Cuộc đua đánh chặn tên lửa Mỹ - Nga: Phía sau vũ khí đặc biệt, ‘ranh ma’ của Washington và câu trả lời của Moscow

Washington khởi động giai đoạn tiếp theo của việc hiện đại hóa hệ thống phòng thủ tên lửa bảo vệ phần lục địa của nước này, còn phía Moscow thì sao?
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Nhóm Thiết bị đánh chặn thế hệ tiếp theo (NGI) của Northrop Grumman đã hoàn thành Đánh giá thiết kế sơ bộ sớm hơn một năm so với ngày hợp đồng ban đầu. (Nguồn: Northrop Grumman)
Nhóm Thiết bị đánh chặn thế hệ tiếp theo (NGI) của Northrop Grumman đã hoàn thành. Đánh giá thiết kế sơ bộ sớm hơn một năm so với ngày hợp đồng ban đầu. (Nguồn: Northrop Grumman)

Theo bài viết trên báo RIA Novosti (Nga), tập đoàn Northrop Grumman và Lockheed Martin đã hoàn thành việc thiết kế nguyên mẫu một tên lửa đánh chặn đầy triển vọng. Lầu Năm Góc bảo đảm rằng, các hệ thống phòng thủ tên lửa này có thể bắn hạ các tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) hiện đại của Nga và Trung Quốc khi đang bay.

Thành phần chính của hệ thống phòng thủ tên lửa quốc gia Mỹ là khoảng 60 tên lửa đánh chặn từ mặt đất (GMD) được triển khai ở Alaska và California. Chúng có khả năng đánh chặn các tên lửa đạn đạo ở giữa quỹ đạo bay.

Việc xác định mục tiêu được thực hiện bởi hệ thống radar theo dõi và cảnh báo sớm. Đầu đạn có động năng, tiêu diệt mục tiêu bằng một cú va chạm trực diện. Tuy nhiên, các cuộc thử nghiệm cho thấy hiệu quả thấp - chúng chỉ bắn hạ được 1/2 số tên lửa mồi.

Người Mỹ đã nhiều lần nỗ lực cải thiện hệ thống phòng thủ tên lửa trên lục địa. Họ nghiên cứu phương án sử dụng nhiều đầu đạn (MOKV) song không đạt được kết quả. Vào giữa thập kỷ trước, họ đã khởi động chương trình Tái thiết phương tiện tiêu diệt (RKV) nhằm tạo ra đầu đạn mới cho tên lửa đánh chặn để thay thế cho các tên lửa đánh chặn xuyên khí quyển động học hiện có.

Mỹ đã phân bổ 5,8 tỷ USD cho chương trình này. Các doanh nghiệp Raytheon, Boeing và Lockheed Martin dự kiến hoàn thành quá trình phát triển vào năm 2025, nhưng tháng 8/2020, Cơ quan Phòng thủ tên lửa Mỹ (MDA) đã hủy hợp đồng. Theo truyền thông Mỹ, nguyên nhân là do “vấn đề về thiết kế sản phẩm”. Sau đó, Lầu Năm Góc tuyên bố sẽ không đầu tư nâng cấp nền tảng GMD nữa; họ cần một tên lửa đánh chặn mới về cơ bản.

Tổ hợp tên lửa Avangard. (Nguồn: Bộ Quốc phòng Nga)
Tổ hợp tên lửa Avangard. (Nguồn: Bộ Quốc phòng Nga)

Bảo vệ trước “Avangard”

Các tên lửa đánh chặn mới đã được đưa vào trực chiến từ giữa những năm 2020 và theo thời gian đã trở thành nòng cốt của hệ thống phòng thủ tên lửa. Lầu Năm Góc quyết định tiếp tục hiện đại hóa chúng vì nghi ngờ rằng ICBM của Nga và Trung Quốc quá mạnh đối với các tên lửa đánh chặn hiện có, trước hết là hệ thống GMD.

Tin liên quan
Liên hợp quốc không coi Hamas là khủng bố, đề xuất Israel cân nhắc thương lượng có tính đến một điều Liên hợp quốc không coi Hamas là khủng bố, đề xuất Israel cân nhắc thương lượng có tính đến một điều

Chương trình Tên lửa đánh chặn thế hệ mới (NGI) được khởi động tháng 4/2023 khi MDA yêu cầu ngành công nghiệp nước này đưa ra các phương án thiết kế mới. 4,9 tỷ USD và 5 năm là khoản kinh phí và khung thời gian dự trù dành cho việc phát triển và chế tạo sản phẩm. Bên cạnh Lockheed Martin và Northrop Grumman, Boeing, nhà sản xuất hệ thống phòng thủ tên lửa GMD, đã tham gia vào quá trình đấu thầu dự án này, song không được Lầu Năm Góc lựa chọn.

Sự xuất hiện của NGI cùng các đặc điểm chiến thuật và kỹ thuật của nó vẫn là một bí mật được bảo vệ chặt chẽ. Tuy nhiên, Lầu Năm Góc nhiều lần nhấn mạnh hệ thống phòng thủ tên lửa quốc gia phải có khả năng đánh chặn các đầu đạn hiện đại nhất, trong đó có đầu đạn siêu âm. Có lẽ, NGI sẽ được thiết kế chủ yếu để nhắm tới tổ hợp tên lửa siêu âm “Avangard” mới nhất của Nga.

Không rõ người Mỹ sẽ đánh chặn một đầu đạn đang cơ động như thế nào. Sự khác biệt chính giữa hệ thống phòng thủ tên lửa và tên lửa phòng không là nó nhắm trước vào một điểm mà sau đó mục tiêu sẽ bay qua. Do quỹ đạo của đầu đạn Avangard vô cùng khó đoán nên các nhà thiết kế của Washington sẽ phải nghĩ ra một thứ gì đó rất đặc biệt, “ranh ma” hơn nhiều so với việc chỉ đơn giản là chống lại tên lửa đạn đạo. Tuy nhiên, không nên đánh giá thấp năng lực của người Mỹ. Việc phát triển phương tiện đánh chặn triển vọng sẽ cho phép họ tiếp cận các công nghệ và giải pháp kỹ thuật mới.

Ngày nay, một hệ thống phòng thủ tên lửa hiệu quả để bảo vệ chống lại kẻ thù có tiềm lực khoa học, kỹ thuật và kinh tế tương đương là điều không thể. Chiến lược răn đe bằng đe dọa trả đũa hoặc tấn công trả đũa bằng tên lửa đạn đạo đáng tin cậy hơn nhiều. Tuy nhiên, không thể nói rằng việc phát triển một tên lửa đánh chặn triển vọng là lãng phí tiền bạc. Điều này cho phép đạt tới các công nghệ và giải pháp kỹ thuật mới sẽ hữu ích trong tương lai.

Avangard của Nga là hệ thống tên lửa chiến lược di động với tên lửa đạn đạo liên lục địa. (Nguồn: Sputnik)
Avangard của Nga là hệ thống tên lửa chiến lược di động với tên lửa đạn đạo liên lục địa. (Nguồn: Sputnik)

Giải pháp tình thế

Theo Sputnik, trong khi NGI đang được phát triển, Washington dự định tăng cường hệ thống phòng thủ tên lửa ở phần lục địa của nước này nhờ vào lực lượng và kinh phí khác. Trước hết, đó là tàu chiến có trang bị hệ thống thông tin-điều khiển chiến đấu Aegis và dòng tên lửa đánh chặn Standard. Một số tàu khu trục lớp Arleigh Burke và tuần dương hạm mang tên lửa dẫn đường lớp Ticonderoga được bố trí làm nhiệm vụ thường trực không phải “ở đâu đó xa xôi trên Thái Bình Dương bao la” mà là ngay ngoài khơi bờ biển của nước Mỹ.

Tuy nhiên, những sửa đổi ban đầu của dòng tên lửa đánh chặn Standard vốn được thiết kế để tiêu diệt tên lửa tầm ngắn và tầm trung, không có khả năng đánh chặn ICBM “tầm xa”. Niềm hy vọng lớn được gửi gắm vào phiên bản sửa đổi mới nhất của SM-3 Block IIA, một trong số những tên lửa đánh chặn tối tân nhất hiện nay do Mỹ và Nhật Bản hợp tác phát triển. Trong quá trình thử nghiệm năm 2020, nó bắn hạ mục tiêu mô phỏng đầu đạn ICBM ở vùng quần đảo Hawaii.

Ngoài ra, không loại trừ việc Mỹ sẽ triển khai phiên bản Aegis Ashore trên lãnh thổ của mình, cụ thể là ở Hawaii. Người Mỹ đã triển khai các thành tố của tổ hợp tương tự ở Ba Lan và Romania. Washington cũng dự định triển khai hệ thống này ở Nhật Bản nhưng Tokyo đã từ chối.

Một lớp phòng thủ tên lửa quốc gia khác là các hệ thống phòng thủ tên lửa tầm ngắn THAAD trên mặt đất, cụ thể được triển khai ở Hàn Quốc và Guam. Người ta cho rằng, THAAD sẽ bắn hạ đầu đạn ở giai đoạn cuối của quỹ đạo bay. Không có thông tin chính xác về việc cần bao nhiêu tổ hợp trong số này để bảo vệ toàn bộ nước Mỹ.

Câu trả lời của Nga

Người Mỹ mới bắt đầu chế tạo một hệ thống phòng thủ tên lửa mới, trong khi ở Nga công việc tương tự đang diễn ra sôi nổi. Bộ Quốc phòng Liên bang Nga đã thực hiện 11 lần phóng thành công tên lửa mới của hệ thống A-235 Nudol tại thao trường Sary-Shagan ở Kazakhstan. Không giống như hệ thống A-135 hiện đang bảo vệ Moscow và khu vực công nghiệp trung tâm, Nudol có tính di động, tức là nó có thể được triển khai ở bất cứ nơi nào của nước Nga.

Ngoài ra, hệ thống tên lửa phòng không S-500 đã được quân đội Nga đưa vào sử dụng, có khả năng đánh chặn cả mục tiêu khí động học và đạn đạo tốc độ cao trong các lớp khí quyển dày đặc và các mục tiêu ở độ cao hơn 200 km. Các đặc tính chiến thuật, kỹ thuật của hệ thống phòng không này cũng như thông tin về số lượng tổ hợp đang làm nhiệm vụ chiến đấu là tuyệt mật. Tuy nhiên, theo quân đội Nga, S-500 đã chứng tỏ hiệu quả cao trước mọi loại mục tiêu trong các cuộc thử nghiệm.

Gói trừng phạt thứ 12 của EU nhằm vào Nga: Moscow tuyên bố ‘sẽ có câu trả lời’, đánh giá của Ukraine

Gói trừng phạt thứ 12 của EU nhằm vào Nga: Moscow tuyên bố ‘sẽ có câu trả lời’, đánh giá của Ukraine

Ngày 18/12, Bộ Ngoại giao Nga cho biết, nước này đương nhiên sẽ đáp trả gói trừng phạt thứ 12 của Liên minh châu Âu ...

EU 'đánh thẳng' vào yếu điểm của kinh tế Nga, chặn đứng mọi khả năng lách luật, Moscow sẽ 'có câu trả lời'?

EU 'đánh thẳng' vào yếu điểm của kinh tế Nga, chặn đứng mọi khả năng lách luật, Moscow sẽ 'có câu trả lời'?

Gói trừng phạt thứ 12 đã giáng thêm một đòn mạnh vào khả năng tiếp tục triển khai các kế hoạch của Tổng thống Nga ...

Tại sao Nga không thể đánh chặn tên lửa của đối phương tại Biển Đen

Tại sao Nga không thể đánh chặn tên lửa của đối phương tại Biển Đen

Liên tiếp những ngày gần đây, quân đội Nga liên tiếp hứng chịu những tổn thất rất lớn. Ngày 24/12, theo thông tin từ quân ...

Nga tung 'chim mồi' đánh lừa hệ thống tên lửa Mỹ, chặn 'cơn mưa' UAV Ukraine trút xuống Crimea

Nga tung 'chim mồi' đánh lừa hệ thống tên lửa Mỹ, chặn 'cơn mưa' UAV Ukraine trút xuống Crimea

Ngày 5/1, trang mạng Ura.ru cho biết, quân đội Nga đã tăng cường sử dụng các tên lửa "chim mồi" để đánh lừa hệ thống ...

Lo Nga 'dùng tên lửa Triều Tiên', hàng chục nước ồ ạt phản đối, Moscow đáp trả

Lo Nga 'dùng tên lửa Triều Tiên', hàng chục nước ồ ạt phản đối, Moscow đáp trả

Ngày 10/1, ngoại trưởng của 48 quốc gia và Đại diện cấp cao Liên minh châu Âu (EU) phụ trách chính sách an ninh và ...

Đọc thêm

Bầu cử Tổng thống Brazil: Bước ngoặt chính trị

Bầu cử Tổng thống Brazil: Bước ngoặt chính trị

Cuộc bầu cử Tổng thống Brazil năm 2026 sẽ phải bước vào vòng hai để chọn ra người lãnh đạo đất nước trong bốn năm sắp tới.
Kỳ vọng sớm kết thúc xung đột với Iran, liệu một thỏa thuận có phải là điều Tổng thống Mỹ mong muốn?

Kỳ vọng sớm kết thúc xung đột với Iran, liệu một thỏa thuận có phải là điều Tổng thống Mỹ mong muốn?

Tổng thống Mỹ khẳng định Iran sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân và cho rằng cuộc xung đột sẽ sớm kết thúc.
Điều gì đưa Việt Nam vào danh sách 20 quốc gia được yêu thích nhất thế giới?

Điều gì đưa Việt Nam vào danh sách 20 quốc gia được yêu thích nhất thế giới?

Việt Nam đứng thứ 10 trong danh sách 20 quốc gia được yêu thích nhất thế giới năm 2026 do độc giả Tạp chí du lịch Condé Nast Traveler (Mỹ) ...
Bảng xếp hạng FIFA: Đội tuyển Việt Nam giữ vị trí 99 thế giới, đứng thứ hai Đông Nam Á

Bảng xếp hạng FIFA: Đội tuyển Việt Nam giữ vị trí 99 thế giới, đứng thứ hai Đông Nam Á

Theo bảng xếp hạng mới nhất được Liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA) công bố, đội tuyển Việt Nam tiếp tục đứng thứ 99 thế giới với 1.231,29 điểm.
Biến đổi khí hậu khiến số lượng chim cánh cụt quai mũ sụt giảm kỷ lục

Biến đổi khí hậu khiến số lượng chim cánh cụt quai mũ sụt giảm kỷ lục

Hòn đảo Zavodovski hẻo lánh gần Nam Cực đã không còn là nơi cư ngụ của quần thể chim cánh cụt quai mũ lớn nhất thế giới.
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu 4 ưu tiên của giáo dục Việt Nam trong kỷ nguyên AI

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu 4 ưu tiên của giáo dục Việt Nam trong kỷ nguyên AI

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hoàng Minh Sơn cho rằng AI đang làm thay đổi sâu sắc cách học tập, giảng dạy và quản trị giáo ...
Kỳ vọng sớm kết thúc xung đột với Iran, liệu một thỏa thuận có phải là điều Tổng thống Mỹ mong muốn?

Kỳ vọng sớm kết thúc xung đột với Iran, liệu một thỏa thuận có phải là điều Tổng thống Mỹ mong muốn?

Tổng thống Mỹ khẳng định Iran sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân và cho rằng cuộc xung đột sẽ sớm kết thúc.
Anh đổi tên cơ quan ngoại giao tại Đông Jerusalem sau lệnh đóng cửa của Israel

Anh đổi tên cơ quan ngoại giao tại Đông Jerusalem sau lệnh đóng cửa của Israel

Tổng lãnh sự quán Anh tại Đông Jerusalem, vốn bị Israel yêu cầu đóng cửa, sẽ tiếp tục hoạt động dưới tên mới là Phái bộ Anh tại Jerusalem.
Mỹ gọi một quốc gia là đồng minh NATO kiểu mẫu, chốt thương vụ quân sự 4 tỷ USD

Mỹ gọi một quốc gia là đồng minh NATO kiểu mẫu, chốt thương vụ quân sự 4 tỷ USD

Mỹ-Hy Lạp ký thỏa thuận bán trang thiết bị quân sự trị giá 4 tỷ USD và khởi động chương trình chia sẻ thông tin nhằm tăng cường hợp tác.
Du học sinh có thể phải tốn tới 70.000 USD nếu muốn làm việc tại Mỹ

Du học sinh có thể phải tốn tới 70.000 USD nếu muốn làm việc tại Mỹ

Bộ An ninh Nội địa Mỹ đã đề xuất kế hoạch về việc du học sinh phải trả ít nhất 70.000 USD phí đào tạo nếu muốn làm việc tại nước này.
Tình hình Yemen: Lực lượng chính phủ và liên quân đẩy mạnh tấn công, sân bay ở Saudi Arabia vào tầm ngắm của lực lượng Houthi, LHQ kêu gọi kiềm chế

Tình hình Yemen: Lực lượng chính phủ và liên quân đẩy mạnh tấn công, sân bay ở Saudi Arabia vào tầm ngắm của lực lượng Houthi, LHQ kêu gọi kiềm chế

Tình hình tại Yemen tiếp tục diễn biến căng thẳng khi các bên trong xung đột tiếp tục tấn công các mục tiêu của nhau.
Lực lượng của Liên hợp quốc ở Lebanon bị nhắm mục tiêu tấn công

Lực lượng của Liên hợp quốc ở Lebanon bị nhắm mục tiêu tấn công

Một số loạt đạn súng bộ binh đã bắn vào vị trí của Lực lượng Lâm thời Liên hợp quốc tại Lebanon này gần Kfar Shouba ở miền Nam ngày 7/10.
Bầu cử Tổng thống Brazil: Bước ngoặt chính trị

Bầu cử Tổng thống Brazil: Bước ngoặt chính trị

Cuộc bầu cử Tổng thống Brazil năm 2026 sẽ phải bước vào vòng hai để chọn ra người lãnh đạo đất nước trong bốn năm sắp tới.
Hội nghị thượng đỉnh Cộng đồng các quốc gia độc lập (CIS): Củng cố nội bộ, nâng tầm ảnh hưởng

Hội nghị thượng đỉnh Cộng đồng các quốc gia độc lập (CIS): Củng cố nội bộ, nâng tầm ảnh hưởng

Hội nghị thượng đỉnh vào ngày 9-10/10 tại Khu du lịch quốc gia Avaza ở Turkmenistan là cơ hội để Cộng đồng các quốc gia độc lập (CIS) củng cố sự thống nhất.
Bán đảo Triều Tiên: Gỡ nút thắt, tìm lối ra

Bán đảo Triều Tiên: Gỡ nút thắt, tìm lối ra

Vụ phóng tên lửa mới nhất của Triều Tiên cho thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa những diễn biến quân sự và các động thái ngoại giao trên Bán đảo Triều Tiên.
Ba thông điệp phía sau bài phát biểu của Tổng thống Nga Vladimir Putin tại CLB Valdai

Ba thông điệp phía sau bài phát biểu của Tổng thống Nga Vladimir Putin tại CLB Valdai

Bài phát biểu của Tổng thống Nga Vladimir Putin tại phiên toàn thể Câu lạc bộ Thảo luận quốc tế Valdai ngày 1/10 đang tiếp tục được mổ xẻ.
Đàm phán hòa bình Nga - Ukraine: Cửa đã mở, đường còn xa

Đàm phán hòa bình Nga - Ukraine: Cửa đã mở, đường còn xa

Sau hơn bốn năm xung đột, cánh cửa ngoại giao giữa Nga và Ukraine đang có dấu hiệu mở trở lại.
Xung đột Mỹ - Iran: ‘Ngách cửa’ mới, rối ren cũ

Xung đột Mỹ - Iran: ‘Ngách cửa’ mới, rối ren cũ

Bước sang tháng thứ tám, xung đột Mỹ - Iran đang đưa ngoại giao trở lại vị trí trung tâm, song chưa đủ gần để tạo ra một bước đột phá.
Dấu hỏi lớn về kỷ nguyên Brexit, Thủ tướng Burnham đang tìm đường đưa Anh trở lại với châu Âu?

Dấu hỏi lớn về kỷ nguyên Brexit, Thủ tướng Burnham đang tìm đường đưa Anh trở lại với châu Âu?

Thủ tướng Anh khiến nhiều người bất ngờ, trong đó có không ít thành viên nội các, khi bất ngờ mở lại vấn đề Brexit và quan hệ giữa Anh và EU.
Thấy gì từ việc Mỹ rút quân khỏi Iraq?

Thấy gì từ việc Mỹ rút quân khỏi Iraq?

Việc Mỹ rút quân khỏi các căn cứ còn lại tại Iraq làm dấy lên lo ngại về việc khoảng trống an ninh có thể xuất hiện.
Dấu hỏi cho nội hàm của Hiệp ước quốc phòng Saudi Arabia-Pakistan-Thổ Nhĩ Kỳ

Dấu hỏi cho nội hàm của Hiệp ước quốc phòng Saudi Arabia-Pakistan-Thổ Nhĩ Kỳ

Thỏa thuận quốc phòng giữa Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia và Pakistan có thể phát triển thành một cơ chế an ninh khu vực rộng hơn.
TikTok đạt thỏa thuận đầu tiên với một bang Mỹ về an toàn trẻ vị thành niên

TikTok đạt thỏa thuận đầu tiên với một bang Mỹ về an toàn trẻ vị thành niên

TikTok đạt thỏa thuận với Alabama ngay trước phiên tòa về cáo buộc nền tảng gây hại cho thanh thiếu niên, trong đó có các cam kết mới về giới hạn sử dụng.
The Canadian Press: Việc thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Canada cho thấy hai nước sẽ tăng cường hợp tác trong các mục tiêu dài hạn

The Canadian Press: Việc thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Canada cho thấy hai nước sẽ tăng cường hợp tác trong các mục tiêu dài hạn

The Canadian Press đã có bài viết đánh giá cao chuyến thăm cấp Nhà nước Canada của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Kế hoạch 'Made in Europe' của EU, Anh ở đâu?

Kế hoạch 'Made in Europe' của EU, Anh ở đâu?

Anh đang tìm cách thắt chặt quan hệ kinh tế với Liên minh châu Âu (EU) khi đề nghị được tham gia chiến lược công nghiệp 'Made in Europe' của khối.
Phiên bản di động