Đằng sau bức ảnh ‘Em bé Napalm’

Quang Đào
Em bé Napalm - bức ảnh chụp một bé gái trần trụi, sợ hãi chạy trên đường với khung cảnh đầy khói bụi mù mịt, đã trở thành một hình ảnh tiêu biểu không chỉ của Chiến tranh Việt Nam mà còn của thế kỷ XX.
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Nhiếp ảnh gia Nick Út
Nhiếp ảnh gia Nick Út.

Nhắc đến tác phẩm báo chí nổi tiếng nhất trong thời chiến tranh chống Mỹ của Việt Nam, không thể không kể đến bức ảnh Em bé Napalm của nhiếp ảnh gia Nick Út. Bức ảnh chụp những đứa trẻ đang chạy tán loạn trên đường, khuôn mặt chúng hiện rõ sự sợ hãi, bối rối và đau đớn, đằng sau là khung cảnh khói bụi mù mịt.

Nhưng trung tâm của bức ảnh chính là một bé gái khi đó mới chín tuổi, trần trụi không mảnh quần áo, gương mặt hoảng loạn, gào khóc chạy ra đường dưới trận bom napalm của Mỹ. Mặc dù có tên chính thức là Sự kinh hoàng của chiến tranh, bức ảnh được biết đến nhiều hơn với cái tên gắn liền với nhân vật trung tâm: Em bé Napalm (Napalm Girl).

Được chụp bên ngoài làng Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh ngày 8/6/1972, bức ảnh miêu tả rõ sự tàn khốc, khung cảnh đau thương cũng như lên án các hành động bạo lực của chiến tranh gây ảnh hưởng thế nào đến đời sống của dân thường.

Giây phút lặng người

Nick Út, tên thật là Huỳnh Công Út, sinh năm 1951. Trong thời kỳ chiến tranh, Nick Út là phóng viên ảnh cho hãng thông tấn AP (Mỹ) tác nghiệp trực tiếp trên chiến trường. Còn nhân vật chính trong bức ảnh Em bé Napalm là Phan Thị Kim Phúc, một bé gái mới chỉ chín tuổi.

Ngày 8/6/1972, nhiếp ảnh gia Nick Út đang tác nghiệp tại làng Trảng Bàng, Tây Ninh, cách Sài Gòn chỉ khoảng 50 km. Theo tờ New York Times, khi đó, quân đội Việt Nam Cộng hòa lên kế hoạch sử dụng tiêm kích đánh bom napalm vào ngôi làng này, mặc cho việc vẫn có rất nhiều dân thường đang cố gắng trú ẩn tại thánh thất Cao Đài Trảng Bàng.

Trò chuyện với báo chí, nhiếp ảnh gia Nick Út kể lại rằng, ông và các nhà báo đang đứng tại Quốc lộ 1 khi tiếng phản lực cơ xẹt qua và thả từng đợt bom xuống cũng là lúc lửa cháy bừng lên, khói đen rồi khói trắng lan rộng. Một lúc sau, từ màn khói trắng chạy ra vài đứa nhỏ, người dân, rồi cả đàn chó… Khung cảnh lúc đó, theo lời ông Út, thật ám ảnh. Người lớn ẵm xác những đứa nhỏ, còn bà ngoại của Kim Phúc tay ẵm một đứa bé bị lột phỏng da chân tay vì bỏng nặng. Đứa bé đó đã không qua khỏi.

Nhiếp ảnh gia trẻ tuổi dù đeo trên mình tới bốn chiếc máy ảnh, nhưng trước khung cảnh đó, ông chỉ kịp chụp vội vài tấm gọi là. Bởi khung cảnh tiếp theo khiến tim ông quặn lại. Một cô bé mới chập chững 9-10 tuổi, trên người không một mảnh vải, vừa chạy vừa kêu gào: “Nóng quá! Nóng quá!”. Giây phút đó, thoáng trực giác của một phóng viên ảnh trỗi dậy, chàng trai 21 tuổi nhanh chóng đưa tay lên chụp một tấm. Bức ảnh đó sau này đã trở thành tác phẩm để đời của ông.

Ông kể lại: “Tới gần, thấy da cô bé tuột hết, lưng cũng cháy sém. Tôi nghĩ chắc cô bé sẽ chết mất vì đau đớn không chịu nổi, liền lấy nước tưới lên người cô đang cháy. Lúc đó tôi chỉ kịp nghĩ, nếu mình chỉ chụp thì cô ấy sẽ chết, phải cứu cô mới được”. Bỏ qua hết mọi thứ, ông liền đưa cô bé Kim Phúc và vài đứa trẻ khác lên xe rồi chạy thật nhanh ra bệnh viện. Trong xe, cô cũng liên tục nói với anh trai “chắc em chết”.

Ông cũng đã cố hết sức mình để giúp cứu sống cô bé. “Tới bệnh viện ở Củ Chi, lúc đầu họ không chịu nhận vì là bệnh viện quân y, tôi phải đưa thẻ nhà báo ra và ‘dọa’ sẽ công khai chuyện này lên truyền thông, họ đành sơ cứu cho Kim Phúc và các cháu bé. Tôi đã khóc khi thấy cô bé chạy. Nếu tôi không giúp cô bé, nếu có chuyện gì đó xảy ra và cô bé chết, tôi nghĩ tôi cũng sẽ tự kết liễu đời mình sau đó”, ông tâm sự.

Nick Út cho biết, ông đã khóc khi chụp bức ảnh đó và “ngay cả bây giờ, mỗi lần nhìn lại những bức ảnh, tôi vẫn thấy đau đớn”.

Em bé Napalm đã mang về cho nhiếp ảnh gia Nick Út giải Pulitzer năm 1973. Ngoài ra, năm 2010, tác phẩm được tờ New Statesman bình chọn là bức ảnh thời sự ấn tượng nhất mọi thời đại. Năm 2019, thông qua cuộc bình chọn của kênh truyền hình History, Em bé Napalm tiếp tục được chọn là bức ảnh có sức lay động nhất thế giới.

Nghị lực vượt qua số phận

Đối với bà Phan Thị Kim Phúc (sinh năm 1963), giây phút ấy thật kinh khủng. Trả lời CNN, bà kể lại: “Tôi quay đầu lại thì thấy máy bay, có bốn quả bom rơi xuống. Rồi bỗng dưng, lửa bùng lên ở khắp mọi nơi và quần áo của tôi cũng bắt đầu bắt lửa và cháy rụi. Lúc đó, tôi không thể nhìn thấy ai xung quanh mình, chỉ có lửa và lửa”. Cô bé Phúc buộc phải xé trụi đống vải còn sót lại trên người và chạy thẳng xuống đường Quốc lộ 1 tìm người giúp đỡ.

Trong tâm trí của cô bé chín tuổi không chỉ có sự sợ hãi, mà còn là lo lắng cho tương lai của mình. Bà vẫn nhớ rõ suy nghĩ của mình khi đó: “Mình bị bỏng rồi, mình sẽ trở nên thật xấu xí và người ta sẽ nhìn mình với ánh mắt khác…”. Nhiếp ảnh gia Nick Út đã đưa cô bé Phúc đến bệnh viện với thương tích bị bỏng 30% ở tay, chân và lưng.

50 năm sau bức ảnh gây chấn động thế giới, ở tuổi 59, bà Kim Phúc đang sinh sống tại khu vực Toronto, Canada với chồng và hai con trai. Bà cảm thấy “may mắn” khi là “em bé Napalm” trong bức ảnh, dù phải sống với những vết sẹo lớn và cơn đau kéo dài khi phải trải qua hàng chục cuộc phẫu thuật lớn nhỏ trong nhiều năm.

Bức ảnh “Em bé Napalm” của nhiếp ảnh gia Nick Út. (Nguồn: AP)
Bức ảnh “Em bé Napalm” của nhiếp ảnh gia Nick Út. (Nguồn: AP)

Năm 1997, bà Kim Phúc đã sáng lập ra quỹ Kim, một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Canada để giúp đỡ những trẻ em là nạn nhân của chiến tranh. Tổ chức này thực hiện nhiều hoạt động như xây dựng bệnh viện, trường học và nhà cửa cho những trẻ em nạn nhân chiến tranh. Bà Phúc cũng trở thành người vận động vì hòa bình và đại sứ thiện chí cho Tổ chức nhân quyền UNESCO.

Năm 2019, chia sẻ với tờ The Sun, bà Kim Phúc tiết lộ khoảng thời gian khó khăn khi phải sống trong nỗi ám ảnh, sự mặc cảm, tự ti và những ký ức kinh hoàng về chiến tranh. Những vết bỏng năm đó đã biến thành những vết sẹo hằn khắp cánh tay và lưng, cũng như mang lại không ít đau đớn cho bà mỗi khi trái gió trở trời. Tuy nhiên, bà Kim Phúc đã quyết định không chạy trốn khỏi hiện thực, đứng lên và đấu tranh cho hòa bình, cho những nạn nhân của chiến tranh.

“Tôi coi bức ảnh chụp mình là một món quà đầy sức mạnh. Chiến tranh đã gần như phá hủy cơ thể và cuộc đời tôi, khiến tôi tuyệt vọng. Nhưng hiện tại, tôi muốn nói cho mọi người biết rằng, thế giới có thể trở nên tốt đẹp hơn nếu mọi người học cách chung sống trong hòa bình, hy vọng và tha thứ”, bà Phúc chia sẻ.

Hàng năm, bà tiếp tục đi vòng quanh thế giới để kể lại câu chuyện về hành trình sống sót của mình, giúp mọi người hiểu rõ hơn về sự tàn khốc của chiến tranh, vận động chống chiến tranh, xây dựng kinh tế, văn hóa, khoa học trong hoàn cảnh hòa bình, nhất là các hoạt động về y tế giúp người già, trẻ em và người vô gia cư...

Năm 2022, tác phẩm Em bé Napalm tròn 50 tuổi. 50 năm đã trôi qua nhưng bức ảnh vẫn mang những giá trị thiết thực cho tới ngày hôm nay. Dù chiến tranh Việt Nam giờ chỉ còn trong ký ức rất xa. Tuy vậy, Em bé Napalm ngày nay vẫn khiến nhiều người không khỏi xúc động vì tính chân thực đến mức ám ảnh.

Chiến tranh không chỉ khốc liệt và đau thương trên chiến trường, mà nó còn đem lại không ít khổ đau cho những người vô tình bị cuốn vào cuộc chiến. Em bé Napalm thực sự là một bức ảnh tiêu biểu không chỉ của chiến tranh ở Việt Nam mà còn là một tác phẩm báo chí đầy ý nghĩa, có tác động sâu sắc tới toàn cầu.

Napalm là tên một chất gây cháy dạng lỏng, kết hợp từ muối nhôm naphthenic và axit palmitic, được chế tạo nhằm khắc phục nhược điểm của súng phun lửa và bom cháy sử dụng xăng. Napalm tạo ra nhiệt độ lên tới 800-1.200 độ C. Năm 1980, Liên hợp quốc đã ban hành lệnh cấm sử dụng napalm đối với các mục tiêu dân sự.
Cộng đồng mạng 'xôn xao' vì bức ảnh của Son Ye Jin

Cộng đồng mạng 'xôn xao' vì bức ảnh của Son Ye Jin

Diễn viên Hàn Quốc Son Ye Jin đăng bức hình chụp góc nghiêng, mặc đầm rộng, làm dấy lên tin đồn cô đã có thai.

Câu chuyện đằng sau một số tác phẩm chiến thắng cuộc thi Ảnh báo chí thế giới 2022

Câu chuyện đằng sau một số tác phẩm chiến thắng cuộc thi Ảnh báo chí thế giới 2022

Những bức ảnh đoạt giải Cuộc thi Ảnh báo chí thế giới 2022 được lựa chọn từ 64.823 tác phẩm của 4.066 nhiếp ảnh gia ...

(tổng hợp)

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Iran tấn công căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait, dọa đáp trả mạnh nếu Washington tiếp tục không kích

Các UAV chiến đấu của Iran đã tấn công vào các hệ thống phòng không, bệ phóng UAV và tên lửa của Mỹ tại căn cứ không quân Ali Al-Salem ở Kuwait.
Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Tổng thống Nga hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc: Khẳng định quan hệ 'vững chắc như núi' và mục tiêu chung về hòa bình, thịnh vượng khu vực

Ngày 18/11, Tổng thống Nga Vladimir Putin có cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC.
Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc gắn tiến triển trong quan hệ với Trung Quốc với hòa bình, ổn định trên bán đảo Triều Tiên

Tổng thống Hàn Quốc cho rằng, việc đảm bảo hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên phục vụ lợi ích chung của nước này và Trung Quốc.
Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Tổng thống Trump tuyên bố, liên minh giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Mỹ-Philippines đang mở rộng hợp tác quốc phòng, đồng thời khẳng định quan hệ đồng minh giữa hai nước hiện ở mức tốt đẹp nhất từ trước đến nay.
Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh trừng phạt 8 công ty Israel, chính phủ của Thủ tướng Netanyahu tuyên bố đáp trả

Anh thông báo áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 8 công ty xây dựng của Israel có liên quan hoạt động mở rộng các khu định cư ở Bờ Tây.
Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Mỹ chỉ trích, Đức bảo vệ việc Ukraine tấn công vào Nga; Kiev chuẩn bị nhận hỗ trợ lớn

Các quan chức quốc phòng của Đức và Mỹ đã có những phát biểu phản bác quan điểm của nhau về các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine vào lãnh thổ Nga.
Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đối mặt ‘tay phanh’ mới

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã tạo ra sự thay đổi đáng chú ý trong cán cân quyền lực tại Mỹ.
Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Hội nghị Ngoại trưởng G7: Phép thử hợp tác

Nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) đang đối mặt với thách thức về đoàn kết.
Bước ngoặt chính trị tại Israel

Bước ngoặt chính trị tại Israel

Việc Tổng thống Israel Isaac Herzog giao lãnh đạo đảng Yashar nhiệm vụ thành lập chính phủ mới đánh dấu bước ngoặt chính trị.
Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Bầu cử New Zealand: Bài toán khó giải

Đằng sau diễn biến bầu cử sít sao tại New Zealand là những chuyển động sâu hơn trong cục diện chính trị.
Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Nga - Iran: Phương cách phá thế cô lập

Trong bối cảnh phải đối phó với các lệnh cấm vận và sức ép từ bên ngoài, Nga và Iran ngày càng xích lại gần nhau.
Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cục diện mới trong chính trường Mỹ

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 tại Mỹ đã tạo ra sự thay đổi quan trọng trong tương quan quyền lực chính trị ở Washington.
Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Thượng đỉnh Mỹ-Trung Quốc-Nga: Phép thử đối thoại giữa các cường quốc

Cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc tại Thâm Quyến ngày 19/11 được đánh giá là dấu mốc ngoại giao đáng chú ý.
Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Malaysia đánh giá cao vai trò cầu nối chiến lược của Việt Nam tại tiểu vùng Mekong

Học giả Awang Azman Awang Pawi người Malaysia đã trả lời phỏng vấn về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, diễn ra từ 14-17/11 tại Manila, Philippines.
EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

EU tổ chức hội nghị thượng đỉnh AI đầu tiên, tìm cách thu hẹp khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc
Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California

Siêu El Niño gây biến động bất thường đối với hệ sinh thái biển California
Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31

Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi cắt giảm mạnh khí thải tại COP31
Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy xây dựng hầm đường bộ dưới biển sâu và dài nhất thế giới

Na Uy đang xây dựng đường hầm Rogfast dài 27 km dưới đáy biển, được kỳ vọng trở thành đường hầm đường bộ dưới biển dài và sâu nhất thế giới.
Phiên bản di động