Công nghệ mới mở rộng liên lạc cho tàu vũ trụ của NASA

Ảnh minh họa thiết bị đầu cuối thử nghiệm đa ngôn ngữ PExT đang truyền dữ liệu. (Nguồn: NASA)

NASA vừa hoàn thành thử nghiệm thiết bị cho phép tàu vũ trụ truyền dữ liệu qua nhiều mạng vệ tinh khác nhau, thay vì phụ thuộc vào một hệ thống liên lạc duy nhất.

Thiết bị mang tên PExT, viết tắt của Polylingual Experimental Terminal (Thiết bị đầu cuối thử nghiệm đa ngôn ngữ), được phóng lên không gian vào ngày 23/7/2025 từ tàu BARD của Công ty York Space Systems. PExT được phát triển nhằm chứng minh tàu vũ trụ có thể sử dụng công nghệ liên lạc băng thông rộng để kết nối với nhiều mạng chuyển tiếp vệ tinh của chính phủ và doanh nghiệp.

Thông thường, một sứ mệnh không gian được thiết kế để hoạt động với một mạng liên lạc nhất định. Điều này có thể hạn chế khả năng lựa chọn đường truyền khi mạng gặp sự cố, vùng phủ sóng không phù hợp hoặc nhu cầu vận hành thay đổi. PExT sử dụng băng tần Ka, một dải tần được sử dụng rộng rãi để truyền dữ liệu qua nhiều hệ thống khác nhau.

Tháng 12/2025, thiết bị đã hoàn thành các mục tiêu thử nghiệm ban đầu. PExT truyền dữ liệu thành công về Trái đất thông qua hệ thống vệ tinh theo dõi và chuyển tiếp dữ liệu của NASA, đồng thời kết nối với các mạng thương mại do Viasat và SES Space and Defense vận hành.

Sau kết quả này, NASA bắt đầu giai đoạn thử nghiệm mở rộng từ tháng 1/2026 và dự kiến duy trì hoạt động đến tháng 4/2027. Cơ quan này sẽ tiếp tục kiểm tra các khả năng mới, đồng thời tìm kiếm thêm cơ hội hợp tác.

Một nội dung quan trọng trong giai đoạn tiếp theo là thử nghiệm liên lạc trực tiếp giữa tàu vũ trụ và Trái đất thông qua mạng lưới trạm mặt đất toàn cầu của SSC Space. Dự án dự kiến thực hiện hơn 50 phiên liên lạc hai chiều qua trạm mặt đất đối tác tại Weilheim, Đức.

Các thử nghiệm cho thấy dữ liệu từ tàu vũ trụ có thể được chuyển về Trái đất theo nhiều cách, thông qua vệ tinh trung chuyển hoặc truyền thẳng tới trạm mặt đất. Khả năng lựa chọn linh hoạt đường truyền có thể mở rộng vùng phủ sóng, tăng khả năng duy trì liên lạc khi một hệ thống gặp vấn đề và nâng cao hiệu quả vận hành.

NASA cũng hợp tác với Aalyria Technologies để thử nghiệm nền tảng phần mềm Spacetime. Phần mềm này được sử dụng để lập kế hoạch, quản lý và cung cấp dịch vụ liên lạc cho nhiều sứ mệnh trên cùng một hệ thống. NASA kỳ vọng cách quản lý tập trung sẽ giúp đơn giản hóa hoạt động, cung cấp thông tin rõ ràng hơn về các dịch vụ hiện có và duy trì liên lạc ổn định trong suốt thời gian thực hiện sứ mệnh.

Dự án do Chương trình Thông tin liên lạc và Điều hướng không gian của NASA quản lý, phối hợp với Phòng thí nghiệm Vật lý ứng dụng Johns Hopkins. Công nghệ PExT được xem là một bước đi trong chiến lược xây dựng hạ tầng liên lạc linh hoạt hơn cho các sứ mệnh ở quỹ đạo thấp của Trái đất và xa hơn.