Cứng hay mềm, lợi và hại trong liên minh, liên kết về quốc phòng, an ninh

Vũ Đăng Minh
Theo dõi TGVN trên
Baoquocte.vn. Lựa chọn hình thức liên minh, liên kết trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh là bài toán khó, nhất là với các nước đang phát triển, chậm phát triển.

Trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, có nhiều hình thức liên minh, liên kết. Cao nhất là liên minh theo Hiệp ước phòng thủ chung (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương - NATO); Hiệp ước liên minh quân sự song phương (Mỹ - Nhật, Mỹ - Hàn…), còn gọi là kiểu “liên minh cứng”.

Lỏng lẻo hơn là hình thức liên kết, hợp tác an ninh theo các cơ chế khu vực (Diễn đàn Khu vực ASEAN - ARF, Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN - ADMM, Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng - ADMM+…), gọi nôm na là “liên minh mềm”.

Cứng hay mềm, lợi và hại trong liên minh, liên kết về quốc phòng, an ninh
Quan hệ giữa một số quốc gia thành viên NATO có không ít trường hợp “cơm không lành, canh chẳng ngọt”. (Nguồn: Reuters)

NATO cũng "lục đục"

NATO đòi hỏi các quốc gia thành viên phải tuân thủ đầy đủ nguyên tắc: kẻ thù chung, chính sách phòng thủ chung, lực lượng vũ trang chung, bộ chỉ huy chung, chịu một số hạn chế về chủ quyền quốc gia và trao một phần thẩm quyền quốc gia cho một cơ chế “siêu quốc gia”.

Tuy vậy, quan hệ giữa một số quốc gia thành viên NATO cũng có không ít trường hợp “cơm không lành, canh chẳng ngọt”, “dở khóc, dở cười”.

Mỹ trừng phạt Thổ Nhỹ Kỳ vì mua hệ thống tên lửa phòng không S-400 của Nga và công kích Ankara vi phạm nhân quyền… Thổ Nhỹ Kỳ coi tổ chức người Kurd ở Syria được Mỹ hỗ trợ là khủng bố; phủ quyết việc Mỹ và NATO lên án Belarus trong vụ buộc máy bay hạ cánh khẩn cấp để bắt giữ nhân vật đối lập…

Quan hệ giữa một số thành viên NATO với đối thủ chung cũng có những trường hợp xé rào, liên quan đến lợi ích quốc gia.

NATO coi Nga là kẻ thù, nhưng Tổng thống Recep Tayyip Erdogan vẫn không từ bỏ quan hệ với đối tác hợp tác đầy tiềm năng, gọi Tổng thống Putin là “người bạn đáng mến nhất”! Nhưng sau cuộc gặp với Tổng thống Joe Biden bên lề Hội nghị thượng đỉnh NATO, Tổng thống Reccep Edogan lại ca ngợi mở ra một “kỷ nguyên mới” trong quan hệ Mỹ - Thổ Nhỹ Kỳ.

Đức kiên quyết phản đối việc Mỹ và một số đồng minh yêu cầu hủy bỏ dự án khí đốt Dòng chảy phương Bắc 2. Mỹ coi Trung Quốc là “đối thủ cạnh tranh nghiêm trong nhất”, nhưng một số đồng minh châu Âu vẫn có kênh hợp tác song phương với Trung Quốc, trong đó có những dự án liên quan đến cảng, công nghệ, an ninh.

Mặc cho những lùm xùm nội bộ, những ràng buộc, hạn chế về chủ quyền, nhiều nước châu Âu vẫn có nguyện vọng gia nhập NATO để được “ô phòng thủ chung” che chở. Năm 2004, NATO có đợt mở rộng kỷ lục, kết nạp một loạt thành viên là các nước thuộc khu vực Baltic, Đông Âu.

Hiện nay, Ukraine và một số nước thuộc không gian hậu Xô viết vẫn tìm mọi cách để trở thành thành viên NATO.

Cứng hay mềm, lợi và hại trong liên minh, liên kết về quốc phòng, an ninh
Nga-Trung Quốc để ngỏ về một liên minh chặt chẽ hơn. (Nguồn: Reuters)

Nga-Trung lấp lửng

Các lệnh trừng phạt, đối đầu căng thẳng với Mỹ và phương Tây thời gian qua đẩy Trung Quốc và Nga xích lại gần nhau. Hai nước thúc đẩy quan hệ hợp tác trên nhiều lĩnh vực: kinh tế, khoa học, công nghệ, ngoại giao, diễn tập quân sự chung…

Theo đánh giá của quốc tế cũng như từ chính hai nước, thực chất quan hệ Nga-Trung vẫn chỉ là liên thủ, chưa thể trở thành một liên minh quân sự chính thức.

Lý giải về quan hệ Nga-Trung, các chuyên gia cho rằng hai nước có chung một số lợi ích, thách thức an ninh chung, nhưng cũng có mục đích riêng, những tính toán riêng, có những “vật cản” khó bước qua.

Trung Quốc là khách hàng lớn của công nghiệp quốc phòng Nga. Nhưng Bắc Kinh luôn tìm cách sao chép công nghệ quốc phòng Nga, trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu vũ khí hàng đầu, lấn sân một số thị trường của Nga. Không ít người Nga lo ngại sự hiện diện và tham vọng của Bắc Kinh ở vùng Viễn Đông, giàu tài nguyên mà thưa vắng người…

Trong cuộc họp báo sau Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga vừa qua tại Geneva, Tổng thống Joe Biden cũng cho rằng “Nga đang chịu sức ép lớn từ Trung Quốc”.

Duy trì kiểu liên thủ sẽ “rảnh tay” hơn cho cả hai trong quan hệ đan xen với các đối tác khác. Và cũng là một kiểu răn đe: nếu Mỹ và phương Tây tiếp tục gia tăng sức ép quá mức, thì Nga và Trung Quốc buộc phải trở thành liên minh quân sự.

Do đó, trên thực tế, Nga, Trung Quốc vẫn gia tăng hợp tác quốc phòng, an ninh theo kiểu liên kết lỏng lẻo, nhưng vẫn lấp lửng về một liên minh chặt chẽ hơn, nếu cần.

Cứng hay mềm, lợi và hại trong liên minh, liên kết về quốc phòng, an ninh
Sách trắng Quốc phòng Việt Nam năm 2019 nêu rõ chính sách "bốn không".

Việt Nam "bốn không"

Sách trắng Quốc phòng Việt Nam năm 2019 nêu rõ: “Không tham gia liên minh quân sự; không liên kết với nước này để chống nước kia; không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ Việt Nam để chống lại nước khác; không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế”.

Nhưng chúng ta cũng không tự bó tay mình: “tùy theo diễn biến của tình hình và trong những trường hợp cụ thể, Việt Nam sẽ cân nhắc phát triển các mối quan hệ quốc phòng, quân sự cần thiết với mức độ thích hợp…” để nâng cao khả năng bảo vệ đất nước, giải quyết các thách thức an ninh chung.

Chính sách quốc phòng nêu trên được khái quát bằng cụm từ “bốn không, một tùy”. Chính sách đó bảo đảm cho Việt Nam chủ động trong các mối quan hệ, không bị đẩy vào tình thế buộc phải chọn bên, đối đầu với các nước khác, nhất là nước lớn; không bị hạn chế trong tăng cường hợp tác quốc phòng với tất cả các nước.

Chính sách quốc phòng Việt Nam xuất phát từ nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của nhau, cũng như nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, hợp tác cùng có lợi, vì lợi ích chung của khu vực và cộng đồng quốc tế. Đồng thời xuất phát từ bài học kinh nghiệm trong lịch sử dân tộc.

Lựa chọn hình thức liên minh, liên kết trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh rất quan trọng, cần thiết nhưng là bài toán khó, nhất là với các nước đang phát triển, chậm phát triển. Theo kiểu nào, “cứng hay mềm” cũng có mặt được và mất, lợi và hại, xét từ góc độ chủ quyền, lợi ích quốc gia, dân tộc.

Không ít quốc gia vì những tính toán sai lầm, đã đẩy đất nước trở thành chiến trường cạnh tranh chiến lược giữa các thế lực, các nước lớn; rơi vào chiến tranh, nội chiến triền miên. Biết là một chuyện, tránh được lại là chuyện khác.

Vấn đề là phải có một đường lối độc lập, tự chủ, bản lĩnh và nội lực để không chao đảo trong thế giới đan xen phức tạp, nhiều toan tính hiện nay.

TIN LIÊN QUAN
Nga tỏ hài lòng về mức độ quan hệ với Trung Quốc, cùng cam kết 'nắm tay nhau thật chặt'
Philippines liên tiếp tuyên bố cứng rắn, 'làm căng' với Trung Quốc trong vấn đề Biển Đông
Cạnh tranh Mỹ-Trung: Hai thế lực, một trung tâm
Mỹ củng cố liên minh: Hai quan chức hàng đầu của chính quyền ông Biden tới Nhật Bản, Hàn Quốc
Tập hợp lực lượng nhìn từ Hội nghị Bộ Tứ (kỳ cuối)

Xem nhiều

Đọc thêm

G7 tung kế hoạch trăm tỷ USD cạnh tranh sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc, nói 'chưa muộn'

G7 tung kế hoạch trăm tỷ USD cạnh tranh sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc, nói 'chưa muộn'

Baoquocte.vn. G7 huy động khoảng 600 tỷ USD tài trợ các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng toàn cầu ở những nước nghèo để cạnh tranh sáng kiến Vành ...
Phong phú chuỗi hoạt động của Ngày hội Gia đình hạnh phúc 2022

Phong phú chuỗi hoạt động của Ngày hội Gia đình hạnh phúc 2022

Baoquocte.vn. Ngày hội Gia đình hạnh phúc 2022 được tổ chức từ ngày 22-26/6 nhằm hưởng ứng ngày Gia đình Việt nam 28/6.
Israel và các nước Arab tạo 'cột mốc quan trọng' trước thềm chuyến thăm của Tổng thống Mỹ

Israel và các nước Arab tạo 'cột mốc quan trọng' trước thềm chuyến thăm của Tổng thống Mỹ

Baoquocte.vn. Các quan chức Israel cho biết, giới chức ngoại giao nước này, Mỹ và 4 quốc gia Arab sẽ nhóm họp tại Bahrain trong ngày 27/6.
ĐH Quốc gia Hà Nội: Những phương thức tuyển sinh và chỉ tiêu năm 2022, nhiều nhất là ĐH Kinh tế

ĐH Quốc gia Hà Nội: Những phương thức tuyển sinh và chỉ tiêu năm 2022, nhiều nhất là ĐH Kinh tế

Baoquocte.vn. Năm 2022, ĐH Quốc gia Hà Nội có 3 phương thức tuyển sinh, tuyển 13.150 chỉ tiêu, trong đó trường ĐH Kinh tế có chỉ tiêu nhiều nhất là 1.800.
Vấn đề Iran: Israel 'nóng mặt' nhắc nhở lực lượng quân đội; 'Khát dầu', lãnh đạo 4 nước phương Tây rục rịch hội đàm

Vấn đề Iran: Israel 'nóng mặt' nhắc nhở lực lượng quân đội; 'Khát dầu', lãnh đạo 4 nước phương Tây rục rịch hội đàm

Baoquocte.vn. Sau khi EU cho biết đã thuyết phục được Mỹ-Iran đồng ý nối lại đàm phán đàm phán hạt nhân, Israel bày tỏ sự không hài lòng rõ ràng.
Chạy đua gỡ 'bom nổ chậm' khí đốt, châu Âu... sống trong sợ hãi

Chạy đua gỡ 'bom nổ chậm' khí đốt, châu Âu... sống trong sợ hãi

Baoquocte.vn. 'Cảnh báo' khủng hoảng nguồn cung cấp khí đốt tự nhiên, Đức là quốc gia đầu tiên của EU đã chuyển sang giai đoạn này, tạo nên cú sốc đối ...
G7 tính thành 'niêu cơm Thạch Sanh' cho Ukraine, Mỹ sắp chi hệ thống phòng thủ hiện đại cho Kiev?

G7 tính thành 'niêu cơm Thạch Sanh' cho Ukraine, Mỹ sắp chi hệ thống phòng thủ hiện đại cho Kiev?

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh Nhóm G7 tính quyết định cam kết hỗ trợ ngoại giao, quân sự và tài chính không giới hạn cho Ukraine.
Iraq nỗ lực làm 'thuyết khách' giữa Iran và Saudi Arabia, Tehran đổ lỗi cho các cường quốc về Trung Đông

Iraq nỗ lực làm 'thuyết khách' giữa Iran và Saudi Arabia, Tehran đổ lỗi cho các cường quốc về Trung Đông

Baoquocte.vn. Thủ tướng Iraq tuyên bố, nước này và Iran đang nỗ lực thúc đẩy ổn định cho khu vực Trung Đông.
Serbia rút bài học từ Nga, mang vàng về 'cất két'

Serbia rút bài học từ Nga, mang vàng về 'cất két'

Baoquocte.vn. Theo Tổng thống Serbia, qua trường hợp của Nga, tốt hơn hết là nên cất giữ tài sản ở trong nước.
Chuyển nhượng cầu thủ Man Utd ngày 27/6: Ronaldo chắc chắn ở lại; Eriksen từ chối; không cược Maguire để lấy De Jong

Chuyển nhượng cầu thủ Man Utd ngày 27/6: Ronaldo chắc chắn ở lại; Eriksen từ chối; không cược Maguire để lấy De Jong

Baoquocte.vn. Những tin tức chuyển nhượng cầu thủ của CLB Man Utd diễn ra trong 24 giờ qua được cập nhật thường xuyên trên Báo Thế giới và Việt Nam.
Israel và các nước Arab tạo 'cột mốc quan trọng' trước thềm chuyến thăm của Tổng thống Mỹ

Israel và các nước Arab tạo 'cột mốc quan trọng' trước thềm chuyến thăm của Tổng thống Mỹ

Baoquocte.vn. Các quan chức Israel cho biết, giới chức ngoại giao nước này, Mỹ và 4 quốc gia Arab sẽ nhóm họp tại Bahrain trong ngày 27/6.
Vấn đề Iran: Israel 'nóng mặt' nhắc nhở lực lượng quân đội; 'Khát dầu', lãnh đạo 4 nước phương Tây rục rịch hội đàm

Vấn đề Iran: Israel 'nóng mặt' nhắc nhở lực lượng quân đội; 'Khát dầu', lãnh đạo 4 nước phương Tây rục rịch hội đàm

Baoquocte.vn. Sau khi EU cho biết đã thuyết phục được Mỹ-Iran đồng ý nối lại đàm phán đàm phán hạt nhân, Israel bày tỏ sự không hài lòng rõ ràng.
G7 tính thành 'niêu cơm Thạch Sanh' cho Ukraine, Mỹ sắp chi hệ thống phòng thủ hiện đại cho Kiev?

G7 tính thành 'niêu cơm Thạch Sanh' cho Ukraine, Mỹ sắp chi hệ thống phòng thủ hiện đại cho Kiev?

Baoquocte.vn. Hội nghị thượng đỉnh Nhóm G7 tính quyết định cam kết hỗ trợ ngoại giao, quân sự và tài chính không giới hạn cho Ukraine.
Dự kiến các sự kiện quốc tế nổi bật tuần từ ngày 27/6-3/7

Dự kiến các sự kiện quốc tế nổi bật tuần từ ngày 27/6-3/7

Baoquocte.vn. Các Hội nghị thượng đỉnh G7, NATO; Tổng thống Putin xuất ngoại; Tổng thống Indonesia thăm Ukraine và Nga... là những sự kiện quốc tế nổi bật trong tuần.
Iraq nỗ lực làm 'thuyết khách' giữa Iran và Saudi Arabia, Tehran đổ lỗi cho các cường quốc về Trung Đông

Iraq nỗ lực làm 'thuyết khách' giữa Iran và Saudi Arabia, Tehran đổ lỗi cho các cường quốc về Trung Đông

Baoquocte.vn. Thủ tướng Iraq tuyên bố, nước này và Iran đang nỗ lực thúc đẩy ổn định cho khu vực Trung Đông.
Tên lửa Nga lại hướng đến mục tiêu ở thủ đô Kiev? Ukraine tiếp tục tấn công giàn khoan dầu ngoài khơi Crimea

Tên lửa Nga lại hướng đến mục tiêu ở thủ đô Kiev? Ukraine tiếp tục tấn công giàn khoan dầu ngoài khơi Crimea

Baoquocte.vn. Bộ Quốc phòng Nga thông báo, quân đội nước này sáng 26/6 đã sử dụng tên lửa tấn công một nhà máy sản xuất vũ khí ở Kiev của Ukraine.
Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Baoquocte.vn. Nhắc đến tác phẩm báo chí nổi tiếng nhất trong thời chiến tranh chống Mỹ của Việt Nam, không thể không kể đến bức ảnh Em bé Napalm.
Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Ai là 'ngư ông đắc lợi' trong ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu sau xung đột Nga-Ukraine?

Baoquocte.vn. Xung đột Nga-Ukraine đang làm suy yếu ngành công nghiệp vũ khí toàn cầu. Sau cùng, Mỹ và Trung Quốc dường như là những nước hưởng lợi nhất.
Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Những điều bạn có thể chưa biết về Trận chiến Stalingrad

Baoquocte.vn. Trận chiến Stalingrad không chỉ là cuộc chiến đẫm máu nhất, mà còn là trận chiến mang tính bước ngoặt trong Thế chiến II.
Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Nhìn lại 70 năm trị vì của Nữ hoàng Elizabeth II

Baoquocte.vn. Nữ hoàng Elizabeth II đã trở thành một biểu tượng của nền quân chủ Anh và có thể là quân vương duy nhất của quốc gia này có Đại lễ Bạch kim.
Nữ Ngoại trưởng đầu tiên của Triều Tiên là ai?

Nữ Ngoại trưởng đầu tiên của Triều Tiên là ai?

Baoquocte.vn. Ngày 11/6, bà Choe Son-hui, một cố vấn thân cận của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, đã được bổ nhiệm là Bộ trưởng Ngoại giao của nước này.
Cuộc chạy đua vũ khí siêu thanh mới ngày một 'nóng' lên

Cuộc chạy đua vũ khí siêu thanh mới ngày một 'nóng' lên

Baoquocte.vn. Cuộc chạy đua vũ khí siêu thanh đang ngày một khốc liệt, trong bối cảnh các cường quốc quân sự liên tục thử nghiệm các loại vũ khí mới và hiện đại.
Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Báo chí Campuchia lan tỏa thông điệp về tình hữu nghị truyền thống với Việt Nam

Baoquocte.vn. Nhân dịp 55 năm quan hệ Việt Nam-Campuchia, truyền thông ‘xứ Chùa Tháp’ đã có nhiều bài viết lan toả thông điệp về tình hữu nghị truyền thông giữa hai nước.
Vụ việc Kaliningrad: Lithuania có lẽ không lường hết những gì Nga có thể 'phản đòn'

Vụ việc Kaliningrad: Lithuania có lẽ không lường hết những gì Nga có thể 'phản đòn'

Baoquocte.vn. Phong tỏa hoạt động vận tải hàng hóa tới tỉnh Kaliningrad của Nga, Lithuania đang đối mặt với nhiều hậu quả khó lường.
Xung đột Nga-Ukraine sẽ đi vào kịch bản tồi tệ nhất nếu NATO làm điều này

Xung đột Nga-Ukraine sẽ đi vào kịch bản tồi tệ nhất nếu NATO làm điều này

Baoquocte.vn. Trường hợp NATO triển khai máy bay không người lái tại Ukraine được dự báo sẽ đẩy xung đột Nga-Ukraine lên mức đỉnh điểm.
Quan hệ với ASEAN là trụ cột trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Quan hệ với ASEAN là trụ cột trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ

Baoquocte.vn. Hội nghị đặc biệt Ngoại trưởng ASEAN-Ấn Độ đã góp phần nâng cấp quan hệ hai bên lên tầm cao mới.
ASEAN-Ấn Độ đề cao chủ nghĩa đa phương và hợp tác khu vực trước 'những cơn gió ngược địa chính trị'

ASEAN-Ấn Độ đề cao chủ nghĩa đa phương và hợp tác khu vực trước 'những cơn gió ngược địa chính trị'

Baoquocte.vn. Ấn Độ và ASEAN đều nhấn mạnh vai trò của chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế để giải quyết các thách thức toàn cầu.
Trung Quốc tuyên bố mở rộng hoạt động quân sự ở Thái Bình Dương: 'Tiền trảm hậu tấu' và ý đồ đằng sau

Trung Quốc tuyên bố mở rộng hoạt động quân sự ở Thái Bình Dương: 'Tiền trảm hậu tấu' và ý đồ đằng sau

Baoquocte.vn. Trung Quốc đang đặt nền móng cho một căn cứ quân sự ở quần đảo Solomon và có thể hiện thực hóa nó bất kỳ lúc nào.
Phiên bản di động