Đề cương về văn hóa Việt Nam: Khát vọng chấn hưng nền văn hóa

HÀ ANH
Đề cương về Văn hóa Việt Nam do Tổng Bí thư Trường Chinh soạn thảo, ược thông qua trong Hội nghị Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp ở Võng La (Đông Anh, Phúc Yên) từ ngày 25-28/2/1943. Đúng vào thời điểm này sau 80 năm, một diễn đàn học thuật quan trọng về văn hóa đã được tổ chức, thu hút sự quan tâm của toàn xã hội…
Theo dõi Baoquocte.vn trên
Các đại biểu thảo luận tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Trần Huấn)
Các đại biểu thảo luận tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Trần Huấn)

Là hoạt động trọng tâm trong chuỗi các sự kiện trọng đại, các đại biểu tham dự Hội thảo khoa học cấp quốc gia: “80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam (1943-2023) – Khơi nguồn và Động lực phát triển” đã làm việc với tinh thần khoa học, dân chủ góp phần làm sâu sắc hơn nữa giá trị lớn lao, bền vững của Đề cương; quá trình vận dụng, phát huy giá trị của văn kiện trong tiến trình lịch sử và những thành tựu mà văn hóa Việt Nam đã đạt được trong suốt 80 năm qua.

Đặc biệt, hội thảo nhận diện những vấn đề cần bổ sung, phát triển, đề xuất những giải pháp để tiếp tục kế thừa, phát huy các giá trị của Đề cương trong sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, phồn vinh và hạnh phúc của đất nước.

Câu chuyện không của riêng ngành văn hóa

Có thể thấy, Hội thảo đã được Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương và các cơ quan, địa phương phối hợp chuẩn bị công phu, kỹ lưỡng, thu hút sự tham gia của đông đảo các nhà quản lý, các nhà khoa học, văn nghệ sĩ và sự đồng tình, cổ vũ của dư luận xã hội.

Trước Hội thảo, Ban tổ chức nhận được 173 tham luận gửi đến và Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đã tập hợp, in thành kỷ yếu. Sự kiện được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến 63 điểm cầu của các tỉnh, thành phố trong cả nước với gần 300 đại biểu tham dự trực tiếp và gần 3.200 đại biểu tham dự trực tuyến.

Tại hội thảo, các đại biểu trao đổi trực diện, không né tránh những vấn đề nóng về văn hóa đương đại, tìm giải pháp để đưa văn hóa thành một trụ cột phát triển. Đây là sự phối hợp đồng bộ, là trách nhiệm của toàn xã hội, như phát biểu khai mạc của ông Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, nhấn mạnh rằng: “Văn hóa từ trong nguồn cội, đã trở thành hồn cốt, là điểm tựa, dệt kết nên sự vĩ đại và trường tồn của sức mạnh nhân dân, của khối đại đoàn kết toàn dân tộc Việt Nam”.

Tại phiên thảo luận chuyên đề “Giá trị lý luận và thực tiễn của Đề cương về văn hóa Việt Nam”, GS. TS Đinh Xuân Dũng, nguyên Phó Chủ tịch chuyên trách Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương cho rằng, không chỉ có giá trị gắn với yêu cầu của thời kỳ 1943-1945, mà Đề cương còn hàm chứa nội dung rất sâu sắc, đó chính là những dự báo sáng suốt về tương lai của văn hóa Việt Nam.

Chia sẻ tại hội thảo, PGS. TS. Đoàn Minh Huấn, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản khẳng định, giá trị lý luận và thực tiễn của Đề cương Văn hóa 1943 tiếp tục rọi sáng công cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong giai đoạn hiện nay. Nhìn từ cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay, Đề cương vẫn “thổi” hơi nóng mang tính thời sự.

Con người là trung tâm và mục tiêu của văn hóa

Ra đời trong thời điểm có tính chất bước ngoặt của lịch sử, từ tinh thần “nghệ thuật vị nhân sinh” của Đề cương, Đảng ta đã hình thành quan điểm: phát triển con người phải được đặt vào vị trí trung tâm và là mục tiêu của quá trình phát triển văn hóa.

Báo cáo tại Hội thảo, ông Nguyễn Văn Hùng, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhấn mạnh, trải qua tiến trình lịch sử với rất nhiều biến động, việc phát triển các giá trị mang tính cương lĩnh của Đề cương vẫn giữ nguyên sức sống và có vai trò quan trọng đối với văn hóa, con người Việt Nam.

Tinh thần này thể hiện rõ tại phiên chuyên đề thứ hai với chủ đề: “Văn hóa, con người Việt Nam - Nền tảng tinh thần, động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới”.

Phát biểu tại đây, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng nhận định: “Với tinh thần đại chúng hóa, Việt Nam nỗ lực đưa văn hóa phát triển trên đa nền tảng, đến với mọi tầng lớp nhân dân. Chưa bao giờ chúng ta có cơ hội đại chúng hóa văn hóa và thu hẹp khoảng cách tiếp cận, hưởng thụ văn hóa như hiện nay”.

Nhấn mạnh Đề cương về văn hóa Việt Nam năm 1943 chính là cái gốc của đường lối văn hóa, văn nghệ của Đảng, PGS. TS Lê Thị Bích Hồng, trường Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội cho rằng, Đề cương là văn kiện đã đặt nền móng, mở đường cho việc xây dựng lý luận văn hóa cách mạng ở Việt Nam; là ngọn cờ tập hợp đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ nước nhà hăng hái tham gia, phụng sự sự nghiệp cách mạng do Đảng lãnh đạo.

Một tiết mục biểu diễn trong chương trình nghệ thuật đặc biệt kỷ niệm 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Khiếu Minh)
Một tiết mục biểu diễn trong chương trình nghệ thuật đặc biệt kỷ niệm 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Khiếu Minh)

Động lực xây dựng nền văn hóa mới

Tại hội thảo quan trọng này, các chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà quản lý cũng bàn luận về vai trò của văn hóa đối với đất nước và những việc cần làm để văn hóa ngày càng giàu có cùng sự đi lên của kinh tế đất nước.

Quan tâm đến vấn đề phát triển nền văn hóa mới. PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia Việt Nam, chia sẻ: “Chúng ta đang có rất nhiều tiềm năng và cơ hội khi sở hữu truyền thống văn hóa mấy nghìn năm lịch sử với rất nhiều giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể và các giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam. Bên cạnh đó, chúng ta đang ở trong thời kỳ dân số vàng với tỷ lệ lớn những người trẻ, những người có khả năng chuyển hóa được các giá trị văn hóa truyền thống bằng sức sáng tạo và công nghệ để tạo nên diện mạo mới”.

Để phát huy sức trẻ, Giám đốc Công ty TiredCity Nguyễn Việt Nam cho rằng, cần có sự kết hợp giữa tài nguyên giàu có của văn hóa Việt Nam cùng sức sáng tạo nhiệt huyết của người trẻ, tạo ra các sản phẩm mang chiều sâu văn hóa và ảnh hưởng rộng rãi.

Hội thảo lắng đọng với những câu chuyện do TS. Đặng Xuân Thanh, cháu nội cố Tổng Bí thư Trường Chinh kể lại, như gia đình ông ai cũng có tủ sách của riêng mình. Truyền thống này có từ thời ông nội của cố Tổng Bí thư Trường Chinh là TS. Đặng Xuân Bảng, người sau khi từ quan về quê, đã thành lập một tủ sách, thư viện tư nhân đầu tiên ở Bắc Kỳ, đặt tên là thư viện Hy Long.

Hiện nay, TS. Đặng Xuân Thanh đang công tác tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam - tiền thân là Ban nghiên cứu Sử - Địa - Văn, do Tổng Bí thư Trường Chinh chỉ đạo GS. Trần Huy Liệu xây dựng đề án thành lập.

PGS. TS. Nguyễn Đăng Điệp, Viện trưởng Viện Văn học, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam cho biết, Tổng Bí Thư Trường Chinh đã sáng tác hơn 200 bài thơ dưới bút danh Sóng Hồng. Ông đưa ra tuyên ngôn văn học phải có trách nhiệm với đất nước, nhân dân với hồn thơ chân thực, khỏe khoắn, lạc quan. Cố Tổng Bí thư quan niệm nghệ thuật và cách mạng không thể tách rời, mỗi nghệ sĩ cũng là một chiến sĩ, và nghệ thuật cần gắn liền với đời sống nhân dân.

Nhìn lại lịch sử 80 năm qua, có thể khẳng định, Đề cương về Văn hóa Việt Nam đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống chính trị, văn hóa của dân tộc ta… Lịch sử dân tộc Việt Nam đã chứng minh, ở vào những bước ngoặt mang tính quyết định, sức mạnh của văn hóa dân tộc luôn được khẳng định và phát huy, góp phần quan trọng đưa đất nước ta phát triển đi lên, đúng như lời Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Nguyễn Trọng Nghĩa nhận xét tại Hội thảo.

Bộ phim tài liệu ý nghĩa kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hoá Việt Nam

Bộ phim tài liệu ý nghĩa kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hoá Việt Nam

Dòng chảy xuyên suốt trong những thước phim tài liệu chính là sự kế thừa, phát triển từ khởi nguồn văn hoá Việt Nam, với ...

Đề cương về văn hóa Việt Nam: 80 năm còn vẹn nguyên giá trị

Đề cương về văn hóa Việt Nam: 80 năm còn vẹn nguyên giá trị

PGS.TS. Nguyễn Trọng Phúc - nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định Đề cương ...

Trưng bày nhiều ảnh tư liệu quý kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hóa Việt Nam

Trưng bày nhiều ảnh tư liệu quý kỷ niệm 80 năm Đề cương về Văn hóa Việt Nam

Ngày 27/2, triển lãm ảnh kỷ niệm 80 năm ngày ra đời Đề cương về văn hoá Việt Nam (1943-2023) đã khai mạc tại Trung ...

Hội thảo khoa học 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam: Khẳng định ngọn đuốc soi đường cho sự phát triển nền văn hóa mới

Hội thảo khoa học 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam: Khẳng định ngọn đuốc soi đường cho sự phát triển nền văn hóa mới

Sáng 27/2, Hội thảo khoa học cấp quốc gia kỷ niệm 80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam đã được tổ chức trang ...

Sức sống bền vững của Đề cương về văn hoá Việt Nam để lại những bài học quý báu

Sức sống bền vững của Đề cương về văn hoá Việt Nam để lại những bài học quý báu

Phát biểu kết luận Hội thảo '80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam (1943-2023) - Khởi nguồn và động lực phát triển', Trưởng ...

Đọc thêm

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Hai ngày 5/10/2026: Thiên Bình có cơ hội thăng tiến

Tử vi 12 cung hoàng đạo Thứ Hai ngày 5/10/2026: Thiên Bình có cơ hội thăng tiến

Tử vi hôm nay 5/10/2026 của 12 cung hoàng đạo – Ma Kết, Bảo Bình, Song Ngư, Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên ...
Lịch thi đấu bóng đá hôm nay 5/10 và sáng 6/10: Lịch thi đấu FIFA ASEAN Cup - Malaysia vs Việt Nam; UEFA Nations League - Pháp vs Bỉ

Lịch thi đấu bóng đá hôm nay 5/10 và sáng 6/10: Lịch thi đấu FIFA ASEAN Cup - Malaysia vs Việt Nam; UEFA Nations League - Pháp vs Bỉ

Lịch thi đấu bóng đá hôm nay 5/10 và sáng 6/10: Lịch thi đấu FIFA ASEAN Cup 2026 - Malaysia vs Việt Nam; Indonesia vs Thái Lan...
Bài tarot hôm nay 5/10: Liệu bạn và người cũ còn khả năng quay lại?

Bài tarot hôm nay 5/10: Liệu bạn và người cũ còn khả năng quay lại?

Hãy chọn một lá bài tarot ở bài viết dưới, bạn sẽ biết được liệu bạn và người cũ còn khả năng quay lại.
Kết quả xổ số hôm nay ngày 4 tháng 10: XSKG, XSTG, XSDL và XSMN 4/10/2026

Kết quả xổ số hôm nay ngày 4 tháng 10: XSKG, XSTG, XSDL và XSMN 4/10/2026

XSMN 4-10, Trực tiếp kết quả xổ số miền Nam 4-10-2026. Kết quả xổ số hôm nay 4-10, được các công ty XSKG, XSTG, XSDL... công bố.
Lịch cúp điện Thành phố Huế hôm nay ngày 5/10/2026

Lịch cúp điện Thành phố Huế hôm nay ngày 5/10/2026

Thông tin lịch cúp điện tại Thành phố Huế theo từng khu vực được cập nhật mới nhất từ Điện lực miền Trung ngày 5/10/2026.
Để khai thác tốt CPTPP, doanh nghiệp Việt không thể chờ thị trường biến động mới tìm đường chuyển hướng

Để khai thác tốt CPTPP, doanh nghiệp Việt không thể chờ thị trường biến động mới tìm đường chuyển hướng

Doanh nghiệp cần chủ động xây dựng cơ cấu thị trường và cấu trúc nguồn cung đa dạng ngay từ khi hoạt động kinh doanh đang thuận lợi.
Kinh tế Morocco: Doanh thu du lịch đạt hơn 8,8 tỷ Euro, xuất khẩu nông sản sang EU đạt 2,66 tỷ Euro

Kinh tế Morocco: Doanh thu du lịch đạt hơn 8,8 tỷ Euro, xuất khẩu nông sản sang EU đạt 2,66 tỷ Euro

Dưới đây là một số nét nổi bật của nền kinh tế Morocco trong các lĩnh vực du lịch và xuất khẩu.
Hà Nội nối dài chuỗi vinh danh tại Giải thưởng Du lịch thế giới 2026

Hà Nội nối dài chuỗi vinh danh tại Giải thưởng Du lịch thế giới 2026

Hà Nội giành hai giải thưởng tại World Travel Awards 2026, trong đó có lần thứ năm liên tiếp được vinh danh là điểm đến nghỉ ngắn ngày hàng đầu châu Á.
Ngành du lịch Trung Quốc sôi động nhờ kỳ nghỉ kéo dài

Ngành du lịch Trung Quốc sôi động nhờ kỳ nghỉ kéo dài

Thị trường du lịch dịp Quốc khánh Trung Quốc năm nay sôi động ngay từ đầu khi Tết Trung thu và Quốc khánh chỉ cách nhau 3 ngày làm việc.
Du lịch Việt Nam đón 17,7 triệu khách quốc tế trong 9 tháng đầu năm

Du lịch Việt Nam đón 17,7 triệu khách quốc tế trong 9 tháng đầu năm

9 tháng đầu năm 2026, ngành du lịch Việt Nam đón hơn 17,7 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,5%, nhiều thị trường châu Âu và Đông Nam Á tăng mạnh.
Chiêm ngưỡng hoàng hôn đẹp như tranh vẽ trên núi Thành Đẳng, Quảng Ninh

Chiêm ngưỡng hoàng hôn đẹp như tranh vẽ trên núi Thành Đẳng, Quảng Ninh

Núi Thành Đẳng, được biết đến như 'nóc nhà Uông Bí', là điểm đến lý tưởng cho du khách muốn trải nghiệm du lịch tâm linh và ngắm cảnh hoàng hôn tuyệt đẹp.
Thời thuật toán kể chuyện du lịch

Thời thuật toán kể chuyện du lịch

Trong thông điệp nhân Ngày Du lịch thế giới 2026, Tổng Thư ký UN Tourism nhấn mạnh AI đang ngày càng làm thay đổi cách con người du lịch, làm việc và kết nối.
Sắc màu năm châu rực rỡ giữa không gian Hà Nội

Sắc màu năm châu rực rỡ giữa không gian Hà Nội

Lễ hội đường phố “Sắc màu năm châu” diễn ra tối 3/10 tại Hà Nội, với sự tham gia của các đoàn nghệ thuật, nghệ sĩ, nghệ nhân, người mẫu và cộng đồng quốc tế.
Dàn nhạc Giao hưởng London trở lại với cuộc hẹn mùa Thu Hà Nội

Dàn nhạc Giao hưởng London trở lại với cuộc hẹn mùa Thu Hà Nội

Dưới sự chỉ huy của Sir Antonio Pappano, hai đêm diễn của Dàn nhạc Giao hưởng London tại Nhà hát Hồ Gươm với ba tác phẩm của Lyadov, Mozart và Tchaikovsky.
Giao lưu văn hóa quốc tế tại ngôi nhà chung của các dân tộc Việt Nam

Giao lưu văn hóa quốc tế tại ngôi nhà chung của các dân tộc Việt Nam

Trong khuôn khổ Lễ hội Văn hóa thế giới lần thứ hai, đoàn đại biểu quốc tế có dịp tham quan, trải nghiệm tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam.
Ra mắt cuốn sách ‘Lược sử lãi suất’: Hành trình khám phá giá trị của tiền và thời gian

Ra mắt cuốn sách ‘Lược sử lãi suất’: Hành trình khám phá giá trị của tiền và thời gian

Cuốn sách ‘Lược sử lãi suất’ của nhà báo, nhà sử học tài chính Edward Chancellor chính thức ra mắt độc giả Việt Nam trong tháng 9.
Cuộc gặp gỡ giữa các tác giả trẻ đương đại và sinh viên viết văn, báo chí

Cuộc gặp gỡ giữa các tác giả trẻ đương đại và sinh viên viết văn, báo chí

Buổi trò chuyện giữa các nhà văn Nhật Phi, Phạm Thu Hà và sinh viên mở ra những trao đổi gần gũi về nghề viết và con đường đưa tác phẩm đến với bạn đọc.
Những chương trình nổi bật của Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ hai

Những chương trình nổi bật của Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ hai

Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ hai mang đến chuỗi hoạt động đa dạng, quy tụ nghệ sĩ Việt Nam và quốc tế từ ngày 1-4/10 tại Hoàng thành Thăng ...
Để ngoại giao di sản đánh thức nguồn lực văn hóa phát triển

Để ngoại giao di sản đánh thức nguồn lực văn hóa phát triển

Để ngoại giao di sản tạo ra hợp tác thực chất, Việt Nam cần chuyển từ tư duy tổ chức hoạt động quảng bá đơn lẻ sang xây dựng cơ chế hợp tác dài hạn.
Sân khấu Việt Nam đến Paris bằng những cuộc gặp gỡ văn hóa

Sân khấu Việt Nam đến Paris bằng những cuộc gặp gỡ văn hóa

Tuần Sân khấu Việt Nam tại Pháp giới thiệu tới công chúng Pháp và bạn bè quốc tế nhiều loại hình nghệ thuật biểu diễn của Việt Nam.
Đến Ninh Phước, Khánh Hoà, thưởng thức văn hóa Chăm, trải nghiệm nghề gốm, dệt thổ cẩm

Đến Ninh Phước, Khánh Hoà, thưởng thức văn hóa Chăm, trải nghiệm nghề gốm, dệt thổ cẩm

Lễ hội Gốm Chăm Bàu Trúc xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa lần thứ I năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 10-12/10.
Phía sau những khoảnh khắc Áo dài rực rỡ tại London

Phía sau những khoảnh khắc Áo dài rực rỡ tại London

Gần 200 tình nguyện viên và một dự án hoàn toàn phi lợi nhuận. Đó là những gì diễn ra trước khi Áo dài Fashion Week London 2026 chính bước lên runway.
Kỷ niệm 150 năm Ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng: Di sản của một nhân cách lớn

Kỷ niệm 150 năm Ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng: Di sản của một nhân cách lớn

Kỷ niệm 150 năm Ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng là dịp tưởng nhớ một nhà trí thức lớn, đồng thời nhìn lại những giá trị mà cụ để lại cho các thế hệ hôm ...
Bổ sung cơ sở khoa học xây dựng hồ sơ UNESCO về danh nhân Lý Công Uẩn

Bổ sung cơ sở khoa học xây dựng hồ sơ UNESCO về danh nhân Lý Công Uẩn

Di sản gắn với Lý Công Uẩn và vương triều Lý đang được tiếp tục nghiên cứu, hệ thống hóa nhằm làm rõ các giá trị lịch sử, văn hóa trong đời sống đương đại.
Phiên bản di động