Cứng hay mềm, lợi và hại trong liên minh, liên kết về quốc phòng, an ninh

Vũ Đăng Minh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Lựa chọn hình thức liên minh, liên kết trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh là bài toán khó, nhất là với các nước đang phát triển, chậm phát triển.

Trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, có nhiều hình thức liên minh, liên kết. Cao nhất là liên minh theo Hiệp ước phòng thủ chung (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương - NATO); Hiệp ước liên minh quân sự song phương (Mỹ - Nhật, Mỹ - Hàn…), còn gọi là kiểu “liên minh cứng”.

Lỏng lẻo hơn là hình thức liên kết, hợp tác an ninh theo các cơ chế khu vực (Diễn đàn Khu vực ASEAN - ARF, Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN - ADMM, Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng - ADMM+…), gọi nôm na là “liên minh mềm”.

Cứng hay mềm, lợi và hại trong liên minh, liên kết về quốc phòng, an ninh
Quan hệ giữa một số quốc gia thành viên NATO có không ít trường hợp “cơm không lành, canh chẳng ngọt”. (Nguồn: Reuters)

NATO cũng "lục đục"

NATO đòi hỏi các quốc gia thành viên phải tuân thủ đầy đủ nguyên tắc: kẻ thù chung, chính sách phòng thủ chung, lực lượng vũ trang chung, bộ chỉ huy chung, chịu một số hạn chế về chủ quyền quốc gia và trao một phần thẩm quyền quốc gia cho một cơ chế “siêu quốc gia”.

Tuy vậy, quan hệ giữa một số quốc gia thành viên NATO cũng có không ít trường hợp “cơm không lành, canh chẳng ngọt”, “dở khóc, dở cười”.

Mỹ trừng phạt Thổ Nhỹ Kỳ vì mua hệ thống tên lửa phòng không S-400 của Nga và công kích Ankara vi phạm nhân quyền… Thổ Nhỹ Kỳ coi tổ chức người Kurd ở Syria được Mỹ hỗ trợ là khủng bố; phủ quyết việc Mỹ và NATO lên án Belarus trong vụ buộc máy bay hạ cánh khẩn cấp để bắt giữ nhân vật đối lập…

Quan hệ giữa một số thành viên NATO với đối thủ chung cũng có những trường hợp xé rào, liên quan đến lợi ích quốc gia.

NATO coi Nga là kẻ thù, nhưng Tổng thống Recep Tayyip Erdogan vẫn không từ bỏ quan hệ với đối tác hợp tác đầy tiềm năng, gọi Tổng thống Putin là “người bạn đáng mến nhất”! Nhưng sau cuộc gặp với Tổng thống Joe Biden bên lề Hội nghị thượng đỉnh NATO, Tổng thống Reccep Edogan lại ca ngợi mở ra một “kỷ nguyên mới” trong quan hệ Mỹ - Thổ Nhỹ Kỳ.

Đức kiên quyết phản đối việc Mỹ và một số đồng minh yêu cầu hủy bỏ dự án khí đốt Dòng chảy phương Bắc 2. Mỹ coi Trung Quốc là “đối thủ cạnh tranh nghiêm trong nhất”, nhưng một số đồng minh châu Âu vẫn có kênh hợp tác song phương với Trung Quốc, trong đó có những dự án liên quan đến cảng, công nghệ, an ninh.

Mặc cho những lùm xùm nội bộ, những ràng buộc, hạn chế về chủ quyền, nhiều nước châu Âu vẫn có nguyện vọng gia nhập NATO để được “ô phòng thủ chung” che chở. Năm 2004, NATO có đợt mở rộng kỷ lục, kết nạp một loạt thành viên là các nước thuộc khu vực Baltic, Đông Âu.

Hiện nay, Ukraine và một số nước thuộc không gian hậu Xô viết vẫn tìm mọi cách để trở thành thành viên NATO.

Cứng hay mềm, lợi và hại trong liên minh, liên kết về quốc phòng, an ninh
Nga-Trung Quốc để ngỏ về một liên minh chặt chẽ hơn. (Nguồn: Reuters)

Nga-Trung lấp lửng

Các lệnh trừng phạt, đối đầu căng thẳng với Mỹ và phương Tây thời gian qua đẩy Trung Quốc và Nga xích lại gần nhau. Hai nước thúc đẩy quan hệ hợp tác trên nhiều lĩnh vực: kinh tế, khoa học, công nghệ, ngoại giao, diễn tập quân sự chung…

Theo đánh giá của quốc tế cũng như từ chính hai nước, thực chất quan hệ Nga-Trung vẫn chỉ là liên thủ, chưa thể trở thành một liên minh quân sự chính thức.

Lý giải về quan hệ Nga-Trung, các chuyên gia cho rằng hai nước có chung một số lợi ích, thách thức an ninh chung, nhưng cũng có mục đích riêng, những tính toán riêng, có những “vật cản” khó bước qua.

Trung Quốc là khách hàng lớn của công nghiệp quốc phòng Nga. Nhưng Bắc Kinh luôn tìm cách sao chép công nghệ quốc phòng Nga, trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu vũ khí hàng đầu, lấn sân một số thị trường của Nga. Không ít người Nga lo ngại sự hiện diện và tham vọng của Bắc Kinh ở vùng Viễn Đông, giàu tài nguyên mà thưa vắng người…

Trong cuộc họp báo sau Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga vừa qua tại Geneva, Tổng thống Joe Biden cũng cho rằng “Nga đang chịu sức ép lớn từ Trung Quốc”.

Duy trì kiểu liên thủ sẽ “rảnh tay” hơn cho cả hai trong quan hệ đan xen với các đối tác khác. Và cũng là một kiểu răn đe: nếu Mỹ và phương Tây tiếp tục gia tăng sức ép quá mức, thì Nga và Trung Quốc buộc phải trở thành liên minh quân sự.

Do đó, trên thực tế, Nga, Trung Quốc vẫn gia tăng hợp tác quốc phòng, an ninh theo kiểu liên kết lỏng lẻo, nhưng vẫn lấp lửng về một liên minh chặt chẽ hơn, nếu cần.

Cứng hay mềm, lợi và hại trong liên minh, liên kết về quốc phòng, an ninh
Sách trắng Quốc phòng Việt Nam năm 2019 nêu rõ chính sách "bốn không".

Việt Nam "bốn không"

Sách trắng Quốc phòng Việt Nam năm 2019 nêu rõ: “Không tham gia liên minh quân sự; không liên kết với nước này để chống nước kia; không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ Việt Nam để chống lại nước khác; không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế”.

Nhưng chúng ta cũng không tự bó tay mình: “tùy theo diễn biến của tình hình và trong những trường hợp cụ thể, Việt Nam sẽ cân nhắc phát triển các mối quan hệ quốc phòng, quân sự cần thiết với mức độ thích hợp…” để nâng cao khả năng bảo vệ đất nước, giải quyết các thách thức an ninh chung.

Chính sách quốc phòng nêu trên được khái quát bằng cụm từ “bốn không, một tùy”. Chính sách đó bảo đảm cho Việt Nam chủ động trong các mối quan hệ, không bị đẩy vào tình thế buộc phải chọn bên, đối đầu với các nước khác, nhất là nước lớn; không bị hạn chế trong tăng cường hợp tác quốc phòng với tất cả các nước.

Chính sách quốc phòng Việt Nam xuất phát từ nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của nhau, cũng như nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, hợp tác cùng có lợi, vì lợi ích chung của khu vực và cộng đồng quốc tế. Đồng thời xuất phát từ bài học kinh nghiệm trong lịch sử dân tộc.

Lựa chọn hình thức liên minh, liên kết trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh rất quan trọng, cần thiết nhưng là bài toán khó, nhất là với các nước đang phát triển, chậm phát triển. Theo kiểu nào, “cứng hay mềm” cũng có mặt được và mất, lợi và hại, xét từ góc độ chủ quyền, lợi ích quốc gia, dân tộc.

Không ít quốc gia vì những tính toán sai lầm, đã đẩy đất nước trở thành chiến trường cạnh tranh chiến lược giữa các thế lực, các nước lớn; rơi vào chiến tranh, nội chiến triền miên. Biết là một chuyện, tránh được lại là chuyện khác.

Vấn đề là phải có một đường lối độc lập, tự chủ, bản lĩnh và nội lực để không chao đảo trong thế giới đan xen phức tạp, nhiều toan tính hiện nay.

TIN LIÊN QUAN
Nga tỏ hài lòng về mức độ quan hệ với Trung Quốc, cùng cam kết 'nắm tay nhau thật chặt'
Philippines liên tiếp tuyên bố cứng rắn, 'làm căng' với Trung Quốc trong vấn đề Biển Đông
Cạnh tranh Mỹ-Trung: Hai thế lực, một trung tâm
Mỹ củng cố liên minh: Hai quan chức hàng đầu của chính quyền ông Biden tới Nhật Bản, Hàn Quốc
Tập hợp lực lượng nhìn từ Hội nghị Bộ Tứ (kỳ cuối)

Đọc thêm

CDC Mỹ giải đáp 6 câu hỏi về lây nhiễm Covid-19 ở trẻ em

CDC Mỹ giải đáp 6 câu hỏi về lây nhiễm Covid-19 ở trẻ em

Baoquocte.vn. CDC Mỹ đã trả lời một số câu hỏi liên quan đến vấn đề lây nhiễm Covid-19 và cách phòng tránh đối với trẻ em.
Mỹ dự kiến phê duyệt đầy đủ cho vaccine Covid-19 của Pfizer/BioNtech vào tháng 9

Mỹ dự kiến phê duyệt đầy đủ cho vaccine Covid-19 của Pfizer/BioNtech vào tháng 9

Baoquocte.vn. FDA dự kiến sẽ hoàn tất thủ tục để phê duyệt đầy đủ việc sử dụng vaccine Pfizer/BioNtech vào đầu tháng 9 tới.
Covid-19: Quảng Ninh gửi văn bản hỏa tốc, tạm dừng một số hoạt động từ 12h ngày 4/8

Covid-19: Quảng Ninh gửi văn bản hỏa tốc, tạm dừng một số hoạt động từ 12h ngày 4/8

Baoquocte.vn. UBND tỉnh Quảng Ninh ban hành văn bản số 5068 /UBND-DL1 về việc triển khai một số biện pháp cấp bách phòng chống dịch Covid-19 trên địa bàn.
Chuyên gia nói về những lầm tưởng tai hại khi phòng ngừa Covid-19 tại nhà

Chuyên gia nói về những lầm tưởng tai hại khi phòng ngừa Covid-19 tại nhà

Baoquocte.vn. Đua nhau dùng Vitamin C; ăn, uống nhiều tỏi để ‘trị’ Covid-19; tích trữ bình oxy trong nhà là những quan niệm sai lầm người dân cần tránh.
Cập nhật Covid-19 ngày 4/8: Toàn cầu vượt 200 triệu ca bệnh; Mỹ tăng sốc hơn 100.000 ca; Hiệu quả của vaccine Pfizer, AstraZeneca và Coronavac

Cập nhật Covid-19 ngày 4/8: Toàn cầu vượt 200 triệu ca bệnh; Mỹ tăng sốc hơn 100.000 ca; Hiệu quả của vaccine Pfizer, AstraZeneca và Coronavac

Baoquocte.vn. Toàn cầu ghi nhận hơn 200,2 triệu ca mắc Covid-19, trong đó có gần 4,26 triệu ca tử vong và hơn 180,5 triệu bệnh nhân bình phục.
Thụy Sỹ - Vẻ đẹp đa sắc giữa lòng châu Âu

Thụy Sỹ - Vẻ đẹp đa sắc giữa lòng châu Âu

Baoquocte.vn. Chỉ có thể là Thụy Sỹ - "thiên đường giữa châu Âu" có thể chiều lòng những du khách khó tính nhất...
Lính dù Nga được trang bị siêu xe bọc thép

Lính dù Nga được trang bị siêu xe bọc thép

Baoquocte.vn. Theo nguồn tin của Tổ hợp công nghiệp - quân sự, xe bọc thép Typhoon-VDV mới nhất đã được chấp nhận trang bị cho lực lượng lính dù Nga.
Diễn biến bão số 4: Bắc Biển Đông có mưa dông, vùng gần tâm bão gió giật cấp 11

Diễn biến bão số 4: Bắc Biển Đông có mưa dông, vùng gần tâm bão gió giật cấp 11

Baoquocte.vn. 10h ngày 4/8, vị trí tâm bão số 4 ở vào khoảng 21,4 độ Vĩ Bắc; 115,6 độ Kinh Đông, cách Hong Kong (Trung Quốc) khoảng 180km về phía Đông ...
Những món quà ý nghĩa trao tặng người Việt khó khăn ở Maylaysia

Những món quà ý nghĩa trao tặng người Việt khó khăn ở Maylaysia

Baoquocte.vn. Gần 70 phần quà hỗ trợ được trao tận tay bà con người Việt tại Malaysia có hoàn cảnh khó khăn trong mùa dịch Covid-19.
Olympic Tokyo 2020: Nước rút thần tốc, Nữ VĐV Mỹ phá kỷ lục của chính mình trong 69 ngày

Olympic Tokyo 2020: Nước rút thần tốc, Nữ VĐV Mỹ phá kỷ lục của chính mình trong 69 ngày

Baoquocte.vn. Tại Olympic Tokyo 2020, Sydney Mclaughlin về nhất ở chung kết 400m vượt rào nữ với thành tích 51 giây 46, tự phá kỷ lục thế giới của chính mình.
Cập nhật Covid-19 ngày 4/8: Toàn cầu vượt 200 triệu ca bệnh; Mỹ tăng sốc hơn 100.000 ca; Hiệu quả của vaccine Pfizer, AstraZeneca và Coronavac

Cập nhật Covid-19 ngày 4/8: Toàn cầu vượt 200 triệu ca bệnh; Mỹ tăng sốc hơn 100.000 ca; Hiệu quả của vaccine Pfizer, AstraZeneca và Coronavac

Baoquocte.vn. Toàn cầu ghi nhận hơn 200,2 triệu ca mắc Covid-19, trong đó có gần 4,26 triệu ca tử vong và hơn 180,5 triệu bệnh nhân bình phục.
Thủ tướng Singapore: Nếu Mỹ-Trung Quốc đụng độ sẽ là thảm họa thế giới

Thủ tướng Singapore: Nếu Mỹ-Trung Quốc đụng độ sẽ là thảm họa thế giới

Baoquocte.vn. Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long cảnh báo, lập trường ngày một cứng rắng của Mỹ đối với Trung Quốc có thể 'vô cùng nguy hiểm'.
Đức đưa khinh hạm tới châu Á, nỗ lực triển khai định hướng Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Đức đưa khinh hạm tới châu Á, nỗ lực triển khai định hướng Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Baoquocte.vn. Một trong những mục tiêu trọng tâm của khinh hạm Đức là tăng cường hợp tác an ninh với các đối tác trong khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Mỹ sẽ không chấp nhận điều này từ Triều Tiên

Mỹ sẽ không chấp nhận điều này từ Triều Tiên

Baoquocte.vn. Quan chức tình báo về Triều Tiên của Mỹ nói rằng, Washington sẽ không bao giờ chấp nhận Bình Nhưỡng được trang bị vũ khí hạt nhân.
Vụ tấn công tàu chở dầu ngoài khoai Oman: Anh đưa ra HĐBA, nguy cơ bùng phát đụng độ, Israel cảnh báo tự trả đũa Iran

Vụ tấn công tàu chở dầu ngoài khoai Oman: Anh đưa ra HĐBA, nguy cơ bùng phát đụng độ, Israel cảnh báo tự trả đũa Iran

Baoquocte.vn. Thủ tướng Israel Naftali Bennett cảnh báo, nước này có khả năng hành động một mình chống lại Iran sau vụ tấn công tàu chở dầu ngoài khơi Oman.
Vaccine Covid-19: Pfizer hiệu quả hạn chế 100% bệnh nhân tử vong, UAE sẽ tiêm mũi thứ 3; Anh tiêm cho người 16 tuổi

Vaccine Covid-19: Pfizer hiệu quả hạn chế 100% bệnh nhân tử vong, UAE sẽ tiêm mũi thứ 3; Anh tiêm cho người 16 tuổi

Baoquocte.vn. Bộ Y tế Chile công bố kết quả nghiên cứu về vaccine Covid-19 của một số nước như Coronavac (Trung Quốc); Pfizer (Mỹ) và AstraZeneca (Anh).
Quân đội Nga: Diện mạo mới, vượt xa Mỹ?

Quân đội Nga: Diện mạo mới, vượt xa Mỹ?

Baoquocte.vn. Chiến lược cải cách mang tên 'Diện mạo mới' năm 2008 của quân đội Nga giúp nước này khẳng định vị trí cường quốc quân sự.
Ngoại giao kinh tế trong kỷ nguyên mới *

Ngoại giao kinh tế trong kỷ nguyên mới *

Baoquocte.vn. Ngoại giao kinh tế nếu được thực hiện đúng cách, có khả năng thúc đẩy quốc gia tăng tưởng mạnh mẽ.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ sắp thăm Việt Nam là ai?

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ sắp thăm Việt Nam là ai?

Baoquocte.vn. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin sắp thăm Việt Nam là người trung thành với các chiến lược của Tổng thống Joe Biden.
Uy lực đáng gờm của ‘thần lửa’ S-500

Uy lực đáng gờm của ‘thần lửa’ S-500

Baoquocte.vn. Hệ thống phòng thủ tên lửa S-500 Prometheus của Nga được đánh giá có sức mạnh vượt trội gấp nhiều lần so với S-400.
Không chỉ Nga, Trung Quốc cũng là mối nguy an ninh mạng hàng đầu của nước Mỹ

Không chỉ Nga, Trung Quốc cũng là mối nguy an ninh mạng hàng đầu của nước Mỹ

Baoquocte.vn. Trong một thập kỷ qua, Trung Quốc đã tái cơ cấu các hoạt động trên mạng, trở thành một đối thủ tinh vi và dày dặn kinh nghiệm của Mỹ.
Mỹ đẩy mạnh điều tra 'căn bệnh bí ẩn', tấn công các nhà ngoại giao Mỹ ở Vienna

Mỹ đẩy mạnh điều tra 'căn bệnh bí ẩn', tấn công các nhà ngoại giao Mỹ ở Vienna

Baoquocte.vn. Bộ Ngoại giao Áo ngày 17/7 cho biết nước này đang làm việc với Mỹ để truy tìm nguyên nhân một loạt nhà ngoại giao Mỹ ở Vienna bị nghi mắc chứng bệnh bí ẩn.
Nga hiện đại hóa căn cứ hải quân của Hạm đội Baltic, thách thức NATO

Nga hiện đại hóa căn cứ hải quân của Hạm đội Baltic, thách thức NATO

Baoquocte.vn. Nga đang hoàn tất việc hiện đại hóa căn cứ hải quân của Hạm đội Baltic ở Kaliningrad nhằm đối phó với các nguy cơ từ NATO.
Chuyên gia Nga: Mỹ là người 'buông tay' trước trong mối quan hệ này

Chuyên gia Nga: Mỹ là người 'buông tay' trước trong mối quan hệ này

Baoquocte.vn. Theo các chuyên gia Nga, một trong những hậu quả nghiêm trọng của việc Mỹ rút khỏi Hiệp ước INF là phá vỡ lòng tin và gia tăng các nguy cơ.
Mỹ ‘đau đầu’ trước bài toán tiêm chủng bắt buộc vaccine Covid-19

Mỹ ‘đau đầu’ trước bài toán tiêm chủng bắt buộc vaccine Covid-19

Baoquocte.vn. Washington chưa thể tìm ra lời giải trước thái độ vaccine Covid-19 của một bộ phận người dân, trong bối cảnh dịch bệnh tiếp tục lây lan mạnh.
Vì sao tập trận Nga-Belarus Zapad-2021 khiến phương Tây ‘mất ăn mất ngủ’?

Vì sao tập trận Nga-Belarus Zapad-2021 khiến phương Tây ‘mất ăn mất ngủ’?

Baoquocte.vn. Quân đội và vũ khí quân sự Nga đã hiện diện ở Belarus, chuẩn bị cho cuộc tập trận 4 năm/lần mang tên Zapad-2021, sự kiện khiến phương Tây quan ngại.
AMM-54: Đối tác đối thoại thứ 11 của ASEAN là nước nào?

AMM-54: Đối tác đối thoại thứ 11 của ASEAN là nước nào?

Baoquocte.vn. Anh đã được chấp thuận trở thành đối tác đối thoại thứ 11 của ASEAN tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (AMM) lần thứ 54.
Covid-19 -'cơn gió ngược' giúp thúc đẩy quá trình chuyển đổi số ở Việt Nam

Covid-19 -'cơn gió ngược' giúp thúc đẩy quá trình chuyển đổi số ở Việt Nam

Baoquocte.vn. Chính phủ đã có những nỗ lực đáng kể trong việc số hóa để phục vụ công tác truy vết, phổ biến thông tin và cung cấp dịch vụ công trong thời gian dịch Covid-19.
Phiên bản di động