Đề cương về văn hóa Việt Nam: Khát vọng chấn hưng nền văn hóa

HÀ ANH
Đề cương về Văn hóa Việt Nam do Tổng Bí thư Trường Chinh soạn thảo, ược thông qua trong Hội nghị Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp ở Võng La (Đông Anh, Phúc Yên) từ ngày 25-28/2/1943. Đúng vào thời điểm này sau 80 năm, một diễn đàn học thuật quan trọng về văn hóa đã được tổ chức, thu hút sự quan tâm của toàn xã hội…
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Các đại biểu thảo luận tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Trần Huấn)
Các đại biểu thảo luận tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Trần Huấn)

Là hoạt động trọng tâm trong chuỗi các sự kiện trọng đại, các đại biểu tham dự Hội thảo khoa học cấp quốc gia: “80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam (1943-2023) – Khơi nguồn và Động lực phát triển” đã làm việc với tinh thần khoa học, dân chủ góp phần làm sâu sắc hơn nữa giá trị lớn lao, bền vững của Đề cương; quá trình vận dụng, phát huy giá trị của văn kiện trong tiến trình lịch sử và những thành tựu mà văn hóa Việt Nam đã đạt được trong suốt 80 năm qua.

Đặc biệt, hội thảo nhận diện những vấn đề cần bổ sung, phát triển, đề xuất những giải pháp để tiếp tục kế thừa, phát huy các giá trị của Đề cương trong sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, phồn vinh và hạnh phúc của đất nước.

Câu chuyện không của riêng ngành văn hóa

Có thể thấy, Hội thảo đã được Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương và các cơ quan, địa phương phối hợp chuẩn bị công phu, kỹ lưỡng, thu hút sự tham gia của đông đảo các nhà quản lý, các nhà khoa học, văn nghệ sĩ và sự đồng tình, cổ vũ của dư luận xã hội.

Trước Hội thảo, Ban tổ chức nhận được 173 tham luận gửi đến và Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đã tập hợp, in thành kỷ yếu. Sự kiện được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến 63 điểm cầu của các tỉnh, thành phố trong cả nước với gần 300 đại biểu tham dự trực tiếp và gần 3.200 đại biểu tham dự trực tuyến.

Tại hội thảo, các đại biểu trao đổi trực diện, không né tránh những vấn đề nóng về văn hóa đương đại, tìm giải pháp để đưa văn hóa thành một trụ cột phát triển. Đây là sự phối hợp đồng bộ, là trách nhiệm của toàn xã hội, như phát biểu khai mạc của ông Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, nhấn mạnh rằng: “Văn hóa từ trong nguồn cội, đã trở thành hồn cốt, là điểm tựa, dệt kết nên sự vĩ đại và trường tồn của sức mạnh nhân dân, của khối đại đoàn kết toàn dân tộc Việt Nam”.

Tại phiên thảo luận chuyên đề “Giá trị lý luận và thực tiễn của Đề cương về văn hóa Việt Nam”, GS. TS Đinh Xuân Dũng, nguyên Phó Chủ tịch chuyên trách Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương cho rằng, không chỉ có giá trị gắn với yêu cầu của thời kỳ 1943-1945, mà Đề cương còn hàm chứa nội dung rất sâu sắc, đó chính là những dự báo sáng suốt về tương lai của văn hóa Việt Nam.

Chia sẻ tại hội thảo, PGS. TS. Đoàn Minh Huấn, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản khẳng định, giá trị lý luận và thực tiễn của Đề cương Văn hóa 1943 tiếp tục rọi sáng công cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong giai đoạn hiện nay. Nhìn từ cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay, Đề cương vẫn “thổi” hơi nóng mang tính thời sự.

Con người là trung tâm và mục tiêu của văn hóa

Ra đời trong thời điểm có tính chất bước ngoặt của lịch sử, từ tinh thần “nghệ thuật vị nhân sinh” của Đề cương, Đảng ta đã hình thành quan điểm: phát triển con người phải được đặt vào vị trí trung tâm và là mục tiêu của quá trình phát triển văn hóa.

Báo cáo tại Hội thảo, ông Nguyễn Văn Hùng, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhấn mạnh, trải qua tiến trình lịch sử với rất nhiều biến động, việc phát triển các giá trị mang tính cương lĩnh của Đề cương vẫn giữ nguyên sức sống và có vai trò quan trọng đối với văn hóa, con người Việt Nam.

Tinh thần này thể hiện rõ tại phiên chuyên đề thứ hai với chủ đề: “Văn hóa, con người Việt Nam - Nền tảng tinh thần, động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới”.

Phát biểu tại đây, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng nhận định: “Với tinh thần đại chúng hóa, Việt Nam nỗ lực đưa văn hóa phát triển trên đa nền tảng, đến với mọi tầng lớp nhân dân. Chưa bao giờ chúng ta có cơ hội đại chúng hóa văn hóa và thu hẹp khoảng cách tiếp cận, hưởng thụ văn hóa như hiện nay”.

Nhấn mạnh Đề cương về văn hóa Việt Nam năm 1943 chính là cái gốc của đường lối văn hóa, văn nghệ của Đảng, PGS. TS Lê Thị Bích Hồng, trường Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội cho rằng, Đề cương là văn kiện đã đặt nền móng, mở đường cho việc xây dựng lý luận văn hóa cách mạng ở Việt Nam; là ngọn cờ tập hợp đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ nước nhà hăng hái tham gia, phụng sự sự nghiệp cách mạng do Đảng lãnh đạo.

Một tiết mục biểu diễn trong chương trình nghệ thuật đặc biệt kỷ niệm 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Khiếu Minh)
Một tiết mục biểu diễn trong chương trình nghệ thuật đặc biệt kỷ niệm 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Khiếu Minh)

Động lực xây dựng nền văn hóa mới

Tại hội thảo quan trọng này, các chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà quản lý cũng bàn luận về vai trò của văn hóa đối với đất nước và những việc cần làm để văn hóa ngày càng giàu có cùng sự đi lên của kinh tế đất nước.

Quan tâm đến vấn đề phát triển nền văn hóa mới. PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia Việt Nam, chia sẻ: “Chúng ta đang có rất nhiều tiềm năng và cơ hội khi sở hữu truyền thống văn hóa mấy nghìn năm lịch sử với rất nhiều giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể và các giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam. Bên cạnh đó, chúng ta đang ở trong thời kỳ dân số vàng với tỷ lệ lớn những người trẻ, những người có khả năng chuyển hóa được các giá trị văn hóa truyền thống bằng sức sáng tạo và công nghệ để tạo nên diện mạo mới”.

Để phát huy sức trẻ, Giám đốc Công ty TiredCity Nguyễn Việt Nam cho rằng, cần có sự kết hợp giữa tài nguyên giàu có của văn hóa Việt Nam cùng sức sáng tạo nhiệt huyết của người trẻ, tạo ra các sản phẩm mang chiều sâu văn hóa và ảnh hưởng rộng rãi.

Hội thảo lắng đọng với những câu chuyện do TS. Đặng Xuân Thanh, cháu nội cố Tổng Bí thư Trường Chinh kể lại, như gia đình ông ai cũng có tủ sách của riêng mình. Truyền thống này có từ thời ông nội của cố Tổng Bí thư Trường Chinh là TS. Đặng Xuân Bảng, người sau khi từ quan về quê, đã thành lập một tủ sách, thư viện tư nhân đầu tiên ở Bắc Kỳ, đặt tên là thư viện Hy Long.

Hiện nay, TS. Đặng Xuân Thanh đang công tác tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam - tiền thân là Ban nghiên cứu Sử - Địa - Văn, do Tổng Bí thư Trường Chinh chỉ đạo GS. Trần Huy Liệu xây dựng đề án thành lập.

PGS. TS. Nguyễn Đăng Điệp, Viện trưởng Viện Văn học, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam cho biết, Tổng Bí Thư Trường Chinh đã sáng tác hơn 200 bài thơ dưới bút danh Sóng Hồng. Ông đưa ra tuyên ngôn văn học phải có trách nhiệm với đất nước, nhân dân với hồn thơ chân thực, khỏe khoắn, lạc quan. Cố Tổng Bí thư quan niệm nghệ thuật và cách mạng không thể tách rời, mỗi nghệ sĩ cũng là một chiến sĩ, và nghệ thuật cần gắn liền với đời sống nhân dân.

Nhìn lại lịch sử 80 năm qua, có thể khẳng định, Đề cương về Văn hóa Việt Nam đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống chính trị, văn hóa của dân tộc ta… Lịch sử dân tộc Việt Nam đã chứng minh, ở vào những bước ngoặt mang tính quyết định, sức mạnh của văn hóa dân tộc luôn được khẳng định và phát huy, góp phần quan trọng đưa đất nước ta phát triển đi lên, đúng như lời Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Nguyễn Trọng Nghĩa nhận xét tại Hội thảo.

Bộ phim tài liệu ý nghĩa kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hoá Việt Nam

Bộ phim tài liệu ý nghĩa kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hoá Việt Nam

Dòng chảy xuyên suốt trong những thước phim tài liệu chính là sự kế thừa, phát triển từ khởi nguồn văn hoá Việt Nam, với ...

Đề cương về văn hóa Việt Nam: 80 năm còn vẹn nguyên giá trị

Đề cương về văn hóa Việt Nam: 80 năm còn vẹn nguyên giá trị

PGS.TS. Nguyễn Trọng Phúc - nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định Đề cương ...

Trưng bày nhiều ảnh tư liệu quý kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hóa Việt Nam

Trưng bày nhiều ảnh tư liệu quý kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hóa Việt Nam

Ngày 27/2, triển lãm ảnh kỷ niệm 80 năm ngày ra đời Đề cương về văn hoá Việt Nam (1943-2023) đã khai mạc tại Trung ...

Hội thảo khoa học 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam: Khẳng định ngọn đuốc soi đường cho sự phát triển nền văn hóa mới

Hội thảo khoa học 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam: Khẳng định ngọn đuốc soi đường cho sự phát triển nền văn hóa mới

Sáng 27/2, Hội thảo khoa học cấp quốc gia kỷ niệm 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam đã được tổ chức trang ...

Sức sống bền vững của Đề cương về văn hoá Việt Nam để lại những bài học quý báu

Sức sống bền vững của Đề cương về văn hoá Việt Nam để lại những bài học quý báu

Phát biểu kết luận Hội thảo '80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam (1943-2023) - Khởi nguồn và động lực phát triển', Trưởng ...

Đọc thêm

Giá vàng hôm nay 3/1/2026 hồi phục mạnh mẽ ngay đầu năm mới; Giá bạc lên 100 USD/ounce khi quốc gia này quyết siết chặt xuất khẩu?

Giá vàng hôm nay 3/1/2026 hồi phục mạnh mẽ ngay đầu năm mới; Giá bạc lên 100 USD/ounce khi quốc gia này quyết siết chặt xuất khẩu?

Giá vàng hôm nay 3/1/2026 hồi phục mạnh mẽ ngay đầu năm mới, giá bạc bùng nổ; Lý do một quốc gia quyết siết chặt xuất khẩu bạc?
Diễn đàn lấy ý kiến kiều bào về dự thảo văn kiện Đại hội Đảng XIV, sửa đổi Hiến pháp thể hiện tư duy đổi mới và đại đoàn kết dân tộc

Diễn đàn lấy ý kiến kiều bào về dự thảo văn kiện Đại hội Đảng XIV, sửa đổi Hiến pháp thể hiện tư duy đổi mới và đại đoàn kết dân tộc

Diễn đàn lấy ý kiến kiều bào về dự thảo văn kiện Đại hội Đảng XIV, sửa đổi Hiến pháp thể hiện tư duy đổi mới và đại đoàn kết ...
Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 3/1/2026: Tuổi Thìn tài chính khó khăn

Tử vi hôm nay, xem tử vi 12 con giáp hôm nay ngày 3/1/2026: Tuổi Thìn tài chính khó khăn

Xem tử vi 3/1 - tử vi 12 con giáp hôm nay 3/1/2026 - Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất và Hợi về công việc, ...
Lịch âm hôm nay 2025: Xem lịch âm 3/1/2026, Lịch vạn niên ngày 3 tháng 1 năm 2026

Lịch âm hôm nay 2025: Xem lịch âm 3/1/2026, Lịch vạn niên ngày 3 tháng 1 năm 2026

Lịch âm 3/1. Lịch âm hôm nay 3/1/2026? Âm lịch hôm nay 3/1. Lịch vạn niên 3/1/2026. Ngày hôm nay tốt hay xấu? Xem ngày giờ, hướng tốt xấu...
Nga đáp trả Ukraine bằng đòn tấn công quy mô lớn, Tổng thống Zelensky tiết lộ một thỏa thuận hòa bình và điều chỉnh nhân sự cấp cao

Nga đáp trả Ukraine bằng đòn tấn công quy mô lớn, Tổng thống Zelensky tiết lộ một thỏa thuận hòa bình và điều chỉnh nhân sự cấp cao

Nga đáp trả Ukraine bằng đòn tấn công quy mô lớn, Tổng thống Zelensky tiết lộ một thỏa thuận hòa bình, điều chỉnh nhân sự cấp cao...
Chậm lại trước khi bấm: Kỹ năng công dân số từ nhà sáng tạo trẻ Nguyễn Văn Bình

Chậm lại trước khi bấm: Kỹ năng công dân số từ nhà sáng tạo trẻ Nguyễn Văn Bình

Bên lề Hội nghị cấp cao LHQ về chống tội phạm mạng, đại diện Gen Z Nguyễn Văn Bình (2003) đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao ...
Hình ảnh rực rỡ trong lễ đón Năm mới 2026 trên khắp thế giới

Hình ảnh rực rỡ trong lễ đón Năm mới 2026 trên khắp thế giới

Người dân trên khắp thế giới chào đón Năm mới 2026 bằng những màn pháo hoa và lễ hội ngoạn mục.
TP.HCM chào đón đoàn khách quốc tế 'xông đất' đầu năm 2026

TP.HCM chào đón đoàn khách quốc tế 'xông đất' đầu năm 2026

Sáng 1/1, tại ga đến quốc tế sân bay Tân Sơn Nhất, TP.HCM tổ chức lễ đón đoàn khách quốc tế đầu tiên của năm mới, mở màn cho một năm 2026 được kỳ vọng ...
Trung Quốc đưa du khách 'du hành thời gian' về thời nhà Đường

Trung Quốc đưa du khách 'du hành thời gian' về thời nhà Đường

Những điểm tham quan trải nghiệm thời Đường tại Thiểm Tây (Trung Quốc) cho thấy nỗ lực mạnh mẽ trong việc bảo tồn và thổi bùng sức sống mới vào văn hóa cổ xưa.
Du lịch TP.HCM: Từ năm 2025 bứt phá đến mục tiêu tăng trưởng năm 2026

Du lịch TP.HCM: Từ năm 2025 bứt phá đến mục tiêu tăng trưởng năm 2026

Sau một năm đánh giá là “toàn thắng”, ngành Du lịch TP.HCM đặt ra những chỉ tiêu cao cho năm 2026, hướng đến tăng trưởng chất lượng, phát triển bền vững và vai trò trung ...
Du lịch Việt Nam: Khát vọng phát triển bền vững và nâng tầm giá trị điểm đến

Du lịch Việt Nam: Khát vọng phát triển bền vững và nâng tầm giá trị điểm đến

Bước sang năm 2026, chúng ta có cơ sở để đặt niềm tin vào một bức tranh du lịch Việt Nam phát triển cân bằng và chất lượng hơn.
'Hà Nội – Chạm miền ký ức': Hành trình du lịch mới thuộc dự án tuyến tàu điện số 6

'Hà Nội – Chạm miền ký ức': Hành trình du lịch mới thuộc dự án tuyến tàu điện số 6

“Hà Nội – Chạm miền ký ức” mang đến cho du khách hành trình trải nghiệm thông qua tuyến du lịch tuyến tàu điện số 6 tại khu vực Đảo Ngọc Trúc Bạch.
Tặng sách gieo chữ đón 2026 - Cánh cửa mở tới tương lai

Tặng sách gieo chữ đón 2026 - Cánh cửa mở tới tương lai

Nhà thơ, cây bút trẻ, bè bạn quốc tế cùng chuyến tàu yêu thương cùng lan tỏa thông điệp 'Tặng sách gieo chữ đón 2026 - Cánh cửa mở tới tương lai'.
Hành trình du học và tinh thần vượt lên của người trẻ Việt

Hành trình du học và tinh thần vượt lên của người trẻ Việt

Ngày 28/12, Công ty phát hành sách Fahasa đã tổ chức buổi giao lưu, ra mắt cuốn sách “Viết cho những ngày không dám khóc” của tác giả Huỳnh Tú Uyên.
Ra mắt ấn bản đặc biệt 'Kim Vân Kiều' với phần minh họa của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm

Ra mắt ấn bản đặc biệt 'Kim Vân Kiều' với phần minh họa của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm

NXB Nhã Nam vừa giới thiệu ấn bản đặc biệt 'Kim Vân Kiều' tới bạn đọc và giới nghiên cứu.
Để xuất khẩu tri thức không còn bỏ ngỏ

Để xuất khẩu tri thức không còn bỏ ngỏ

Đã đến lúc tăng cường hơn nữa chiến lược xuất khẩu sách để nâng vị thế tri thức và văn hóa Việt Nam trên bản đồ toàn cầu.
Rực rỡ những sắc màu văn hoá Việt Nam tại Trung Quốc

Rực rỡ những sắc màu văn hoá Việt Nam tại Trung Quốc

Ngày 21/12 tại thủ đô Bắc Kinh đã diễn ra Ngày Văn hóa Việt Nam tại Trung Quốc.
Hòa nhạc nguyện cầu hòa bình, hữu nghị và những lời chúc an lành

Hòa nhạc nguyện cầu hòa bình, hữu nghị và những lời chúc an lành

Ban nhạc Hy Vọng đã tổ chức chương trình “Hòa nhạc nguyện cầu hòa bình, hữu nghị” tại Phòng hòa nhạc nhỏ của Nhạc viện Hà Nội.
Nhà thờ lịch sử Vondelkerk tại Thủ đô Amsterdam bị hủy hoại nghiêm trọng sau vụ hỏa hoạn lớn

Nhà thờ lịch sử Vondelkerk tại Thủ đô Amsterdam bị hủy hoại nghiêm trọng sau vụ hỏa hoạn lớn

Ngày 1/1, Giới chức Hà Lan cho biết ngọn lửa cháy ngùn ngụt, bao trùm toàn bộ nhà thờ 154 năm tuổi, khiến một phần tháp và mái sụp đổ.
Khám phá 'Kinh đô Thăng Long' bằng công nghệ trình diễn hiện đại

Khám phá 'Kinh đô Thăng Long' bằng công nghệ trình diễn hiện đại

Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội vừa ra mắt vở trình diễn “Kinh đô Thăng Long” ứng dụng công nghệ 3D mapping kết hợp Không gian trải nghiệm số.
Huế mở rộng đối tượng miễn, giảm phí tham quan di tích lịch sử văn hoá từ năm 2026

Huế mở rộng đối tượng miễn, giảm phí tham quan di tích lịch sử văn hoá từ năm 2026

TP. Huế vừa thông qua Nghị quyết quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí tham quan di tích lịch sử văn hóa thuộc Quần thể Di tích Cố ...
Đưa Không gian tranh Đông Hồ ra thế giới

Đưa Không gian tranh Đông Hồ ra thế giới

Tranh dân gian Đông Hồ bền bỉ như chính tinh thần của văn hóa làng Việt, nơi cái đẹp gắn với đạo lý, nghệ thuật gắn với đời sống.
Họa tiết 'truyền kỳ' của người H'Mông

Họa tiết 'truyền kỳ' của người H'Mông

Từ hoa văn trang phục đến họa tiết kiến trúc, người H’Mông đã hình thành một hệ ngôn ngữ tạo hình độc đáo, trong đó cái đẹp không chỉ để chiêm ngưỡng.
Nón làng Chuông: Dáng quê trong từng nếp lá

Nón làng Chuông: Dáng quê trong từng nếp lá

Ở làng Chuông (xã Thanh Oai, Thành phố Hà Nội) những vòng tre, tầng lá và mũi kim vẫn ngày ngày được nâng niu bởi những con người chọn 'ở lại' với nghề.
Phiên bản di động