Đại hội XIV của Đảng: Tầm nhìn chiến lược và khát vọng phát triển

Đồng chí Tô Lâm, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIV đọc Diễn văn bế mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. (Nguồn: TTXVN)

Tầm nhìn chiến lược

Đại hội XIV có thể xem là một dấu mốc chuyển tiếp mang tính bản lề, đánh dấu bước chuyển của đất nước từ quỹ đạo “ổn định để phát triển” sang giai đoạn “phát triển để bứt phá”. Theo tôi, dấu ấn nổi bật nhất chính là tầm nhìn chiến lược được định hình rõ ràng hơn bao giờ hết: Phát triển nhanh nhưng phải bền vững, hiện đại nhưng không đánh mất bản sắc, hội nhập sâu rộng nhưng vẫn giữ vững độc lập, tự chủ.

Một điểm mới đáng chú ý là cách Đại hội đặt con người vào vị trí trung tâm của mọi chiến lược phát triển. Không chỉ dừng lại ở mục tiêu tăng trưởng GDP, đầu tư hạ tầng hay ứng dụng công nghệ, mà trọng tâm được mở rộng sang chất lượng sống, năng lực sáng tạo và niềm tin xã hội. Văn hóa, giáo dục, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là những động lực nội sinh quan trọng, tạo nên “sức bật mềm” của quốc gia trong kỷ nguyên cạnh tranh toàn cầu.

Cùng với đó, Đại hội XIV thể hiện rõ bản lĩnh chính trị và tư duy dài hạn khi thẳng thắn nhìn nhận những điểm nghẽn thể chế, những hạn chế trong tổ chức thực hiện; từ đó nhấn mạnh yêu cầu cải cách mạnh mẽ hơn về quản trị quốc gia, kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm cá nhân trong bộ máy. Đây không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật, mà là điều chỉnh tư duy phát triển.

ĐBQH. Bùi Hoài Sơn. (Nguồn: Quốc hội)

Khơi dậy tinh thần phát triển toàn diện

Theo tôi, dấu ấn chiến lược sâu sắc nhất của Đại hội XIV chính là việc khơi dậy một tinh thần mới: Phát triển không chỉ là nhiệm vụ của Nhà nước, mà là sự nghiệp chung của toàn xã hội, trong đó mỗi người dân đều có vai trò, cơ hội và trách nhiệm trong hành trình vươn mình của dân tộc.

Trong bối cảnh thế giới đầy biến động, từ xung đột địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng đến những thách thức của biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, việc đặt ra các mục tiêu phát triển nhanh và bền vững đòi hỏi không chỉ quyết tâm chính trị mà còn năng lực thích ứng rất cao. Tuy nhiên, những định hướng của Đại hội XIV hoàn toàn có cơ sở khả thi nếu được triển khai một cách đồng bộ và kiên định.

Trước hết, Việt Nam đang sở hữu những nền tảng quan trọng như ổn định chính trị - xã hội, niềm tin của người dân, vị thế quốc tế ngày càng được nâng cao và một thế hệ trẻ năng động, giàu khát vọng vươn lên. Đây là những “tài sản chiến lược” mà không phải quốc gia nào cũng có được trong bối cảnh nhiều bất định hiện nay.

Thứ hai, Đại hội không chỉ dừng lại ở việc đề ra mục tiêu, mà còn nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, hoàn thiện thể chế, phát triển khoa học - công nghệ, kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế sáng tạo. Điều này cho thấy chúng ta không tiếp tục đi theo con đường phát triển dựa nhiều vào khai thác tài nguyên hay lao động giá rẻ, mà chuyển sang dựa trên tri thức, công nghệ và các giá trị văn hóa.

Dĩ nhiên, tính khả thi không tự nhiên mà có. Nó phụ thuộc rất lớn vào năng lực tổ chức thực hiện, chất lượng đội ngũ cán bộ, sự phối hợp giữa Trung ương và địa phương, giữa Nhà nước và doanh nghiệp, giữa chính sách và thực tiễn. Nếu làm tốt những yếu tố này, tôi tin rằng các mục tiêu của Đại hội XIV không chỉ khả thi, mà còn có thể tạo ra những bước tiến vượt kỳ vọng.

Theo tôi, điều kiện then chốt nhất là phải biến tinh thần hành động của Đại hội thành trách nhiệm cụ thể của từng cá nhân trong toàn hệ thống. Nói cách khác, mỗi chủ trương, mỗi nghị quyết đều phải “có địa chỉ”, có người chịu trách nhiệm đến cùng, đi kèm với cơ chế kiểm tra, giám sát và đánh giá bằng kết quả thực tế.

Thực tế cho thấy, chúng ta đã có không ít chủ trương đúng, chính sách tốt, nhưng khâu tổ chức thực hiện vẫn là điểm yếu. Vì vậy, chuyển từ tư duy hoạch định sang hành động trước hết là chuyển từ “quản lý theo quy trình” sang “quản lý theo kết quả”. Cán bộ không chỉ hoàn thành nhiệm vụ trên giấy tờ, mà phải chứng minh hiệu quả bằng những thay đổi cụ thể trong đời sống người dân, trong môi trường đầu tư và trong chất lượng dịch vụ công.

Bên cạnh đó, cải cách thể chế cần đi trước một bước. Nhiều quyết sách muốn đi vào cuộc sống nhưng còn vướng mắc bởi quy định chồng chéo, thủ tục phức tạp, phân cấp chưa rõ ràng. Nếu không tháo gỡ kịp thời những “nút thắt” này, tinh thần hành động sẽ bị cản trở ngay từ chính hệ thống vận hành.

Một yếu tố quan trọng khác là vai trò giám sát của Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc, báo chí và người dân. Khi các chủ trương lớn được theo dõi sát sao, được phản biện và góp ý thường xuyên, quá trình triển khai sẽ trở nên minh bạch và hiệu quả hơn. Khi đó, nghị quyết không còn là những dòng chữ trang trọng trên văn bản, mà trở thành những thay đổi hữu hình trong từng công trình, từng dịch vụ và từng cơ hội phát triển của người dân.

Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ra mắt Đại hội. (Ảnh: Quang Hòa)

Phát huy sức mạnh con người

Đại hội XIV cũng mở ra những cơ hội và triển vọng mới trong việc phát huy sức mạnh con người, văn hóa và khát vọng phát triển của dân tộc Việt Nam trong thời gian tới. Theo tôi, Đại hội đã tạo ra một không gian phát triển rất rộng cho con người và văn hóa, khi lần đầu tiên các yếu tố này được đặt ở vị trí trung tâm trong một tầm nhìn chiến lược tổng thể về phát triển đất nước. Đây là cơ hội để chuyển từ tư duy coi văn hóa chủ yếu là lĩnh vực tinh thần sang nhìn nhận văn hóa như một nguồn lực phát triển, một sức mạnh nội sinh của dân tộc.

Triển vọng lớn nhất là xây dựng được một thế hệ công dân Việt Nam vừa giàu tri thức và kỹ năng, vừa có bản lĩnh văn hóa, trách nhiệm xã hội và khát vọng cống hiến. Khi giáo dục, khoa học - công nghệ, sáng tạo và công nghiệp văn hóa được đầu tư đúng mức, mỗi người dân không chỉ là người thụ hưởng thành quả phát triển, mà còn là chủ thể tạo ra giá trị mới cho đất nước.

Đồng thời, việc nhấn mạnh phát triển văn hóa, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, củng cố hệ giá trị gia đình và xã hội sẽ góp phần tạo dựng nền tảng tinh thần vững chắc trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. Một xã hội có bản lĩnh văn hóa sẽ không bị “hòa tan” trước làn sóng toàn cầu hóa, mà biết chọn lọc, tiếp thu tinh hoa nhân loại để làm giàu thêm bản sắc dân tộc.

Quan trọng hơn, Đại hội đã khơi dậy mạnh mẽ khát vọng phát triển - khát vọng về một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng và hạnh phúc. Khi khát vọng ấy được lan tỏa thành niềm tin xã hội và động lực hành động của từng con người, đó chính là nguồn năng lượng bền bỉ nhất đưa đất nước đi xa.

Về những chuyển biến cụ thể sau Đại hội XIV, để người dân có thể cảm nhận rõ hơn thành quả của đổi mới và phát triển, với tư cách là đại biểu Quốc hội, điều tôi kỳ vọng nhất là các kết quả phải được “đo” bằng cảm nhận thực tế trong đời sống hằng ngày của người dân. Đó có thể là thủ tục hành chính đơn giản hơn, dịch vụ công thuận tiện hơn, môi trường sống an toàn hơn, cơ hội học tập và việc làm rộng mở hơn cho con em họ.

Tôi cũng kỳ vọng Quốc hội sẽ tiếp tục phát huy mạnh mẽ vai trò lập pháp và giám sát, nhằm thể chế hóa kịp thời các định hướng lớn của Đại hội, đặc biệt trong những lĩnh vực then chốt như phát triển khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, công nghiệp văn hóa, an sinh xã hội và bảo vệ môi trường. Hệ thống pháp luật cần đi trước, mở đường cho đổi mới sáng tạo và tháo gỡ các rào cản phát triển.

Một chuyển biến quan trọng khác là nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức - những người trực tiếp thực thi chính sách. Khi mỗi cán bộ thực sự là “công bộc của dân”, làm việc với tinh thần trách nhiệm, liêm chính và phục vụ, người dân sẽ cảm nhận rõ sự thay đổi không phải qua khẩu hiệu, mà qua từng trải nghiệm cụ thể.

Cuối cùng, tôi mong rằng niềm tin của người dân đối với Đảng, Nhà nước và Quốc hội sẽ tiếp tục được củng cố bằng những kết quả thực chất. Khi người dân thấy mình được lắng nghe, được bảo vệ các quyền lợi chính đáng và được tạo điều kiện để phát triển, đó chính là minh chứng rõ ràng nhất cho thành công của công cuộc đổi mới trong giai đoạn mới.