Đề cương về văn hóa Việt Nam: Khát vọng chấn hưng nền văn hóa

HÀ ANH
Đề cương về Văn hóa Việt Nam do Tổng Bí thư Trường Chinh soạn thảo, ược thông qua trong Hội nghị Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp ở Võng La (Đông Anh, Phúc Yên) từ ngày 25-28/2/1943. Đúng vào thời điểm này sau 80 năm, một diễn đàn học thuật quan trọng về văn hóa đã được tổ chức, thu hút sự quan tâm của toàn xã hội…
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Các đại biểu thảo luận tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Trần Huấn)
Các đại biểu thảo luận tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Trần Huấn)

Là hoạt động trọng tâm trong chuỗi các sự kiện trọng đại, các đại biểu tham dự Hội thảo khoa học cấp quốc gia: “80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam (1943-2023) – Khơi nguồn và Động lực phát triển” đã làm việc với tinh thần khoa học, dân chủ góp phần làm sâu sắc hơn nữa giá trị lớn lao, bền vững của Đề cương; quá trình vận dụng, phát huy giá trị của văn kiện trong tiến trình lịch sử và những thành tựu mà văn hóa Việt Nam đã đạt được trong suốt 80 năm qua.

Đặc biệt, hội thảo nhận diện những vấn đề cần bổ sung, phát triển, đề xuất những giải pháp để tiếp tục kế thừa, phát huy các giá trị của Đề cương trong sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, phồn vinh và hạnh phúc của đất nước.

Câu chuyện không của riêng ngành văn hóa

Có thể thấy, Hội thảo đã được Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương và các cơ quan, địa phương phối hợp chuẩn bị công phu, kỹ lưỡng, thu hút sự tham gia của đông đảo các nhà quản lý, các nhà khoa học, văn nghệ sĩ và sự đồng tình, cổ vũ của dư luận xã hội.

Trước Hội thảo, Ban tổ chức nhận được 173 tham luận gửi đến và Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đã tập hợp, in thành kỷ yếu. Sự kiện được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến 63 điểm cầu của các tỉnh, thành phố trong cả nước với gần 300 đại biểu tham dự trực tiếp và gần 3.200 đại biểu tham dự trực tuyến.

Tại hội thảo, các đại biểu trao đổi trực diện, không né tránh những vấn đề nóng về văn hóa đương đại, tìm giải pháp để đưa văn hóa thành một trụ cột phát triển. Đây là sự phối hợp đồng bộ, là trách nhiệm của toàn xã hội, như phát biểu khai mạc của ông Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, nhấn mạnh rằng: “Văn hóa từ trong nguồn cội, đã trở thành hồn cốt, là điểm tựa, dệt kết nên sự vĩ đại và trường tồn của sức mạnh nhân dân, của khối đại đoàn kết toàn dân tộc Việt Nam”.

Tại phiên thảo luận chuyên đề “Giá trị lý luận và thực tiễn của Đề cương về văn hóa Việt Nam”, GS. TS Đinh Xuân Dũng, nguyên Phó Chủ tịch chuyên trách Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương cho rằng, không chỉ có giá trị gắn với yêu cầu của thời kỳ 1943-1945, mà Đề cương còn hàm chứa nội dung rất sâu sắc, đó chính là những dự báo sáng suốt về tương lai của văn hóa Việt Nam.

Chia sẻ tại hội thảo, PGS. TS. Đoàn Minh Huấn, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản khẳng định, giá trị lý luận và thực tiễn của Đề cương Văn hóa 1943 tiếp tục rọi sáng công cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong giai đoạn hiện nay. Nhìn từ cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay, Đề cương vẫn “thổi” hơi nóng mang tính thời sự.

Con người là trung tâm và mục tiêu của văn hóa

Ra đời trong thời điểm có tính chất bước ngoặt của lịch sử, từ tinh thần “nghệ thuật vị nhân sinh” của Đề cương, Đảng ta đã hình thành quan điểm: phát triển con người phải được đặt vào vị trí trung tâm và là mục tiêu của quá trình phát triển văn hóa.

Báo cáo tại Hội thảo, ông Nguyễn Văn Hùng, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhấn mạnh, trải qua tiến trình lịch sử với rất nhiều biến động, việc phát triển các giá trị mang tính cương lĩnh của Đề cương vẫn giữ nguyên sức sống và có vai trò quan trọng đối với văn hóa, con người Việt Nam.

Tinh thần này thể hiện rõ tại phiên chuyên đề thứ hai với chủ đề: “Văn hóa, con người Việt Nam - Nền tảng tinh thần, động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới”.

Phát biểu tại đây, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng nhận định: “Với tinh thần đại chúng hóa, Việt Nam nỗ lực đưa văn hóa phát triển trên đa nền tảng, đến với mọi tầng lớp nhân dân. Chưa bao giờ chúng ta có cơ hội đại chúng hóa văn hóa và thu hẹp khoảng cách tiếp cận, hưởng thụ văn hóa như hiện nay”.

Nhấn mạnh Đề cương về văn hóa Việt Nam năm 1943 chính là cái gốc của đường lối văn hóa, văn nghệ của Đảng, PGS. TS Lê Thị Bích Hồng, trường Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội cho rằng, Đề cương là văn kiện đã đặt nền móng, mở đường cho việc xây dựng lý luận văn hóa cách mạng ở Việt Nam; là ngọn cờ tập hợp đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ nước nhà hăng hái tham gia, phụng sự sự nghiệp cách mạng do Đảng lãnh đạo.

Một tiết mục biểu diễn trong chương trình nghệ thuật đặc biệt kỷ niệm 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Khiếu Minh)
Một tiết mục biểu diễn trong chương trình nghệ thuật đặc biệt kỷ niệm 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Khiếu Minh)

Động lực xây dựng nền văn hóa mới

Tại hội thảo quan trọng này, các chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà quản lý cũng bàn luận về vai trò của văn hóa đối với đất nước và những việc cần làm để văn hóa ngày càng giàu có cùng sự đi lên của kinh tế đất nước.

Quan tâm đến vấn đề phát triển nền văn hóa mới. PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia Việt Nam, chia sẻ: “Chúng ta đang có rất nhiều tiềm năng và cơ hội khi sở hữu truyền thống văn hóa mấy nghìn năm lịch sử với rất nhiều giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể và các giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam. Bên cạnh đó, chúng ta đang ở trong thời kỳ dân số vàng với tỷ lệ lớn những người trẻ, những người có khả năng chuyển hóa được các giá trị văn hóa truyền thống bằng sức sáng tạo và công nghệ để tạo nên diện mạo mới”.

Để phát huy sức trẻ, Giám đốc Công ty TiredCity Nguyễn Việt Nam cho rằng, cần có sự kết hợp giữa tài nguyên giàu có của văn hóa Việt Nam cùng sức sáng tạo nhiệt huyết của người trẻ, tạo ra các sản phẩm mang chiều sâu văn hóa và ảnh hưởng rộng rãi.

Hội thảo lắng đọng với những câu chuyện do TS. Đặng Xuân Thanh, cháu nội cố Tổng Bí thư Trường Chinh kể lại, như gia đình ông ai cũng có tủ sách của riêng mình. Truyền thống này có từ thời ông nội của cố Tổng Bí thư Trường Chinh là TS. Đặng Xuân Bảng, người sau khi từ quan về quê, đã thành lập một tủ sách, thư viện tư nhân đầu tiên ở Bắc Kỳ, đặt tên là thư viện Hy Long.

Hiện nay, TS. Đặng Xuân Thanh đang công tác tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam - tiền thân là Ban nghiên cứu Sử - Địa - Văn, do Tổng Bí thư Trường Chinh chỉ đạo GS. Trần Huy Liệu xây dựng đề án thành lập.

PGS. TS. Nguyễn Đăng Điệp, Viện trưởng Viện Văn học, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam cho biết, Tổng Bí Thư Trường Chinh đã sáng tác hơn 200 bài thơ dưới bút danh Sóng Hồng. Ông đưa ra tuyên ngôn văn học phải có trách nhiệm với đất nước, nhân dân với hồn thơ chân thực, khỏe khoắn, lạc quan. Cố Tổng Bí thư quan niệm nghệ thuật và cách mạng không thể tách rời, mỗi nghệ sĩ cũng là một chiến sĩ, và nghệ thuật cần gắn liền với đời sống nhân dân.

Nhìn lại lịch sử 80 năm qua, có thể khẳng định, Đề cương về Văn hóa Việt Nam đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống chính trị, văn hóa của dân tộc ta… Lịch sử dân tộc Việt Nam đã chứng minh, ở vào những bước ngoặt mang tính quyết định, sức mạnh của văn hóa dân tộc luôn được khẳng định và phát huy, góp phần quan trọng đưa đất nước ta phát triển đi lên, đúng như lời Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Nguyễn Trọng Nghĩa nhận xét tại Hội thảo.

Bộ phim tài liệu ý nghĩa kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hoá Việt Nam

Bộ phim tài liệu ý nghĩa kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hoá Việt Nam

Dòng chảy xuyên suốt trong những thước phim tài liệu chính là sự kế thừa, phát triển từ khởi nguồn văn hoá Việt Nam, với ...

Đề cương về văn hóa Việt Nam: 80 năm còn vẹn nguyên giá trị

Đề cương về văn hóa Việt Nam: 80 năm còn vẹn nguyên giá trị

PGS.TS. Nguyễn Trọng Phúc - nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định Đề cương ...

Trưng bày nhiều ảnh tư liệu quý kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hóa Việt Nam

Trưng bày nhiều ảnh tư liệu quý kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hóa Việt Nam

Ngày 27/2, triển lãm ảnh kỷ niệm 80 năm ngày ra đời Đề cương về văn hoá Việt Nam (1943-2023) đã khai mạc tại Trung ...

Hội thảo khoa học 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam: Khẳng định ngọn đuốc soi đường cho sự phát triển nền văn hóa mới

Hội thảo khoa học 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam: Khẳng định ngọn đuốc soi đường cho sự phát triển nền văn hóa mới

Sáng 27/2, Hội thảo khoa học cấp quốc gia kỷ niệm 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam đã được tổ chức trang ...

Sức sống bền vững của Đề cương về văn hoá Việt Nam để lại những bài học quý báu

Sức sống bền vững của Đề cương về văn hoá Việt Nam để lại những bài học quý báu

Phát biểu kết luận Hội thảo '80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam (1943-2023) - Khởi nguồn và động lực phát triển', Trưởng ...

Đọc thêm

Ngoại hạng Anh 2025-2026: Mùa giải đã khép lại với nhiều dấu mốc lạ và kỷ lục mới

Ngoại hạng Anh 2025-2026: Mùa giải đã khép lại với nhiều dấu mốc lạ và kỷ lục mới

Ngoại hạng Anh 2025-2026 đã khép lại theo cách khiến người ta vừa ngỡ ngàng, vừa tiếc nuối: những chờ đợi kéo dài hàng thập kỷ được giải tỏa, những ...
LG Clinic chiến thắng giải thưởng 'Sản phẩm – Dịch vụ chất lượng cao ASEAN 2026', khẳng định vị thế hàng đầu tại Việt Nam

LG Clinic chiến thắng giải thưởng 'Sản phẩm – Dịch vụ chất lượng cao ASEAN 2026', khẳng định vị thế hàng đầu tại Việt Nam

Hệ thống Viện thẩm mỹ LG Clinic vừa được vinh danh tại hạng mục “Sản phẩm – Dịch vụ chất lượng cao ASEAN 2026” trong khuôn khổ lễ kỷ niệm ...
Sau chuyến công du thành công tới Bắc Kinh, Tổng thống Putin quyết định tới thăm một quốc gia Trung Á

Sau chuyến công du thành công tới Bắc Kinh, Tổng thống Putin quyết định tới thăm một quốc gia Trung Á

Tổng thống Vladimir Putin sẽ thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước tới Kazakhstan từ ngày 27-29/5 theo lời mời của Tổng thống Kassym-Jomart Tokayev.
Pakistan thúc đẩy hòa giải, Mỹ và Iran tiến sát thỏa thuận mới, Trung Quốc kêu gọi giữ đà giảm nhiệt

Pakistan thúc đẩy hòa giải, Mỹ và Iran tiến sát thỏa thuận mới, Trung Quốc kêu gọi giữ đà giảm nhiệt

Ngày 24/5, các bên tham gia đàm phán giải quyết xung đột Mỹ-Iran đã lên tiếng về tiến trình hòa giải và cơ hội về một thỏa thuận tiềm năng.
Nga tuyên bố trả đũa Ukraine bằng tên lửa siêu thanh Oreshnik

Nga tuyên bố trả đũa Ukraine bằng tên lửa siêu thanh Oreshnik

Ngày 24/5, Nga tuyên bố đã tiến hành một cuộc tấn công trả đũa quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu quân sự của Ukraine bằng nhiều tên lửa ...
Dự báo thời tiết ngày mai (26/5): Bắc Bộ và Trung Bộ có nắng nóng đặc biệt gay gắt, cao nhất trên 40 độ C

Dự báo thời tiết ngày mai (26/5): Bắc Bộ và Trung Bộ có nắng nóng đặc biệt gay gắt, cao nhất trên 40 độ C

Thông tin dự báo thời tiết các khu vực ngày mai (26/5) từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.
Los Angeles đối mặt nguy cơ dư thừa phòng khách sạn trước World Cup 2026

Los Angeles đối mặt nguy cơ dư thừa phòng khách sạn trước World Cup 2026

FIFA World Cup 2026 sẽ diễn ra tại 16 thành phố trên khắp Bắc Mỹ, trái với kỳ vọng ban đầu, nhiều khách sạn tại thành phố này đối mặt nguy cơ dư thừa phòng.
Bản Pom Coọng - vẻ đẹp bình yên giữa thung lũng Mai Châu

Bản Pom Coọng - vẻ đẹp bình yên giữa thung lũng Mai Châu

Bản Pom Coọng, một điểm đến du lịch cộng đồng nổi bật tại Mai Châu, Phú Thọ, nổi bật với cảnh quan thiên nhiên và văn hóa truyền thống của người Thái.
Khám phá 4 địa điểm du lịch với cảnh đẹp và ẩm thực hấp dẫn

Khám phá 4 địa điểm du lịch với cảnh đẹp và ẩm thực hấp dẫn

Tháng 6 là thời điểm lý tưởng để khám phá những địa điểm du lịch với cảnh đẹp và ẩm thực độc đáo tại Việt Nam.
Mường Bi: Khi di sản ‘cất lời’ trong nhịp chiêng Khai Hạ

Mường Bi: Khi di sản ‘cất lời’ trong nhịp chiêng Khai Hạ

Giữa những nếp nhà sàn của Mường Bi, di sản không nằm yên trong ký ức mà hiện diện trong từng nhịp chiêng, lễ hội và câu chuyện đời thường.
Hành trình khám phá dãy Himalaya hoang sơ trên cung đường Manaslu

Hành trình khám phá dãy Himalaya hoang sơ trên cung đường Manaslu

Con đường mòn hiểm trở len qua những hẻm núi sâu hun hút và các khu rừng rậm rạp, cung đường Manaslu Circuit Trek ở miền Bắc Nepal mở ra một trong những hành trình ...
Đầu bếp Việt Nam lần đầu giành Huy chương Bạc tại Global Chefs Challenge 2026

Đầu bếp Việt Nam lần đầu giành Huy chương Bạc tại Global Chefs Challenge 2026

Lần đầu góp mặt ở vòng chung kết thế giới của Global Chefs Challenge, Đội tuyển Đầu bếp Việt Nam đã xuất sắc giành Huy chương Bạc và xếp hạng 8 thế giới.
Những dấu chân không biên giới

Những dấu chân không biên giới

Tập truyện ký ‘Theo dấu chân Người’ tái hiện hành trình 30 năm tìm đường cứu nước của Bác Hồ bằng một lối viết giàu tư liệu, cảm xúc và chiều sâu văn hóa.
Viện Pháp đưa vở múa đương đại nổi tiếng thế giới đến Việt Nam

Viện Pháp đưa vở múa đương đại nổi tiếng thế giới đến Việt Nam

Chuyến lưu diễn tại Việt Nam của vở múa đương đại nổi tiếng “Duyên ngày nợ đêm” do biên đạo người Pháp gốc Algeria Hervé Koubi dàn dựng.
Doraemon trở lại với chuyến phiêu lưu dưới đáy biển kỳ thú

Doraemon trở lại với chuyến phiêu lưu dưới đáy biển kỳ thú

Ấn phẩm “Tiểu thuyết Doraemon: Nobita và lâu đài dưới đáy biển” được phát hành đồng thời với phim điện ảnh cùng tên từ ngày 22/5.
Một nhịp cầu ngoại giao văn hóa bền bỉ

Một nhịp cầu ngoại giao văn hóa bền bỉ

Những khoảnh khắc ấy, tưởng lặng lẽ và giản dị lại chính là tinh thần đẹp nhất của Những ngày văn học châu Âu 2026 đang diễn ra tại Việt Nam.
Phở Việt lên đường tới châu Âu bằng hành trình ngoại giao văn hóa

Phở Việt lên đường tới châu Âu bằng hành trình ngoại giao văn hóa

Chương trình “Phở Cultural Roadshow Europe 2026” sẽ đưa tinh hoa ẩm thực Việt Nam tới nhiều quốc gia châu Âu như Ba Lan, Slovakia, Áo, Hungary, Czech và Đức.
Một căn bếp Việt trở thành đại sứ văn hóa giữa lòng Hà Nội

Một căn bếp Việt trở thành đại sứ văn hóa giữa lòng Hà Nội

Tại Việt Nam, các lớp học nấu ăn dành cho du khách quốc tế đang góp phần tạo nên nhịp cầu văn hóa sinh động.
Bắc Ninh đón nhận Bằng công nhận Bảo vật quốc gia Tượng Phật Mẫu Man Nương

Bắc Ninh đón nhận Bằng công nhận Bảo vật quốc gia Tượng Phật Mẫu Man Nương

Tỉnh Bắc Ninh đã đón nhận Bằng công nhận Bảo vật quốc gia đối với Tượng Phật Mẫu Man Nương – hiện vật độc bản mang giá trị đặc biệt.
Hệ thống văn bia Chăm tại Mỹ Sơn hướng tới hồ sơ Di sản Tư liệu thế giới

Hệ thống văn bia Chăm tại Mỹ Sơn hướng tới hồ sơ Di sản Tư liệu thế giới

Chuyên gia Viện Viễn Đông Bác Cổ (EFEO) sẽ hỗ trợ dịch thuật hệ thống văn bia Chăm tại Thánh địa Mỹ Sơn, phục vụ xây dựng hồ sơ đề cử Di sản Tư liệu ...
Cổng Morocco: Biểu tượng lịch sử cho quan hệ hữu nghị Việt Nam - Morocco

Cổng Morocco: Biểu tượng lịch sử cho quan hệ hữu nghị Việt Nam - Morocco

Bộ Ngoại giao, Hội những người con Morocco - Việt Nam và Hội hữu nghị Việt Nam - Morocco tổ chức hoạt động thăm Cổng Morocco tại xã Suối Hai, Hà Nội.
Làm mới di sản làng nghề truyền thống

Làm mới di sản làng nghề truyền thống

Trong khuôn khổ dự án văn hóa “Cổ Nghệ Tân Giao”, nhóm sinh viên đã tổ chức không gian trải nghiệm board game 'Phú Hộ Làng Nghề' tại Bảo tàng Hà Nội.
Khu di tích Kim Liên đổi mới trải nghiệm bằng công nghệ số

Khu di tích Kim Liên đổi mới trải nghiệm bằng công nghệ số

Việc đẩy mạnh số hóa, hệ thống thuyết minh tự động và không gian thực tế ảo đã mở ra phương thức tiếp cận mới, giúp lan tỏa giá trị văn hóa, lịch sử của ...
Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc: Hành trình 5 năm đưa Di sản thế giới thứ 9 của Việt Nam đến UNESCO

Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc: Hành trình 5 năm đưa Di sản thế giới thứ 9 của Việt Nam đến UNESCO

Quần thể Di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc đã chính thức được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới.
Phiên bản di động