Đề cương về văn hóa Việt Nam: Khát vọng chấn hưng nền văn hóa

HÀ ANH
Đề cương về Văn hóa Việt Nam do Tổng Bí thư Trường Chinh soạn thảo, ược thông qua trong Hội nghị Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp ở Võng La (Đông Anh, Phúc Yên) từ ngày 25-28/2/1943. Đúng vào thời điểm này sau 80 năm, một diễn đàn học thuật quan trọng về văn hóa đã được tổ chức, thu hút sự quan tâm của toàn xã hội…
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Các đại biểu thảo luận tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Trần Huấn)
Các đại biểu thảo luận tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Trần Huấn)

Là hoạt động trọng tâm trong chuỗi các sự kiện trọng đại, các đại biểu tham dự Hội thảo khoa học cấp quốc gia: “80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam (1943-2023) – Khơi nguồn và Động lực phát triển” đã làm việc với tinh thần khoa học, dân chủ góp phần làm sâu sắc hơn nữa giá trị lớn lao, bền vững của Đề cương; quá trình vận dụng, phát huy giá trị của văn kiện trong tiến trình lịch sử và những thành tựu mà văn hóa Việt Nam đã đạt được trong suốt 80 năm qua.

Đặc biệt, hội thảo nhận diện những vấn đề cần bổ sung, phát triển, đề xuất những giải pháp để tiếp tục kế thừa, phát huy các giá trị của Đề cương trong sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, phồn vinh và hạnh phúc của đất nước.

Câu chuyện không của riêng ngành văn hóa

Có thể thấy, Hội thảo đã được Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương và các cơ quan, địa phương phối hợp chuẩn bị công phu, kỹ lưỡng, thu hút sự tham gia của đông đảo các nhà quản lý, các nhà khoa học, văn nghệ sĩ và sự đồng tình, cổ vũ của dư luận xã hội.

Trước Hội thảo, Ban tổ chức nhận được 173 tham luận gửi đến và Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đã tập hợp, in thành kỷ yếu. Sự kiện được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến 63 điểm cầu của các tỉnh, thành phố trong cả nước với gần 300 đại biểu tham dự trực tiếp và gần 3.200 đại biểu tham dự trực tuyến.

Tại hội thảo, các đại biểu trao đổi trực diện, không né tránh những vấn đề nóng về văn hóa đương đại, tìm giải pháp để đưa văn hóa thành một trụ cột phát triển. Đây là sự phối hợp đồng bộ, là trách nhiệm của toàn xã hội, như phát biểu khai mạc của ông Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, nhấn mạnh rằng: “Văn hóa từ trong nguồn cội, đã trở thành hồn cốt, là điểm tựa, dệt kết nên sự vĩ đại và trường tồn của sức mạnh nhân dân, của khối đại đoàn kết toàn dân tộc Việt Nam”.

Tại phiên thảo luận chuyên đề “Giá trị lý luận và thực tiễn của Đề cương về văn hóa Việt Nam”, GS. TS Đinh Xuân Dũng, nguyên Phó Chủ tịch chuyên trách Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương cho rằng, không chỉ có giá trị gắn với yêu cầu của thời kỳ 1943-1945, mà Đề cương còn hàm chứa nội dung rất sâu sắc, đó chính là những dự báo sáng suốt về tương lai của văn hóa Việt Nam.

Chia sẻ tại hội thảo, PGS. TS. Đoàn Minh Huấn, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản khẳng định, giá trị lý luận và thực tiễn của Đề cương Văn hóa 1943 tiếp tục rọi sáng công cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong giai đoạn hiện nay. Nhìn từ cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay, Đề cương vẫn “thổi” hơi nóng mang tính thời sự.

Con người là trung tâm và mục tiêu của văn hóa

Ra đời trong thời điểm có tính chất bước ngoặt của lịch sử, từ tinh thần “nghệ thuật vị nhân sinh” của Đề cương, Đảng ta đã hình thành quan điểm: phát triển con người phải được đặt vào vị trí trung tâm và là mục tiêu của quá trình phát triển văn hóa.

Báo cáo tại Hội thảo, ông Nguyễn Văn Hùng, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhấn mạnh, trải qua tiến trình lịch sử với rất nhiều biến động, việc phát triển các giá trị mang tính cương lĩnh của Đề cương vẫn giữ nguyên sức sống và có vai trò quan trọng đối với văn hóa, con người Việt Nam.

Tinh thần này thể hiện rõ tại phiên chuyên đề thứ hai với chủ đề: “Văn hóa, con người Việt Nam - Nền tảng tinh thần, động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới”.

Phát biểu tại đây, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng nhận định: “Với tinh thần đại chúng hóa, Việt Nam nỗ lực đưa văn hóa phát triển trên đa nền tảng, đến với mọi tầng lớp nhân dân. Chưa bao giờ chúng ta có cơ hội đại chúng hóa văn hóa và thu hẹp khoảng cách tiếp cận, hưởng thụ văn hóa như hiện nay”.

Nhấn mạnh Đề cương về văn hóa Việt Nam năm 1943 chính là cái gốc của đường lối văn hóa, văn nghệ của Đảng, PGS. TS Lê Thị Bích Hồng, trường Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội cho rằng, Đề cương là văn kiện đã đặt nền móng, mở đường cho việc xây dựng lý luận văn hóa cách mạng ở Việt Nam; là ngọn cờ tập hợp đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ nước nhà hăng hái tham gia, phụng sự sự nghiệp cách mạng do Đảng lãnh đạo.

Một tiết mục biểu diễn trong chương trình nghệ thuật đặc biệt kỷ niệm 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Khiếu Minh)
Một tiết mục biểu diễn trong chương trình nghệ thuật đặc biệt kỷ niệm 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Khiếu Minh)

Động lực xây dựng nền văn hóa mới

Tại hội thảo quan trọng này, các chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà quản lý cũng bàn luận về vai trò của văn hóa đối với đất nước và những việc cần làm để văn hóa ngày càng giàu có cùng sự đi lên của kinh tế đất nước.

Quan tâm đến vấn đề phát triển nền văn hóa mới. PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia Việt Nam, chia sẻ: “Chúng ta đang có rất nhiều tiềm năng và cơ hội khi sở hữu truyền thống văn hóa mấy nghìn năm lịch sử với rất nhiều giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể và các giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam. Bên cạnh đó, chúng ta đang ở trong thời kỳ dân số vàng với tỷ lệ lớn những người trẻ, những người có khả năng chuyển hóa được các giá trị văn hóa truyền thống bằng sức sáng tạo và công nghệ để tạo nên diện mạo mới”.

Để phát huy sức trẻ, Giám đốc Công ty TiredCity Nguyễn Việt Nam cho rằng, cần có sự kết hợp giữa tài nguyên giàu có của văn hóa Việt Nam cùng sức sáng tạo nhiệt huyết của người trẻ, tạo ra các sản phẩm mang chiều sâu văn hóa và ảnh hưởng rộng rãi.

Hội thảo lắng đọng với những câu chuyện do TS. Đặng Xuân Thanh, cháu nội cố Tổng Bí thư Trường Chinh kể lại, như gia đình ông ai cũng có tủ sách của riêng mình. Truyền thống này có từ thời ông nội của cố Tổng Bí thư Trường Chinh là TS. Đặng Xuân Bảng, người sau khi từ quan về quê, đã thành lập một tủ sách, thư viện tư nhân đầu tiên ở Bắc Kỳ, đặt tên là thư viện Hy Long.

Hiện nay, TS. Đặng Xuân Thanh đang công tác tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam - tiền thân là Ban nghiên cứu Sử - Địa - Văn, do Tổng Bí thư Trường Chinh chỉ đạo GS. Trần Huy Liệu xây dựng đề án thành lập.

PGS. TS. Nguyễn Đăng Điệp, Viện trưởng Viện Văn học, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam cho biết, Tổng Bí Thư Trường Chinh đã sáng tác hơn 200 bài thơ dưới bút danh Sóng Hồng. Ông đưa ra tuyên ngôn văn học phải có trách nhiệm với đất nước, nhân dân với hồn thơ chân thực, khỏe khoắn, lạc quan. Cố Tổng Bí thư quan niệm nghệ thuật và cách mạng không thể tách rời, mỗi nghệ sĩ cũng là một chiến sĩ, và nghệ thuật cần gắn liền với đời sống nhân dân.

Nhìn lại lịch sử 80 năm qua, có thể khẳng định, Đề cương về Văn hóa Việt Nam đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống chính trị, văn hóa của dân tộc ta… Lịch sử dân tộc Việt Nam đã chứng minh, ở vào những bước ngoặt mang tính quyết định, sức mạnh của văn hóa dân tộc luôn được khẳng định và phát huy, góp phần quan trọng đưa đất nước ta phát triển đi lên, đúng như lời Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Nguyễn Trọng Nghĩa nhận xét tại Hội thảo.

Bộ phim tài liệu ý nghĩa kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hoá Việt Nam

Bộ phim tài liệu ý nghĩa kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hoá Việt Nam

Dòng chảy xuyên suốt trong những thước phim tài liệu chính là sự kế thừa, phát triển từ khởi nguồn văn hoá Việt Nam, với ...

Đề cương về văn hóa Việt Nam: 80 năm còn vẹn nguyên giá trị

Đề cương về văn hóa Việt Nam: 80 năm còn vẹn nguyên giá trị

PGS.TS. Nguyễn Trọng Phúc - nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định Đề cương ...

Trưng bày nhiều ảnh tư liệu quý kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hóa Việt Nam

Trưng bày nhiều ảnh tư liệu quý kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hóa Việt Nam

Ngày 27/2, triển lãm ảnh kỷ niệm 80 năm ngày ra đời Đề cương về văn hoá Việt Nam (1943-2023) đã khai mạc tại Trung ...

Hội thảo khoa học 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam: Khẳng định ngọn đuốc soi đường cho sự phát triển nền văn hóa mới

Hội thảo khoa học 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam: Khẳng định ngọn đuốc soi đường cho sự phát triển nền văn hóa mới

Sáng 27/2, Hội thảo khoa học cấp quốc gia kỷ niệm 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam đã được tổ chức trang ...

Sức sống bền vững của Đề cương về văn hoá Việt Nam để lại những bài học quý báu

Sức sống bền vững của Đề cương về văn hoá Việt Nam để lại những bài học quý báu

Phát biểu kết luận Hội thảo '80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam (1943-2023) - Khởi nguồn và động lực phát triển', Trưởng ...

Đọc thêm

Thủ tướng Canada đề cao vai trò của châu Âu trong việc định hình trật tự quốc tế

Thủ tướng Canada đề cao vai trò của châu Âu trong việc định hình trật tự quốc tế

Thủ tướng Canada Mark Carney khẳng định, châu Âu sẽ không khuất phục trước một thế giới 'mang tính giao dịch, khép kín và khắc nghiệt hơn'.
Lễ hội Hoa Phượng đỏ 2026: 'Hải Phòng - Hội tụ - Toả sáng'

Lễ hội Hoa Phượng đỏ 2026: 'Hải Phòng - Hội tụ - Toả sáng'

Chương trình khai mạc Lễ hội Hoa Phượng Đỏ - Hải Phòng 2026 sẽ diễn ra ngày 8/5 tại quảng trường Trung tâm Chính trị - Hành chính, thành phố ...
Đại sứ Việt Nam tại Pháp Trịnh Đức Hải tham dự Hội nghị do IEA tổ chức

Đại sứ Việt Nam tại Pháp Trịnh Đức Hải tham dự Hội nghị do IEA tổ chức

Đại sứ Việt Nam tại Pháp Trịnh Đức Hải tham dự Hội nghị Đại sứ các nước thành viên và thành viên liên kết do Cơ quan Năng lượng Quốc ...
Thái Lan tuyên bố hủy bỏ một thỏa thuận lâu dài với Campuchia

Thái Lan tuyên bố hủy bỏ một thỏa thuận lâu dài với Campuchia

Ngày 5/5, Thủ tướng Thái Lan cho biết, nội các nước này ngày đã thông qua việc hủy Biên bản ghi nhớ MOU44 với Campuchia.
Bản tin công nghệ tháng 1/2026 - Góc nhìn từ 'thung lũng silicon của Trung Quốc'

Bản tin công nghệ tháng 1/2026 - Góc nhìn từ 'thung lũng silicon của Trung Quốc'

Báo Thế giới Việt Nam giới thiệu Bản tin công nghệ tháng 1/2026 do Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Quảng Châu, Trung Quốc thực hiện.
Bản tin công nghệ tháng 2/2026 - Góc nhìn từ 'thung lũng silicon của Trung Quốc'

Bản tin công nghệ tháng 2/2026 - Góc nhìn từ 'thung lũng silicon của Trung Quốc'

Báo Thế giới Việt Nam giới thiệu Bản tin công nghệ tháng 2/2026, trong đó cập nhật một số động thái phát triển khoa học-công nghệ của Trung Quốc.
AI đang làm thay đổi cách lên kế hoạch du lịch

AI đang làm thay đổi cách lên kế hoạch du lịch

Ngày càng nhiều du khách giao cho trí tuệ nhân tạo (AI) làm hết bởi công nghệ này nhanh hơn, cá nhân hóa hơn và giàu tính tương tác hơn.
Bali (Indonesia) được bình chọn là điểm đến tốt nhất thế giới 2026

Bali (Indonesia) được bình chọn là điểm đến tốt nhất thế giới 2026

Vượt London, Dubai, Paris, Bali (Indonesia) để trở thành điểm đến tốt nhất thế giới 2026, nhờ vẻ đẹp biển đảo, văn hóa bản địa và trải nghiệm đa dạng.
Du lịch Việt sôi động dịp nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4

Du lịch Việt sôi động dịp nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4

Kỳ nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, 30/4 và 1/5 tạo cú hích lớn cho du lịch, nhiều địa phương đón lượng khách tăng mạnh, doanh thu đạt hàng nghìn tỷ đồng.
Trung Quốc bùng nổ du lịch trải nghiệm công nghệ

Trung Quốc bùng nổ du lịch trải nghiệm công nghệ

Các chuyến tham quan nhà máy sản xuất xe điện hay máy bay không người lái đang trở thành tour du lịch ngày càng phổ biến tại Trung Quốc.
Đảo Phú Quốc lọt top lựa chọn yêu thích của người dân Hàn Quốc

Đảo Phú Quốc lọt top lựa chọn yêu thích của người dân Hàn Quốc

Đảo Phú Quốc của Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến nghỉ dưỡng hấp dẫn đối với du khách Hàn Quốc.
Hà Nội làm mới bản đồ du lịch với loạt điểm đến hấp dẫn

Hà Nội làm mới bản đồ du lịch với loạt điểm đến hấp dẫn

Hà Nội làm mới bản đồ du lịch với loạt điểm đến hấp dẫn, tăng trải nghiệm cho du khách trong và ngoài nước...
Để món quà Hà Nội chạm đến trái tim du khách quốc tế

Để món quà Hà Nội chạm đến trái tim du khách quốc tế

Workshop “Ô Mai Goat” đã được dự án truyền thông văn hóa EchoVIET tổ chức, đưa ô mai Hà Nội đến gần hơn với giới trẻ và bạn bè quốc tế.
Ấn tượng không gian ẩm thực Palestine tại phố cổ Hà Nội

Ấn tượng không gian ẩm thực Palestine tại phố cổ Hà Nội

Một nhà hàng Palestine trên phố Hàng Buồm đang dần thu hút sự quan tâm của thực khách, đồng thời ẩn chứa những câu chuyện thú vị của chủ nhà hàng.
Triển lãm tranh vua Hàm Nghi thu hút khách quốc tế

Triển lãm tranh vua Hàm Nghi thu hút khách quốc tế

Triển lãm “Trời, Non, Nước | Allusive Panorama” mang đến một cách tiếp cận mới khi đặt tranh của vua Hàm Nghi trong không gian di sản.
Ra mắt Liên minh phát triển xuất bản và văn hóa đọc Việt Nam

Ra mắt Liên minh phát triển xuất bản và văn hóa đọc Việt Nam

Alpha Books, Đông A và First News đã chính thức ký kết và công bố thành lập Liên minh phát triển xuất bản & văn hóa đọc Việt Nam (Vietnam Reading Alliance).
Giải thưởng Văn học Kim Đồng đến gần hơn với bạn đọc nhỏ tuổi

Giải thưởng Văn học Kim Đồng đến gần hơn với bạn đọc nhỏ tuổi

Lễ ra mắt Tủ sách Giải thưởng Văn học Kim Đồng và giao lưu đọc sách “Xa ngoài kia cánh đồng” đã được tổ chức tại Phố sách Hà Nội.
Sức hút của Hội sách và Văn hóa đọc Hà Nội 2026 đối với du khách quốc tế

Sức hút của Hội sách và Văn hóa đọc Hà Nội 2026 đối với du khách quốc tế

Hội sách và Văn hóa đọc Hà Nội 2026 tại Phố Sách Hà Nội không chỉ thu hút đông đảo người dân Thủ đô mà còn ghi nhận sự quan tâm của nhiều du khách ...
Nâng tầm ẩm thực đường phố: Từ di sản văn hóa đến chuẩn mực an toàn

Nâng tầm ẩm thực đường phố: Từ di sản văn hóa đến chuẩn mực an toàn

Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026 là cơ hội nhìn lại một nét văn hóa đặc sắc của Việt Nam - ẩm thực đường phố.
Công viên địa chất toàn cầu Non nước Cao Bằng tiếp tục được UNESCO vinh danh

Công viên địa chất toàn cầu Non nước Cao Bằng tiếp tục được UNESCO vinh danh

Ý nghĩa của việc Công viên địa chất toàn cầu Non nước Cao Bằng tiếp tục được UNESCO vinh danh.
Hành trình di sản: Câu chuyện bảo tồn kiến trúc nhà Hà Nhì

Hành trình di sản: Câu chuyện bảo tồn kiến trúc nhà Hà Nhì

Ngày 28/4, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam tổ chức Tọa đàm khoa học với chủ đề ‘Hành trình di sản: câu chuyện bảo tồn kiến trúc nhà Hà Nhì’.
Đưa tằm đến không gian nghệ thuật quốc tế

Đưa tằm đến không gian nghệ thuật quốc tế

Bắt đầu từ những chuyến đi tìm ý tưởng trong các làng nghề truyền thống, họa sĩ Lê Hữu Hiếu đã kiến tạo ‘Tằm’ như một cách đối thoại với văn hóa Việt.
Đưa du khách về làng, trải nghiệm nghề khảm trai truyền thống

Đưa du khách về làng, trải nghiệm nghề khảm trai truyền thống

Chuỗi minitour Khảm Sắc đưa người trẻ và du khách quốc tế đến làng khảm trai Chuyên Mỹ, góp phần lan tỏa nghề thủ công truyền thống.
Ngôi nhà đậm hồn Việt ở Indonesia

Ngôi nhà đậm hồn Việt ở Indonesia

Ngôi nhà của cựu Tùy viên Quốc phòng Indonesia Lumban Sianipar được ví như “bảo tàng Việt Nam thu nhỏ”, lưu giữ những ký ức sâu đậm về Hà Nội.
Phiên bản di động