Đề cương về văn hóa Việt Nam: Khát vọng chấn hưng nền văn hóa

HÀ ANH
Đề cương về Văn hóa Việt Nam do Tổng Bí thư Trường Chinh soạn thảo, ược thông qua trong Hội nghị Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp ở Võng La (Đông Anh, Phúc Yên) từ ngày 25-28/2/1943. Đúng vào thời điểm này sau 80 năm, một diễn đàn học thuật quan trọng về văn hóa đã được tổ chức, thu hút sự quan tâm của toàn xã hội…
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Các đại biểu thảo luận tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Trần Huấn)
Các đại biểu thảo luận tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Trần Huấn)

Là hoạt động trọng tâm trong chuỗi các sự kiện trọng đại, các đại biểu tham dự Hội thảo khoa học cấp quốc gia: “80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam (1943-2023) – Khơi nguồn và Động lực phát triển” đã làm việc với tinh thần khoa học, dân chủ góp phần làm sâu sắc hơn nữa giá trị lớn lao, bền vững của Đề cương; quá trình vận dụng, phát huy giá trị của văn kiện trong tiến trình lịch sử và những thành tựu mà văn hóa Việt Nam đã đạt được trong suốt 80 năm qua.

Đặc biệt, hội thảo nhận diện những vấn đề cần bổ sung, phát triển, đề xuất những giải pháp để tiếp tục kế thừa, phát huy các giá trị của Đề cương trong sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, phồn vinh và hạnh phúc của đất nước.

Câu chuyện không của riêng ngành văn hóa

Có thể thấy, Hội thảo đã được Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương và các cơ quan, địa phương phối hợp chuẩn bị công phu, kỹ lưỡng, thu hút sự tham gia của đông đảo các nhà quản lý, các nhà khoa học, văn nghệ sĩ và sự đồng tình, cổ vũ của dư luận xã hội.

Trước Hội thảo, Ban tổ chức nhận được 173 tham luận gửi đến và Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đã tập hợp, in thành kỷ yếu. Sự kiện được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến 63 điểm cầu của các tỉnh, thành phố trong cả nước với gần 300 đại biểu tham dự trực tiếp và gần 3.200 đại biểu tham dự trực tuyến.

Tại hội thảo, các đại biểu trao đổi trực diện, không né tránh những vấn đề nóng về văn hóa đương đại, tìm giải pháp để đưa văn hóa thành một trụ cột phát triển. Đây là sự phối hợp đồng bộ, là trách nhiệm của toàn xã hội, như phát biểu khai mạc của ông Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, nhấn mạnh rằng: “Văn hóa từ trong nguồn cội, đã trở thành hồn cốt, là điểm tựa, dệt kết nên sự vĩ đại và trường tồn của sức mạnh nhân dân, của khối đại đoàn kết toàn dân tộc Việt Nam”.

Tại phiên thảo luận chuyên đề “Giá trị lý luận và thực tiễn của Đề cương về văn hóa Việt Nam”, GS. TS Đinh Xuân Dũng, nguyên Phó Chủ tịch chuyên trách Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương cho rằng, không chỉ có giá trị gắn với yêu cầu của thời kỳ 1943-1945, mà Đề cương còn hàm chứa nội dung rất sâu sắc, đó chính là những dự báo sáng suốt về tương lai của văn hóa Việt Nam.

Chia sẻ tại hội thảo, PGS. TS. Đoàn Minh Huấn, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản khẳng định, giá trị lý luận và thực tiễn của Đề cương Văn hóa 1943 tiếp tục rọi sáng công cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong giai đoạn hiện nay. Nhìn từ cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay, Đề cương vẫn “thổi” hơi nóng mang tính thời sự.

Con người là trung tâm và mục tiêu của văn hóa

Ra đời trong thời điểm có tính chất bước ngoặt của lịch sử, từ tinh thần “nghệ thuật vị nhân sinh” của Đề cương, Đảng ta đã hình thành quan điểm: phát triển con người phải được đặt vào vị trí trung tâm và là mục tiêu của quá trình phát triển văn hóa.

Báo cáo tại Hội thảo, ông Nguyễn Văn Hùng, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhấn mạnh, trải qua tiến trình lịch sử với rất nhiều biến động, việc phát triển các giá trị mang tính cương lĩnh của Đề cương vẫn giữ nguyên sức sống và có vai trò quan trọng đối với văn hóa, con người Việt Nam.

Tinh thần này thể hiện rõ tại phiên chuyên đề thứ hai với chủ đề: “Văn hóa, con người Việt Nam - Nền tảng tinh thần, động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới”.

Phát biểu tại đây, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng nhận định: “Với tinh thần đại chúng hóa, Việt Nam nỗ lực đưa văn hóa phát triển trên đa nền tảng, đến với mọi tầng lớp nhân dân. Chưa bao giờ chúng ta có cơ hội đại chúng hóa văn hóa và thu hẹp khoảng cách tiếp cận, hưởng thụ văn hóa như hiện nay”.

Nhấn mạnh Đề cương về văn hóa Việt Nam năm 1943 chính là cái gốc của đường lối văn hóa, văn nghệ của Đảng, PGS. TS Lê Thị Bích Hồng, trường Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội cho rằng, Đề cương là văn kiện đã đặt nền móng, mở đường cho việc xây dựng lý luận văn hóa cách mạng ở Việt Nam; là ngọn cờ tập hợp đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ nước nhà hăng hái tham gia, phụng sự sự nghiệp cách mạng do Đảng lãnh đạo.

Một tiết mục biểu diễn trong chương trình nghệ thuật đặc biệt kỷ niệm 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Khiếu Minh)
Một tiết mục biểu diễn trong chương trình nghệ thuật đặc biệt kỷ niệm 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Khiếu Minh)

Động lực xây dựng nền văn hóa mới

Tại hội thảo quan trọng này, các chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà quản lý cũng bàn luận về vai trò của văn hóa đối với đất nước và những việc cần làm để văn hóa ngày càng giàu có cùng sự đi lên của kinh tế đất nước.

Quan tâm đến vấn đề phát triển nền văn hóa mới. PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia Việt Nam, chia sẻ: “Chúng ta đang có rất nhiều tiềm năng và cơ hội khi sở hữu truyền thống văn hóa mấy nghìn năm lịch sử với rất nhiều giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể và các giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam. Bên cạnh đó, chúng ta đang ở trong thời kỳ dân số vàng với tỷ lệ lớn những người trẻ, những người có khả năng chuyển hóa được các giá trị văn hóa truyền thống bằng sức sáng tạo và công nghệ để tạo nên diện mạo mới”.

Để phát huy sức trẻ, Giám đốc Công ty TiredCity Nguyễn Việt Nam cho rằng, cần có sự kết hợp giữa tài nguyên giàu có của văn hóa Việt Nam cùng sức sáng tạo nhiệt huyết của người trẻ, tạo ra các sản phẩm mang chiều sâu văn hóa và ảnh hưởng rộng rãi.

Hội thảo lắng đọng với những câu chuyện do TS. Đặng Xuân Thanh, cháu nội cố Tổng Bí thư Trường Chinh kể lại, như gia đình ông ai cũng có tủ sách của riêng mình. Truyền thống này có từ thời ông nội của cố Tổng Bí thư Trường Chinh là TS. Đặng Xuân Bảng, người sau khi từ quan về quê, đã thành lập một tủ sách, thư viện tư nhân đầu tiên ở Bắc Kỳ, đặt tên là thư viện Hy Long.

Hiện nay, TS. Đặng Xuân Thanh đang công tác tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam - tiền thân là Ban nghiên cứu Sử - Địa - Văn, do Tổng Bí thư Trường Chinh chỉ đạo GS. Trần Huy Liệu xây dựng đề án thành lập.

PGS. TS. Nguyễn Đăng Điệp, Viện trưởng Viện Văn học, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam cho biết, Tổng Bí Thư Trường Chinh đã sáng tác hơn 200 bài thơ dưới bút danh Sóng Hồng. Ông đưa ra tuyên ngôn văn học phải có trách nhiệm với đất nước, nhân dân với hồn thơ chân thực, khỏe khoắn, lạc quan. Cố Tổng Bí thư quan niệm nghệ thuật và cách mạng không thể tách rời, mỗi nghệ sĩ cũng là một chiến sĩ, và nghệ thuật cần gắn liền với đời sống nhân dân.

Nhìn lại lịch sử 80 năm qua, có thể khẳng định, Đề cương về Văn hóa Việt Nam đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống chính trị, văn hóa của dân tộc ta… Lịch sử dân tộc Việt Nam đã chứng minh, ở vào những bước ngoặt mang tính quyết định, sức mạnh của văn hóa dân tộc luôn được khẳng định và phát huy, góp phần quan trọng đưa đất nước ta phát triển đi lên, đúng như lời Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Nguyễn Trọng Nghĩa nhận xét tại Hội thảo.

Bộ phim tài liệu ý nghĩa kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hoá Việt Nam

Bộ phim tài liệu ý nghĩa kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hoá Việt Nam

Dòng chảy xuyên suốt trong những thước phim tài liệu chính là sự kế thừa, phát triển từ khởi nguồn văn hoá Việt Nam, với ...

Đề cương về văn hóa Việt Nam: 80 năm còn vẹn nguyên giá trị

Đề cương về văn hóa Việt Nam: 80 năm còn vẹn nguyên giá trị

PGS.TS. Nguyễn Trọng Phúc - nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định Đề cương ...

Trưng bày nhiều ảnh tư liệu quý kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hóa Việt Nam

Trưng bày nhiều ảnh tư liệu quý kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hóa Việt Nam

Ngày 27/2, triển lãm ảnh kỷ niệm 80 năm ngày ra đời Đề cương về văn hoá Việt Nam (1943-2023) đã khai mạc tại Trung ...

Hội thảo khoa học 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam: Khẳng định ngọn đuốc soi đường cho sự phát triển nền văn hóa mới

Hội thảo khoa học 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam: Khẳng định ngọn đuốc soi đường cho sự phát triển nền văn hóa mới

Sáng 27/2, Hội thảo khoa học cấp quốc gia kỷ niệm 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam đã được tổ chức trang ...

Sức sống bền vững của Đề cương về văn hoá Việt Nam để lại những bài học quý báu

Sức sống bền vững của Đề cương về văn hoá Việt Nam để lại những bài học quý báu

Phát biểu kết luận Hội thảo '80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam (1943-2023) - Khởi nguồn và động lực phát triển', Trưởng ...

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 rớt thảm, thủng đáy hơn một năm, cơ hội gom hàng hay nên thận trọng?

Giá vàng hôm nay 19/11/2026 trên thị trường thế giới ghi nhận chạm mức thấp nhất trong hơn một năm.
Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và hòa giải

Việt Nam ký Công ước thành lập Tổ chức quốc tế về trung gian (IOMed), mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh ...
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại thuốc lá ngày 17/11 tại Hà Nội.
Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Vinh danh 30 tài năng trẻ trong cuộc đua làm chủ công nghệ chiến lược

Các gương mặt được trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng và Giải thưởng Nữ sinh Khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026 hoạt động trong ...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin

Bên lề Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có cuộc ...
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại
Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể thứ nhất trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị ...
Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Khám phá sự kỳ diệu của Việt Nam cùng Marriott International

Từ Thủ đô Hà Nội bên hồ thơ mộng đến những bãi biển ngập nắng của Phú Quốc, Việt Nam là vùng đất hội tụ những sắc thái tương phản đầy cuốn hút, nơi những ...
Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Công bố Travel Awards 2026, tìm kiếm những đại diện tiêu biểu tạo nên diện mạo mới cho du lịch Việt Nam

Chiều 17/11, Báo VnExpress và Công ty CP Dịch vụ trực tuyến FPT (FPT Online) chính thức công bố Giải thưởng Du lịch - Travel Awards 2026.
Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Giữ chân du khách bằng bản sắc riêng

Để du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn cũng cần những mô hình nhỏ đủ sức giữ chân du khách bằng bản sắc riêng để níu chân du khách.
Cần Thơ sôi động chuỗi sự kiện văn hóa, du lịch những tháng cuối năm

Cần Thơ sôi động chuỗi sự kiện văn hóa, du lịch những tháng cuối năm

TP. Cần Thơ đang chuẩn bị chuỗi hoạt động quy mô lớn trong những tháng cuối năm 2026.
Lý do Đà Nẵng là điểm đến hấp dẫn dịp Giáng sinh và năm mới

Lý do Đà Nẵng là điểm đến hấp dẫn dịp Giáng sinh và năm mới

Tạp chí du lịch quốc tế Lonely Planet xếp Đà Nẵng ở vị trí thứ 4 trong danh sách 10 điểm đến đáng trải nghiệm nhất từ Giáng sinh đến đêm giao thừa.
Algeria có nhiều triển vọng trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách Việt Nam

Algeria có nhiều triển vọng trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách Việt Nam

Algeria đang dần trở thành lựa chọn đáng chú ý đối với những du khách Việt Nam yêu thích trải nghiệm khác biệt.
HANIFF VIII quy tụ 11 thành viên Ban Giám khảo trong nước và quốc tế

HANIFF VIII quy tụ 11 thành viên Ban Giám khảo trong nước và quốc tế

Liên hoan Phim quốc tế Hà Nội lần thứ VIII (HANIFF VIII) quy tụ 11 chuyên gia, nhà làm phim và nghệ sĩ điện ảnh Việt Nam, quốc tế tham gia các Ban Giám khảo.
Trải nghiệm văn hoá Việt Nam tại Cairo

Trải nghiệm văn hoá Việt Nam tại Cairo

Đại sứ quán Việt Nam tại Ai Cập đã trang trọng tổ chức "Ngày văn hóa Việt Nam tại Cairo", hướng tới kỷ niệm Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11/2026).
Đưa văn hóa Việt đến với người dân Perth

Đưa văn hóa Việt đến với người dân Perth

Gần 4.000 lượt người đã đến quảng trường Forrest Place, trung tâm thành phố Perth để tham dự Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 – “Sắc màu quê hương”.
Chuyên gia Israel bật mí cách xây dựng sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số

Chuyên gia Israel bật mí cách xây dựng sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số

Israel từ một quốc gia nhỏ đã xây dựng vị thế hàng đầu về an ninh mạng nhờ sự kết nối giữa chính sách, doanh nghiệp, giáo dục và đổi mới sáng tạo.
Miền đất hứa của điện ảnh Việt

Miền đất hứa của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là một vùng trung gian giống như miền đất hứa chưa được khai thác đầy đủ...
Cơ hội đưa tranh của tài năng trẻ Việt Nam đến triển lãm tại Paris, Pháp

Cơ hội đưa tranh của tài năng trẻ Việt Nam đến triển lãm tại Paris, Pháp

Cuộc thi Vẽ tranh quốc tế Triển lãm Bảo tàng Louvre Pháp IAP lần thứ 4 mở ra cơ hội cho các tài năng hội họa trẻ Việt Nam vươn ra quốc tế.
Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Lắng nghe sắc màu dân ca Trung Quốc giữa lòng Hà Nội

Sáng 13/11, chương trình giao lưu hợp xướng dân ca Trung Quốc tại Hà Nội mang đến những tiết mục đặc sắc, góp phần kết nối văn hóa Việt-Trung.
Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Làm giàu kho tàng di sản tư liệu Việt Nam

Ma nhai trên núi Non Nước (Ninh Bình) và Văn bia Phố Hiến (Hưng Yên) được ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Dấu ấn nhà văn hóa Lê Hồng Dương trong gìn giữ hồn quê Kinh Bắc

Nhà văn hóa Lê Hồng Dương đã có nhiều đóng góp nổi bật trong xây dựng nền tảng văn hóa địa phương, đặc biệt là xứ Kinh Bắc.
Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Triển lãm ảnh 'Từ di sản đến ngoại giao văn hóa': Kết nối Văn Miếu - Quốc Tử Giám với bạn bè quốc tế

Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức khai mạc triển lãm ảnh.
Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Gần 2.500 vận động viên quốc tế tham gia đường chạy quảng bá di sản Hà Nội

Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 khép lại ngày 8/11, thu hút hàng vạn vận động viên trong nước và quốc tế.
Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Đường chạy qua những di sản của Hà Nội

Giải chạy Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 diễn ra từ ngày 6-8/11, dự kiến thu hút hàng chục nghìn vận động viên trong nước và quốc tế.
Phiên bản di động