Chỗ đứng nào cho châu Âu trong quan hệ Mỹ-Trung?

Minh Vương
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Liên minh châu Âu có thể theo đuổi một chính sách độc lập, đồng thời đóng vai trò trung gian, hòa giải trong căng thẳng Mỹ-Trung hiện nay.

Sự chia rẽ của các nước Liên minh châu Âu (EU) trước lời kêu gọi của Mỹ về tẩy chay ngoại giao Olympic mùa Đông tại Bắc Kinh cho thấy trong vấn đề Trung Quốc, quan điểm của hai bên thực sự “cách nhau một đại dương”. Tại sao lại có câu chuyện này?

(01.04) Tàu khu trục Bayern (Đức) tại cảng Singapore ngày 21/12/2021. (Nguồn: Bloomberg)
Tàu khu trục Bayern (Đức) tại cảng Singapore ngày 21/12/2021. (Nguồn: Bloomberg)

Ít triển vọng, nhiều thách thức

Nhìn bên ngoài, không chỉ chia sẻ lập trường về các vấn đề cơ bản trong chính trị quốc tế, Mỹ và châu Âu cũng thường xuyên đề cập thách thức Trung Quốc đặt ra cho trật tự toàn cầu hiện nay.

Dư địa để hai bên bờ Đại Tây Dương tăng cường hợp tác về Trung Quốc là rõ ràng, thể hiện ở một số nỗ lực đã và đang được hai bên triển khai như sáng kiến Đối thoại Mỹ-EU về Trung Quốc hay Hội đồng Thương mại và Công nghệ Mỹ-EU.

Hai bên đã phối hợp, đối phó các hành vi cạnh tranh thương mại không lành mạnh của Bắc Kinh, sử dụng các hạn chế về xuất khẩu và đầu tư để gây sức ép, buộc Trung Quốc từ bỏ các chính sách Mỹ và EU cho là “vi phạm nhân quyền”.

Tuy nhiên, châu Âu lại không thể dung hòa lợi ích của mình với tầm nhìn về liên minh các nền dân chủ do Mỹ dẫn dắt để đối phó Trung Quốc. EU đã nhiều lần chỉ trích các chính sách kiềm chế núp bóng chiến lược cạnh tranh ảnh hưởng.

Một mặt, EU muốn làm sâu sắc hơn hợp tác xuyên Đại Tây Dương. Mặt khác, các thành viên của khối lại không thể nhất trí về cách thức triển khai, bởi họ không muốn cô lập Trung Quốc hoặc tác động tiêu cực tới trật tự quốc tế khối hằng bảo vệ.

Đó là chưa kể tới chuyện nhiều nước châu Âu không còn cho rằng Mỹ là đối tác đáng tin cậy. Ông Joe Biden có thể coi trọng mối quan hệ này, nhưng chẳng ai biết được liệu người kế nhiệm ông sẽ nghĩ gì? Đây là động lực then chốt để EU nỗ lực triển khai tầm nhìn riêng về “tự chủ chiến lược”.

Một mặt, EU muốn làm sâu sắc hơn hợp tác xuyên Đại Tây Dương. Mặt khác, các thành viên của khối lại không thể nhất trí về cách thức triển khai, bởi họ không muốn cô lập Trung Quốc hoặc tác động tiêu cực tới trật tự quốc tế khối hằng bảo vệ.

Ngoài ra, nghị trình Mỹ-EU hiện nay về Trung Quốc đang đặt ra nhiều mục tiêu quá sức. Các bên cần ưu tiên rõ ràng hơn để tối đa hóa lợi ích trong phối hợp hành động.

Ngoài ra, sự khác biệt trong hệ thống pháp luật, cũng như cách nhìn nhận nguy cơ, thách thức khác nhau tại Mỹ và châu Âu sẽ khiến quá trình tìm kiếm đồng thuận trong các lĩnh vực then chốt như khí thải carbon, chống độc quyền, hay đối phó các chiến dịch gây nhiễu loạn thông tin của Trung Quốc gặp khó khăn hơn.

Đặc biệt, triển vọng hợp tác an ninh - quốc phòng, đối trọng với Trung Quốc tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương còn nhiều hạn chế. Châu Âu đã có hành động biểu tượng như điều tàu chiến thực hiện quyền tự do hàng hải trên Biển Đông. Tuy nhiên, hầu hết các nước, dù là Đức hay Pháp, đều thận trọng và không muốn đi xa hơn.

Điều này đúng với cả Pháp, nước châu Âu hiếm hoi với hiện diện quân sự đáng kể tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Ngoại trưởng Pháp Jean-Yves Le Drian từng giải thích: “Chúng tôi không đánh giá thấp mức độ cạnh tranh với Trung Quốc, song chúng tôi cũng tránh quân sự hóa chiến lược của mình để có thể mở rộng hợp tác với tất cả các quốc gia mong muốn, trên cơ sở tôn trọng chủ quyền của họ.”

Sự chần chừ này sẽ không sớm biến mất. Dù chính phủ mới tại Đức được cho là sẽ có giọng điệu cứng rắn hơn với Trung Quốc, song Thủ tướng Olaf Scholz vẫn duy trì thái độ thận trọng, cho rằng mọi hành động “cần được cân nhắc kỹ lưỡng”, nhấn mạnh cần có cách tiếp cận mang tính hợp tác.

Do đó, Mỹ không nên kỳ vọng Đức sẽ nhìn nhận quan hệ với Trung Quốc chỉ dưới lăng kính hệ giá trị. Thất bại trong giao tiếp giữa Washington và EU, nhất là với Pháp, về sự ra đời của AUKUS, càng cho thấy hạn chế trong hợp tác quân sự Mỹ-châu Âu tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

(01.04) Sự ra đời của AUKUS cho thấy hạn chế về hợp tác quân sự giữa Mỹ và châu Âu tại ADD-TBD - Ảnh minh họa. (Nguồn: APLN)
Sự ra đời của AUKUS cho thấy hạn chế về hợp tác quân sự giữa Mỹ và châu Âu tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương - Ảnh minh họa. (Nguồn: APLN)

Kinh nghiệm cũ trên cương vị mới

Tuy nhiên, hợp tác xuyên Đại Tây Dương không phải là cách duy nhất châu Âu có thể tác động, giảm thiểu rủi ro từ căng thẳng Mỹ-Trung. Các nhà hoạch định chiến lược đang cố gắng rút ra những bài học từ lịch sử để xây dựng một cách tiếp cận cho phép Mỹ và Trung Quốc cạnh tranh lành mạnh, tránh dẫn đến đối đầu, thậm chí xung đột vũ trang. Đây là lúc châu Âu có thể lên tiếng.

EU nên cân nhắc triển khai sáng kiến ngoại giao tương tự Tiến trình Helsinki, vốn đã góp phần làm giảm căng thẳng giữa phương Tây và Liên Xô những năm của thập niên 1970. Châu Âu có thể làm trung gian cho các thỏa thuận hạ nhiệt, giảm rủi ro, tăng cường kiểm soát khủng hoảng, tránh đối đầu.

Thú vị hơn, sự hạn chế về năng lực quân sự tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương có thể trở thành lợi thế của EU, khiến khối này trở thành trung gian hòa giải đáng tin cậy hơn, đặc biệt là về các vấn đề nhạy cảm như Đài Loan (Trung Quốc) hay Biển Đông.

Thậm chí, EU có thể thúc đẩy ngoại giao hợp tác trên không gian mạng và thám hiểm vũ trụ. Đây đều là những lĩnh vực cạnh tranh gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc và sự hiện diện mang tính hòa giải của EU là đáng hoan nghênh.

Ngoài ra, EU có bề dày kinh nghiệm về xây dựng đạo luật, quy định để ngăn ngừa xung đột. Ủy ban châu Âu và các nước châu Âu từng đóng góp đáng kể trong xây dựng cơ chế kiểm soát vũ khí và vũ khí hạt nhân, cụ thể như Nhóm các nước cung cấp hạt nhân (NSG), Thỏa thuận Wassenaar hay thỏa thuận hạt nhân Iran.

Hạn chế về triển khai năng lực quân sự tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương có thể trở thành lợi thế của EU, khiến khối này trở thành trung gian, hòa giải đáng tin cậy hơn, đặc biệt là về các vấn đề nhạy cảm như Đài Loan (Trung Quốc) hay Biển Đông.

Rõ ràng, chẳng có gì chắc chắn rằng sáng kiến giảm căng thẳng của EU tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sẽ thành công, nhất là khi quan hệ EU-Trung Quốc còn nóng. Tuy nhiên, sáng kiến này cũng có phần phù hợp với mục tiêu của EU về tìm kiếm cách tiếp cận khu vực toàn diện hơn, củng cố trật tự quốc tế dựa trên luật lệ.

Quan trọng hơn, đây có thể là cách tốt nhất để ngăn ngừa xung đột giữa các cường quốc. Chẳng phải đó là lý tưởng ban đầu cho sự ra đời của EU hay sao?

Đối tác chiến lược Nga-Ấn Độ: Chìa khóa ổn định cho khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Đối tác chiến lược Nga-Ấn Độ: Chìa khóa ổn định cho khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương?

Theo tác giả Joshy M Paul* trong bài viết trên trang East Asia Forum, quan hệ đối tác chiến lược Nga-Ấn Độ sẽ là nhân ...

Mỹ-Trung căng thẳng, Đông Á dễ gặp nguy

Mỹ-Trung căng thẳng, Đông Á dễ gặp nguy

Các sự kiện chính trị quan trọng ở hai nước năm 2022 có thể khiến căng thẳng Mỹ-Trung gia tăng, gây nguy hiểm cho môi ...

(theo The Japan Times)

Bài viết cùng chủ đề

Cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc

Đọc thêm

XSMN 19/5, kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 5 ngày 19/5/2022. XSMN hôm nay

XSMN 19/5, kết quả xổ số miền Nam hôm nay thứ 5 ngày 19/5/2022. XSMN hôm nay

Baoquocte.vn. XSMN 19/5. trực tiếp xổ số miền Nam 19/5/2022. xổ số hôm nay 19/5/2022. kết quả xổ số hôm nay ngày 19 tháng 5. xổ số miền Nam thứ 5. ...
Giá tiêu hôm nay 19/5, thị trường phản ứng tiêu cực, trái thông lệ, yếu tố nào tác động tới triển vọng giá?

Giá tiêu hôm nay 19/5, thị trường phản ứng tiêu cực, trái thông lệ, yếu tố nào tác động tới triển vọng giá?

Baoquocte.vn. Giá tiêu hôm nay tại thị trường trong nước ổn định ở một số địa phương, giao dịch từ 73.000 – 76.500 đ/kg.
Giá cà phê hôm nay 19/5: Quay đầu giảm sốc, chuyên gia cảnh báo cần tỉnh táo trước mỗi quyết định mua-bán

Giá cà phê hôm nay 19/5: Quay đầu giảm sốc, chuyên gia cảnh báo cần tỉnh táo trước mỗi quyết định mua-bán

Baoquocte.vn. Các nhà kinh doanh hàng thực (xuất khẩu) lẫn hàng giấy (kinh doanh cà phê trên mạng) cần tỉnh táo, đặt các mức chặn lỗ cho các giao dịch mua ...
Giá vàng hôm nay 19/5: Giá vàng SJC 'bất động', tâm lý nhà đầu tư suy yếu, 'cá mập' không còn gom hàng

Giá vàng hôm nay 19/5: Giá vàng SJC 'bất động', tâm lý nhà đầu tư suy yếu, 'cá mập' không còn gom hàng

Baoquocte.vn. Giá vàng hôm nay tiếp tục bị chi phối khi giao dịch ngay trên ngưỡng hỗ trợ 1.800 USD/ounce.
Tập đoàn SpaceX của tỷ phú Elon Musk trên đà trở thành công ty khởi nghiệp lớn nhất nước Mỹ

Tập đoàn SpaceX của tỷ phú Elon Musk trên đà trở thành công ty khởi nghiệp lớn nhất nước Mỹ

Baoquocte.vn. Tập đoàn SpaceX của tỷ phú Elon Musk đã sẵn sàng trở thành công ty khởi nghiệp lớn nhất nước Mỹ khi định giá công ty tăng lên hơn 125 ...
Lò Thị Hoàng phá kỷ lục SEA Games, làm nên lịch sử cho điền kinh Việt Nam

Lò Thị Hoàng phá kỷ lục SEA Games, làm nên lịch sử cho điền kinh Việt Nam

Baoquocte.vn. Lò Thị Hoàng không phụ lòng những người yêu mến điền kinh Việt Nam khi cô đạt thành tích lên đến 56,37m phá kỷ lục SEA Games là 55,97m.
XSMB 19/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 19/5/2022. dự đoán XSMB 19/5

XSMB 19/5, trực tiếp kết quả xổ số miền Bắc hôm nay 19/5/2022. dự đoán XSMB 19/5

Baoquocte.vn. XSMB 19/5. kết quả xổ số miền Bắc hôm nay thứ 5 ngày 19/5/2022. xổ số hôm nay 5/5. xổ số miền Bắc thứ 5. xo so mien bac. SXMB ...
XSMT 19/5, kết quả xổ số miền Trung hôm nay ngày 19/5/2022. SXMT 19/5

XSMT 19/5, kết quả xổ số miền Trung hôm nay ngày 19/5/2022. SXMT 19/5

Baoquocte.vn. XSMT 19/5. xổ số hôm nay 19/5. trực tiếp xổ số miền Trung 19/5/2022. kết quả xổ số miền Trung hôm nay. xổ số miền Trung thứ 5. xo so ...
Thẩm mỹ viện Mỹ Nhân: ‘Sự hài lòng của khách hàng là thước đo thành công’

Thẩm mỹ viện Mỹ Nhân: ‘Sự hài lòng của khách hàng là thước đo thành công’

Baoquocte.vn. Sở hữu nhiều ưu điểm trong chất lượng sản phẩm và dịch vụ, Thẩm mỹ viện Mỹ Nhân được ví như “viên ngọc sáng” trong danh sách địa chỉ làm ...
Happy Women Network thăm và tặng quà người khuyết tật

Happy Women Network thăm và tặng quà người khuyết tật

Baoquocte.vn. Khối Ban hướng nghiệp Happy Women tổ chức thăm và tặng quạt chống nóng cho người khuyết tật tại Trung tâm nhân đạo Hoa Sen cơ sở 2.
Khi Triều Tiên không còn ‘miễn nhiễm’ Covid-19 sau hai năm phong tỏa biên giới

Khi Triều Tiên không còn ‘miễn nhiễm’ Covid-19 sau hai năm phong tỏa biên giới

Baoquocte.vn. Trước đại dịch Covid-19 bùng phát, chính phủ Triều Tiên đã triển khai nhiều biện pháp quyết liệt nhằm ngăn chặn tốc độ lây lan của SARS-CoV-2.
Tin thế giới 18/5: Nga hé lộ chiến thuật mới, thông báo kết quả ở Azovstal; quốc gia châu Âu quyết giữ thế trung lập; trông đợi của NATO

Tin thế giới 18/5: Nga hé lộ chiến thuật mới, thông báo kết quả ở Azovstal; quốc gia châu Âu quyết giữ thế trung lập; trông đợi của NATO

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine, Phần Lan và Thụy Điển gia nhập NATO, xung quanh Thượng đỉnh châu Mỹ... là một số tin thế giới nổi bật 24 giờ qua.
Ukraine nhận hỗ trợ từ Israel, đứng đầu danh sách nhận nhiều viện trợ nhất từ Mỹ?

Ukraine nhận hỗ trợ từ Israel, đứng đầu danh sách nhận nhiều viện trợ nhất từ Mỹ?

Baoquocte.vn. Bộ Quốc phòng Israel thông báo, nước này đã chuyển giao 2.000 mũ bảo hiểm và 500 áo bảo hộ cho các tổ chức khẩn cấp và dân sự tại Ukraine.
Timor Leste bày tỏ hy vọng trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN vào năm tới

Timor Leste bày tỏ hy vọng trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN vào năm tới

Baoquocte.vn. Tổng thống đắc cử của Timor Leste hy vọng, nước này có thể trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN trong năm 2023.
Nhật Bản mong muốn Trung Quốc: Hãy đóng một 'vai trò có trách nhiệm với hòa bình'

Nhật Bản mong muốn Trung Quốc: Hãy đóng một 'vai trò có trách nhiệm với hòa bình'

Baoquocte.vn. Ngoại trưởng Nhật Bản và người đồng cấp Trung Quốc có cuộc tham vấn đầu tiên kể từ tháng 11/2021, đề cập quan hệ hai bên và các vấn đề quốc tế.
Phần Lan và Thụy Điển chính thức đệ đơn xin gia nhập, NATO nói 'thời khắc lịch sử, cần nắm giữ'

Phần Lan và Thụy Điển chính thức đệ đơn xin gia nhập, NATO nói 'thời khắc lịch sử, cần nắm giữ'

Baoquocte.vn. Hai nước Phần Lan và Thụy Điển đã chính thức nộp đơn xin gia nhập NATO tại trụ sở của liên minh quân sự này.
EU và vị thế của Tổng thống Pháp E. Macron

EU và vị thế của Tổng thống Pháp E. Macron

Baoquocte.vn. Trong nhiệm kỳ mới, EU cũng sẽ vẫn là ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Pháp với các mục tiêu chủ quyền, tăng trưởng và tự bảo vệ.
Chuyên gia: Hội nghị Cấp cao đặc biệt sẽ thảo luận về vai trò của ASEAN tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Chuyên gia: Hội nghị Cấp cao đặc biệt sẽ thảo luận về vai trò của ASEAN tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Giáo sư Chintamani Mahapatra thuộc Đại học JNU (Ấn Độ) nhận định về một số chủ đề sẽ được thảo luận trong Hội nghị Cấp cao Đặc biệt ASEAN-Mỹ sắp tới.
Bầu cử Philippines: Khi chiến thắng chỉ là khởi đầu

Bầu cử Philippines: Khi chiến thắng chỉ là khởi đầu

Baoquocte.vn. Chiến thắng trong bầu cử tổng thống Philippines mới là khởi đầu trên hành trình đầy khó khăn của ông Ferdinand Marcos Jr. để đưa Manila ‘trỗi dậy một lần nữa’.
Tầm nhìn EU của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron

Tầm nhìn EU của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron

Baoquocte.vn. Sau gần 5 năm, các định hướng lớn mà Tổng thống Pháp Emmanuel Macron kiên định theo đuổi dần được cụ thể hóa thành những chuyển biến lớn trong EU.
Bầu cử tổng thống Pháp: Biến thách thức thành lợi thế

Bầu cử tổng thống Pháp: Biến thách thức thành lợi thế

Baoquocte.vn. Bầu cử tổng thống Pháp - Bất ngờ đã không xảy ra hôm 24/4!
Nga-Ukraine: Xung đột về đâu?

Nga-Ukraine: Xung đột về đâu?

Baoquocte.vn. Cuộc xung đột quân sự Nga-Ukraine bắt đầu từ ngày 24/2 nay đã bước sang tháng thứ ba và là tuần thứ hai triển khai giai đoạn hai.
5 vũ khí Nga siêu cấp dễ khiến NATO phải 'toát mồ hôi hột'

5 vũ khí Nga siêu cấp dễ khiến NATO phải 'toát mồ hôi hột'

Baoquocte.vn. Xung đột tại Ukraine đã làm gia tăng căng thẳng Nga-NATO. Một số vũ khí Nga có thể khiến NATO phải dè chừng trước khi có bất cứ động thái nào.
Phục hồi tài nguyên đất: Vấn đề và giải pháp

Phục hồi tài nguyên đất: Vấn đề và giải pháp

Baoquocte.vn. Suy thoái tài nguyên đất cũng là nguyên nhân của 'dịch bệnh được truyền nhiễm từ động vật hoang dã sang người'.
Thổ Nhĩ Kỳ: Cuộc chiến về sự tồn vong của AKP

Thổ Nhĩ Kỳ: Cuộc chiến về sự tồn vong của AKP

Baoquocte.vn. Thổ Nhĩ Kỳ thông báo nước này phát động chiến dịch có quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu thuộc PKK ở vùng biên giới miền Bắc Iraq giáp với nước này.
60 năm sau khi được coi là 'đã chết', sông Thames bất ngờ 'hồi sinh'

60 năm sau khi được coi là 'đã chết', sông Thames bất ngờ 'hồi sinh'

Baoquocte.vn. Sông Thames đã trải qua một cú 'chuyển mình' ngoạn mục và trở thành một trong những con sông sạch nhất thế giới chảy qua một thành phố.
Phương Tây cung cấp vũ khí gì cho Ukraine

Phương Tây cung cấp vũ khí gì cho Ukraine

Baoquocte.vn. Các nước phương Tây liên tục tung ra các gói hỗ trợ quân sự, bao gồm các loại vũ khí tấn công tối tân, giúp Ukraine tăng cường khả năng phòng thủ.
Sự thật đằng sau cáo buộc Nga sử dụng vũ khí hóa học tại Mariupol

Sự thật đằng sau cáo buộc Nga sử dụng vũ khí hóa học tại Mariupol

Baoquocte.vn. Tại Mariupol, Ukraine cáo buộc Nga sử dụng 'một chất độc không rõ nguồn gốc' bị tình nghi là vũ khí hóa học làm dấy lên lo ngại. Đâu là sự thật?
Phiên bản di động