Bốn nút thắt 'trói buộc' đàm phán hòa bình Ukraine

Xuân Sơn
Sau đàm phán hòa bình Mỹ-Nga tại Saudi Arabia, thế giới trông đợi vào thỏa thuận bền vững chấm dứt xung đột Ukraine, song hàng loạt thách thức vẫn còn ở phía trước.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
a
Phái đoàn Mỹ và Nga tích cực tìm kiếm giải pháp chấm dứt xung đột Ukraine, ngày 18/2 tại Saudi Arabia. (Nguồn: CGTN Radio)

Những tuần gần đây, thế giới xôn xao trước hàng loạt sự kiện xoay quanh tam giác quan hệ Mỹ-Nga-Ukraine, diễn ra từ Cung điện Diriyah (Saudi Arabia) tới Phòng Bầu dục (Mỹ). Không lâu sau cuộc gặp lịch sử giữa phái đoàn Mỹ và Nga tại Riyadh, Tổng thống Donald Trump đã có “màn đấu khẩu” với người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky ngay tại Nhà Trắng.

Sau cánh gà, một chuỗi câu hỏi đang đặt ra về tương lai quan hệ xuyên Đại Tây Dương và sự điều chỉnh quan hệ Mỹ-Nga.

Giữa nhiều biến động, suy cho cùng điều đáng bận tâm hơn cả là tiến trình hòa bình Ukraine, dưới sự vận động và thúc đẩy của các nước và tổ chức quốc tế. Vậy đâu là những rào cản tiềm ẩn có thể “ngáng chân” nỗ lực chấm dứt xung đột tại quốc gia Đông Âu?

Bất đồng khó giải

Yếu tố quan trọng nhất định hình tương lai xung đột là các vùng lãnh thổ do mỗi bên kiểm soát. Tháng 9/2022, Nga sáp nhập Donetsk và Lugansk, cùng Zaporizhzhia và Kherson. Trước đó, Moscow cũng sáp nhập Crimea năm 2014. Về phía Ukraine, Tổng thống Zelensky khẳng định rõ, để chấm dứt chiến sự, Moscow phải rút toàn bộ lực lượng và vũ khí, khôi phục biên giới được quốc tế công nhận của Kiev.

Crimea là một trong những điểm nghẽn lớn, khi Ukraine tiếp tục coi đây là vùng lãnh thổ bị chiếm đóng bất hợp pháp và yêu cầu hoàn trả hoàn toàn.

Hơn nữa, các vùng lãnh thổ Ukraine do Nga kiểm soát có trữ lượng lớn về kim loại đất hiếm và tài nguyên thiên nhiên. Tổng thống Zelensky đã đề xuất một cuộc trao đổi lãnh thổ, đề nghị trả lại Kursk để đổi lấy các vùng lãnh thổ Ukraine bị Moscow chiếm đóng.

Tuy nhiên, Nga thẳng thừng bác bỏ đề xuất này. Có thể nói, nếu không quyết định được tương lai những vùng lãnh thổ này, các bên khó tiến đến thỏa thuận hòa bình bền vững.

Tổng thống Vladimir Putin ngày 6/3 tuyên bố Nga sẽ tìm kiếm thỏa thuận hòa bình với Ukraine nhằm đảm bảo an ninh lâu dài và không rút khỏi các vùng lãnh thổ mà Moscow đã kiểm soát.

Một vấn đề khác có thể ảnh hưởng xấu đến tiến trình hòa bình là khả năng Ukraine gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Nga từ lâu đã phản đối xu hướng mở rộng của khối, đồng thời coi việc gia nhập của Kiev là mối đe dọa trực tiếp với an ninh biên giới phía Tây. Cần lưu ý rằng, Tổng thống Mỹ tiền nhiệm Joe Biden ủng hộ tư cách thành viên NATO của Ukraine, nhưng chính quyền Trump lại có quan điểm khác biệt.

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth ban đầu bác bỏ khả năng Ukraine gia nhập NATO. Tuy nhiên, đặc phái viên của ông Trump về Kiev lại khẳng định tư cách thành viên của Ukraine vẫn đang được cân nhắc. Nếu không giải quyết được tranh cãi xung quanh quan hệ Ukraine-NATO, Nga có thể từ chối tham gia đàm phán và kể cả có thỏa thuận, khả năng phá vỡ là rất cao.

Mỹ-Ukraine
Theo thông tin từ Nhà Trắng ngày 10/3, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã gửi thư xin lỗi người đồng cấp Mỹ Donald Trump về sự cố xảy ra tại Phòng Bầu dục hôm 28/2. (Nguồn: NPR)

Từ chính trị tới kinh tế

Một thách thức lớn khác là đảm bảo rằng các bên liên quan chính chấp nhận điều khoản do Mỹ và Nga đàm phán. Liên minh châu Âu (EU) là nhân tố ảnh hưởng thường trực tới diễn biến Đông Âu, thường xuyên bày tỏ lo ngại nguy cơ từ Nga và tích cực hỗ trợ Kiev thông qua viện trợ quân sự.

Khối này đã áp đặt 15 vòng trừng phạt nhằm gây tê liệt kinh tế Nga. Dưới thời chính quyền Joe Biden, Mỹ và EU theo đuổi mặt trận thống nhất chống Moscow. Tuy nhiên, Tổng thống Trump có cách tiếp cận khác, loại EU và Ukraine khỏi các cuộc đàm phán trực tiếp tại Saudi Arabia.

Phát biểu tại Hội nghị An ninh Munich 2025, Tổng thống Zelensky khẳng định "Không có quyết định nào về Ukraine mà không có Ukraine. Châu Âu phải có ghế trên bàn đàm phán khi các quyết định liên quan đến châu Âu được đưa ra".

Việc này làm dấy lên lo ngại, buộc khối này phải tổ chức các cuộc họp khẩn cấp để thảo luận động thái ứng phó.

Các thành viên EU sau đó nhất trí tiếp tục cung cấp viện trợ quân sự cho Ukraine, đóng vai trò tích cực hơn và đề xuất một kế hoạch của EU để giải quyết xung đột.

Như vậy, EU và Ukraine, chung tiền tuyến và lập trường, sẽ khó chấp nhận bị gạt ngoài lề trong cuộc đàm phán ảnh hưởng trực tiếp tương lai an ninh châu lục. Do đó, muốn được chấp nhận rộng rãi, thỏa thuận hòa bình tương lai cần bao hàm sự hiện diện và lợi ích của tất cả các bên liên quan, không riêng gì Mỹ và Nga.

Dầu mỏ và khí đốt, trong vai trò vũ khí địa chính trị, đang góp phần định hình trật tự quyền lực toàn cầu. (Nguồn: Getty)
Các lệnh trừng phạt từ phương Tây áp đặt lên Nga gây ra dư thừa dầu thô, buộc Moscow phải cắt giảm sản lượng và làm suy yếu một trong những nguồn thu chính của nước này. (Nguồn: Getty)

Ngoài quân sự và chính trị, nhân tố kinh tế đóng vai trò quan trọng trong định hình kết quả đàm phán hòa bình, cụ thể là lệnh trừng phạt kinh tế do phương Tây áp đặt Moscow. Những biện pháp này tác động sâu sắc nền kinh tế Nga, khiến GDP nước này giảm 2,1% vào năm 2022. Nền kinh tế dân sự "khó thở" trước lạm phát tăng vọt và lãi suất cao, hơn nữa còn chịu sức ép từ việc nâng chi tiêu quốc phòng, vốn hiện chiếm gần 7% GDP.

Ngoài ra, các lệnh trừng phạt gây ra dư thừa dầu thô, buộc Nga phải cắt giảm sản lượng và làm suy yếu một trong những nguồn thu chính của nước này. Sự bất ổn do suy giảm xuất khẩu dầu của Nga cũng khiến thị trường toàn cầu biến động, đẩy giá dầu lên cao giữa những lo ngại về nguồn cung. Do đó, nếu không có động thái giảm thiểu sức ép trừng phạt, xoa dịu nền kinh tế Nga, phương Tây sẽ khó vận động Moscow tiến đến lập trường thống nhất chấm dứt xung đột.

Trong bối cảnh căng thẳng kéo dài và lập trường cứng rắn từ nhiều phía, đàm phán hòa bình Mỹ-Nga có thể góp phần giải quyết vấn đề Ukraine.

Song các điểm nghẽn liên quan tranh chấp lãnh thổ, quan hệ Ukraine-NATO, vai trò của EU và lệnh trừng phạt vẫn là rào cản lớn. Muốn đạt giải pháp bền vững, các bên không chỉ cần hóa giải những thách thức trên, mà còn phải chịu khó nhượng bộ lẫn nhau vì hòa bình và an ninh chung.

Na Uy bình thường hóa quan hệ quốc phòng với Thổ Nhĩ Kỳ

Na Uy bình thường hóa quan hệ quốc phòng với Thổ Nhĩ Kỳ

Chính phủ Na Uy ngày 11/9 cho biết nước này đã bình thường hóa việc xuất khẩu vật liệu quốc phòng và hàng hóa đa ...

Xung đột Libya và Tây Sahara chưa có hồi kết, HĐBA LHQ gia hạn phái bộ hòa bình

Xung đột Libya và Tây Sahara chưa có hồi kết, HĐBA LHQ gia hạn phái bộ hòa bình

Ngày 31/10, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) thông qua hai nghị quyết quan trọng về gia hạn nhiệm vụ cho các ...

Công bằng, bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ phòng chống HIV và bạo lực trên cơ sở giới

Công bằng, bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ phòng chống HIV và bạo lực trên cơ sở giới

Sự kiện Gặp gỡ thường niên “Công bằng, bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ phòng chống HIV và bạo lực trên cơ sở giới” ...

Iran sẽ đàm phán hạt nhân với nhóm E3, một tuần trước khi Tổng thống Mỹ đắc cử Donald Trump nhậm chức

Iran sẽ đàm phán hạt nhân với nhóm E3, một tuần trước khi Tổng thống Mỹ đắc cử Donald Trump nhậm chức

Hãng thông tấn bán chính thức ISNA của Iran ngày 1/1 dẫn lời Thứ trưởng Ngoại giao nước này Kazem Gharibabadi nói rằng, vòng đàm ...

Iran cáo buộc liên minh của Mỹ 'vi phạm chủ quyền' Yemen

Iran cáo buộc liên minh của Mỹ 'vi phạm chủ quyền' Yemen

Ngày 5/1, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei phản đối mạnh mẽ các cuộc không kích của liên minh hải quân do ...

(theo Modern Diplomacy)

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Các UAV chiến đấu của Iran đã tấn công vào các hệ thống phòng không, bệ phóng UAV và tên lửa của Mỹ tại căn cứ không quân Ali Al-Salem ở Kuwait.
Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Ngày 18/11, Tổng thống Nga Vladimir Putin có cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC.
Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc cho rằng, việc đảm bảo hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên phục vụ lợi ích chung của nước này và Trung Quốc.
Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Mỹ-Philippines đang mở rộng hợp tác quốc phòng, đồng thời khẳng định quan hệ đồng minh giữa hai nước hiện ở mức tốt đẹp nhất từ trước đến nay.
Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh thông báo áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 8 công ty xây dựng của Israel có liên quan hoạt động mở rộng các khu định cư ở Bờ Tây.
Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Các quan chức quốc phòng của Đức và Mỹ đã có những phát biểu phản bác quan điểm của nhau về các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine vào lãnh thổ Nga.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Đằng sau diễn biến bầu cử sít sao tại New Zealand là những chuyển động sâu hơn trong cục diện chính trị.
Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Trong bối cảnh phải đối phó với các lệnh cấm vận và sức ép từ bên ngoài, Nga và Iran ngày càng xích lại gần nhau.
Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 tại Mỹ đã tạo ra sự thay đổi quan trọng trong tương quan quyền lực chính trị ở Washington.
Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Bài toán nhân tài (Kỳ 2): Thu hút, trọng dụng và giữ chân

Cạnh tranh nhân tài không chỉ giới hạn ở tài chính, mà mở rộng sang điều kiện làm việc, quyền tự chủ chuyên môn và cơ hội phát triển.
Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Bài toán nhân tài (Kỳ 1): Đổi mới đào tạo gắn với nhu cầu

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, nhân tài là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.
Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Từ Madrid đến Gaza: Những khuôn khổ cho hòa bình Trung Đông

Các khuôn khổ hòa bình tại Trung Đông cụ thể hơn về cơ chế thực thi, song vẫn vướng những bất đồng cản trở việc triển khai.
Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng: Khi ranh giới mờ dần

Công nghệ lưỡng dụng là công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Sự chuyển giao giữa hai lĩnh vực có thể diễn ra theo cả hai chiều.
Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Từ cứu trợ sau thảm họa đến chủ động phòng ngừa

Nhiều quốc gia đang đưa ra nhiều giải pháp chủ động phòng ngừa ngay khi xuất hiện những dấu hiệu rủi ro.
Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua chiếm lĩnh quỹ đạo Trái đất

Cuộc đua đưa vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất không còn là chuyện đưa ai lên quỹ đạo, mà còn là ai có thể ở lại, khai thác và định hình luật chơi.
Phiên bản di động