankara trở thành một phần của EU.

Thực tế này khiến tình hình trên biển Aegean căng thẳng và phức tạp hơn bao giờ hết, với quân đội Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ luôn trong tình trạng cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu. Chừng nào hai bên chưa thể hiện thiện chí để sẵn sàng hạ nhiệt, đây tiếp tục là điểm nóng khu vực thời gian tới.

'Kéo căng dây đàn' với Hy Lạp ở Địa Trung Hải, Thổ Nhĩ Kỳ lại muốn quay ra an ủi, xây dựng lòng tin?

'Kéo căng dây đàn' với Hy Lạp ở Địa Trung Hải, Thổ Nhĩ Kỳ lại muốn quay ra an ủi, xây dựng lòng tin?

TGVN. Ngày 30/7, hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ đưa tin, Ankara sẵn sàng tổ chức hội nghị lần thứ 4 về các biện ...

Covid-19: Tây Ban Nha dỡ bỏ tình trạng khẩn cấp, Hy Lạp gia hạn lệnh phong tỏa tại các trại tị nạn

Covid-19: Tây Ban Nha dỡ bỏ tình trạng khẩn cấp, Hy Lạp gia hạn lệnh phong tỏa tại các trại tị nạn

TGVN. Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez khẳng định nước này đã bước vào giai đoạn phục hồi sau dịch viêm đường hô hấp cấp ...

Hy Lạp sẵn sàng mở cửa du lịch, an toàn sức khỏe của du khách là ưu tiên số một

Hy Lạp sẵn sàng mở cửa du lịch, an toàn sức khỏe của du khách là ưu tiên số một

TGVN. Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis ngày 13/6 tuyên bố nước này sẵn sàng mở cửa đón khách du lịch trở lại, và đã ...

Có thể bạn quan tâm

Đọc thêm

du bao thoi tiet ngay va dem nay 219 ca nuoc co may mua rao va dong vai noi canh bao lu quet sat lo dat o mien nui phia bac

Dự báo thời tiết ngày và đêm nay (21/9): Cả nước có mây, mưa rào và dông vài nơi, cảnh báo lũ quét, sạt lở đất ở miền núi phía Bắc

Dự báo thời tiết Hà Nội, có mây, mưa rào và dông vài nơi, gió nhẹ; riêng vùng núi phía Bắc đêm có mưa rào rải rác và có nơi ...
gia vang hom nay 219 chua the thoat khoi gioi han hien tai kho qua nguong 2000 usd chung lai cho dong luc moi

Giá vàng hôm nay 21/9: Chưa thể thoát khỏi giới hạn hiện tại, khó qua ngưỡng 2.000 USD, chững lại chờ động lực mới

Các dự báo giá vàng tăng vẫn chiếm ưu thế nhưng không quá áp đảo như những tuần trước do không có thông tin mới làm “đòn bẩy”.
so nguo i cao tuo i o nha t ba n cha m mu c cao ky lu c 287 dan so

Số người cao tuổi ở Nhật Bản chạm mức cao kỷ lục 28,7% dân số

Tính đến tháng 9 này, số người cao tuổi trên 65 tuổi ở Nhật Bản là 36,17 triệu người, mức cao kỷ lục.
my nhat thu tuong suga va tong thong trump noi gi trong dien dam lan dau tien

Mỹ-Nhật: Thủ tướng Suga và Tổng thống Trump nói gì trong điện đàm lần đầu tiên?

Cuộc điện đàm đầu tiên giữa Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide và Tổng thống Mỹ Donald Trump kéo dài 20 phút...
xsmb 219 xo so mien bac hom nay ket qua xo so kqxs 2192020

XSMB 21/9 - Xổ số miền Bắc hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 21/9/2020

XSMB 21/9. KQXS 21/9. Xổ số miền Bắc hôm nay ngày 21 tháng 9 năm 2020. Xo so mien Bac. KQXSMB.
xsmt 219 xo so mien trung hom nay ket qua xo so kqxs 2192020

XSMT 21/9 - Xổ số miền Trung hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 21/9/2020

XSMT 21/9. KQXS 21/9. Xổ số miền Trung hôm nay ngày 21 tháng 9 năm 2020. Xo so mien Trung. KQXSMT.
xsmn 219 xo so mien nam hom nay ket qua xo so kqxs 2192020

XSMN 21/9 - Xổ số miền Nam hôm nay - Kết quả xổ số - KQXS 21/9/2020

XSMN 21/9. KQXS 21/9. Xổ số miền Nam hôm nay ngày 21 tháng 9 năm 2020. Xo so mien Nam. KQXSMN.
le trao giai emmy 2020 danh 28 trie u usd chung tay cho ng na n do i o tre em

Lễ trao giải Emmy 2020 dành 2,8 triệu USD chung tay chống nạn đói ở trẻ em

Mỗi giải thưởng được trao tại Lễ trao giải thưởng truyền hình Emmy 2020 sẽ trích 100.000 USD để quyên góp cho cuộc chiến chống nạn đói ở trẻ em.
nga am tham ma cao tay trong cuoc chien gianh anh huong o trung dong

Nga âm thầm mà 'cao tay' trong cuộc chiến giành ảnh hưởng ở Trung Đông

Việc Nga can thiệp thành công vào Syria hồi năm 2015 là cơ sở để Moscow gia tăng hiện diện tại Trung Đông.
covid 19 o viet nam chieu 209 khong ca mac moi 39 benh nhan xet nghiem am tinh tu 1 3 lan

Covid-19 ở Việt Nam chiều 20/9: Không ca mắc mới, 39 bệnh nhân xét nghiệm âm tính từ 1-3 lần

Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống dịch chiều 20/9 cho biết không có ca mắc mới Covid-19, tròn 18 ngày, Việt Nam không ghi nhận ca mắc ở cộng ...
so nguo i cao tuo i o nha t ba n cha m mu c cao ky lu c 287 dan so

Số người cao tuổi ở Nhật Bản chạm mức cao kỷ lục 28,7% dân số

Tính đến tháng 9 này, số người cao tuổi trên 65 tuổi ở Nhật Bản là 36,17 triệu người, mức cao kỷ lục.
my nhat thu tuong suga va tong thong trump noi gi trong dien dam lan dau tien

Mỹ-Nhật: Thủ tướng Suga và Tổng thống Trump nói gì trong điện đàm lần đầu tiên?

Cuộc điện đàm đầu tiên giữa Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide và Tổng thống Mỹ Donald Trump kéo dài 20 phút...
hang nghin nguoi bi bat giu phe doi lap belarus van tiep tuc bieu tinh

Hàng nghìn người bị bắt giữ, phe đối lập Belarus vẫn tiếp tục biểu tình

Cảnh sát đã bắt giữ hàng nghìn phụ nữ và triển khai các xe tải quân sự và dây thép gai ở trung tâm thủ đô Minsk, phe đối lập Belarus vẫn tiếp tục biểu ...
covid 19 han quoc gia ha n bie n pha p gia n ca ch xa ho i them mo t tua n myanmar ba t giu hon 400 nguo i vi pha m le nh gio i nghiem

Covid-19: Hàn Quốc gia hạn biện pháp giãn cách xã hội thêm một tuần, Myanmar bắt giữ hơn 400 người vi phạm lệnh giới nghiêm

Hàn Quốc đã quyết định gia hạn các biện pháp giãn cách xã hội thêm một tuần do Covid-19 những ca mắc không xác định được nguồn lây vẫn ở mức cao.
nga am tham ma cao tay trong cuoc chien gianh anh huong o trung dong

Nga âm thầm mà 'cao tay' trong cuộc chiến giành ảnh hưởng ở Trung Đông

Việc Nga can thiệp thành công vào Syria hồi năm 2015 là cơ sở để Moscow gia tăng hiện diện tại Trung Đông.
trung quoc an do xoa so tieng sam o bien gioi khi ten da tren day dan da len nong

Trung Quốc-Ấn Độ: Xóa sổ 'tiếng sấm' ở biên giới khi 'tên đã trên dây, đạn đã lên nòng'?

Giới học giả của cả Trung Quốc và Ấn Độ đều không dám đảm bảo rằng xung đột biên giới nhất định sẽ không leo thang.
ong trump dang bien my thanh phien ban loi cua trung quoc

Ông Trump đang biến Mỹ thành ‘phiên bản lỗi’ của Trung Quốc?

Theo phân tích của World Politics Affairs, dường như Chính quyền của Tổng thống Donald Trump đang biến Mỹ thành một 'phiên bản lỗi' của Trung Quốc.
chinh sach doi ngoai cua an do nhung nhan to dinh hinh va su danh cuoc ve tuong lai

Chính sách đối ngoại của Ấn Độ: Những nhân tố định hình và sự 'đánh cuộc' về tương lai

Theo ông Shivshankar Menon, các mối quan ngại trong nội bộ Ấn Độ đã góp phần định hình các chính sách đối ngoại của nước này.
Phiên bản di động