Dạo chơi vườn văn Mỹ [Kỳ 8]

HỮU NGỌC
Walt Whitman (1819-1892) là nhà văn chính luận, nhà báo Mỹ, song được biết đến chủ yếu như một nhà thơ, nhà cải cách thơ Mỹ (thơ tự do không vần).
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Nhà văn chính luận, nhà báo Mỹ Walt Whitman.
Nhà văn chính luận, nhà báo Mỹ Walt Whitman.

Ông là tác giả của tập thơ Lá cỏ nổi tiếng thế giới, trở thành Kinh thánh của thi ca Mỹ. Tài năng của ông được công nhận và được ngưỡng mộ không những ở Mỹ mà ở cả châu Âu. Thơ của ông ảnh hưởng đến thơ văn hiện đại về hai mặt: phong cách phóng túng không câu nệ, giải phóng tình dục và bản năng.

Whitman tự nhận cho mình sứ mệnh làm tiếng nói của những gì không có tiếng nói, mà lại rất phổ biến mà hùng hồn như cỏ. Tiếng thơ của ông xuất hiện vào những năm 50 của thế kỷ XIX, đúng vào thời điểm mà văn chương Mỹ tự khẳng định và nở rộ với ông; với Nathaniel Hawthorne (1804-1864) và Herman Melville (1819-1891), cả ba đều bắt đầu từ siêu việt luận của Ralph Waldo Emerson (1803 -1882). Triết lý này tin vào khả năng thần thánh của cá nhân con người tự do.

Cũng như nhiều nhà văn thuộc thế hệ ông, Walt Whitman phải kiếm sống một cách vất vả. Ông sinh ra ở West Hills, Long Island, con một ông bố làm nghề thợ mộc và một bà mẹ gốc Hà Lan. Năm Whitman lên bốn tuổi, gia đình chuyển về Brooklyn. Cũng trong thời gian này ông bắt đầu làm quen với nghề xuất bản, in ấn và viết văn.

Năm 16 đến 21 tuổi làm nghề dạy học và viết loạt bài Những ghi chép từ chiếc bàn thầy giáo buổi hoàng hôn (Sun - Down Papers from the Desk of a Schoolmaster). Năm 1841 ông thôi nghề dạy học, trở về New York City làm ở nhà in. Năm 1842 làm biên tập cho báo New York Aurora. Thời gian này ông bắt đầu dành nhiều thời gian cho thơ ca. Ông làm đủ nghề: thợ mộc, chạy giấy, dạy học, thợ in xếp chữ, đánh cá... Ông là người chịu khó tự học.

Năm 1855, khi tập thơ Lá cỏ ngày nay trở thành Kinh thánh của thi ca Mỹ ra đời, nó bị phê phán kịch liệt. Whitman không tìm được nhà tài trợ, tác giả đã tự bỏ tiền túi từ trình bày sách, xuất bản đến phát hành. Một nghìn bản in ra bán chưa được ba chục. Mấy trăm bản gửi biếu hầu hết bị trả lại. Thơ phá hết các niêm luật, không vần, không điệu. Tập thơ in lần đầu này gồm 12 bài thơ. Tác giả tự giới thiệu trong một bài mở đầu, sau này có tên gọi Bài ca cái tôi (Song of Myself) - ngang phè:

“Walt Whitman, một vũ trụ, con của đảo Manhattan,

Ngỗ ngược, đẫy đà, yêu khoái lạc, ăn nhậu và sinh con đẻ cái,

Không đa sầu đa cảm, không đứng trên kẻ khác, dù đàn ông hay đàn bà, không tách khỏi mọi người,

Chẳng nhũn nhặn, cũng chẳng không nhũn nhặn”.

Ông bị giới phê bình dạy đạo đức đánh tơi bời vì trở về với bản năng vũ trụ, ông dám công khai ca ngợi tình dục, phần thể xác mà ông coi là cũng thiêng liêng như phần linh hồn.

Bài ca cái tôi (Song of Myself) là trục của tập thơ, nói lên lòng tự tin, kêu gọi mọi người hãy tự đo sức mình để đặt mình vào trong ngọn trào vũ trụ của tự nhiên. Nhà thơ John Greenleaf Whittier (1807-1892) đã ném tập thơ vào lửa sau khi đọc bài ca ấy. Ralph Waldo Emerson (1803-1882), triết gia đầu tiên của Mỹ, người kêu gọi trí thức Mỹ hãy độc lập với châu Âu, can đảm đứng ra bênh vực Whitman: “Người Mỹ ở nước ngoài có thể trở về được. Một nghệ sĩ đã ra đời ở nước chúng ta”.

Tập Lá cỏ (Leaves of Grass, 1855 - 1892) là tác phẩm duy nhất của Whitman. Xuất bản lần đầu với 12 bài thơ chưa được trăm trang khi tác giả 36 tuổi, cuối cùng nó lên tới 411 bài, trước khi tác giả mất vào năm 73 tuổi. Nhà thơ tự khẳng định tính chất Mỹ (phong cảnh, nhân dân, chính thể tự do) và tính chất vũ trụ (nhịp sống hừng hực) của mình với những quan niệm huyền bí về con người bình thường và hiện đại, về thế giới của tình yêu và dân chủ.

Tập thơ Lá cỏ là tác phẩm thơ duy nhất thể hiện vẻ muôn mặt của đời sống nước Mỹ và đề cao tư tưởng dân chủ. Thế kỷ XX, Lá cỏ được thừa nhận là một trong những sự kiện văn học quan trọng nhất, đã làm một cuộc cách mạng trong thi ca, với sự ra đời của một thể thơ mới – thơ tự do, mà Walt Whitman là người khởi xướng.

Thơ của Walt Whitman có sự ảnh hưởng đến nhiều nhà thơ lớn của thế giới như: Thomas Stearms Eliot (1888-1965), Ezra Weston Pound (1885- 1972), Galway Mills Kinnell (1927-2014), Langston Hughes (1901-1967), William Carlos Williams (1883-1963), Pablo Neruda (1904-1973), Jean Nicolas Arthur Rimbaud (1854-1891), Federico García Lorca (1898-1936), Fernando Pessoa (1888-1935), Vladimir Vladimirovich Mayakovsky (1893-1930).

Dạo chơi vườn văn Mỹ [Kỳ 7]

Dạo chơi vườn văn Mỹ [Kỳ 7]

Nathaniel Hawthorne (1804-1864) là một nhà văn nổi tiếng người Mỹ, được xem là người mở đầu cho nền “văn học có bản sắc Mỹ”.

Tôn vinh tinh thần hiếu đạo và truyền thống văn hóa nhân văn trong xã hội

Tôn vinh tinh thần hiếu đạo và truyền thống văn hóa nhân văn trong xã hội

Qua 10 năm tổ chức, Chương trình Vu lan - Đạo hiếu & dân tộc tiếp tục được tổ chức nhằm lan tỏa tinh thần ...

Quạt sơn mài – sản phẩm nghệ thuật thủ công độc đáo ở Trung Quốc

Quạt sơn mài – sản phẩm nghệ thuật thủ công độc đáo ở Trung Quốc

Sự kết hợp màu sắc và các kỹ thuật sơn khác nhau đã biến những chiếc quạt sơn mài của Trung Quốc trở nên độc ...

Giữ lửa Tuồng trên phố cổ Hà Nội

Giữ lửa Tuồng trên phố cổ Hà Nội

Có dịp trải nghiệm phố đi bộ gần Hồ Gươm vào mỗi tối thứ Sáu và Chủ nhật hàng tuần, bạn sẽ thấy ở một ...

Ngoại giao văn hóa: Đằng sau câu chuyện thành công

Ngoại giao văn hóa: Đằng sau câu chuyện thành công

Việc Vụ Ngoại giao Văn hóa và UNESCO được vinh danh trong Chương trình Vinh quang Việt Nam 2024 là niềm vinh dự không chỉ ...

Đọc thêm

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Tổng thống Mỹ bày tỏ không hài lòng về thâm hụt thương mại với Canada

Ngày 21/11, Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ và Canada sẽ sớm đạt được một thỏa thuận thương mại.
Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Dự báo thời tiết đêm hôm nay và ngày mai (23/11): Bắc Bộ đêm và sáng sớm trời rét; cả nước ngày nắng

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực trong đêm hôm nay và ngày mai (23/11) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Ngoại giao kinh tế Việt Nam tại Malaysia: Từ kết nối đến hợp tác thực chất

Chiều 22/11, Chương trình kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Malaysia đã diễn ra với sự tham gia của 41 doanh nghiệp hai nước.
Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Định vị ngành tôm Việt Nam: Không phải là chuyện vẽ thêm khẩu hiệu mới, mà là làm rõ lợi thế cốt lõi và tháo gỡ điểm nghẽn

Trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ 2 năm 2026, ngày 22/11, đã diễn ra Diễn đàn tôm Việt Nam - Giải pháp phát triển bền vững.
Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Khủng hoảng năng lượng: Người dân Ukraine chuẩn bị cho một mùa Đông nhiều bất định

Các cuộc tấn công của Nga vào hệ thống năng lượng Ukraine khiến hàng triệu người dân phải đối mặt với nguy cơ thiếu điện, sưởi ấm.
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức sau bê bối gian lận thi bằng AI

Quyết định của ông Choi Kyo-jin được đưa ra sau kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia, trong bối cảnh lo ngại về gian lận bằng công nghệ AI ...
Tháng 12, đi du lịch ở đâu miền Bắc?

Tháng 12, đi du lịch ở đâu miền Bắc?

Tháng 12 là thời điểm lý tưởng để khám phá miền Bắc với những điểm đến hấp dẫn như Sa Pa, Tà Xùa, Mộc Châu...
PNTRIP với khát vọng kết nối và hành trình kiến tạo giá trị

PNTRIP với khát vọng kết nối và hành trình kiến tạo giá trị

Công ty TNHH Du lịch và Thương mại quốc tế Phương Nam - PNTRIP ra đời vào ngày 8/3/2011.
Khám phá sắc màu văn hóa và du lịch của vùng đất quê hương Khổng Tử

Khám phá sắc màu văn hóa và du lịch của vùng đất quê hương Khổng Tử

Chiều 18/11, Trung tâm Văn hóa Trung Quốc tại Hà Nội cùng Sở Văn hóa và Du lịch tỉnh Sơn Đông tổ chức chương trình giới thiệu văn hóa và du lịch tỉnh Sơn Đông.
Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Từ Thủ đô Hà Nội bên hồ thơ mộng đến những bãi biển ngập nắng của Phú Quốc, Việt Nam là vùng đất hội tụ những sắc thái tương phản đầy cuốn hút, nơi những ...
Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Chiều 17/11, Báo VnExpress và Công ty CP Dịch vụ trực tuyến FPT (FPT Online) chính thức công bố Giải thưởng Du lịch - Travel Awards 2026.
Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Để du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn cũng cần những mô hình nhỏ đủ sức giữ chân du khách bằng bản sắc riêng để níu chân du khách.
Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Sáng 13/11, chương trình giao lưu hợp xướng dân ca Trung Quốc tại Hà Nội mang đến những tiết mục đặc sắc, góp phần kết nối văn hóa Việt-Trung.
Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Ma nhai trên núi Non Nước (Ninh Bình) và Văn bia Phố Hiến (Hưng Yên) được ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Nhà văn hóa Lê Hồng Dương đã có nhiều đóng góp nổi bật trong xây dựng nền tảng văn hóa địa phương, đặc biệt là xứ Kinh Bắc.
Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức khai mạc triển lãm ảnh.
Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 khép lại ngày 8/11, thu hút hàng vạn vận động viên trong nước và quốc tế.
Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Giải chạy Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 diễn ra từ ngày 6-8/11, dự kiến thu hút hàng chục nghìn vận động viên trong nước và quốc tế.
Phiên bản di động