Căng thẳng Nga-Ukraine: Khi người Nga dùng chiến thuật của Mỹ

Minh Vương
‘Miệng hố chiến tranh’, chiến thuật Mỹ sử dụng trong Chiến tranh Lạnh đã một lần nữa xuất hiện, nhưng là dưới tay Nga tại biên giới Ukraine.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
(02.16) Căng thẳng Nga-phương Tây ngày một nóng lên sau khi Moscow điều 150.000 quân tới giáp ranh lãnh thổ của Kiev. (Nguồn: APA.az)
Căng thẳng Nga-Ukraine ngày một nóng lên sau khi Moscow điều 150.000 quân tới giáp ranh lãnh thổ của Kiev. (Nguồn: APA.az)

“Miệng hố chiến tranh”

Cụm từ “miệng hố chiến tranh” (brinkmanship) xuất hiện và phổ biến dưới thời Ngoại trưởng Mỹ John Foster Dulles. Trả lời phỏng vấn tạp chí Life năm 1956, nhà ngoại giao kỳ cựu của Washington định nghĩa nó là “khả năng đi tới bờ vực mà không sa vào chiến tranh” và một “nghệ thuật cần thiết”. Học giả Thomas Schelling, chủ nhân Nobel Kinh tế và một chuyên gia về chính sách đối ngoại, coi đây là cách các bên “thao túng rủi ro chung của chiến tranh”.

Để chiến thuật này có hiệu lực, hai bên cần liên tục leo thang căng thẳng và có hành động cụ thể, với một bên có lập trường quyết đoán hơn thể hiện cam kết, tạo ra mối đe dọa hữu hình để gây áp lực lên bên còn lại. Khi đó, nguy cơ mất kiểm soát để xảy ra tai nạn và dẫn đến chiến tranh sẽ được một bên sử dụng làm con bài mặc cả, gây áp lực để buộc bên yếu thế hơn đáp ứng lợi ích của mình.

Trong quá khứ, Mỹ từng sử dụng chiến thuật “miệng hố chiến tranh” thời Chiến tranh Lạnh, thông qua tăng cường mối đe dọa để buộc Liên Xô chủ động hạ nhiệt căng thẳng. Một trong những ví dụ tiêu biểu nhất là cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba năm 1961. Sau khi Liên Xô triển khai tên lửa đạn đạo tại Cuba, thay vì tiến hành tấn công bằng đường không để vô hiệu hóa tên lửa cùng một chiến dịch đổ bộ quy mô lớn như nhiều cố vấn đề xuất, Tổng thống Mỹ John F. Kennedy đã ra lệnh tiến hành phong tỏa đường biển hòn đảo này. Đồng thời, Washington yêu cầu Moscow tháo dỡ và di chuyển tên lửa khỏi lãnh thổ của La Havana ngay lập tức.

Như vậy, thay vì nhượng bộ trước áp lực, người Mỹ đã quyết định thể hiện thái độ vừa phải, chờ đợi phản ứng của Liên Xô về lệnh phong tỏa đường biển trước khi có động thái mới. Phần còn lại là lịch sử: Moscow tháo dỡ và di chuyển tên lửa khỏi lãnh thổ của La Havana. Đổi lại, Mỹ cam kết không tấn công Cuba và gỡ bỏ các tên lửa đạn đạo tầm trung Jupiter đặt trên đất Thổ Nhĩ Kỳ.

Trong quá khứ, Mỹ từng sử dụng chiến thuật “miệng hố chiến tranh” thời Chiến tranh Lạnh, thông qua tăng cường mối đe dọa để buộc Liên Xô chủ động hạ nhiệt căng thẳng.

Áp lực có tính toán

Chiến tranh Lạnh đã lùi vào dĩ vãng, nhưng các phương pháp, chiến thuật khi đó vẫn được sử dụng tới ngày nay. “Miệng hố chiến tranh” là một trong số đó. Có người cho rằng chương trình hạt nhân của Bình Nhưỡng là nỗ lực theo đuổi đường lối quyết đoán song mạo hiểm này. Và chiến thuật đó đang được trở lại với diễn biến mới nhất tại biên giới Nga-Ukraine.

Cụ thể, việc Nga điều động lực lượng đến biên giới với Ukraine để tập trận đã tính toán kỹ tới ba yếu tố sau.

Thứ nhất, chiến dịch rút toàn bộ lực lượng đồn trú khỏi Afghanistan cuối tháng 8/2021 cho thấy chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden muốn chấm dứt sự hiện diện đắt đỏ, không hiệu quả của quân đội xứ cờ hoa ở nước ngoài, tập trung vào cạnh tranh chiến lược toàn diện với Trung Quốc.

Bởi vậy, mặc dù tuyên bố cứng rắn, đe dọa trừng phạt về chính trị-kinh tế, song Washington chỉ gửi hơn 3.000 quân cùng khí tài hỗ trợ Kiev từ các nước lân cận và rút lực lượng đang đồn trú ra khỏi Ukraine. Đây là con số ít ỏi so với 150.000 người của Moscow ở biên giới Nga-Ukraine nếu xung đột nổ ra.

Thứ hai, đó là quan điểm của Liên minh châu Âu (EU). Trước hết, Brexit, dịch Covid-19, vấn đề người di cư đã tác động tới đoàn kết nội khối của EU. Quan trọng hơn, dự án Dòng chảy phương Bắc 2, tình trạng thiếu hụt năng lượng tại châu Âu cho thấy nhiên liệu từ phía Nga vẫn ảnh hưởng lớn đến chính trị, kinh tế của khối.

Đó là lý do tại sao tương tự làn sóng trục xuất quan chức ngoại giao Nga năm 2021, phản ứng của EU trước Nga chủ yếu dừng ở tuyên bố trên giới truyền thông và thảo luận trên bàn đàm phán, với hoạt động quân sự trên thực địa diễn ra một cách nhỏ lẻ và không mang tính phối hợp.

(02.16) Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin đã yêu cầu điều động binh sỹ Mỹ ở Ukraine sang địa bàn châu Âu khác. (Nguồn: CNBC)
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin yêu cầu điều động binh sĩ Mỹ ở Ukraine sang địa bàn châu Âu khác. (Nguồn: CNBC)

Thứ ba, không thể không kể tới lập trường của Trung Quốc. Dù có liên kết chính trị chặt chẽ với Moscow, song Bắc Kinh vẫn duy trì hợp tác kinh tế đáng kể với Kiev. Tổng thống Vladimir Putin đã tham dự khai mạc Olympic mùa Đông và gặp gỡ trực tiếp Chủ tịch Tập Cận Bình hồi đầu tháng Hai để hiểu rõ hơn lập trường của Trung Quốc. Cũng như Moscow, Bắc Kinh phản đối tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) mở rộng về phía Đông.

Đây là ba yếu tố quan trọng củng cố việc Nga quyết đoán điều lượng lớn quân tới biên giới với Ukraine.

Tuy nhiên, hành động này không hướng tới chiến tranh. Một xung đột mới sẽ không mang lại lợi ích, dù với Nga, Ukraine, Mỹ, phương Tây hay Trung Quốc. Đó là lý do tại sao Moscow nhiều lần khẳng định sẽ không nổ súng trước. Chẳng vậy mà ngày 16/2, người phát ngôn Tổng thống Nga Dmitry Peskov cho biết ông Vladimir Putin đã nhiều lần “bật cười và nói đùa” khi nghe phương Tây phỏng đoán về Nga tấn công Ukraine.

Một xung đột mới sẽ không mang lại lợi ích, dù là với Nga, Ukraine, Mỹ, phương Tây hay Trung Quốc. Đó là lý do bất chấp cáo buộc từ Washington và châu Âu, Moscow nhiều lần khẳng định sẽ không nổ súng trước.

Mạo hiểm để thành công

Một cuộc xung đột không mang lại lợi ích cho Nga, nhưng nỗi lo của các bên về khả năng chiến tranh xảy ra có thể mang lại nhiều lợi ích cho Moscow.

Trước hết, Nga đã khéo léo khai thác yếu tố này qua chiến thuật “miệng hố chiến tranh” để gây áp lực, lấy nguy cơ mất kiểm soát dẫn đến chiến tranh để buộc Mỹ và châu Âu đáp ứng điều kiện đảm bảo an ninh mang tính sống còn mình.

Moscow đã yêu cầu phương Tây đảm bảo pháp lý về ngưng mở rộng NATO về phía Đông, hủy bỏ việc kết nạp Ukraine làm thành viên, không thiết lập căn cứ quân sự tại các nước Liên Xô cũ hay bố trí vũ khí tấn công của NATO gần Nga, đồng thời rút lực lượng tại Đông Âu về vị trí như năm 1997.

Tính đến thời điểm này, câu trả lời của Mỹ và phương Tây là chưa rõ ràng. Song hàng loạt cuộc điện đàm, gặp gỡ giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin với người đồng cấp Mỹ Joe Biden cùng lãnh đạo châu Âu cho thấy Moscow đang nắm thế chủ động và hoàn toàn có cơ sở để đạt được một phần, thậm chí toàn bộ các đề xuất về chính trị - an ninh với phương Tây.

Điều này sẽ góp phần đảm bảo chủ quyền lãnh thổ của Nga, duy trì, mở rộng ảnh hưởng của Moscow trong không gian hậu Xô Viết và củng cố vị thế trên trường quốc tế.

(02.16) Tổng thống Nga Vladimir Putin và Thủ tướng Đức Olaf Scholz hội đàm ngày 15/2. (Nguồn: Sputnik/Reuters)
Tổng thống Nga Vladimir Putin (trái) và Thủ tướng Đức Olaf Scholz hội đàm ngày 15/2. (Nguồn: Sputnik/Reuters)

Ngoài ra, hoạt động quân sự của Moscow gần lãnh thổ Kiev đã đẩy giá dầu lên mức cao kỷ lục trong nhiều năm qua. Nga và Ukraine là hai mắt xích then chốt trong chuỗi năng lượng châu Âu. Moscow là nhà cung cấp khí đốt lớn nhất cho châu Âu còn Kiev là một phần quan trọng của tuyến vận chuyển nhiên liệu đó từ Nga đến EU. Căng thẳng giữa hai mắt xích này là mối đe dọa nghiêm trọng đến an ninh năng lượng châu Âu nói riêng, thế giới nói chung.

Giá nhiên liệu cao mang lại lợi ích kinh tế lớn cho xuất khẩu năng lượng, vốn chiếm cấu phần quan trọng trong các nguồn thu của Nga, góp phần tạo ra động lực thúc đẩy phục hồi tăng trưởng kinh tế của xứ bạch dương sau đại dịch Covid-19 và cấm vận ngặt nghèo của phương Tây.

Tuy nhiên, Nga cũng hiểu rõ về nguy cơ dẫn đến xung đột của sách lược “miệng hố chiến tranh”. Do đó, một mặt, dù thể hiện lập trường cứng rắn với phương Tây, song Moscow liên tục duy trì đối thoại và thỏa luận với Washington và châu Âu để hiểu rõ lập trường, ranh giới của nhau, tránh các tai nạn nguy hiểm trên thực địa.

Mặt khác, việc Nga rút một phần quân khỏi biên giới với Ukraine ngày 15/2 vừa thể hiện thiện chí đàm phán, vừa giảm thiểu rủi ro chiến tranh. Động thái này đã nhận được phản ứng tích cực từ Mỹ, Pháp, Anh và Đức, song còn quá sớm để nhận định căng thẳng Nga-Ukraine sớm hạ nhiệt.

Tương lai đàm phán giữa Moscow và phương Tây sẽ đi về đâu? Liệu chiến thuật Mỹ có giúp Nga đảm bảo chủ quyền lãnh thổ, lợi ích đối nội và ảnh hưởng tại không gian hậu Xô Viết? Chỉ thời gian mới có thể trả lời.

Nói khả năng Nga tấn công Ukraine, Tổng thống Mỹ khẳng định không điều quân, tung đề xuất an ninh châu Âu

Nói khả năng Nga tấn công Ukraine, Tổng thống Mỹ khẳng định không điều quân, tung đề xuất an ninh châu Âu

Ngày 15/2, Tổng thống Mỹ Joe Biden cho biết, khả năng Nga tấn công Ukraine "vẫn rất cao", nhưng ông cho rằng, có thể đạt ...

Trang web của Bộ Quốc phòng và Các lực lượng vũ trang Ukraine bị tấn công

Trang web của Bộ Quốc phòng và Các lực lượng vũ trang Ukraine bị tấn công

Ngày 15/2, Trung tâm Truyền thông chiến lược và An ninh thông tin Ukraine thông báo về một cuộc tấn công từ chối dịch vụ ...

Bài viết cùng chủ đề

Căng thẳng Nga-Ukraine

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Các UAV chiến đấu của Iran đã tấn công vào các hệ thống phòng không, bệ phóng UAV và tên lửa của Mỹ tại căn cứ không quân Ali Al-Salem ở Kuwait.
Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Ngày 18/11, Tổng thống Nga Vladimir Putin có cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC.
Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc cho rằng, việc đảm bảo hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên phục vụ lợi ích chung của nước này và Trung Quốc.
Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Mỹ-Philippines đang mở rộng hợp tác quốc phòng, đồng thời khẳng định quan hệ đồng minh giữa hai nước hiện ở mức tốt đẹp nhất từ trước đến nay.
Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh thông báo áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 8 công ty xây dựng của Israel có liên quan hoạt động mở rộng các khu định cư ở Bờ Tây.
Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Các quan chức quốc phòng của Đức và Mỹ đã có những phát biểu phản bác quan điểm của nhau về các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine vào lãnh thổ Nga.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động